Jón Gunnarsson (Sf):

Frú forseti. Ég verð að byrja á að lýsa bæði undrun minni og furðu á þessu frumvarpi sem hæstv. sjávarútvegsráðherra leggur fyrir þingið. Ég átti satt að segja ekki von á að hæstv. ráðherra Einar K. Guðfinnsson skipti svona fljótt um skoðun og raunin virðist vera á því ekki er langt síðan að sá hinn sami maður skrifaði undir meirihlutaálit í sjávarútvegsnefnd um það hvernig ætti að ráðstafa eignum þróunarsjóðs og það var með öðrum hætti en kemur fram í þessu frumvarpi.

Ég verð einnig að segja, frú forseti, að ég hefði ekki orðið hissa þó forveri hæstv. ráðherra í starfi hefði lagt fram frumvarp eins og þetta. Þessi orð mín byggi ég á þeirri reynslu sem ég hafði af því að eiga orðastað við hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra og núverandi hæstv. fjármálaráðherra, Árna M. Mathiesen, varðandi þá fjármuni sem voru til í þróunarsjóði og ráðstöfun á þeim. Við munum það allir sem erum hér í salnum hvernig umræðan var um það þegar við tókumst á á vordögum 2005 hvernig ætti að verja fjármunum þróunarsjóðs. Þá lá alveg skýrt fyrir að hæstv. þáverandi sjávarútvegsráðherra, Árni Mathiesen, ætlaði þessa fjármuni í Verkefnasjóð sjávarútvegsins til að stunda hafrannsóknir á vegum Hafrannsóknastofnunar. Það var upprunalegi lagatextinn sem kom frá þeim hæstv. ráðherra.

Í meðförum sjávarútvegsnefndar og eftir mjög miklar umræður í nefndinni sem hæstv. núverandi sjávarútvegsráðherra tók verulegan þátt í og átti þátt í að móta skoðun nefndarinnar á málinu, var niðurstaðan sú bæði hjá meiri hluta og minni hluta að rétt væri að breyta texta frumvarpsins og leggja fyrir Alþingi breytingartillögu sem gerði ráð fyrir að fjármunir þróunarsjóðsins mundu renna til hafrannsókna. Punktur. Ekki á vegum Hafrannsóknastofnunar eins og fyrrverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra hafði lagt til. Þetta var ekki ákvörðun sem sjávarútvegsnefnd tók að óathuguðu máli. Uppi hafa verið umræður um það nokkuð lengi hvort ekki væri rétt að opna þetta rannsóknarumhverfi fyrir öðrum aðilum en vísindamönnum Hafró og hvort ekki væri rétt að ríkið hefði til þess einhverja fjármuni. Þarna sáu menn möguleikana á því að nota fjármuni sem greinin sjálf hafði greitt inn í Þróunarsjóð sjávarútvegsins til að fara þessa leið.

Við deildum um það á vordögum, frú forseti, hve miklir fjármunir þetta væru. Það stóð yfir ansi skörp umræða um það lengi vel. Ég er hér með nefndarálit frá minni hluta sjávarútvegsnefndar þar sem vikið er að því að þessir fjármunir líklega yrðu milli 500 og 600 millj. kr. Það lítur nú út fyrir þegar þróunarsjóðurinn er endanlega uppgerður, þó ekki sé komin alveg endanleg tala, að þetta sé nær 700 milljónum. En það eru engar nýjar fréttir að þetta séu miklir peningar. Alþingi tók þá ákvörðun og samþykkti að fjármunir sem kæmu úr þróunarsjóðnum ættu að renna í Verkefnasjóð sjávarútvegsins og að þá ætti að nýta til hafrannsókna. Punktur.

Við gerðum okkur alveg grein fyrir því þegar ræddum þetta að þetta gætu orðið um 600 milljónir eða þaðan af meira. Við í minni hlutanum minntum reyndar lengi vel í þeirri umræðu og alla tíð sem sú umræða stóð yfir á gamla samþykkt sjávarútvegsnefndar og þingsins um að hluti af fjármunum þróunarsjóðsins ætti að renna til verndunar gamalla skipa og lögðum það til að af fjármunum þróunarsjóðsins færi ákveðin upphæð til hafrannsókna en jafnframt að það sem út af stæði gæti farið til varðveislu gamalla skipa og var kútter Sigurfari á Akranesi meðal annars nefndur. Mér sýnist að ef staðið hefði verið við þá samþykkt Alþingis sem þá var gerð um hvernig ætti að verja parti af tekjum og eignum þróunarsjóðs þá væri Kútter Sigurfara vel borgið því að fjármunir þróunarsjóðs reynast það miklir og ívið meiri en við gerðum ráð fyrir, þó þar muni ekki miklu, að það gamla skip hefði komist í gott ástand og fleiri skip einnig fyrir þá fjármuni sem þarna eru.

Af hverju er ég að minnast á að hér sé í raun og veru verið að breyta ákvörðun Alþingis sem tekin var á vordögum með því að leggja fram nýtt frumvarp? Jú, vegna þess að það er ekki bara það að verið sé að leggja hér til að þessir fjármunir renni ekki í verkefnasjóðinn, eins og hæstv. ráðherra fór yfir hér, heldur í ríkissjóð, sem í sjálfu sér hefði kannski verið allt í lagi ef staðið hefði verið við það að þeir ættu að renna til hafrannsókna, en í greinargerð með frumvarpinu segir að langmestur hluti þessara fjármuna skuli renna til hafrannsókna. Á vegum hvers? Er nokkur hissa eins og hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra lét, sem nú er orðinn fjármálaráðherra og vill fá þessa fjármuni í sinn kassa? Á vegum hvers? Á vegum Hafrannsóknastofnunar nákvæmlega eins og textinn sagði í frumvarpi hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, Árna Mathiesens, á sínum tíma. Það er því alveg ljóst að sá ágæti ráðherra hefur ekki sætt sig við ákvörðun Alþingis. Núverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra kemur hér með arf eða fyrir þrýsting til að setja ofan í við þingið, til að breyta þeirri ákvörðun sem þingið tók á vordögum um að nú ætluðum við í alvöru að eyrnamerkja fjármuni í það að aðrir aðilar gætu komið með raunhæf verkefni í hafrannsóknum og fengið til þess styrk og fjármuni úr ríkissjóði.

Það er aumt klór í bakkann að tiltaka 25 milljónir af 700 milljónum til þess verkefnis og slá sér hér á brjóst í ræðupúlti Alþingis og segjast með því vera að tryggja það að ungir og upprennandi vísindamenn, rannsóknar- og vísindamenn sem ekki eru á Hafrannsóknastofnun, gætu nú loksins farið að rannsaka lífríkið í hafinu. 25 milljónir, hvaða rannsóknir er hægt að ráðast í fyrir þá fjármuni? Berum það saman við þá fjármuni sem fara í hafrannsóknir hjá Hafrannsóknastofnun og enginn sér svo sem eftir. Það hljóta allir að sjá að á mælikvarða þess hvað kostar að setja á laggirnar alvörurannsóknarverkefni á lífríki sjávar þá eru þessar 25 milljónir, sem hæstv. ráðherra er að eyrnamerkja hér fyrir aðra en Hafrannsóknastofnun til að sækja í, smápeningar og ekkert annað en smápeningar.

Við þingmenn gerðum okkur alveg grein fyrir því þegar við fórum yfir þetta mál á sínum tíma að þarna væri einstakt tækifæri til að gera kerfisbreytingu. Það væri einstakt tækifæri til þess að leggja þær 400 milljónir eins og við vorum að tala um þá, þó að við gerðum okkur grein fyrir og það kemur fram í nefndaráliti minni hlutans að þetta gætu orðið 600 milljónir, til hliðar og allir væru jafnsettir að sækja um í styrk þessa fjármuni með raunhæf verkefni í rannsóknum á lífríki sjávar og fiskstofnum, og þær umsóknir sem kæmu yrðu bara vegnar og metnar á vísindalegum grunni og Hafrannsóknastofnun hefði í raun og veru engan forgang í þessa peninga. Það var umræðan sem við tókum í sjávarútvegsnefnd. Man hæstv. ráðherra ekki eftir þeirri umræðu? Hún var í apríl á síðasta ári, það er ekki lengra síðan. Hæstv. ráðherra hlýtur að muna eftir því þegar þessi umræða var tekin í sjávarútvegsnefnd á sínum tíma. Það var raunveruleg ástæða fyrir því að þetta var fellt út úr lagatexta fyrrverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra á vegum Hafrannsóknastofnunar.

Rétt til að rúlla í gegnum hvað við raunverulega vorum að samþykkja og hvernig nefndarálit meiri hlutans í sjávarútvegsnefnd leit út og hvernig hæstv. ráðherra sjávarútvegsmála, Einar K. Guðfinnsson, sem þá var óbreyttur þingmaður, skrifar undir það álit sem einn af meirihlutamönnum í sjávarútvegsnefnd. Í því nefndaráliti sem ég er að vitna til segir, með leyfi forseta:

„Gerir frumvarpið ráð fyrir að eignir sjóðsins umfram skuldir renni til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins og andvirði þeirra verði varið til hafrannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunarinnar. Meiri hluti nefndarinnar er fylgjandi efni frumvarpsins en telur þó ástæðulaust að áskilja í lögunum að andvirði sjóðsins skuli varið til hafrannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunarinnar heldur verði jafnframt heimilt að ráðstafa því til hafrannsókna á vegum annarra aðila í samræmi við almennar reglur um ráðstöfun fjármuna úr Verkefnasjóði sjávarútvegsins. Þá leggur meiri hlutinn til að lögin falli úr gildi 1. október 2005 í stað 1. júlí til að tryggt sé að nægilegur tími gefist til að ljúka uppgjöri sjóðsins.“

Einn af höfundum þessa texta og einn af þeim sem undir þetta skrifa er hæstv. núverandi sjávarútvegsráðherra. Þrátt fyrir þessa samþykkt Alþingis, þrátt fyrir að allir nefndarmenn í sjávarútvegsnefnd kæmust að þeirri niðurstöðu að rétt væri að gera þetta með þessum hætti, þrátt fyrir að fjárveitingavaldið sé hjá Alþingi þá er lagt hér fram frumvarp sem segir við skulum bara gefa þessu vink. Það var ætlun hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra að þetta fé færi til Hafrannsóknastofnunar, það skal til Hafrannsóknastofnunar og núverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra er hér í hlutverki vikadrengsins, liggur mér við að segja, gengur erinda fyrrverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra sem nú er fjármálaráðherra við að fylgja þessu máli alveg til enda að þeim fjármunum sem þróunarsjóðurinn átti og höfðu myndast þar skuli ráðstafað einmitt eins og sá hæstv. ráðherra lagði til á sínum tíma.

Ég verð að segja eins og er að ég er hissa á þessu, undrandi, og ég geri mér alveg grein fyrir því sem hæstv. ráðherra sagði hér að auðvitað er fjárveitingavaldið samkvæmt lögum hjá Alþingi og með því að fjármunirnir renni í ríkissjóð geta þingmenn í sjálfu sér haft áhrif á það með einhverjum hætti hvernig þeim verður ráðstafað, þ.e. ef það væri í rauninni svo að fjárveitingavaldið lægi hjá Alþingi. Ætla þingmenn sem setið hafa á Alþingi í mörg ár að standa hér undir drengskaparheiti og segja að fjárveitingavaldið sé óskorað hjá Alþingi?

Eftir að hafa setið tvö ár í fjárlaganefnd geri ég mér alveg grein fyrir hverjir ráða því hvert fjármunir ríkisins fara. Það eru ekki almennir þingmenn, það er framkvæmdarvaldið, það eru ráðherrarnir, þeir ráða því. Og meðan til er hópur þingmanna sem styður ríkisstjórnina og er nánast eins og strengjabrúður að rétta upp hönd í þessum sal þá ræður ríkisstjórnin, þá ráða ráðherrarnir. Þessir hæstv. ráðherrar eru ekki vanir því að þingnefndir eða Alþingi setji mikið ofan í við þá um það sem þeir eru að gera. Því var ekki mikil ánægja með það að þessu skyldi breytt á sínum tíma og að þessir fjármunir sem áttu að renna til Hafrannsóknastofnunar skyldu ekki vera eyrnamerktir þangað heldur ættu allir geta sótt um þá á jafnréttisgrundvelli. Og við sjáum það hér að ráðherraræðið sættir sig ekkert við að þingið hafi skoðun á því hvað gera skuli við þá fjármuni sem koma úr þróunarsjóðnum.

