ársreikningar Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um ársreikninga á þskj. 77, sem er 77. mál. Frumvarp þessa efnis var lagt fram á síðasta löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga og frumvarpið sem ég mæli hér fyrir í dag er efnislega óbreytt frá fyrra frumvarpi. Með þessu frumvarpi er í grunninn lagt til að innleiddar verði í íslenskan rétt tvær Evróputilskipanir sem báðar varða breytingar á ársreikningatilskipun Evrópusambandsins frá árinu 2013 sem þegar hefur verið innleidd í íslenskan rétt í samræmi við skuldbindingar Íslands samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Hér er annars vegar um að ræða tilskipun framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 2023, nr. 2775, að því er varðar breytingar á stærðarviðmiðunum fyrir örfyrirtæki, lítil, meðalstór og stór fyrirtæki. Hins vegar er um að ræða tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá árinu 2021, nr. 2101, að því er varðar birtingu tekjuskattsupplýsinga af hálfu tiltekinna fyrirtækja. Frumvarpið er jafnframt í samræmi við áherslur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um einföldun regluverks og skilvirkt rekstrarumhverfi fyrirtækja á Íslandi. Með þessu frumvarpi er reynt að tryggja að flokkun félaga samkvæmt ársreikningalögum endurspegli raunverulegt efnahagslegt umfang þeirra. Með frumvarpinu er þannig lögð til rýmkun á stærðarmörkum þeirra félaga sem geta nýtt sér einföld rafræn skil ársreikninga með því að vera skilgreind sem örfélög. Stór hluti íslenskra fyrirtækja fellur þar undir og verði frumvarpið að lögum munu fleiri minni rekstraraðilar hér á landi því falla undir skilgreiningu laganna um örfélög og njóta þeirrar stöðu sem því fylgir. Með frumvarpinu er almennt verið að koma til móts við ábendingar sem borist hafa frá atvinnulífinu um að dreifa álagi vegna skila ársreikninga félaga yfir lengri tíma, létta álögur á minnstu félögin en fá upplýsingar fyrr fyrir stærri félög, sem er liður í aukinni skilvirkni og gegnsæi fyrir markaðinn. Nánar tiltekið eru þær breytingar sem lagðar eru til með frumvarpinu fjórþættar. Í fyrsta lagi felur frumvarpið í sér innleiðingu á tilskipun framkvæmdastjórnarinnar frá 2023 um hækkun stærðarmarka félaga. Tilefni tilskipunarinnar er veruleg verðbólga sem varð innan Evrópska efnahagssvæðisins, einkum á árunum 2021 og 2022. Markmiðið var þannig að koma í veg fyrir að félög færðust upp í hærri stærðarflokka eingöngu vegna verðlagsbreytinga án þess að raunverulegt umfang starfseminnar hefði aukist. Samkvæmt ársreikningatilskipun Evrópusambandsins og lögum um ársreikninga skiptast félög í örfélög, lítil félög, meðalstór félög og stór félög. Flokkunin byggir á þremur viðmiðunum, heildareignum, hreinni veltu og meðalfjölda ársverka og það eru tvö af þessum þremur viðmiðum sem ráða því síðan í hvaða stærðarflokk viðkomandi félag fellur. Með tilskipuninni eru fjárhæðarmörk vegna heildareigna og hreinnar veltu hækkuð um 25% en viðmið um meðalfjölda ársverka helst hins vegar óbreytt. Með frumvarpinu eru síðan stærðarmörk lítilla, meðalstórra og stórra félaga hækkuð til samræmis við þessar breytingar. Örfélagamörkin, þ.e. fjórði stærðarflokkur fyrirtækja, eru einnig hækkuð verulega en þó með öðrum hætti. Það er lagt til að mörk heildareigna hækki úr 20 millj. kr. í 50 millj. kr. og mörk hreinnar veltu úr 40 millj. kr. í 100 millj. kr. Hækkunin er því hlutfallslega meiri en sú 25% hækkun sem tilskipunin kveður almennt á um. Mörkin eru þó áfram lægri en hæstu mörk sem ársreikningatilskipunin heimilar. Ástæðan fyrir því er sú sérstaka einföldun sem örfélögum stendur til boða hér á landi og hefur verið kölluð „hnappurinn“ en með henni geta örfélög óskað eftir því að ríkisskattstjóri útbúi rekstrar- og efnahagsyfirlit á grundvelli upplýsinga úr skattframtali félagsins. Yfirlitinu er síðan skilað til ársreikningaskrár til opinberrar birtingar í stað hefðbundins ársreiknings með því að haka í eða virkja hnappinn. Um er að ræða einfalda upplýsingagjöf sem er undanþegin yfirferð skoðunarmanns. Reynslan af þessu fyrirkomulagi hefur almennt verið góð og um þrjú af hverjum fimm örfélögum nýta sér heimildina. Úrræðið var hins vegar upphaflega og er fyrst og fremst hugsað fyrir félög með einfaldan og takmarkaðan rekstur. Ef örfélagamörkin yrðu hækkuð að fullu upp í hámark tilskipunarinnar sem við ræðum hér, m.a. þannig að