kynfæralimlesting kvenna.
Virðulegi forseti. Það er virkilega jákvætt að íslensk stjórnvöld skuli ætla að auka þróunarsamvinnu og viðveruna í Síerra Leóne. Ég hef séð með eigin augum góðan árangur af verkefnum okkar þar og mikla möguleika í þessu fallega landi sem hefur glímt við, að því er virðist, endalaus áföll. En áskoranirnar eru fjölmargar. Ein af þeim er auðvitað gríðarlega hátt hlutfall kvenna sem eru limlestar á kynfærum, flestar á barnsaldri. Limlestingin felst í því að hluti af eða öll ytri kynfæri kvenna eru fjarlægð. Þetta er gríðarlega alvarlegt ofbeldi og mannréttindabrot gagnvart konum.
Mér er rosalega minnisstæð saga sem ég heyrði þegar ég var í Síerra Leóne frá íslenskri konu sem er búsett þar. Hún sagði mér frá því að hún hefði einhvern tímann verið úti á götu og séð svo fallega skrúðgöngu. Allir hefðu stoppað til að horfa á hana og hún hefði verið að spyrja bílstjórann út í þetta, hverju væri verið að fagna og tekið myndir af skrúðgöngunni en það hefði verið fátt um svör. Hún endaði með því að spyrja samstarfsfélaga sína út í þessa skrúðgöngu og sýndi þeim myndirnar. Þá var henni bent á að þetta væru ungar stelpur sem væru að snúa til baka úr skóginum þar sem þær hefðu mátt sæta kynfæralimlestingu. Og þegar betur var að gáð, þegar hún skoðaði myndirnar betur, sá hún fyrir miðju myndarinnar pinkulitlar stelpur, náfölar í framan, sem höfðu verið málaðar hvítar, allir aðrir í skrúðgöngunni svakalega glaðir og fagnandi, en hún lýsti því þannig að þær hafi verið eins og dauðinn sjálfur. Ég hef aldrei getað gleymt þessari frásögn.
Mig langaði til að spyrja hæstv. ráðherra hvort og þá hvernig stjórnvöld munu beita sér fyrir útrýmingu á þessu skelfilega ofbeldi með nýju sendiráði okkar í Síerra Leóne.
Virðulegi forseti. Limlestingar á kynfærum kvenna og stúlkna eru ekki bara heilbrigðisvandamál heldur gróft brot á mannréttindum og skelfileg birtingarmynd á kynbundnu ójafnrétti og kynbundnu ofbeldi. Eins og við vitum þá hafa íslensk stjórnvöld látið sig þetta málefni varða um árabil, bæði í gegnum almennt málsvarastarf á alþjóðlegum vettvangi en líka í stuðningi við verkefni sem snúa að þessum málum.
Frá 2011 hafa íslensk stjórnvöld til að mynda stutt við samstarfsverkefni Mannfjöldasjóðs Sameinuðu þjóðanna og Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna sem miðar að upprætingu kynfæralimlestinga kvenna og stúlkna fyrir árið 2030. Það hefur víða náðst árangur en það felur í sér samstarf í mörgum ríkjum en Síerra Leóne er því miður ekki meðal þeirra ríkja og það þrátt fyrir að kynfæralimlestingar séu afar útbreiddar þar. En ástæðan fyrir þessu er fyrst og fremst tregða stjórnvalda í Síerra Leóne til þátttöku hingað til. Það hefur ekki komið í veg fyrir að íslensk stjórnvöld hafa komið afstöðu sinni til þessara mála á framfæri í tvíhliða samtölum við stjórnvöld í Síerra Leóne og áréttað rétt stúlkna og kvenna til að lifa án ofbeldis og mismununar. Starfsfólk sendiráðs Íslands í Síerra Leóne hefur sömuleiðis átt í samtali við landsskrifstofu Mannfjöldastofnunar Sameinuðu þjóðanna um það hvernig íslensk stjórnvöld geta frekar lagt sitt af mörkum til baráttunnar gegn kynfæralimlestingum stúlkna og kvenna í landinu. En eins og við vitum þá gegnir þessi skrifstofa mjög leiðandi hlutverki á þessu sviði.