Frú forseti. Það er vont mál að við skulum standa hér í janúar á árinu 2006, eftir þá umræðu sem við tókum á vorþinginu 2005, með frumvarp í höndunum sem í raun er skellt beint í andlitið á þingmönnum sem samþykktu allt annað á vorþinginu. Ég veit ekki af hverju þetta er komið hér. Hæstv. ráðherra getur vonandi útskýrt það fyrir mér og öðrum þingmönnum sem sátu með honum í sjávarútvegsnefnd á sínum tíma þegar ákveðið var að leggja til breytingu á þeim lagatexta sem fyrir þinginu lá. Það hefur ekkert breyst í umhverfinu, það hefur ekkert breyst í því að upphæðin sem kemur úr þróunarsjóði er bara svipuð og við áttum von á, eins og fram kemur í þingskjölum frá þessum tíma. Við fórum yfir það hér í ræðupúlti að hún gæti orðið um 600 milljónir og jafnvel meira. Það hefur því ekkert breyst annað en það að hæstv. ráðherra er ekki lengur óbreyttur þingmaður heldur sjávarútvegsráðherra og hlýtur að hafa breytt um skoðun í ljósi þess frumvarps sem hér er lagt fram fyrir okkur til umræðu og afgreiðslu.

Ég neita að trúa því að hv. stjórnarþingmenn sem sátu í sjávarútvegsnefnd á þessum tíma og tóku þátt í umræðunni og þessari afgreiðslu, séu svo miklar lyddur að þeir láti þetta yfir sig ganga og samþykki frumvarpið með þessum hætti heldur taki sér einu sinni tak og standi í hælana þegar ráðherra fer að ýta á bakið á þeim. Er ekki kominn tími til? Ég held að þetta mál sé gott til þess að ákveðnir þingmenn og a.m.k. sá hópur þingmanna sem er í sjávarútvegsnefnd og vildi ekki samþykkja það sem ráðherrann lagði fyrir þá, sýni að þeir séu ekki á flótta og séu ekki lyddur og ætli sér að standa við þá prinsippákvörðun sem við tókum í sjávarútvegsnefnd að nú skyldum við nota tækifærið, nú skyldum við nota möguleikann, þarna væru fjármunir sem greinin ætti sjálf og nú skyldum við opna fyrir það að aðrir en vísindamenn Hafró kæmust að þessum rannsóknum og gætu fengið til þess alvörufjármuni til að ráðast í alvörurannsóknarverkefni.

Menn gerðu sér alveg grein fyrir að með því að fjármunirnir væru þetta miklir væri von til þess að menn sameinuðust um stór verkefni utan Hafrannsóknastofnunar. Það er ekkert óeðlilegt við það að við viljum sjá einhverja aðra koma að og skoða þetta og opna upp vísindaumhverfið í kringum lífríki sjávar vegna þess að árangurinn hefur ekki verið til að hrópa húrra fyrir hingað til. Við höfum ekki verið ýkja ánægð í þessum sal þegar við höfum rætt það hvernig til hefur tekist í fiskvernd. Við höfum velt fyrir okkur hvers vegna ekki gangi betur að byggja upp fiskstofna eins og þorskstofninn en raun ber vitni. Við því höfum við ekki fengið nein einhlít svör hjá vísindamönnum Hafró. Hefði það ekki verið fagnaðarefni ef vísindamenn utan þeirrar stofnunar hefðu getað sótt í þessa fjármuni, lagt fram raunveruleg verkefni og kannski viljað skoða þetta frá einhverju öðru sjónarhorni en vísindamennirnir sem búnir eru að sitja yfir þessu í mörg ár hjá Hafrannsóknastofnun og eru sífellt að verja sínar eigin tillögur, sífellt að verja sínar eigin athuganir og sínar eigin niðurstöður? Ég held að það hefði verið gott og hollt fyrir okkur öll. Með þessu frumvarpi, ef að lögum verður, er verið að girða fyrir það. Það fer enginn af stað fyrir 25 millj. kr. eins og hér er verið að eyrnamerkja af rausn af 700 milljónum. Það fer enginn af stað eftir þau skilaboð hæstv. ráðherra úr ræðustól áðan að að sjálfsögðu þurfi aðrir rannsóknaraðilar að koma með fjármuni á móti, þannig að ef þeir ætli að láta sér detta í hug að sækja um fjármuni í þennan sjóð, í þær stórkostlegu 25 milljónir sem lagðar eru til hliðar, verði þeir að gera sér grein fyrir að þeir þurfi að koma með a.m.k. aðrar 25 og helst 50 milljónir. Ekki býr Hafrannsóknastofnun við það. Ekki þarf hún að koma með fjármuni einhvers staðar frá á móti þeim 650 eða 660 milljónum sem hér er verið að leggja til hliðar til að færa þeirri stofnun í rannsóknir.

Frú forseti. Ég er, eins og heyrist á máli mínu, meira en bit yfir því frumvarpi sem hér er komið fram. Ég vona satt að segja að það sé byggt á einhverjum misskilningi, að það sé ekki einbeitt ætlun hæstv. ráðherra að taka þessa fjármuni úr þeim farvegi sem Alþingi var búið að setja þá í og færa þá undir fyrrverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra sem nú er hæstv. fjármálaráðherra.

Jóhann Ársælsson (Sf):

Hæstv. forseti. Þetta frumvarp kemur nokkuð á óvart og sérstaklega vegna þess hversu stutt er síðan ákveðið var hvernig ráðstafa ætti þessum fjármunum. Sú ákvörðun var svo sem ekki gallalaus. Fyrst og fremst var hún ekki gallalaus vegna þess að Verkefnasjóður sjávarútvegsins eða stjórnskipulag hans er ekki gallalaust. Fyrrverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra hlustaði ekki á gagnrýni stjórnarandstöðunnar á það fyrirkomulag sem þar er. Ég hefði fagnað málefnum frá hæstv. ráðherra þar sem hann hefði gert grein fyrir tillögum um nýtt fyrirkomulag á stjórn Verkefnasjóðsins. Því auðvitað er sú stjórnsýsla ekki rétt að hæstv. ráðherra nánast hafi slíkan sjóð eins og þennan í einhverjum af sínum vösum. Og þeir sem stjórni sjóðnum séu starfsmenn ráðuneytisins og undirmenn hæstv. ráðherra. Það sjá auðvitað allir að er ekki er góð stjórnsýsla. Það hefði hæstv. ráðherra átt að glíma við úr því sem komið var frekar en að fara þessa leið. Ég ætla ekki að endurtaka það sem hv. þm. Jón Gunnarsson fór yfir áðan, hvernig málið gekk fyrir sig á sínum tíma. En það vekur nokkra undrun að hæstv. sjávarútvegsráðherra sem nú er skuli hafa valið að skipta um skoðun með þessum hætti og í rauninni fara gegn því sem Alþingi ákvað. Þetta er nú ekki einsdæmi og því miður virðast menn gleyma mjög hratt því sem ákveðið er á Alþingi. Hér í einu og sama málinu erum við að tala um tvö tilvik þar sem þingmenn gleyma jafnóðum því sem Alþingi ákvað.

Við erum að tala um þá niðurstöðu sem varð hjá Alþingi og hv. þm. Jón Gunnarsson fór yfir. Alþingi lét það koma mjög skýrt fram í samþykkt sinni að þessir fjármunir ættu að fara til hafrannsókna en ekki eins og hæstv. ráðherra hafi þá lagt til, til Hafrannsóknastofnunar.

Við erum líka að rifja upp málefni þar sem Alþingi samþykkti þingsályktunartillögu fyrir fáeinum árum, ég man ekki nákvæmlega hvenær, líklega 1992 eða eitthvað á því bili, þar sem samþykkt var að fjármunir úr Þróunarsjóði sjávarútvegsins ættu að ganga til endurbóta og viðhalds á gömlum skipum. Til að viðhalda gamalli þekkingu á sviði sjávarútvegs og votta virðingu því sem forfeðurnir hafa unnið í þeim efnum og full ástæða er til að gera. Það var ekki nokkur vegur að fá niðurstöðu í það. Og nú tel ég að full ástæða sé til að hæstv. sjávarútvegsráðherra svari því hvort hann ætli að beita sér fyrir því að fjármunir úr ríkissjóði komi, þá er ég ekki að tala um úr þessari púllíu frekar en öðrum í hirslum hæstv. fjármálaráðherra, í stað þeirra fjármuna þannig að orðið verði við þeirri samþykkt Alþingis að styrkja endurbætur og varðveislu gamalla skipa eins og samþykkt var og sérstaklega með þá fjármuni í huga sem hér er um að ræða. Ég geri ekki mikið með hvaða krónur eru notaðar. En ef menn falla frá samþykkt Alþingis um að þessir fjármunir verði notaðir þá hlýtur að verða að spyrja eftir því hvort menn hafi annað í huga. Eða hvort ganga eigi fram hjá samþykkt Alþingis í þessu efni.

Síðan má ég til með að nefna að hæstv. ráðherra hafði þó nokkurn kafla í framsöguræðu sinni um hvað ánægjulegt væri að stór hópur ungra vísindamanna væri orðinn til á sviði sjávarútvegs og tengdra fræðigreina eftir því sem ég skildi best. Það væru ótrúlega margir, sagði hæstv. ráðherra, sem hefðu látið í ljós áhuga sinn. Þá verð ég nú að taka undir með hv. þm. Jóni Gunnarssyni að það er ekki margt sem hægt er að gera fyrir 25 milljónir. Hitt líka að það sem þó væri hægt að gera fyrir þá fjármuni, sem ég vonast til að verði meiri en þetta, að verði það skilyrt með þeim hætti sem hér er gert er verið að þrengja mjög möguleikana á að rannsóknir verði gerðar sem hugsanlega annars gætu verið gerðar. Þá er verið að þrengja þá rannsóknarmöguleika við það að einungis rannsóknir sem fjársterkir aðilar eru tilbúnir að setja peninga í fari fram en rannsóknir, við skulum segja ungra vísindamanna, tökum bara dæmi, sem byggjast á því t.d. að vinna úr einhverjum af þeim gögnum sem Hafrannsóknastofnun hefur aldrei getað unnið úr og ekki haft mannskap eða möguleika til að gera. Skoða t.d. hvaða áhrif, svo ég nefni einhver dæmi, eitt af mínum áhugamálum, það mætti t.d. vera eitt rannsóknarverkefnið, að skoða áhrif á nýtingu loðnustofnsins á lífríkið í hafinu og nýtingu annarra stofna á grundvelli þeirra gagna sem Hafrannsóknastofnun á. Vegna þess að allt hefur þetta verið unnið undir vísindalegu eftirliti Hafrannsóknastofnunar.

En ef spurt er um hvað hafi komið út úr rannsóknum á þeim gögnum sem þarna hafa orðið til, sem geti sagt okkur eitthvað um áhrifin á aðra stofna, áhrifin á hrygningu þorsksins eða aðra slíka hluti, þá koma menn að tómum kofanum í Hafrannsóknastofnun vegna þess að menn hafa ekki haft mannskap, vilja eða getu til að taka á því máli og skoða það þó ekki væri nema bara út frá þeim gögnum sem eru til. Margt annað alveg örugglega er til í þessu efni sem kannski er jafnvel hugsanlegt að einstakir vísindamenn gætu unnið á grundvelli gagna sem eru til. En þessir einstöku vísindamenn eiga kannski ekki 10–20 milljónir í vasanum til að leggja á móti. Það er engan veginn víst að svo sé. Við erum ekki að tala um að til séu einhverjar stofnanir sambærilegar Hafrannsóknastofnuninni hér úti í bæ. Við erum að vonast til að einstaka vísindamenn, sumir kannski með hjálp fyrirtækja sem hefðu áhuga á að styrkja þá, aðrir ekki, geti komið inn á sviðið og komið með hugmyndir um rannsóknir. Ég tel þess vegna að hæstv. ráðherra þurfi að endurskoða það sem í frumvarpinu er um þetta efni og að sýna þurfi þar meiri reisn.

Ég tel að þarna sé frumvarpið gallað og að full ástæða sé fyrir sjávarútvegsnefnd að fara vel yfir þetta mál og hvernig eigi að standa að þessu. Úr því hæstv. ráðherra hefur valið þessa leið tel ég að full ástæða sé til að skoða það í nefndinni hvort hún sé sama sinnis og hún var. Hæstv. ráðherra er tilbúinn að setja peningana þessa leið. Sjávarútvegsnefnd gæti haft sömu skoðun og hún hafði á meðan hæstv. ráðherra var í henni. Það er alveg hugsanlegt og gæti svo sem breytt einhverju orðalagi eins og gert var þá.