félög með allt að tíu ársverk gætu fallið undir þau, þyrfti jafnframt að endurskoða hversu langt þessi einfalda upplýsingagjöf ætti að ná. Ef hins vegar vilji er til þess að skoða þetta í þinglegri meðferð er þetta auðvitað bara mjög áhugavert viðfangsefni en það þarfnast þinglegrar meðferðar af því að þetta liggur til grundvallar því að örfélögin eru tekin út undir í þessu máli. Með þessari leið sem lögð er til í frumvarpinu er leitast við að ná jafnvægi. Fleiri minni félög munu geta nýtt sér einföldunina en jafnframt verður áfram tryggt að félög með umfangsmeiri rekstur birti þær fjárhagsupplýsingar sem nauðsynlegar eru til að tryggja gagnsæi og traust á markaði. Í öðru lagi er síðan í þessu frumvarpi lögð til hækkun um 25% á endurskoðunarmörkum í lögunum, þ.e. fjárhæðarmörkum sem ákvarða hvort ásetningur þurfi að vera endurskoðaður af endurskoðanda. Talið er rétt að hækka endurskoðunarmörkin í samræmi við hækkun á stærðarmörkum félaga samkvæmt frumvarpinu. Með þessari breytingu er m.a. verið að bregðast við óskum markaðarins um að endurskoðunarmörkin séu hækkuð í samræmi við stærð félaga og umsvif. Í þriðja lagi er um að ræða hina innleiðinguna sem ég nefndi hér í upphafi máls míns. Það er innleiðing á tilskipun Evrópusambandsins frá árinu 2021 er varðar skyldu fyrir stór fjölþjóðleg félög til að útbúa og birta skýrslu með upplýsingum um greiðslu tekjuskatts. Markmið tilskipunarinnar er að auka gegnsæi þegar kemur að greiðslu tekjuskatts hjá stórum fjölþjóðlegum félögum, m.a. til að meta áhrif þeirra á raunhagkerfið. Á síðustu árum hafa alþjóðlegar reglur um skýrslugjöf fjölþjóðlegra félaga tekið talsverðum breytingum með það að markmiði að auka gegnsæi í skattamálum og styrkja getu skattyfirvalda til að bregðast við skattasniðgöngu og tilfærslu skattstofna. Umrædd tilskipun tekur eingöngu til stórra fjölþjóðlegra félaga hvað þetta varðar og með frumvarpinu er lagt til að ráðherra verði falið að kveða nánar á um framkvæmd þessa þáttar í reglugerð. Í fjórða lagi er um að ræða breytingar sem lúta að skilum ársreikninga til opinberrar birtingar hjá ársreikningaskrá. Lagt er til að stærri og kerfislæga mikilvæg félög skili ársreikningi fyrr á árinu en minni félög fái rýmri tímamörk til skila. Tímanleg birting ársreikninga stærri félaga styður við gegnsæi og eðlilegt aðhald, enda eru fjárhagsupplýsingar mikilvægar fyrir traust og skilvirkni viðskipta og ákvarðanatöku sem byggir á þeim. Á móti kemur rýmkun á skilafresti fyrir örfélög. Hér er litið til meðalhófs en örfélög eru minnstu félögin og rekstur þeirra almennt einfaldari en annarra félaga. Því er ekki eins brýnt fyrir fjármálamarkaði að fjárhagsupplýsingar þessara félaga berist jafn snemma og hjá stærstu félögunum. Hér ber að hafa í huga að meiri hluti íslenskra félaga eru örfélög og hér er því um að ræða talsverða einföldun fyrir meiri hluta íslenskra félaga og er með tillögunni komið til móts við ábendingar frá atvinnulífinu um að létta álögur á minnstu félögin. Líkt og nefnt var áðan var frumvarp sama efnis lagt fram á síðasta löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga. Frumvarpið gekk til efnahags- og viðskiptanefndar og bárust þangað alls tíu umsagnir varðandi frumvarpið. Ráðuneytið tók þær umsagnir allar til skoðunar en ekki var talið tilefni til að gera efnislegar breytingar á frumvarpinu við framlagningu þess nú. Verði frumvarpið að lögum er ekki gert ráð fyrir auknum kostnaði fyrir ríkissjóð vegna þeirra breytinga sem frumvarpið kveður á um. Um áhrif samsetningar félaga á Íslandi út frá stærðarmörkum vísast nánar til umfjöllunar í 6. kafla greinargerðar með frumvarpinu. Herra forseti. Ég tel að þetta frumvarp feli í sér jákvæðar lagabreytingar fyrir íslenskt atvinnulíf. Efnisatriði frumvarpsins eru almennt í samræmi við ábendingar sem hafa borist frá atvinnulífinu um leiðir til einföldunar og aukinnar skilvirkni þegar kemur að skilgreiningu félaga á Íslandi út frá stærðarmörkum og raunverulegu efnahagslegu umfangi. Á sama tíma er með frumvarpinu verið að uppfæra löggjöf okkar til samræmis við nýjustu breytingar á viðkomandi EES-löggjöf hvað efnisatriði frumvarpsins varðar. Með frumvarpinu er opnað fyrir að stór hluti íslenskra félaga geti nýtt sér einfaldari rafræn skil ársreikninga, auk annarra þátta í átt að aukinni skilvirkni og einföldun. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar.