Hæstv. forseti. Við göngum nú til sögulegrar atkvæðagreiðslu. Samþykki Alþingi að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að Evrópusambandinu markar það upphaf á vegferð sem leiðir vonandi til aðildarsamnings sem lagður verður í mat og dóm þjóðarinnar. Tillaga meiri hluta utanríkismálanefndar, sem við göngum til atkvæða um á eftir, er afrakstur af vinnu utanríkismálanefndar þar sem áhersla var lögð á að ná sem breiðastri samstöðu. Hún leggur þær skyldur á herðar ríkisstjórninni að tryggja meginhagsmuni Íslands í aðildarviðræðum. Það er bjargföst skoðun mín að umsókn um aðild að ESB muni greiða götuna fyrir skjótri endurreisn íslensks efnahagslífs og fela í sér skýr og traustvekjandi skilaboð til umheimsins. Sem umsóknarríki mun Ísland hafa sterkari stöðu en ella. Aðildarumsóknin felur í sér tækifæri til að búa í haginn fyrir komandi kynslóðir á Íslandi, bæta hag heimila og fyrirtækja og tryggja stöðugleika og efnahagslegar framfarir sem ráðið getur úrslitum um hagsæld í íslensku samfélagi.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um mál sem hefur verið til meðferðar í þinginu í margar vikur og ég vil nota þetta tækifæri til þess að þakka formanni utanríkismálanefndar fyrir hans utanumhald með þeirri vinnu sem hefur verið eftir atvikum ágæt. Niðurstaðan er hins vegar sú að það hefur ekki tekist sú breiða pólitíska samstaða um meðferð málsins sem ríkisstjórnin stefndi að, ríkisstjórn sem er klofin í málinu en hugðist láta á það reyna hvort þingið gæti komið sér saman um það hvernig bæri að bera sig að í þessu stóra máli. Það hefur því miður ekki tekist.

1. minni hluti í utanríkismálanefnd teflir fram tveimur breytingartillögum, nr. 2 og 3 í þessu máli, sem ég hvet þingmenn til að styðja vegna þess að ég hef heyrt það á umræðunni hér í þingsal að það er raunverulegur meiri hluti fyrir því að láta þjóðina eiga fyrsta orðið í þessu máli þar sem engin pólitísk samstaða er um það hvernig standa eigi að því að hefja ferlið. (Forseti hringir.) Jafnvel þótt þingmenn treysti sér ekki til þess að styðja þá tillögu hljóta þeir að geta staðið saman um að þjóðin eigi síðasta orðið í þessu máli og við förum að stjórnarskránni, förum að þeim reglum sem (Forseti hringir.) skrifaðar eru inn í íslensk lög um það hvernig þingið eigi að bera sig að í máli sem þessu. Þjóðin verður að fá að eiga síðasta orðið í málinu.

Frú forseti. Þegar tillaga þessi um aðildarumsókn að Evrópusambandinu kemur til lokaafgreiðslu vil ég árétta þá grundvallarstefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að það þjóni ekki hagsmunum Íslands að gerast aðili. Við greiðum atkvæði um það á eftir hvort rétt sé eftir sem áður að láta reyna á í viðræðum hvers konar samningi sé hægt að ná til þess að þjóðin geti að því loknu hafnað honum eða samþykkt hann komi til niðurstöðu. Þingmenn VG eru bundnir af engu nema sannfæringu sinni varðandi það hvort sú leið skuli farin. Hvor tveggja afstaðan, að vera með því eða á móti, er vel samrýmanleg stefnu flokksins. Öll eigum við það sameiginlegt, þingmenn VG, að áskilja okkur rétt til málflutnings og baráttu utan þings sem innan í samræmi við grundvallaráherslur flokksins og okkar sannfæringu. Það tekur einnig til þess að áskilja okkur rétt til þess að slíta samningaviðræðum séu þær ekki að skila fullnægjandi árangri á hvaða stigi málsins sem er sem og auðvitað að hafna óviðunandi samningsniðurstöðu.