Síðan langar mig í lokin, af því ég ætla ekki að lengja umræðuna, ég fæ tækifæri til að ræða þetta við félaga mína í sjávarútvegsnefnd, að spyrja hæstv. ráðherra út í eitt atriði vegna þess að lokaklásúlan frá fjármálaráðuneytinu fór svolítið í taugarnar á mér þar sem er endað á að segja:

„Að mati fjármálaráðuneytis hefur frumvarpið ekki áhrif á afkomu ríkisins verði það að lögum.“

Verið er að tala um að setja 660 milljónir í ríkissjóð. Mér finnst eiginlega alveg óþarfi að orða umsögn fjármálaráðuneytisins á þann hátt að það skipti engu máli þó menn setji 660 milljónir í ríkissjóð. Það hlýtur auðvitað að skipta máli og hafa áhrif á ríkissjóð að þessu leyti. Mér finnst það svona sæmileg umgengni við málfarið okkar að hafa ekki þetta inni í tölvunni, þessa lokaklásúlu sem virðist vera í fjölmörgum umsögnum fjármálaráðuneytisins um mál frá ríkisstjórninni, þ.e. að þau hafi ekki áhrif á afkomu ríkissjóðs. Það liggur ekki fyrir með þessari tillögu heildarráðstöfun á þeim fjármunum sem þarna er verið að setja í ríkissjóð heldur er einungis verið að gera ráð fyrir að Alþingi afgreiði hluta af þessum fjármunum út við næstu fjárlagagerð. Ekkert liggur fyrir um það einu sinni hvort það verður gert. Vegna þess að ekki er hægt að taka valdið af Alþingi til að ákveða það sjálft. Þess vegna vil ég meina að fjármálaráðuneytið hefði átt að orða þetta öðruvísi þannig að fólk skildi ekki málið þannig að menn, t.d. í fjármálaráðuneytinu litu þannig á að 660 milljónir væru svo sem ekki eitt eða neitt.

Guðjón Hjörleifsson (S):

Frú forseti. Með frumvarpi því sem hér er til umræðu er verið að ráðstafa fé úr Verkefnasjóði sjávarútvegsins. Fé þetta kemur í framhaldi af því að Þróunarsjóður sjávarútvegsins varð lagður af 1. október sl. en gildistími laganna um Þróunarsjóð átti að vera til 31. desember 2009. Stjórn Þróunarsjóðsins hefur þá selt eignir sjóðsins og greitt upp skuldir hans. Áætlað er að hrein eign sjóðsins sé um 689 millj. kr. Hér er um mjög háa upphæð að ræða og skynsamlegt sem hæstv. sjávarútvegsráðherra leggur til að það fjármagn sem kom frá Þróunarsjóði sjávarútvegsins í Verkefnasjóð sjávarútvegsins renni í ríkissjóð. Í staðinn mun Hafrannsóknastofnun fá í viðbótarrannsóknafé 50 millj. kr. á þessu ári og aðrar 50 millj. kr. árið 2007. Við erum að tala varanlega um 100 milljónir á ári í hafrannsóknir. Við sem höfum verið í sjávarútvegsumræðu á Alþingi höfum oft tekist á um að viðbótarfé vanti til hafrannsókna. Ég tel því tillögu hæstv. sjávarútvegsráðherra í þessu frumvarpi mjög skynsamlega.

Eins og kemur fram í athugasemdum við frumvarpið og ber að fagna er einnig gert ráð fyrir að reglum um úthlutun úr Verkefnasjóði sjávarútvegsins verði breytt þannig að á árinu 2006 muni að minnsta kosti 25 millj. kr. af því fé sem verkefnasjóðurinn hefur til úthlutunar verða varið til hafrannsókna á samkeppnisgrundvelli. Auglýst verður eftir umsóknum um styrki til hafrannsókna og geta allir sótt um styrk til sjóðsins. Faghópur mun fjalla um umsóknir og meta þær með hliðsjón af vísindalegu gildi rannsóknarverkefnanna.

Frú forseti. Með þessari tilhögun vinnst tvennt. Annars vegar verða hafrannsóknir á vegum Hafrannsóknastofnunar auknar í kjölfar hærri fjárveitinga og hins vegar gefst öðrum aðilum sem starfa utan Hafrannsóknastofnunar færi á að sækja um styrk til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins til að stunda hafrannsóknir en sá hópur hefur haft takmarkaðan aðgang að styrkjum til þessa.

Hafrannsóknir eru grunnurinn að því að byggja upp þekkingu um hafið og lífríki þess sérstaklega til að geta metið hvernig hagkvæmast er og skynsamlegast að nýta auðlindir hafsins. Það er mikilvægt að fá varanlegt viðbótarfjármagn til enn frekari hafrannsókna. Í greinargerð sem sjávarútvegsnefnd sendi til fjárlaganefndar vegna fjárlaga ársins 2006 stendur, með leyfi forseta:

„Nefndin leggur til að í meðförum Alþingis verði Hafrannsóknastofnuninni veitt 50 millj. kr. framlag svo auka megi úthald rannsóknarskipa stofnunarinnar um samtals 87–97 daga á ári. Nauðsynlegt er að úthald skipanna verði aukið svo efla megi veiðarfærarannsóknir og rannsóknir á uppsjávarfiski. Á síðasta ári var úthald Árna Friðrikssonar 211 dagar og úthald Bjarna Sæmundssonar 176 dagar. Á yfirstandandi ári er úthald áætlað 180 dagar á Árna (þar af 15 dagar vegna leigu til erlendra aðila) og 203 dagar á Bjarna (þar af 33 dagar vegna leigu til erlendra aðila). Meðalkostnaður á dag við rekstur Árna er 1.150 þús. kr. og Bjarna 900 þús. kr. Tillaga nefndarinnar er byggð á því að úthald skipanna verði 235–240 dagar fyrir hvort skip. Samkvæmt útreikningum Hafrannsóknastofnunarinnar kostar hver viðbótardagur vegna fjölgunar úthaldsdaga um 55–60 á Árna 650–700 þús. kr. og fjölgunar úthaldsdaga um 32–37 á Bjarna 500–550 þús. kr.“

Nefndarmenn minni hluta skrifuðu undir með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Frumvarp það sem hér er lagt fram er í samræmi við óskir sjávarútvegsnefndar og nefndarálits sem sent var til fjárlaganefndar. En hæstv. sjávarútvegsráðherra gerir gott betur. Sjávarútvegsnefnd bað um 50 milljónir í viðbótarfjárveitingu til að auka úthald rannsóknarskipa Hafrannsóknastofnunar um rúma 90 daga á ári en varanlega koma til Hafrannsóknastofnunar um 100 milljónir á ári frá árinu 2007 og er það mikið fagnaðarefni, frú forseti.

Jón Gunnarsson (Sf) (andsvar):

Frú forseti. Í þessu máli hættir maður ekki að vera hissa. Bæði varð ég hissa þegar ég sá frumvarpið og heyrði ræðu hæstv. sjávarútvegsráðherra þegar hann fylgdi því úr hlaði og ekki síður er ég hissa að heyra hér ræðu hv. formanns sjávarútvegsnefndar, Guðjóns Hjörleifssonar, og leyfi mér hér með, með leyfi forseta, að lesa aðeins upp úr ræðu þingmanns sem hér flutti ræðu 22. mars árið 2005. Það er ekki langt síðan.

Þar segir, með leyfi forseta:

„Andvirði þeirra“ — og þá er verið að tala um fjármuni þróunarsjóðs — „átti í upphafi að verja til hafrannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunar en sjávarútvegsnefnd samþykkti að taka út textann „á vegum Hafrannsóknastofnunar“ og taldi eðlilegt að stjórn verkefnasjóðs hefði ákvörðunarvald með ráðstöfun á andvirði þróunarsjóðs. Á Alþingi og í sjávarútvegnefnd hefur mikið verið rætt um hafrannsóknir og hve mikilvægt sé að hafa fjármagn til enn frekari rannsókna. Því er ráðstöfun eigna sjóðsins mjög mikilvæg fyrir frekari rannsóknir en reikna má með að eigið fé sjóðsins verði í kringum 500 millj. Sú upphæð getur þó breyst eitthvað þar sem ekki er komið lokauppgjör hjá sjóðnum.“

Þess ræðu flutti hv. þm. Guðjón Hjörleifsson 22. mars 2005. Við berum síðan saman þá ræðu sem sami hv. þingmaður var að ljúka við að flytja hér og það stendur ekki steinn yfir steini. Hv. þingmaður virðist hafa orðið fyrir þrýstingi frá hæstv. sjávarútvegsráðherra. Hann beygir bak sitt eins og hann er vanur, beygir sig undir vöndinn.

Ég vil spyrja hv. þingmann: Hvað hefur breyst? Hann man vonandi umræðuna í sjávarútvegsnefnd. Ég man umræðuna í sjávarútvegsnefnd og því spyr ég hv. þingmann: Hvað hefur breyst?

Guðjón Hjörleifsson (S) (andsvar):

Frú forseti. Já, það var rétt hjá hv. þingmanni Jóni Gunnarssyni að það var samkomulag um að ráðstafa þessu í Verkefnasjóð sjávarútvegsins. Það sem ég er að horfa til er að það er verið að auka fjárveitingar til hafrannsókna um tæp 10% á ári og varanlega frá 2007. Mér finnst þetta stórt skref og eftir að ég las upp hér greinargerð frá sjávarútvegsnefnd til fjárlaganefndar sjáum við að þessar 100 milljónir gætu nýst í 180 daga á skipum Hafrannsóknastofnunar til rannsókna. Við þurfum að horfa til framtíðar og ég tel mjög skynsamlegt að haldið sé svona á spilunum.

Jón Gunnarsson (Sf) (andsvar):

Frú forseti. Það eru ekki nýjar fréttir að við þingmenn, sem höfum látið málefni Hafrannsóknastofnunar okkur fyrir brjósti brenna, höfum verið á því að það færu of litlir fjármunir til hafrannsókna og að of litlir fjármunir gengju til Hafrannsóknastofnunar, það eru ekkert nýjar fréttir. Við ræddum það í sjávarútvegsnefnd og við höfum oft rætt að það vantaði fjármuni til rannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunar. En hvað þetta atriði varðar, þ.e. uppgjörið á þróunarsjóðnum vorum við sammála um að þeir peningar færu ekki inn í þann farveg heldur yrði þeim haldið til hliðar og þeir gætu nýst í rannsóknir bæði á vegum Hafrannsóknastofnunar og sjálfstæðra vísindaaðila eftir að báðir aðilar hefðu á jafnréttisgrunni sótt um fjármuni í ákveðin rannsóknaverkefni sem metin yrðu góð og gild til að hljóta styrk en ekki, og ég endurtek, ekki að fjármunirnir rynnu beint til Hafrannsóknastofnunar eins og nú er verið að gera ráð fyrir. Þetta var sérstaklega einfalt í frumvarpi hæstv. sjávarútvegsráðherra þáverandi en þar stóð að fjármunirnir ættu að fara til hafrannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunar. Þingmenn tóku út, eins og hv. þm. Guðjón Hjörleifsson lýsti í ræðu sinni 22. mars, orðin „á vegum Hafrannsóknastofnunar“. Nú eru þau orð komin inn aftur í frumvarp núverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra og hv. formaður sjávarútvegsnefndar, hv. þm. Guðjón Hjörleifsson, sem hafði þessa skoðun í umræðu í sjávarútvegsnefnd 22. mars hefur kastað henni út í hafsauga vegna þess að ráðherra hefur andað á hann.

Guðjón A. Kristjánsson (Fl):

Hæstv. forseti. Það er nú svolítið skrýtin vegferð á þessu máli eins og hv. þingmenn hafa komið inn á. Þegar þetta mál var afgreitt hér sl. vor var opið fyrir að fleiri en Hafrannsóknastofnun hefðu beina möguleika á því að sækja í það fé sem þá var ætlað til hafrannsókna og að það væri ekki eyrnamerkt Hafrannsóknastofnun.

Sá sem hér stendur hafði og hefur mikinn áhuga á því að reyna að efla hafrannsóknir á mörgum sviðum og á því er full þörf. Við eigum mjög góð hafrannsóknaskip, sérstaklega hið nýja skip Árna Friðriksson með afar fullkomnum tækjum, m.a. fjölgeislamæli og það er auðvitað eftirsóknarvert að reyna að halda slíku skipi úti til rannsókna. Við höfðum alla vega hug á því margir að það væri ekki bara Hafrannsóknastofnun sem gæti óskað eftir því að nýta slík skip eins og Árna Friðriksson svo dæmi sé tekið heldur hefðu aðilar sem settu upp markvissa rannsóknaáætlun einnig möguleika á að sækja í verulegt fé og efna til samstarfs við Hafrannsóknastofnun um víðtækar rannsóknir á ákveðnum sviðum. Þeir gætu þá lagt fram tillögur sínar og gögn um hvernig að því mætti standa að takast á við ákveðin rannsóknaverkefni og m.a. fengið að nota til þess skip Hafrannsóknastofnunar og fá þannig fram meiri nýtingu á þeim skipakosti en gert er ráð fyrir í dag.