Ég vil líka nefna hér að íslensk stjórnvöld eiga einnig í samstarfi við UNFPA í Síerra Leóne sem snýr að fæðingarfistli og bættri mæðraheilsu en fæðingarfistill er oft afleiðing kynfæralimlestinga. Þetta er raunverulegt vandamál hjá stórum hópi kvenna í Síerra Leóne. Ég vil sömuleiðis nefna að í því sambandi er unnið að undirbúningi sérstaks samstarfsverkefnis sem snýr að þessari baráttu. Þetta er þó vinna sem er á byrjunarstigi og hér verður reynt að nálgast málið með heildrænum hætti. Það þarf að horfa til rannsókna. Gagnasöfnun þarf að eiga sér stað. Þetta er sömuleiðis vinna sem kallar á stuðning við grasrótarstarf og valdeflingu stúlkna. Það er nokkuð sem við teljum að sé óaðskiljanlegur hluti átaks í þessum málum. En stjórnvöld á staðnum verða sömuleiðis að koma að málum og það þarf að virkja þau til frumkvæðisvinnu sem gæti t.d. falið í sér að fá samfélagsleiðtoga á vagninn, halda fólki upplýstu og tengja síðan við aðrar stofnanir Sameinuðu þjóðanna sem margar vinna mikilvægt málsvarastarf um afnám limlestinga á kynfærum kvenna og stúlkna gagnvart stjórnvöldum og almenningi. En því miður þá virðist þetta vera þáttur sem með einhverjum hætti hefur greypt sig í menningu landsins og það er ástæða þess að það hefur verið erfitt að fá stjórnvöld með í átak í þessum málum.
Ég verð aðeins í blálokin að nefna að það er mikil áskorun að halda úti sendiráði í Síerra Leóne. Grundvallarþættir til að halda starfsemi gangandi, eins og bara að vera öruggur með rafmagn og vatn — síðast heyrði ég að það væru tveir sjúkrabílar í borg þar sem milljón manns býr. Að halda úti sendiráði sem þarf sömuleiðis að sjá um hluti eins og að halda utan um bókhald og fjármál kallar á viðveru starfsmanna. Það er rosaleg áskorun að halda úti þessu starfi þarna en við vitum að verkefnin eru mikilvæg og (Forseti hringir.) málefnið mjög gott sem við höfum valið okkur.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Það er virkilega jákvætt að heyra af samtölum íslenskra stjórnvalda við yfirvöld í Síerra Leóne. Mér er kunnugt um mikla tregðu stjórnvalda þar varðandi þessi málefni. Þegar við fórum einhverju sinni þangað út, íslensk sendinefnd, var okkur tjáð að ástæðan fyrir tregðunni væri kannski ekki síst sú að þarna er óvenjuhátt hlutfall kvenkynsráðamanna miðað við allt og allt í þessum heimshluta og að við skyldum hafa það hugfast að þeir væru meira eða minna allir ef ekki allir umskornir, sem sagt kvenkyns ráðamenn. Þetta er því gríðarlega viðkvæmt málefni.
Mig langaði bara til að hvetja hæstv. ráðherra til að leita allra leiða til að koma skilaboðum íslenskra stjórnvalda á framfæri og leggja sérstaklega áherslu á þetta baráttumál í Síerra Leóne, á baráttuna gegn kynfæralimlestingum kvenna.
Virðulegi forseti. Ég vil í lokin þakka hv. þingmanni fyrir hvatninguna og fyrir að taka málið upp í þinginu. Þetta er dæmi um mál þar sem við getum látið rödd okkar heyrast. Við veltum því stundum fyrir okkur hvernig við best söfnum kröftum okkar svona tiltölulega fámenn þjóð í samfélagi þjóðanna, en ég held að það sé einmitt með því að vera með skýra sýn, velja sér vettvang til að beina sjónum okkar að, láta ekki deigan síga og láta ekkert stoppa sig um leið og við berum út boðskapinn um þau gildi sem samfélag okkar byggir á.
Við vitum að við Íslendingar höfum náð þeim árangri sem við höfum náð, í að byggja upp lífskjör í fremstu röð, um þjóðarframleiðslu sem er á meðal tíu efstu þjóða í heimi, sem endurspeglast aftur í góðum lífskjörum, vegna þess að við höfum frá upphafi haldið ákveðnum gildum á lofti um lýðræði og trú á einstaklinginn, á mannréttindi, á þrískiptingu valdsins í okkar tilviki. Og þennan boðskap getum við flutt víða og bent á leiðir fyrir aðra til að feta sömu slóð þannig að lífskjör fylgi í kjölfarið. Það er einfalt að benda á það en það er bara einfaldlega ekki sjálfsagt að þar sem lífskjör eru best í heiminum í dag þar er staðinn vörður um þessi helstu grunngildi. Og varðandi þetta tiltekna mannréttindamál þá megum við aldrei missa trúna á að við höfum hlutverki að gegna. Þarna eru íslensk stjórnvöld í samtali við stjórnvöld á svæðinu, í samstarfi við alþjóðastofnanir og þessi vinna mun halda áfram. Við getum verið stolt af þeirri vinnu sem unnin hefur verið hingað til.