Frú forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vill árétta að í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs kemur fram að stjórnarflokkarnir virði ólíkar áherslur hvors um sig gagnvart aðild að Evrópusambandinu og rétt þingmanna til málflutnings og baráttu úti í samfélaginu í samræmi við afstöðu sína. Þingflokkurinn undirstrikar þá stefnu flokksins að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en jafnframt að fram fari opin og lýðræðisleg umræða um samskipti Íslands og sambandsins. Enn fremur er það stefna flokksins að aðild Íslands að ESB eigi að leiða til lykta í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Afstaða einstakra þingmanna flokksins til þeirrar tillögu sem hér er til afgreiðslu felur því ekki í sér stuðning við aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Hæstv. forseti. Við höfum heyrt hér skýringar hv. þingmanna og hæstv. ráðherra Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og auðvitað skynjar maður í hvaða vandræðum þeir hv. þingmenn eru sem eru hér í dag í þeirri stöðu að ætla að fylgja fram máli sem þeir hafa enga trú á og ætla að berjast á móti.

Ástæðan fyrir því að ég kem hér upp um atkvæðagreiðslu er önnur. Ég vildi árétta þá skoðun mína sem ég hef látið í ljósi við forseta að það sé ekki rétt að láta atkvæðagreiðsluna um breytingartillögur fara fram í þeirri röð sem hér liggur fyrir, þ.e. að bera upp fyrst tillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur og síðan breytingartillögur hv. þingmanna Bjarna Benediktssonar og Þorgerðar K. Gunnarsdóttur. Ég tel ótvírætt að tillaga hv. þm. Bjarna Benediktssonar og hv. þm. Þorgerðar K. Gunnarsdóttur gangi lengra þar sem hún felur það í sér að þingið taki ekki ákvörðun í dag um það að ganga (Forseti hringir.) til aðildarviðræðna heldur gera það síðar að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég hef talað við sérfræðinga þingsins og þeir eru annarrar skoðunar en ég vildi halda þessu sjónarmiði til haga við þessa umræðu.

Forseti mat það svo að tillaga hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur gengi lengst, a.m.k. að formi til, af breytingartillögum við breytingartillögu utanríkismálanefndar og setur því atkvæðagreiðsluna þannig upp.

Frú forseti. Eins og ég nefndi í ræðu minni hefur verið mjög mikill asi á þessu máli öllu og verið reynt að koma á þessari atkvæðagreiðslu sem allra fyrst. Meðal annars var því haldið fram í gær að komist hefði á einhvers konar niðurstaða um að hafa atkvæðagreiðsluna í gærkvöldi. Það varð ekki. Enn þarf ég hins vegar að lesa það í blöðunum í dag að einhver slíkur samningur hafi legið fyrir og frá honum hafi verið horfið. Þetta er mjög til marks um það hvernig þetta mál allt hefur verið unnið, það er ekki reynt með rökræðu eða með því að hugsa á rökréttan hátt hvernig best sé að standa að þessu öllu saman heldur með asanum og þrýstingnum að flýta þessu í gegn sem allra hraðast. Ég held því að okkur veiti ekkert af þeim fáu vikum sem gæfust til að fara almennilega yfir málið og leyfa þjóðinni að kynna sér það sem gæfist með því að um það færi fram þjóðaratkvæðagreiðsla.

Virðulegi forseti. Hér er til afgreiðslu breytingartillaga um að Ísland hefji aðildarviðræður við Evrópusambandið og þau skilyrði sem Íslendingar mega aldrei gefa eftir í samningaviðræðum. Ber þar hæst fullveldi þjóðarinnar og óskorað forræði Íslendinga yfir auðlindum sínum. Það ákvæði er ekki varið í þeirri þingsályktunartillögu sem er hér til afgreiðslu. Byggist þessi tillaga á flokksþingssamþykkt Framsóknarflokksins. Ég segi já.