Ég held að ég viti það rétt, hæstv. forseti, að á þessu ári sé aðeins gert ráð fyrir því að Árni Friðriksson verði gerður út í 155 daga, í rúma fimm mánuði. Það er ekki mikil nýting á jafngóðu skipi og hinn nýi Árni Friðriksson er og með þeim tækjabúnaði sem hann hefur um borð.

Það er auðvitað svo að það er fjölmargt sem menn vildu stuðla að rannsóknum á í auknum mæli og er hægt að takast á við með samstarfi margra aðila. Í þessari umræðu ætla ég bara að nefna eitt dæmi sérstaklega sem ég held að sé rétt að menn leiði hugann að. Þannig er að á undanförnum árum hefur verið hætt við að stunda rannsóknir á svokölluðum seiðagrúppum, þ.e. seiðum frá vorinu þegar þau eru orðin 4–5 sm löng og eru uppi í sjó eða á grunnsævinu. Slíkar rannsóknir eru gerðar í þeim tilgangi að reyna að meta hvað hefur klakist út úr okkar helstu nytjastofnum og hversu mikil mergð eða magn seiða er á ákveðnum svæðum á hafsvæðinu við Ísland. Svona rannsóknir voru stundaðar í fjölda ára og rannsóknarskipin fóru í svokallaða seiðaleiðangra síðsumars. Því var því miður hætt og ég tel að það hafi verið afar misráðið, sérstaklega í ljósi þess að aðstæður hér við land hafa breyst verulega á undanförnum árum og væri afar áhugavert að fylgja slíkri rannsóknarseríu eftir inn í það ástand sem núna er, þar sem sjávarhiti er meiri við landið og innstreymi af því svo meira en oft hefur verið.

Mér hefur oft fundist gæta þess, hæstv. forseti, sérstaklega á vegum Hafrannsóknastofnunar, að þar væri verið að loka inni rannsóknir eingöngu á vegum stofnunarinnar. Ég hef stundum orðað það þannig að það þyrfti að komast inn fyrir kremlarmúra Hafrannsóknastofnunar um hafrannsóknir og það væri ekki eðlilegt að stofnunin hefði einokun á rannsóknum í lífríki sjávar. Ég nefni þetta dæmi varðandi þorskseiðin síðsumars en rannsóknir á þeim voru stundaðar árum saman og það hefði verið virkileg ástæða til að halda því áfram með tilliti til þess hvaða breytingar eru að verða á sjávarhita hér við land, hvernig seiðin hefðu þá hagað sér o.s.frv. Við hefðum auðvitað þurft skip, t.d. eins og Árna Friðriksson, til þess að rannsaka í úthafinu og skoða en það hefði einnig þurft að skoða þetta innfjarða með tilliti til þess að með hlýnandi sjó er ljóst að mikill hluti seiða hefur leitað inn á flóa og friði og eina vísbendingin um það á undanförnum árum eru í raun og veru þær veiðar á þorskseiðum í Ísafjarðardjúpi sem stundaðar hafa verið, sjaldan þó, til þess að afla seiða í þorskeldi eða áframeldi á þorski, uppeldi á þorski.

Við höfum því miður ekki þennan samanburð áfram og það sem verra er, hæstv. forseti, að á sama tíma og rækjuveiðar hafa algjörlega lagst af innfjarða misstum við líka þann rannsóknarpott sem fylgdi rækjuveiðunum. Það var auðvitað þannig að á hverju hausti tók Hafrannsóknastofnunin eða skip á hennar vegum, þess vegna einhverjir rækjubátar, rannsóknarhol á rækjuslóðum frá Eldey í vestri í Breiðafirði og síðan í öllum fjörðum vestan og norðan lands til að kanna í fyrsta lagi útvinnslu rækju og í öðru lagi útvinnslu seiða. Oft leiddu þessar rannsóknir til þess að menn takmörkuðu veiðar á ákveðnum svæðum vegna þess að það væri mikið af ungseiðum þorsks og ýsu eða annarra nytjafiska. Síðan kom þá iðulega í ljós meðan rækjuveiðar voru og hétu innfjarða að við rækjuveiðarnar urðu menn varir við enn meira magn seiða og það þurfti að loka á stórum svæðum, jafnvel svo að heilum fjörðum og flóum var lokað vikum og stundum mánuðum saman vegna þeirrar mergðar sem var af uppvaxandi þorskungviði og ýsu og öðrum nytjafiskum.

Þessa vitneskju erum við búin að missa vegna þess að rækjuveiðarnar eru ekki lengur stundaðar þannig að við höfum ekki lengur vitneskju um seiðamagnið á grunnslóð. Eina vitneskjan sem við höfum eru tilraunaveiðar í eldi í Ísafjarðardjúpi, eins og ég sagði áðan, og við höfum heldur ekki mælingar Hafrannsóknastofnunar á seiðum í úthafinu vegna þess að seiðaleiðöngrunum hefur verið hætt. Þetta tel ég afar misráðið og ég er alveg viss um það að margir ungir vísindamenn eða reyndir eftir atvikum hefðu áhuga á því að reyna að kanna þessa mynd. Ég held að það væri mjög auðvelt að setja upp rannsóknarmódel sem gæti leitt okkur verulega áfram í því að kanna útvinnslu þorskárgangs á fyrsta ári með því að taka upp samstarf útgerðarmanna minni báta sem hafa verið að stunda rækjuveiðar á undanförnum árum og nota rækjuveiðar til þess að kanna útbreiðslu seiða. En það þyrfti hins vegar gott rannsóknarskip til þess að sigla um slóðina með sín góðu tæki til þess að mæla þar hvar líklegast væri fyrir hina minni báta sem væru í þessu samstarfsverkefni að toga til þess að kanna útbreiðslu o.s.frv., enda fá menn ákveðin gildi út úr þeim tækjum sem eru um borð í hafrannsóknaskipum eins og Árna Friðrikssyni eða Bjarna Sæmundssyni.

Þannig hefði verið hægt að koma á að mínu viti verulega áhugaverðum rannsóknum sem hefðu getað leitt til þess að á nokkrum árum hefði fundist ákveðinn viðmiðunargrunnur um hvernig seiðin höguðu sér á grunnslóðinni við breyttar aðstæður í sjávarhita og hvernig samstarf hafrannsóknaskipanna, ég segi ekki Hafrannsóknastofnunar, heldur hafrannsóknaskipanna og þeirra aðila sem hefðu viljað setja upp slíkt verkefni hefði þróast. Útgerðarmenn margra minni fiskibáta hefðu getað valið sér að taka sig saman í slíkt verkefni og fylgja því eftir til nokkurra ára.

Hins vegar er alveg ljóst, hæstv. forseti, að 25 milljónir duga sáralítið í slíkt verkefni. En vitneskja sem kæmi úr slíku verkefni gæti skipt okkur verulega miklu máli upp á framtíðina, sérstaklega í ljósi þess að við höfum ekki lengur innfjarðarrækjuveiðina til að mæla seiðamagn á rækjuslóðinni innfjarðar og við höfum heldur ekki sjálf á vegum Hafrannsóknastofnunar stundað neinar seiðarannsóknir. Ég tel þetta afar misráðið. Þetta er nánast eins misráðið og þegar við ákváðum á tímabili að hætta að merkja þorsk vegna þess að menn töldu að hér við land færi þorskurinn lítið á milli svæða. Það gerðu menn því miður rétt áður en fór að kólna hér við land á árunum 1960–1966 eða 1968. Menn drógu þá verulega úr merkingum. Það var auðvitað afar misráðið vegna þess að þá vorum við að fá hér inn kaldan sjó og köld sjávarskilyrði sem hefði verið mjög áhugavert að sjá hvaða áhrif þau hefðu á göngur þorsksins, t.d. til annarra landa, annarra fiskimiða eða annarra stranda.

Sama er að segja núna þegar hlýnar að þá væri auðvitað afar áhugavert að fylgja því eftir hvernig mynstur breyttist varðandi uppvaxandi þorskungviði og ýsuungviði. En við fáum sem sagt litla mynd af því eins og ástandið er í dag. Rækjuveiðar eru aflagðar innfjarðar, þær eru aflagðar nánast algjörlega í djúpköntunum, einnig á úthafsrækjunni. Hafrannsóknastofnun heldur ekki úti skipum til að mæla seiðamagnið í hafinu lengur, hvorki á djúp- né grunnmiðum. Við erum þess vegna ekki með neinn samanburð í verulega breyttu lífríki og það er náttúrlega afar slæmt þegar menn halda ekki áfram að rannsaka þegar aðstæður breytast verulega því að þá fyrst, hæstv. forseti, er ástæða til að fylgja rannsóknunum eftir í breytileikanum til að átta sig á því hvaða áhrif það hefur.

Ég hefði talið að m.a. þetta verkefni sem ég nefni hefði verið mjög áhugavert og hefði getað orðið samstarfsverkefni vísindamanna sem starfa utan Hafrannsóknastofnunar, útgerðarmanna minni fiskiskipa til að sjá um rannsóknir á grunnslóðinni, og leigu eða útgerð hafrannsóknaskipanna. Ekki veitir nú af að efla notkun þessara öflugu skipa miðað við það úthald sem við gerum ráð fyrir á þessu ári. Það er vissulega verulegt pláss fyrir það að aðilar utan Hafrannsóknastofnunar gætu tekið slík skip á leigu og Hafrannsóknastofnun sem slík með útgerð skipanna gæti verið í samstarfsverkefni með öðrum aðilum um að kanna ákveðin verkefni. Um þetta hefðu menn hins vegar þurft að setja upp áætlun til nokkurra ára því að það er tiltölulega lítið gagn í því að hefja slíkar rannsóknir og stunda þær bara í eitt ár.

Við höfðum þessa þekkingu úr Ísafjarðardjúpi, úr Arnarfirði og Húnaflóa, Breiðafirði og fleiri fjörðum norðan og austan lands í fjölda ára samfara rækjuveiðunum vegna þess að rækjuvarpan er svo smáriðin að í hana komu seiði og þar fengu menn þessa mynd og svæðum var iðulega lokað, eins og ég sagði áður, einmitt vegna magns af ungviði þorsks. Síðan leitar þetta ungviði til botns þegar fer að kólna. Og þegar árferðið er eins og það er að það kólnar jafnvel ekki fyrr en eftir áramót leitar ungviðið seinna til botns og seinna út af flóum og fjörðum.

Síðan er annað mál með loðnuna sem gekk inn á grunnslóðina venjulega þegar dag fór að lengja eftir áramót og mætti oft þessum seiðagöngum í álum eða köntum bæði inn í djúpum og flóum landsins eða þá á grunnslóðinni á 40–70 föðmum. Það varð auðvitað til þess þegar loðnan gekk inn að þorskurinn komst í þá kjörfæðu sína og þar af leiðandi minnkaði afrán þorsksins á sjálfum sér því að það vita jú allir sem vita, því það er best sannað í þorskeldinu, að ef borin er feit loðna í þorskinn velur hann hana og étur mjög grimmt. Þannig væri afar nauðsynlegt að fylgja eftir þessum rannsóknum og við erum greinilega að upplifa miklar breytingar að því er varðar loðnustofninn og hegðun hans. Því ber þetta allt að sama brunni. Það væri afar nauðsynlegt að stunda slíkar rannsóknir og hefði verið afar áhugavert að einhver hópur vísindamanna hefði sett upp slíka áætlun, sótt í fé það sem hér er verið að tala um. En það er líka algjörlega ljóst, hæstv. forseti, og það veit sjávarútvegsráðherra jafn vel og ég að 25 milljónir í slíka áætlun er ekki stór biti ef menn ætla að gera virkilega spennandi verkefni úr þessu sem er að afla okkar viðbótarþekkingar.

Nú erum við að lifa þennan mikla breytileika í hafinu umhverfis Ísland og við vitum í raun og veru ekkert hvaða áhrif það kemur til með að hafa á grunnslóðina, á seiðabúskapinn og við sitjum uppi með þekkingargat að þessu leyti. Þess vegna held ég að miklu nær hefði verið að hafa frumvarpið og lögin eins og þau voru, að þetta væri merkt til hafrannsókna og ef menn hefðu sett upp nógu rökstudda og vel útfærða áætlun hefðu einstakir vísindamenn getað fengið styrk til þess og jafnvel þó að menn væru þar að horfa á úthlutun sem þyrfti kannski 50–100 milljónir á ári til að geta annast slíkt verkefni.

Ég vil benda á þetta, hæstv. forseti, og tel að þó að hér sé mjór vísir að því að takast á við hafrannsóknir utan múra Hafrannsóknastofnunar þá tel ég að hitt hefði verið betra og við hefðum haft það opið. Þá værum við að meta áhugaverð verkefni út frá þeirri stöðu sem þau gefa tilefni til á hverjum tíma. Það er ekkert sem segir að þó að féð hefði ekki verið merkt Hafrannsóknastofnun sem slíkri að Hafrannsóknastofnun hefði ekki verið stór aðili í þátttöku í slíkum rannsóknum samhliða því að geta unnið það með öðrum sem áhuga hafa. Ég tel, eins og ég sagði áður, að það hefði verið mjög þarft verk að komast af stað með verkefni þar sem væri lagt upp með hugsun annarra vísindamanna en starfa á Hafrannsóknastofnun og að menn gætu þar átt möguleika til fjár á jafnréttisgrundvelli án þess að neglt væri niður að það væri takmarkað við 25 milljónir eins og hér er lagt til.

