fjárfestingar og ávöxtun lífeyrissjóðanna.
Virðulegi forseti. Fjársterkir aðilar segjast ekki finna önnur fjárfestingartækifæri en kaup á fasteignum vegna gjaldeyrishaftanna. Því ber auðvitað að fagna að fjármagnseigendur séu byrjaðir að taka út innstæður sínar, innstæður sem skattgreiðendur tryggðu að fullu og bankarnir ávöxtuðu með því að leggja þær inn á reikning í Seðlabankanum til að ná hærri ávöxtun en markaðurinn er tilbúinn að greiða.
Skortur er á fjárfestingartækifærum vegna tregðu stjórnvalda og banka að leiðrétta skuldir fyrirtækja og heimila og því er offramboð á lánsfjármagni. Í umferð eru verðbréf og innstæður sem urðu til í bóluhagkerfi sem sprakk án þess að verðmæti þeirra hafi lækkað. Það hafa eignirnar hins vegar gert sem upphaflega var fjárfest í með þessum verðbréfum og innstæðum. Ójafnvægið kemur m.a. fram í aflandskrónuvanda sem nemur 460 milljörðum.
Önnur ástæða fyrir ójafnvæginu eru lífeyrissjóðirnir sem eru orðnir allt of stórir fyrir íslenska hagkerfið. Lífeyrissjóðirnir ná ekki 3,5% raunávöxtun vegna skorts á fjárfestingartækifærum og uppi eru hugmyndir um að stækka eign sjóðanna innan lands með því að fá þá til að flytja eignir heim með kaupum á aflandskrónum á uppboðsmarkaði.
Frú forseti. Ég vil því spyrja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hvort hann telji einhverjar líkur á að lífeyrissjóðirnir nái 3,5% raunávöxtun fram til loka árs 2015 eða þar til búið er afnema gjaldeyrishöftin.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Hún tæpir á athyglisverðu álitaefni sem er sú staða sem er í hagkerfi sem hefur verið stíft af með gjaldeyrishöftum og eignir lokaðar inni í því hagkerfi í rauninni. En við vitum samt að peningamagn í umferð hefur, ef ég man rétt, fjórfaldast frá árinu 2003 þannig að það eru mjög margar krónur að elta fáar eignir. Slíkt er almennt séð uppskrift fyrir verðbólguskotum, verðbólum þegar eignaverð gýs þá upp úr öllu valdi á einstökum eignum þegar þessar allt of mörgu krónur fara að eltast við of fáar eignir.
Það er hluti áætlunarinnar um afnám gjaldeyrishafta að greiða fyrir því að lífeyrissjóðir geti komið heim og innleyst gengishagnað af erlendum eignum og jafnframt takmarkað sig þá eitthvað á móti í að byggja upp stöðu erlendis í framhaldinu. Ég held að það sé mjög mikilvægt að skapa þennan möguleika en það er auðvitað lífeyrissjóðanna sjálfra að taka þátt á eigin forsendum ef þeir kjósa svo í afnámi hafta með þessum hætti.
Varðandi það hvort raunsætt er að ná 3,5% kröfunni þá hefur sjóðunum gengið það þokkalega. Við verðum hins vegar líka að horfast í augu við þær efnahagslegu afleiðingar sem krafan hefur. Það er ýmislegt sem bendir til þess að hún valdi ákveðnu — ekki glerþaki heldur kannski frekar glergólfi á skuldabréfamarkaði og valdi því að vaxtastigið geti illa lækkað niður fyrir 3,5%. Um efnahagslegar afleiðingar þess þarf ég að ræða frekar í mínu seinna andsvari.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið og fagna því að hæstv. ráðherra er sammála mér um það að ekki séu ýkja mörg fjárfestingartækifæri í hagkerfi þar sem eru allt of margar krónur að elta sömu eignirnar.
Það sem ég tel, virðulegi forseti, að sé nauðsynlegt að gerist er að við minnkum stærð lífeyrissjóðanna í stað þess að stækka þá eins og gert er ráð fyrir m.a. í nýgerðum kjarasamningum. Við eigum ekki að vera að hvetja til þess að eignir séu fluttar heim þegar lífeyrissjóðirnir geta ekki fjárfest þessar eignir í arðbærum fjárfestingartækifærum og þá ekki heldur að lofa auknu framlagi ríkisins inn í lífeyrissjóðakerfið eða að gefa vilyrði um hækkun iðgjalda.
Virðulegi forseti. Það sem (Forseti hringir.) þarf að gera er að minnka stærð sjóðanna með afnámi verðtryggingar og skatti á inngreiðslur í sjóðina jafnframt því sem við þurfum að huga að því að taka upp nýjan gjaldmiðil (Forseti hringir.) annan en evruna þar sem hún er ekki pólitískur möguleiki. (Gripið fram í.)
Virðulegi forseti. Varðandi síðustu orð hv. þingmanns vil ég gleðja hana með því að það er akkúrat pólitískur möguleiki til að taka upp betri gjaldmiðil. Hann heitir evra og hann er sérstaklega hannaður til þess að vera tekinn upp af nýjum ríkjum samhliða aðild að Evrópusambandinu. (Gripið fram í.) Það er mjög mikilvægt að við stígum áfram skref í þá átt að við getum tekið hana upp sem allra fyrst. Það mun hjálpa okkur við afnám gjaldeyrishafta og að taka með öðrum hætti á því ójafnvægi sem við er að fást í efnahagslífinu núna.
Við þurfum að meta ávöxtunarkröfu lífeyrissjóðanna. Við þurfum að horfa á hvort hún hafi áhrif til þess að vextir hér séu almennt hærri en ella.
Ég er ekki sammála þeirri niðurstöðu hv. þingmanns að lífeyrissjóðakerfið sé vandamál út af fyrir sig eða að það sé dæmt til að mistakast vegna þess að fjárfestingartækifæri skorti. Verkefni okkar er að fjölga þeim. Við erum í skuldaúrvinnslunni að skapa ný tækifæri í fyrirtækjum sem koma með þokkalega skuldabyrði út og eru vænlegir fjárfestingarkostir. Við viljum fjölga fjárfestingarkostunum. (Forseti hringir.) Það þarf að stækka kökuna, það þarf að gefa fleirum færi á að að fjárfesta í fjölbreyttari eignum og lífeyrissjóðir verða að geta fjárfest í öðru en bara ríkisskuldabréfum.