Frú forseti. Tillaga hv. þingmanns er óþörf. Utanríkismálanefnd Alþingis hefur sett ramma um það starf sem fram undan er á hinu háa Alþingi verði tillaga stjórnarinnar samþykkt. Þar er ramminn um þann leiðangur sem Íslendingar ætla vonandi að leggja í og hann er að mínu viti í fullkomnu samræmi við þá stefnu sem Framsóknarflokkurinn hafði a.m.k. fyrir kosningar. Þingmenn Samfylkingarinnar segja nei við þessari tillögu vegna þess að hún er óþörf.

Hæstv. forseti. Ég tel þörf á að gera grein fyrir atkvæði mínu við þessa atkvæðagreiðslu. Ég styð tillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur vegna þess að ég tel að ef á annað borð verði farið í aðildarviðræður við Evrópusambandið sé rétt að setja þau stífu skilyrði sem fram koma í tillögu hv. þingmanns.

Ég lýsi því hins vegar yfir, eins og koma mun fram síðar í þessari atkvæðagreiðslu, að ég tel að slíka ákvörðun eigi Alþingi ekki að taka nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu og persónulega er ég þeirrar skoðunar að við eigum ekki að sækja um aðild. En verði farið í þessa vegferð, svo notað sé vinsælt orðalag, tel ég að rétt sé að gera það með þeim stífu skilyrðum sem fram koma í tillögu hv. þingmanns og greiði henni því atkvæði mitt.

Vegna umræðna um skilyrði er alveg ljóst að það eru ekki skilyrði í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar, það eru óljós markmið og þau þurfa að vera miklu skýrari (Forseti hringir.) ef lagt er í þessa ferð.

Virðulegi forseti. Því hefur verið haldið fram í umræðunni að skilyrðin sé að finna í nefndaráliti meiri hlutans. Ef svo er væri þingmönnum í raun í lófa lagið að samþykkja þessa breytingartillögu. Það er ekki gert og það er að mínu mati til marks um það að skilyrðin er hvergi að finna heldur óljós markmið sem á að fylgja. Við verðum líka að taka tillit til þess að í nefndarálitinu segir einmitt berum orðum að ekki eigi að fara með tilgreind skilyrði í þessar aðildarviðræður.

Svo vil ég taka það fram að hér var haft á orði áðan að fylgja ætti einhvers konar ramma og orðið rammi þýðir að mínu mati ekki það sama og orðið skilyrði eins og kemur mjög skýrt fram í flokksályktun Framsóknarflokksins. Ég segi já við þessari breytingartillögu.

Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þm. Birgi Ármannssyni. Ég mun greiða atkvæði með tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu og vona því að ekki komi til þess að þetta ákvæði þurfi. En ef til þess kemur segi ég að allt sem hugsanlega takmarkar vald hæstv. utanríkisráðherra Össurar Skarphéðinssonar í þessum efnum er af hinu góða. Ég segi já.

Frú forseti. Með tillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur gafst tækifæri til að ná sæmilega víðtækri sátt í þessu máli. Það virðist ekki vera vilji til að nýta það tækifæri þrátt fyrir allar yfirlýsingarnar um að það sem í þessari tillögu felist sé í raun þegar komið inn í þá rammaáætlun sem mun eiga að fylgja tillögu ríkisstjórnarinnar. Þar af leiðandi tel ég að með þeirri niðurstöðu sem hér stefnir í, að þessi breytingartillaga verði felld, sé staðfest það sem haldið hefur verið fram af hálfu stjórnarandstöðunnar að miklu leyti í umræðum, að það sé ekki búið að setja inn nauðsynleg skilyrði og þessi rammaáætlun um viðmið hafi mjög lítið að segja, sérstaklega ef tekið er tillit til þess hvernig stjórnin hefur fram að þessu haldið á öllu því samráði og þeirri upplýsingagjöf sem lofað hefur verið.