Þegar þetta mál var rætt á síðasta vori minntum við margir þingmenn á það að á sínum tíma hafði Alþingi samþykkt þingsályktunartillögu um vilja sinn til þess að merkja nokkra fjármuni úr þeim miklu fjármunum sem inn í þróunarsjóðinn komu til þess m.a. að efla varðveislu gamalla skipa. Þróunarsjóðurinn varð jú til á undirbyggingu gamla úreldingarsjóðsins m.a. og þar á undan sennilega hagræðingarsjóðsins, ef ég man rétt, og menn töldu reyndar að mikið af fjármunum þeirra sjóða, sérstaklega hagræðingarsjóðsins, hefðu tapast þegar verið var að lána í fiskvinnslufyrirtæki en síðan reyndist það vera svo að þegar fram í sótti og menn voru að sameina sjávarútvegsfyrirtæki þurfti að greiða upp skuldbindingar sem þar lágu og fé kom inn í þróunarsjóðinn sem menn töldu að hann mundi ekki fá og var í raun búið að afskrifa.

Þegar við töluðum um það á síðasta vori að þetta væru heilar 600 milljónir eða jafnvel meira, sem reynast nú vera 690 milljónir, var það auðvitað svo að við ætluðum ekkert að skera neitt sérstaklega við nögl fjármunina sem færu í Hafrannsóknastofnun, hafrannsóknir. Við vorum að tala um að það yrðu þá a.m.k. fyrir fram merktar 200 milljónir til hafrannsókna. Ég held að þeir sem eru í þessum sal og hafa verið að ræða þessi sjávarútvegsmál geri sér allir grein fyrir að sérstaklega við núverandi breytileika í hafsvæðunum við Ísland er afar nauðsynlegt að efla hafrannsóknir. Við þurfum að fá viðbótarvitneskju sem því miður tapaðist út frá breyttu útgerðarmynstri og við erum ekki lengur með samanburðarhæfar rannsóknir varðandi seiðamagn og seiðafjölda í hafinu umhverfis Ísland. Síðan er það eins og ég sagði áður breytilegt hitafar sem veldur því að ungviðið dvelur lengur á grunnslóðum en áður var og menn þurfa auðvitað að fá af því mynd hvaða áhrif núverandi hlýsjór hefur á hegðun þorskungviðis og ýsuungviðis hér við land.

Þetta verkefni hefði verið mjög upplagt að fara í, hæstv. forseti, sérstaklega í ljósi þess að hafrannsóknaskipin okkar eru nú ekki meira nýtt en rétt rúma fimm mánuði á ári, eins og ég sagði áðan, og væri full ástæða til að finna þeim meiri verkefni og beini ég því sérstaklega til hæstv. sjávarútvegsráðherra burt séð frá þessu máli að huga þarf vel að því hvort við getum ekki nýtt þessi dýru tæki okkar betur en við gerum miðað við núverandi ástand. Að minnsta kosti eru tilefnin nóg í breyttu lífríki. Okkur hefur ekki tekist að fylgja eftir loðnunni á undanförnum árum og fjöldamargar aðrar breytingar eru í hafinu hér við land sem ástæða væri til að fylgja eftir með auknum hafrannsóknum og sérstaklega held ég að væri áhugavert að fá nýtt fólk til að koma að þessum málum með svolítið annað sjónarhorn en Hafrannsóknastofnun hefur bundið sig við. Ég held að mjög áhugavert væri að koma með nýja hugsun og nýtt fólk inn í rannsóknir í hafinu við Ísland, komast inn fyrir kremlarmúra Hafrannsóknastofnunar.

Jón Kr. Óskarsson (Sf):

Hæstv. forseti. 60–70% af útflutningsverðmæti Íslendinga eru sjávarútvegur. Það hlýtur að segja eitthvað hvers virði sjávarútvegur er fyrir okkar þjóð. Hjálmar Vilhjálmsson fiskifræðingur hefur sagt hvað eftir annað undanfarin ár að allt of litlu fé hafi verið varið til fiskirannsókna, samanber loðnurannsóknir undanfarið.

Í framhaldi af því vil ég spyrja hæstv. sjávarútvegsráðherra: Er ekki og hefur ekki allt of litlu fé verið varið til fiskirannsókna? Hvað hafa rannsóknarskipin haft mikið úthald undanfarna mánuði til fiskirannsókna? Það hefur komið hér fram að á þessu ári, árið 2006, mun Árni Friðriksson vera með úthald ráðgert upp á fimm mánuði eða 155 daga. Er kjarninn ekki sá að skortur er á fjármagni til Hafró?

Magnús Þór Hafsteinsson (Fl):

Virðulegi forseti. Hér er loks komið til umræðu frumvarp sem ég hef verið að bíða eftir í þó nokkuð margar vikur. Ég verð að segja strax í upphafi máls míns að mér líst afskaplega illa á þetta frumvarp. Hér er í raun og veru ekki neitt annað að gerast en það að verið er að fremja rán um hábjartan dag. Verið er að stinga undan peningum sem tilheyra sjávarútveginum og eiga að tilheyra sjávarútveginum, fara með þá peninga inn í ríkissjóð. Þetta eru gríðarlega stórar fjárhæðir, við erum að tala um rúmlega hálfan milljarð kr., fara með þá peninga í ríkissjóð án þess að fyrir hendi sé nokkur trygging fyrir því að þeir peningar muni skila sér aftur inn í sjávarútveginn. Þetta tel ég að séu algjörlega óverjandi vinnubrögð og mjög alvarlegt mál. Ég mun aldrei, aldrei nokkurn tíma samþykkja að þetta verði gert með þessum hætti, svo ég fái því bara lýst yfir strax í upphafi máls míns.

Verkefnasjóður sjávarútvegsins er sjóður sem varð til með lögum sem voru samþykkt á hinu háa Alþingi rétt fyrir jól árið 2003. Í þann sjóð hafa m.a. runnið peningar fyrir afla sem menn hafa fengið að landa, afla sem kallaður var a.m.k. í upphafi Hafró-afli. Þær landanir hafa skilað miklum tekjum. Þetta var m.a. gert til þess að reyna að vinna bug á brottkastsvandanum. Ég hygg að það hafi tekist a.m.k. að einhverju leyti því að peningar hafa streymt í þennan sjóð allt frá því að hann var stofnaður.

Ég var með fyrirspurn til hæstv. sjávarútvegsráðherra, Árna Mathiesens, í fyrra einmitt um þennan sjóð. Ég spurði m.a. um hvenær þessi sjóður hefði tekið til starfa og hverjir hefðu verið í stjórn hans og eins og ég sagði áðan tók sjóðurinn til starfa eftir að lög voru samþykkt hér rétt fyrir jól árið 2003 og tóku gildi um áramótin 2003/2004. Ráðherra skipaði í þennan sjóð þriggja manna stjórn og í ljós kom við þessa fyrirspurn mína að í stjórninni voru allt saman starfsmenn sjávarútvegsráðuneytisins, allt saman embættismenn, þrír starfsmenn, þ.e. ein kona og tveir karlmenn.

Það má alveg segja sem svo að þetta hafi verið gagnrýni vert því í raun og veru þýddi þetta að sjávarútvegsráðherra hafði einn fulla stjórn á sjóðnum og í hvað peningarnir sem runnu í hann fóru síðan. Þetta voru umtalsverðar fjárhæðir. Það kom í ljós við þessa fyrirspurn að það hefði verið lagt hald á ólögmætan sjávarafla vegna fiskveiðiársins 2002–2003, afli alls að upphæð tæplega 27 millj. Síðan höfðu 116 millj. runnið í sjóðinn frá þeim tíma vegna þessa Hafró-afla sem kallaður var. Innstæða í sjóðnum var því 125 millj. rúmar og var búið að úthluta megninu af þeim peningum í ýmis verkefni á vegum Fiskistofu og Hafrannsóknastofnunar. Við getum t.d. talað um mælingar á meðalafla við flotvörpuveiðar uppsjávarfisks. Þörungaræktun í sjó og tilkynningaviðmót vegna fjareftirlits. Þetta var allt saman hjá Fiskistofu. Síðan vorum við að tala um eftirlit með fiskeldiskvótum, rannsóknahvalveiðar, kortlagning búsvæða á hafsbotni í hafinu við Ísland, merkingar á karfa með neðansjávarbúnaði, atferli þorsks með sérstöku tilliti til veiðanleika, stofngerð þorsks við Ísland, göngur og útbreiðsla þorsks metnar með GPS-merkjum, fæðuvistfræðileg tengsl dýrasvifs og fiska á Reykjaneshrygg, áhrif svæðafriðana á samfélög botnlægra fiska, áhrif svæðafriðana á samfélög botndýra og merkingar á þorski til að meta áhrif svæðafriðana. Alls runnu 122 millj. og 300 þús. kr. í þessi verkefni.

Ég fæ ekki betur séð en þarna hafi verið unnið að ágætis rannsóknum, að minnsta kosti ef tekið er mið af heitum verkefnanna. Ég sagði hér áðan að það mátti með réttu gagnrýna hvernig stjórn sjóðsins var samansett. Ég hefði gjarnan viljað sjá að sjóðurinn hefði fengið að lifa áfram og að um hann hefði verið skipuð stjórn þar sem t.d. hagsmunaðilar og aðrir hefðu átt sína fulltrúa, og þá er ég að tala um hagsmunaðila í mjög víðum skilningi þess orðs. Ekki bara útvegsmenn og sjómenn heldur jafnvel aðila sem eiga hagsmuna að gæta varðandi framkvæmd rannsókna hérna á Íslandi, aðila frá Hafrannsóknastofnun og líka frá háskólanum, öðrum vísindastofnunum sem stunda haf- og fiskirannsóknir hér við land. Þannig hefðu þessir peningar verið notaðir til hafrannsókna og einnig peningarnir sem runnu í verkefnasjóðinn samkvæmt lögum sem voru samþykkt hér á Alþingi í fyrravor, ef ég man rétt, þegar þróunarsjóðurinn var lagður niður og eignir hans, eða peningarnir sem í honum voru, voru síðan látnir renna inn í Verkefnasjóð sjávarútvegsins. Ég man ekki betur en að þá hafi einmitt þáverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra Árni Mathiesen talað hér um það fullum fetum hvað eftir annað að þessir peningar sem hefðu verið í þróunarsjóðnum ættu að fara til hafrannsókna. Um þróunarsjóðinn og örlög hans spunnust mjög miklar umræður hér í fyrra.

Nú sé ég hér á athugasemdum við þetta litla lagafrumvarp hjá hæstv. sjávarútvegsráðherra, þar sem talað er um að 660 millj. kr., hvorki meira né minna, skuli nú renna úr þessum verkefnasjóði yfir í ríkissjóð, að það hafi einmitt verið 689 millj. kr. sem kom úr þróunarsjóði. Þessir peningar hafa verið afhentir þann 1. október sl. Hér er um mjög stórar fjárhæðir að ræða. Ég hefði viljað halda þessum peningum áfram inni í verkefnasjóði. Hvers vegna hefði ég viljað gera það? Jú, vegna þess að ég treysti því hreinlega ekki fyrir næsta húshorn að þessum peningum verði varið til hafrannsókna þó þeim sé núna smellt inn í ríkissjóð. Ég tel að það hefði verið mikið farsælla að halda þessum peningum áfram inni í verkefnasjóði. Frekar hefði átt að breyta reglunum um sjóðinn, búa til breiðari stjórn, jafnvel taka þetta úr höndum sjávarútvegsráðherra þannig að hann hefði ekki beint yfirvald með þessu eins og hann hefur haft fram til þessa. Honum hefur kannski liðið illa yfir því að vera með svona mikið af peningum í Mackintosh-dollu á skrifborðinu hjá sér og kannski viljað losa sig við þá miklu ábyrgð sem fylgir því að hafa svona mikið fé á milli handanna.

Það hefði mátt leysa með öðrum hætti. Ekki láta þessa peninga renna svona beint inn í ríkissjóð og segja síðan í einhverjum athugasemdum með þessu lagafrumvarpi: Að þetta sé allt saman gert með góðum hug og að þessu fé skuli varið til hafrannsókna og að nota eigi peningana til að efla slíkar rannsóknir o.s.frv. Það eigi að hækka fjárveitingar til Hafrannsóknastofnunar um 50 millj. og 100 millj. frá og með fjárlögum ársins 2007. Og síðan skuli að minnsta kosti 25 millj. kr. frá árinu 2006 renna til hafrannsókna á samkeppnisgrundvelli. Ég hefði miklu frekar, eins og ég sagði áðan, viljað halda þessum peningum áfram inni í verkefnasjóðnum en ekki láta þá fara inn í þá miklu hít sem er ríkissjóður og vera síðan kominn upp á það til framtíðar að fjárlaganefnd á hverjum tíma muni standa við að láta þá peninga í hafrannsóknir.

Því miður er það svo, virðulegi forseti, að reynsla okkar af fjárveitingum til hafrannsókna, loforðum stjórnmálamanna um að setja nú aukið fé í hafrannsóknirnar hefur því miður ekki verið mjög á rökum reist og það er engin ástæða til að treysta því að fjárlaganefnd, sem í sitja fulltrúar ýmissa stjórnmálaflokka sem margir hverjir hafa litla innsýn í sjávarútveginn og litla innsýn í hafrannsóknir, muni sýna því mikla samúð eða mikinn skilning ef einhvers staðar þarf að skera niður, að það eigi að auka peninga í hafrannsóknir. Við sjáum bara hvernig staðan er í dag varðandi það fé sem rennur til hafrannsókna á fjárlögum. Það er til háborinnar skammar hve illa gengur t.d. að halda úti rannsóknarskipinu Árna Friðrikssyni og líka Bjarna Sæmundssyni og hvernig hafrannsóknir hafa í raun og veru verið fjársveltar til langs tíma hér á landi. Mörg mikilvæg verkefni eru látin sitja á hakanum og ég tel að það megi færa mörg gild rök fyrir því að þetta komi okkur kannski illilega í koll núna á síðustu og verstu tímum.

Virðulegi forseti. Enn og aftur, höldum þessum peningum frekar inni í Verkefnasjóði sjávarútvegsins. Breytum reglum um hann og sjáum til þess að peningarnir verði notaðir beint til Hafrannsóknastofnunar en opnum þetta líka þannig að aðrir aðilar geti fengið aðild að því að stunda hafrannsóknir hér við land á samkeppnisgrundvelli, ég er mjög fylgjandi því. Ég tel að einn af okkar stóru veikleikum á mörgum undanförnum árum hafi einmitt verið að við höfum nánast látið eins konar vísindakirkju komast á fót við Skúlagötu 4 þar sem menn hafa iðkað eitthvað sem má kalla kenningatrúarbrögð í fiskifræði og hafa ekki viljað hlusta nægilega vel á ýmsar kenningar og hugmyndir sem aðrir hafa komið með eða tillögur sem aðrir koma með um hvernig hlutir skuli rannsakaðir. Þeir sem hafa komið eitthvað nálægt vísindum ættu að vita það — og nú vill svo til að ég hef að minnsta kosti verið svo heppinn að fá að iðka nám í vísindaheimspeki við háskóla erlendis — að eitt af grundvallaratriðum í vísindaheimspeki er einmitt að maður á alltaf að vera tilbúinn til að velta við steinum og athuga hvort að maður hafi rétt fyrir sér. Jafnvel þó að maður telji sig hafa sannanir fyrir því að jörðin sé hnöttótt þá er ekki víst að það sé satt. Það getur alveg verið þess virði að fara út í rannsóknir á því hvort jörðin sé hnöttótt eða kannski flöt.

Það er nefnilega þannig að forsenda framfara í öllum vísindum er sú að menn hafi vilja til að skoða hlutina upp á nýtt og menn hafi vilja til að viðurkenna að þeir hafi kannski haft rangt fyrir sér, að menn séu viljugir til að prófa nýjar kenningar. Þarna tel ég að mjög mikið hafi skort á hjá okkur Íslendingum, því miður, einmitt í þessum hafrannsóknum því slíkar rannsóknir hafa verið svo gegnumsýrðar til að mynda af hagsmunagæslu og jafnvel pólitík. Pólitík og hagsmunagæsla fara því miður ansi oft saman og eins og ég sagði áðan að á það eftir að koma okkur í koll.

En ég tel að til að bregðast við þessu þá sé miklu farsælla að halda þessum peningum áfram í þessum sjóði. Þannig að þeir stjórnmálamenn sem eru að vinna með sjávarútveg á hverjum tíma, t.d. stjórnmálamenn í sjávarútvegsnefnd Alþingis eða þeir sem gegna stöðu sjávarútvegsráðherra á hverjum tíma, geti þá frekar haft meiri stjórn á því hvað yrði um þá peninga en ekki að þeir renni inn í ríkissjóð. Ég er mjög hræddur um ef það gerist, muni þessir peningar fara eitthvað allt annað en í það sem þeim er ætlað sem er að efla sjávarútveg hér á Íslandi með rannsóknum. Þetta eru peningar sem sjávarútvegurinn á. Það er sjávarútvegurinn sem bjó til þennan þróunarsjóð. Það er sjávarútvegurinn sem hefur búið til Verkefnasjóð sjávarútvegsins. Þess vegna finnst mér það með ólíkindum að menn séu reiðubúnir að fallast á að þessir peningar séu hirtir af sjávarútveginum og settir inn í ríkissjóð. Ég á mjög bágt með að trúa því að t.d. hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hér á Íslandi muni hreinlega fallast á þetta. Því þeir eiga þessa peninga með réttu og fyrir því er hægt að færa mjög góð rök. Þeir hafa aflað þessa fjár. Hvernig í ósköpunum dettur mönnum þá í hug að taka þessa peninga og fara með þá inn í ríkissjóð? Ég átta mig ekki á því hvað hér er á ferðinni. Er það svo að ríkissjóður sé svo blankur að hann þurfi að taka 660 millj. kr. að láni hjá sjávarútveginum? Og greiða þær síðan til baka með 50 millj. kr. afborgunum eða hvað það er nú sem menn setja hér fram í athugasemdum við lagafrumvarpi? Hér er talað um að ríkissjóður skili svo miklum hagnaði á hverju ári að menn hafa aldrei séð þvílík reiðinnar býsn í sögu þjóðarinnar. Ég fæ ekki séð að það sé fjárskortur hjá hinu opinbera sem geri það að verkum að koma þurfi þessum peningum í umferð. Ég á að minnsta kosti erfitt með að sjá það. Þannig að ég í raun og veru skil ekki alveg hvað það er sem vakir fyrir mönnum með þessu.

Nú missti ég hér af upphafi umræðunnar, ég vil að það komi fram. Ég var upptekinn, þurfti að skjótast austur á Selfoss í útvarpsviðtal og heyrði því ekki hvað fór hér fram áður en ég kom í salinn. En það má vel vera að hæstv. sjávarútvegsráðherra hafi gefið skýringar á því hvað vakir fyrir honum með þessu. Ég veit það ekki. En ef það er svo að hæstv. sjávarútvegsráðherra hafi verið að missa svefn yfir því að þurfa að standa undir þeirri þungu ábyrgð að halda utan um þennan verkefnasjóð, sem stýrt hefur verið að minnsta kosti að nafninu til af þremur af undirmönnum hans, þá er það ekkert vandamál fyrir aðra, t.d. okkur í stjórnarandstöðunni, að setjast í stjórn Verkefnasjóðs sjávarútvegsins og taka á okkur þá ábyrgð að stýra flæði peninga úr þeim sjóði. Það er til nóg af verkefnum. Guð minn almáttugur, alveg nóg. Ég get strax talið upp þó nokkur verkefni sem væru alveg þess virði að setja þessa peninga í, t.d. loðnurannsóknir. Ekki veitir nú af að setja peninga í þær. Þar hefur nú gengið nógu illa að undanförnu. Það mætti líka rannsaka fæðunám þorsks. Það mætti líka setja meiri fé í að rannsaka hrygningar þorsks og afkomu seiða þorsksins. Þar stöndum við frammi fyrir mikilli gátu. Hvernig í ósköpunum stendur á því að nýliðun þorsksins hefur brugðist í svona mörg ár? Í svo mörg ár að ég vil leyfa mér að fullyrða að ef hér verður ekki kraftaverk, komi Grænlandsganga eða eitthvað annað þess háttar, þá stefnum við í að þorskveiðar hér við land nálgist óðfluga 100 þús. tonn á ári, innan örfárra ára. Þetta er því miður það sem stefnir í vegna þess að okkur hefur mistekist uppbygging fiskstofnanna á Íslandsmiðum. Það blasir við ef maður les þessa bók, Hafrannsóknastofnun, fjölrit nr. 121, nýjasta ástandsskýrsla frá Hafrannsóknastofnun, sem kom út nú í vor. Þá er staðan því miður langt frá því að vera glæsileg. Við hljótum að hafa verið að gera eitthvað rangt. Þetta hef ég sagt í mörg ár. En menn hafa því miður ekki viljað hlusta. Menn hafa ekki verið reiðubúnir til að hugsa dæmin upp á nýtt. Þeir hafa komið saman og haldið ráðstefnur og kallað til einhverja sérfræðinga sem margir hverjir hafa komið frá útlöndum. En menn hafa í raun og veru ekki fundið upp á því að gera nokkurn skapaðan hlut öðruvísi en það sem þeir hafa gert mörg undanfarin ár, því miður með alveg hræðilega slæmum, lélegum og litlum árangri.

Eins og ég sagði hér áðan þá er full þörf á því að auka hafrannsóknir. Ég skal alveg taka undir það. Það er full þörf á því að auka samkeppni í hafrannsóknum, fá inn nýja aðila, nýja hugsun. Ég skal líka taka undir það og ég skal líka gjarnan taka þátt í því starfi. En ég tel að það sé ekki rétta leiðin að hirða þessa peninga af sjávarútveginum og hlaupa með þá inn í ríkissjóð. Eins og ég sagði í upphafi máls míns þá er það ekkert annað en rán.

Jón Bjarnason (Vg):

Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta mál sem nú fer til sjávarútvegsnefndar. Ég vil þó halda til haga þeirri skoðun minni á sjóðum sem þessum að ég tel að þeir eigi almennt ekki að vera til. Við höfum ríkissjóð og innheimtur, sektargreiðslur eða aðrar slíkar greiðslur sem koma til eiga almennt að renna í hann. Að búa til svona sérstakt fjárlagadæmi í einstökum ráðuneytum er stjórnsýslulega afar hæpið. Fjárlaganefnd og Alþingi ráðstafa fé, a.m.k. að meginþorra til A-hluta ríkisstofnana eins og Hafrannsóknastofnun og fleiri eru. Það er því mjög varhugavert að hafa einhverja sjálfstæða sjóði í sama ráðuneyti og viðkomandi A-hlutastofnanir heyra undir og er að mínu viti stjórnsýslulega ekki rétt.

Við getum ímyndað okkur að ef sama væri uppi hjá dómsmálaráðuneytinu, ef hraðaksturssektirnar sem einhverjir okkar geta lent í eða aðrar umferðarsektir ættu að renna í einhvern sérstakan sjóð hjá dómsmálaráðuneytinu eins og, sem vel væri hægt að hugsa sér, til öryggismála í umferðinni, þá værum við komin með bein stjórnsýsluverkefni sem við eigum fyrst og fremst að setja okkur pólitísk markmið um og veita fjármagn til þeirra úr ríkissjóði eins og að meginþorra í starfsemi hafrannsókna. Þetta eiga að vera pólitískar ákvarðanir sem við viljum gera og verjum fjármagni til óháð því hve mikið kemur inn vegna sekta af ólögmætum sjávarafla eða tekjum af svonefndum 5% afla. Slíkt á ekki endilega að ráða þeim meginmarkmiðum sem við höfum í hafrannsóknum. Þess vegna geld ég, frú forseti, varhuga við þessu, þetta fer að mínu viti á svig við stjórnsýslulög og gæti líka farið á svig við lög um fjárreiður ríkisins o.s.frv.

Annars tek ég bara undir nauðsyn þess að það komi aukið fjármagn til hafrannsóknaskipanna eða hafrannsókna og rannsókna á öllu er lýtur að veiðum og lífríki hafsins. Það má sjálfsagt alltaf ræða um hvort þær rannsóknir þurfi að vera markvissari og taka meira tillit til annarra þátta en hinna, ekki skal dregið úr þeim sjónarmiðum sem þar koma fram eða að þau eigi ekki rétt á sér. Ég deili alveg þeim áherslum. Hins vegar tel ég að opna ætti á víðtækari aðgang annarra að þessu fjármagni.

Ég hef verið mjög hrifinn af því að á heimaslóð, í hverju héraði, á hverju svæði, t.d. Húnaflóasvæðinu, Skagafjarðarsvæðinu eða Breiðafjarðarsvæðinu, væri staðbundin rannsókna- og eftirlitsstöð á lífríkinu, á umgengninni um auðlindir viðkomandi grunnsævis, veiðar og annað því um líkt, sem væri þar í nánu samstarfi við einstaka hagsmunaaðila sem umgengjust þær. Við höfum reynslu af þessu í landbúnaðinum, þar voru búnaðar- og ræktunarsambandsskrifstofur á hverju landsvæði sem áttu ákveðna félagslega samleið. Ég tel að sama ættum við líka að gera varðandi sjávarútveginn og sjávarrannsóknirnar, að á strandsvæðunum sem liggja að viðkomandi landi og mynda þar eina umgengnis- og nýtingarheild ættum við að vera með staðbundnar rannsókna- og eftirlitsstöðvar sem störfuðu á forsendum heimamanna eins og búnaðar- og ræktunarsamböndin. Þarna gildir nákvæmlega sama lögmál, að fólkið sem býr við auðlindina, býr við lífríkið veit og fylgist oft best með því sem er að gerast, a.m.k. væri alveg sjálfsagt að starfa með því og nýta þekkingu þess, enda verður hún ekki nýtt nema í samstarfi og af því fólki sem gerir það á hverjum tíma og þess vegna væri þetta góð tilhögun. Ég tel að jafnmiðstýrð starfsemi og er hjá Hafrannsóknastofnun, hversu góð sem hún er, hái óskaplega starfi hennar og hlutverki vítt og breitt um landið.

Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég vildi bara koma þessum almennu atriðum að varðandi stöðu svona sjóða innan einstakra ráðuneyta og starfshætti rannsókna- og ráðgjafarstofnunar eins Hafrannsóknastofnunin er, sem ég tel að mættu á margan hátt vera betri án þess þó endilega að koma með beina gagnrýni á það sem nú er gert.

sjávarútvegsráðherra (Einar K. Guðfinnsson) (S):

Virðulegi forseti. Þessi umræða hefur farið nokkuð víða eins og eðlilegt er þegar um er að ræða frumvarp af þeim toga sem við ræðum hér í dag. Það sem komið hefur fram í þessari umræðu og kemur út af fyrir sig ekki neinum á óvart er að hér hafa þingmenn almennt verið þeirrar skoðunar að meira fjármagn þyrfti til Hafrannsóknastofnunar. Það er ekkert nýtt. Við höfum heyrt þetta ár eftir ár og menn hafa hvatt til þess að við legðum meiri peninga til Hafrannsóknastofnunar, vegna þess að menn sjá að við nýtum ekki rannsóknartækin okkar eins og þörf væri á og fullt tilefni væri til. Við erum með öflug hafrannsóknaskip sem við höfum því miður ekki getað haldið úti með þeim hætti sem hefðum kosið. Menn hafa sagt þetta ár eftir ár eftir ár, menn hafa talað um þetta við fjárlagagerð og af alls konar tilefni þegar við höfum rætt sjávarútvegsmálin. Ég lít þannig á að í raun og veru vaki það sama fyrir hv. þingmönnum. Menn telja að við þurfum að setja meiri fjármuni til Hafrannsóknastofnunar jafnvel þó að menn kunni að hafa ýmislegt út á þá stofnun að setja og þá aðferðafræði sem þar er viðhöfð. Ég held að mönnum sé það alveg ljóst, og það hefur greinilega komið fram hér hjá langflestum þingmönnum, ekki þó öllum, að menn telja að setja þurfi fastara land undir fætur stofnunarinnar þannig að menn viti betur í upphafi ársins hvað þeir geta gert og að menn geti gert meira en þeir hafa verið að gera.

Það er nákvæmlega þetta sem vakir fyrir mér með þessu frumvarpi. Frumvarpið gengur út á að taka tiltekna fjármuni sem áður var ætlað að færu í Verkefnasjóð sjávarútvegsins og setja þá í ríkissjóð um leið og tekin verður um það pólitísk ákvörðun, sem er auðvitað skuldbindandi fyrir viðkomandi ríkisstjórn og Alþingi hefur síðasta orðið um, að setja aukið fjármagn til starfsemi Hafrannsóknastofnunar.

Nú hafa menn talað þannig að hægt sé að gera þetta með öðrum hætti, að fara megi með alla þessa peninga í gegnum Verkefnasjóð sjávarútvegsins. Hv. þm. Jón Gunnarsson talaði um að það væri algjör óþarfi að binda einhvern hluta af þessum fjármunum Hafrannsóknastofnun beint, hún ætti að sækja í þessa peninga alveg eins og allir aðrir.

Ég er ekki sammála þessari nálgun hv. þingmanns, einfaldlega vegna þess að grundvallarstofnun okkar á sviði hafrannsókna verður að vita betur en nú er hvernig möguleikum hennar til að stunda hafrannsóknir er varið. Við höfum verið að setja á stofn samkeppnissjóði á sviði rannsókna og þróunarmála víða í þjóðfélaginu og það er eðlilegt og skynsamlegt. En við höfum jafnframt gert það þannig að við höfum tryggt að allar slíkar stofnanir, stofnanir á borð við Hafrannsóknastofnun, aðrar vísinda- og rannsóknastofnanir, hafi líka fast ákveðið fjármagn. Það er augljóst mál að þannig þarf það að vera að einhverju leyti og þannig þarf það að vera að verulegu leyti í tilviki Hafrannsóknastofnunar. Hafrannsóknastofnun þarf að vera þannig í stakk búin að hún geti stundað grundvallarrannsóknir eins og við viljum að hér séu gerðar, hvort heldur það er að auka loðnurannsóknir, eins og hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson sagði og ég er alveg sammála honum um, eða rannsóknir á sviði veiðarfæratækni, eins og hv. þm. Jóhann Ársælsson sagði og ég er sammála honum um og hef lagt áherslu á. Og eitt af því sem verið er að gera núna á vettvangi Hafrannsóknastofnunar er að auka vægi veiðarfærarannsókna með því að efla útibú þeirra á Ísafirði sérstaklega á þessu sviði.

Það sem hins vegar er verið að gera hérna er að eyrnamerkja tiltölulega litla upphæð í upphafi, en það er jafnframt alveg augljóst af því sem má lesa hér er að verið er að opna á nýtt aðgengi að peningum til samkeppnisrannsókna á sviði hafrannsókna. Menn hafa verið að vísa til Verkefnasjóðs sjávarútvegsins. Hér er ég með yfirlit yfir verkefnin sem fóru úr honum á síðasta ári og þau verkefni eru öll á vettvangi þriggja ríkisstofnana, að langmestu leyti Hafrannsóknastofnunar, síðan Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins og loks Fiskistofu. Það sem verið er að leggja til er að opna á leiðir fyrir nýja aðila til að stunda hafrannsóknir. Mér heyrist að það sé almennur stuðningur við þá skoðun mína að hafrannsóknir þurfi að stunda víðar og hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson vísaði í vel þekkt sjónarmið vísindaheimspekinnar í þessum efnum, að menn þurfi að nálgast sannleikann úr sem flestum áttum. Ég held að við séum ekki ósammála um það.

Það skiptir hins vegar miklu máli að við skiljum ekki eftir okkar eigin stofnun, Hafrannsóknastofnun, á einhverjum berangri. Við þurfum auðvitað að tryggja henni aukið fjármagn og það er verið að gera. Ég hlustaði á ræður hv. þingmanna áðan og það blasti algjörlega við og það stóð bókstaflega upp úr hverjum manni að auka þyrfti fjármuni til stofnunarinnar, ekki bara til hafrannsókna almennt heldur til Hafrannsóknastofnunar, vegna þess að menn lögðu til að hún færi í aukin verkefni frá því sem núna er. Það er alveg ljóst að forsendan fyrir því að hægt væri að opna á þær samkeppnisrannsóknir sem ég er að tala um var að við byggðum betri fjárhagslegan grundvöll undir Hafrannsóknastofnun.

Að mínu mati var það hreint leikrit hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni þegar hann talaði í þá veru að menn gætu skilið við þetta mál án þess að taka á þeim vanda sem Hafrannsóknastofnun hefur staðið frammi fyrir. Ég vek athygli á því að hann og flokksbræður hans hafa haldið hér ótal margar ræður og gríðarlega langar ræður ár eftir ár um að Hafrannsóknastofnun þyrfti meiri peninga og nú þegar það er að gerast talar hv. þingmaður þannig að hann ætlar að skilja hér eftir svart gap, hann lætur eins og ekkert hafi gerst, hann lætur eins og ekkert sé varðandi Hafrannsóknastofnun. Eða ber manni að skilja það svo að hann telji að búa eigi til eitthvert pólitískt samkomulag um að Hafrannsóknastofnun fái peninga úr verkefnasjóði, að einhverri hlutdeild til að standa undir þeim auknu verkefnum sem hann sjálfur hefur talað um að þyrfti að framkvæma?

Hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson spurði hvort ekki væri skynsamlegra og betra að eyrnamerkja þessa peninga, að hafa þessa peninga inni í verkefnasjóði. Ég flutti fyrir því rök í ræðu minni í upphafi dagsins að eðlilegra væri að gera þetta þannig að þessir peningar færu í gegnum ríkissjóð. Auðvitað getur meiri hluti Alþingis hverju sinni breytt þessum ákvörðunum eins og meiri hluti Alþingis gæti líka breytt ákvörðunum varðandi Verkefnasjóð sjávarútvegsins, það er út af fyrir sig enginn eðlismunur. Hins vegar er miklu eðlilegra þegar um það er að ræða að festa varanlega í sessi betri fjárhagsgrundvöll stofnunar á borð við Hafrannsóknastofnun að það sé gert þannig að hinn fjárhagslegi rammi stofnunarinnar sé stækkaður, eins og við gerum við aðrar stofnanir samfélagsins sem verið er að fjármagna með samfélagslegum hætti, og eins og gerum nú með Hafrannsóknastofnun. Það er eðlilegra og miklu þingræðislegra að mínu mati að við gerum það þannig að við setjum peninga af fjárlögum í Hafrannsóknastofnun og eyrnamerkjum síðan peninga til samkeppnisrannsóknanna með öðrum hætti. Það er ekkert sem útilokar að þessir peningar verði meiri en 25 milljónir. Þvert á móti er sett gólf og sagt að upphæðin verði ekki minni en 25 milljónir. Ástæðan er sú, eins og ég nefndi áðan, að við vitum auðvitað ekki nákvæmlega hver eftirspurnin verður með góðum verkefnum. Því vildi ég ekki hafa þessa tölu mjög háa í upphafi en auðvitað sjá það allir á umræðunni og hvernig málið er lagt upp að fyrir mér vakir að reyna að efla einmitt þennan samkeppnisrannsóknaþátt. Við höfum ágæta reynslu af því, m.a. á vettvangi sjávarútvegsráðuneytisins, að vera með samkeppnisrannsóknir á öðrum sviðum sem hefur skilað prýðilegum árangri. Hafrannsóknastofnun hefur sótt þangað, fyrirtækin hafa sótt þangað sem og vísindasamfélagið. Við höfum samkeppnisrannsóknasjóði á öðrum sviðum, rannsóknar- og tæknisjóði sem menn sækja í, og alls staðar er sama forsendan að menn verði að leggja með sér fjármuni á móti til að fá sem mest út úr þessu og það er eðli samkeppnisrannsókna í sjálfu sér að menn geri það.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði ekki að hafa mörg orð um þetta, þetta er almenn umræða um þessi mál. Mér finnst einhvern veginn að þrátt fyrir allt séu menn sammála um tvennt. Menn eru sammála um að Hafrannsóknastofnun þurfi meiri fjármuni. Það las ég út úr flestum ræðunum sem fluttar voru áðan. Í annan stað er mikill vilji til þess að efla samkeppnisrannsóknir. Ég tel að með þessari aðferð sé verið að opna á þá möguleika enn frekar. Það var ekki gert á árinu 2005, það er verið að opna á það á árinu 2006. Það er gert með þessari aðferðafræði. Það getur vel verið að menn vilji fara hraðar í þessum efnum eða einhverjir hægar. Þetta er sú tillaga sem fyrir liggur og menn taka afstöðu til.

Jón Gunnarsson (Sf) (andsvar):

Frú forseti. Ég skil ósköp vel að erfitt sé fyrir hæstv. ráðherra að standa hér og verja þetta frumvarp eins og það er lagt fram. Það getur ekki verið auðvelt eftir umræðuna sem fram fór um þróunarsjóðinn í sjávarútvegsnefnd á vordögum síðasta árs og maður hlýtur að velta því fyrir sér þegar maður hlustar á varnir sem hæstv. ráðherra hefur hér uppi gagnvart því að nú skuli eiga að umsnúa þeirri ákvörðun sem tekin var á vordögum 2005, hvort það geti verið að einfaldlega hafi verði búið að semja frumvarpið í ráðuneytinu þegar hæstv. ráðherra kom þar inn. Ég velti fyrir mér hver eða hverjir sömdu það frumvarp sem við erum nú með í höndum. Getur verið að það séu þeir sömu aðilar og sömdu frumvarpið sem við breyttum hérna síðasta vor, þeir séu einfaldlega ekki búnir að sætta sig við þá breytingu eins og ég kom inn á í ræðu minni? Þetta frumvarp var lagt fram 29. nóvember en 1. október tók hæstv. núverandi sjávarútvegsráðherra við í sjávarútvegsráðuneytinu. Það hvarflar því að manni hvort það geti verið að þetta hafi einfaldlega legið þar á borðum og verið sé að fara með það hér inn.

Við erum sammála um að auka þurfi hafrannsóknir, ekki þarf að deila um það, ég held að allir séu sammála um það. Grunnrannsóknir Hafró eru fjármagnaðar af fjárlögum og við eigum að geta, miðað við það góðæri sem ríkir, fjármagnað þær rannsóknir svo sómi sé að. Sjávarútvegsnefnd og Alþingi ætlaði sér síðastliðið vor að opna myndarlega fyrir það að aðrir aðilar gætu sótt um opinbert fé til að stunda hafrannsóknir. Það var gert með breytingunni sem gerð var á frumvarpinu og alveg óþarfi finnst mér fyrir ráðherra að verða eitthvað sár yfir því þó að bent sé á að hér sé um kúvendingu að ræða og auðvitað veltir maður fyrir sér: Hvernig stendur á þeirri kúvendingu?

sjávarútvegsráðherra (Einar K. Guðfinnsson) (S) (andsvar):

Virðulegi forseti. Þessi hæstv. ráðherra er ekki sár yfir þessu máli nema síður sé vegna þess einfaldlega að þetta er mál sem er mjög í anda þess sem ég hef verið að tala fyrir árum saman. Það sem ég lagði strax áherslu á þegar ég settist í stól sjávarútvegsráðherra var tvennt, þ.e. ég teldi mjög mikilvægt að reyna að efla stoðir Hafrannsóknastofnunar með öllum tiltækum ráðum og í annan stað að opna á rannsóknir fleiri aðila. Allir þeir sem hafa farið yfir ummæli mín, viðtöl og ræður sem ég flutti á þeim tíma vita að þannig talaði ég.

Þess vegna var mjög eðlilegt að ég legði á það áherslu þegar ég kom í ráðuneytið að hraða vinnu við mál af þessum toga sem ég hafði mjög mikinn áhuga á. Ég hef áhuga á að efla hafrannsóknir. Ég sé það eins og aðrir að ekki er vansalaust að við skulum ekki geta haldið úti hafrannsóknaskipunum okkar betur en við höfum gert. Við þurfum á því að halda, ekki síst vegna þeirra umhverfisbreytinga sem hafa átt sér stað og eru að eiga sér stað og eru m.a. að hafa áhrif á göngur fiskstofna, eins og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson vakti alveg réttilega athygli á áðan. Þess vegna er mjög mikilvægt að við stöndum vel að þessu, bæði að efla grunnrannsóknir með því að setja fasta fjármuni til Hafrannsóknastofnunar, ekki bara fjármuni til einhverra ára meðan við værum að eyða afrakstrinum af þróunarsjóðnum, heldur ekki síður með því móti að setja varanlega peninga inn í þessa stofnun með því að stækka hinn fjárhagslega ramma.

Eins og hv. þingmaður veit, sem er reyndur fjárlaganefndarmaður, vinnum við samkvæmt rammafjárlögum, við búum til ákveðinn fjárhagslegan ramma fyrir þessar stofnanir. Við fyllum síðan inn í þann ramma á grundvelli þeirra verkefna sem þar er um að ræða. Þess vegna skiptir það mjög miklu máli fyrir framgang Hafrannsóknastofnunarinnar að við getum stækkað þennan ramma og þetta var leið til þess, peningar sem við gátum sett varanlega inn í þennan ramma og stækkað hann.

Síðan var það hitt til viðbótar sem ég benti hér á (Forseti hringir.) að þetta gaf síðan færi til þess að opna á samkeppnisrannsóknir.

Jón Gunnarsson (Sf) (andsvar):

Frú forseti. Ég er hjartanlega sammála hæstv. sjávarútvegsráðherra að það er ekki vansalaust í því góðæri sem ríkir og ríkt hefur undanfarin ár að okkur skuli ekki hafa tekist að finna fjármuni til þess að stunda grunnrannsóknir með þeim tækjum og tólum og þeim hafrannsóknaskipum sem við höfum yfir að ráða þrátt fyrir að þessi iðnaður eigi mjög í vök að verjast og þrátt fyrir að ýmislegt sé að gerast í lífríkinu sem við skiljum ekki, þegar metinnkoma er hjá ríkissjóði, skatthlutfallið sem hlutfall af vergri landframleiðslu aldrei verið hærra, hækkar stöðugt, að þá skuli ekki vera hægt að nýta fjármuni beint af fjárlögum til að bæta við þessar rannsóknir.

Hæstv. ráðherra sagði áðan að um leikrit hefði verið að ræða hjá þeim sem hér stendur þegar ég fór yfir þau umskipti sem orðið hafa á afstöðu manna í þessu efni. Ef um leikrit er að ræða verður hver að meta það fyrir sig. Það eina sem ég reyndi að gera í ræðu minni þar sem ég fór yfir þetta var að draga tjöldin frá sviðinu eins og það stóð á vordögum, fara yfir hverjir leikendur voru þar, hvað þeir sögðu í hlutverkum sínum og hvernig leikritið endaði eða hvernig það endaði á sviðinu og klappað var fyrir í sölum Alþingis með atkvæðagreiðslu. En svo virðist eins og menn hafi bara gleymt því og vilji gera eitthvað allt annað núna. Þetta er umsnúningur eins og ég hef verið að nefna og það verður bara að hafa það þótt hæstv. ráðherra sé ekki sammála mér í því. Ég held að hver sem er sem skoðar málflutning manna í vor sem leið á þinginu, í sjávarútvegsnefnd sjái að sá sem hér stendur er einfaldlega að fara með staðreyndir. Viðsnúningurinn er algjör.

Magnús Þór Hafsteinsson (Fl) (andsvar):

Virðulegi forseti. Ég er einfaldlega ekki sammála því áliti hæstv. sjávarútvegsráðherra að sú leið sem hann er að boða tryggi í sjálfu sér peninga til hafrannsókna eða opni á að hægt sé að stunda hér einhvers konar samkeppnisrannsóknir, alls ekki. Þetta hefði hæglega verið hægt að gera með þessum peningum, rúmlega hálfum milljarði kr., með því að hafa þessa peninga áfram í verkefnasjóðnum, búa frekar til nýjar reglur um verkefnasjóðinn, ný lög um verkefnasjóðinn, skilgreina hann upp á nýtt og halda síðan áfram. Og þá hefði hver sem er getað sótt um peninga í þann sjóð til að stunda rannsóknir á t.d. lífríkinu í hafinu umhverfis Ísland og er ekki vanþörf á.

Mér finnst hæstv. ráðherra draga upp afskaplega veika og ótrúverðuga víglínu í málinu. Málflutningur hans heldur eiginlega ekki vatni því hægt er að gera þetta með öðrum hætti en að afsala þessum peningum í hendurnar á ríkissjóði. Það er miklu betra fyrir sjávarútveginn, tryggir miklu betri hagsmuni sjávarútvegsins að þessir peningar verði áfram þar sem þeir eru, skýrt skilgreindir í sjóði.

Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra, vegna þess að ég vil fá að vitna í Hamlet eftir Shakespeare: Það er eitthvað rotið í Danaveldi. Það er eitthvað í þessu máli sem ég kem ekki alveg auga á, mér dettur það helst í hug. Hefur ríkisendurskoðandi gert athugasemdir við Verkefnasjóð sjávarútvegsins eins og hann er í dag, við þær reglur sem eru um hann og skipun stjórnarmanna í þeim sjóði, jafnvel úthlutunarreglur eða eitthvað þess háttar? Er það það sem í raun og veru fær hæstv. sjávarútvegsráðherra til að fara út í það að reyna að afgreiða málin með svona undarlegum hætti? Mér er bara spurn.

sjávarútvegsráðherra (Einar K. Guðfinnsson) (S) (andsvar):

Virðulegi forseti. Þetta voru nú hálfdylgjulegar tilgátur hjá hv. þingmanni í lokin. Það sem vakir fyrir þeim sem flytur frumvarpið er einfaldlega tvennt. Annars vegar að efla starfsemi Hafrannsóknastofnunar. Það er gert með þeim hætti að það er pólitísk niðurstaða ríkisstjórnarinnar að auka varanlega fjárveitingar til Hafrannsóknastofnunar um 100 milljónir á ári. Það er 10% hækkun á framlögum ríkissjóðs til Hafrannsóknastofnunar. Það er talsverð aukning. Það er það sem í fyrsta lagi vakir fyrir.

Í annan stað er verið að reyna að búa til leið til að opna samkeppni á þessu vísindasviði. Það er gert með því að þegar búið er að auka fjárhagslegt rými Hafrannsóknastofnunar skapast möguleikar til að opna á samkeppni um fjármagn sem núna rennur í Verkefnasjóð sjávarútvegsins eftir tekjustofnum sem hv. þingmenn þekkja. Það er alveg ljóst mál að menn nota auðvitað ekki peninga eins og þá sem fást úr þróunarsjóðnum nema bara einu sinni. Þetta er höfuðstóll og það gengur á hann og það mundi ganga á hann auðvitað í verkefnasjóðnum. Einn góðan veðurdag væru þeir peningar búnir.

Þess vegna var það mitt pólitíska mat, og ég er sannfærður um að það er rétt, að það var miklu betra fyrir þá hagsmuni sem ég var að berjast fyrir, sem voru hagsmunirnir af því að auka hafrannsóknir í landinu, að gera það með þessum hætti. Það voru engar annarlega hvatir að baki. Það voru engar athugasemdir frá Ríkisendurskoðun. Það var bara þessi vilji minn sem hefur komið fram hundrað sinnum um að efla hafrannsóknir og efla Hafrannsóknastofnun vegna þess að ég taldi að það væri svo mikilvægt í þágu þeirra hagsmuna sem ég held við allir hv. þingmenn berum fyrir brjósti.

Magnús Þór Hafsteinsson (Fl) (andsvar):

Virðulegi forseti. Í rauninni er ekki verið að deila um hvort ekki sé vilji fyrir því að efla hafrannsóknir í landinu eða setja meiri peninga í það. Eins og ég hef sagt áður og segi enn og aftur er alveg hægt að gera það þó að þessi sjóður lifi áfram. Það er alveg nóg að skoða í hvað peningarnir hafa farið fram til þessa. Þeir hafa farið í hafrannsóknir og ég get ekki séð að nein breyting verði á því þó að peningarnir séu áfram í þessum sjóði, langt í frá. Miklu frekar væri hægt að gera úr þessum sjóði gott og skilvirkt tæki einmitt til að nota þessa peninga. Auðvitað klárast þeir einn góðan veðurdag en það er þá hægt að nota þá skynsamlega, með skýrt skilgreindum hætti í ákveðin verkefni.

Ég leyfi mér t.d. að minna á verkefni sem Hjálmar Vilhjálmsson, helsti loðnusérfræðingur okkar, hefur verið að reyna að fá peninga í núna í mörg ár — og hæstv. sjávarútvegsráðherra kannast mjög vel við það — til að rannsaka loðnuna, hvað er að gerast í hafinu norður af Íslandi á sumrin. Ég hygg að hann reki minni til þess þegar Hjálmar Vilhjálmsson kom á fund til okkar í sjávarútvegsnefnd, gott ef það var ekki í fyrra, og talaði m.a. um þetta. Þarna er á ferðinni mjög brýnt verkefni. Mig minnir að talað hafi verið um kostnaðarramma upp á 200 milljónir. Það hefði verið hægt að nota peninga úr Verkefnasjóði sjávarútvegsins til að mynda í svona verkefni og ég hefði stutt það heils hugar.

Ég tel einfaldlega að þetta sé miklu vænlegri leið. Ég treysti því ekki fyrir næsta húshorn að staðið verði við það sem kemur fram í athugasemdum með frumvarpinu að þessir peningar eigi síðan að fara af fjárlögum. Sú ríkisstjórn sem nú er, það er eins og hún haldi að hún lifi endalaust. Kannski trúir hún á líf eftir dauðann, ég veit það ekki. En ég minni á að hún á sennilega ekki nema rétt rúmt ár eftir ólifað. Þá mun alveg örugglega ný ríkisstjórn taka við, hvort hún verður skipuð sömu flokkum eða ekki veit ég ekki, ég vona svo sannarlega að sú hlið komi ekki upp á teningnum, heldur að við fáum öðruvísi stjórnarform. Hvað vitum við um hvernig sú stjórn kýs að haga málum? (Gripið fram í.)