Frú forseti. Ef við höfum lært eitthvað af hruninu síðastliðið haust er það ákall um ný vinnubrögð. Þessi ríkisstjórn hefur ekki sýnt þann stórhug að koma fram með málið í samstöðu og sátt. Ég tel að eitt af því sem við eigum að hafa lært sé ákall þjóðarinnar um að fá að taka í auknum mæli þátt í því ferli sem nefnist lýðræðislegt ferli, að fá að taka þátt í ákvörðunarferlinu um framtíð þjóðarinnar í stórum grundvallarmálum. Hér erum við einmitt að ræða um eitt af þessum stóru grundvallarmálum sem þjóðin vill fá að taka þátt í.

Ég vil nýta þennan tíma, frú forseti, til að skora á þingmenn hér inni að leyfa þjóðinni að hafa upphafsorðið og lokaorðið í allri þessari vegferð. Það er mikilvægt að þingið sýni þennan vilja okkar í verki og greiði atkvæði með tillögum okkar hv. þm. Bjarna Benediktssonar. Leyfið þjóðinni að eiga upphafs- og lokaorðið í þessu, hættulegra er málið ekki.

Forseti. Eina leiðin til að fá svar við þeirri spurningu hvort aðild að Evrópusambandinu sé til hagsbóta fyrir land og þjóð er að sækja um aðild og í framhaldinu að leyfa þjóðinni að taka afstöðu til samnings. Ef við förum leið tvöfaldrar þjóðaratkvæðagreiðslu mun fyrri atkvæðagreiðslan snúast um kosti og galla aðilar fyrir Ísland án þess að sú umræða hafi nokkurt innihald.

Forseti. Sú atkvæðagreiðsla mun snúast um upphrópanir, grýlur, einfaldanir og hártoganir. Þess vegna segi ég nei.

Frú forseti. Á milli Icesave-málsins og ESB liggja ótal þræðir. Ríkisábyrgð á Icesave-skuldunum er aðgöngumiðinn inn í ESB, rándýr aðgöngumiði sem ég er ekki tilbúin að láta þjóðina greiða. Mér finnst vel koma til greina að sækja um aðild að Evrópusambandinu en við eigum ekki að gera það með Icesave-líkið í farteskinu. Í gær reyndum við að losa okkur við það lík svo Evrópulestin gætu haldið áfram. Við vildum fresta Icesave-samningnum svo þinginu gæti gefist tími til að fá botn í málið því að það er flókið og framlögð gögn stemma ekki og daglega koma fram ný gögn sem varpa ljósi á málið. Það tókst ekki. Því verðum við að reyna að halda áfram með líkið og kryfja það til mergjar en stöðva ESB-lestina. Þar liggur sannfæring mín. Þjóðin fær þá að kjósa um það hvort rétt er að fara í aðildarviðræður og ég treysti henni fullkomlega til þess. (Forseti hringir.) Því segi ég já við tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu til að reyna að rjúfa tengslin milli Icesave-málsins og ESB.

Frú forseti. Ég lít á það sem hlutverk stjórnmálamanna að vera fulltrúar fólksins og taka þær ákvarðanir sem þeir eru kosnir til. Það er hlutverk okkar og við rækjum það hlutverk best með því að veita málum í lýðræðislegan farveg en ekki með því að skorast undan og vísa frá okkur. Ég lít svo á að hið háa Alþingi geti ekki skorast undan því að leiða samningaviðræður við ESB til lykta og kynna það mál fyrir þjóðinni áður en efnt er til þjóðaratkvæðagreiðslu svo hún hafi um eitthvað að kjósa. Þess vegna lít ég svo á að tillagan um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu sé hvorki í anda lýðræðis né þingræðis og ég segi nei.

Frú forseti. Ég segi já við þeirri tillögu að þjóðin geti og megi greiða atkvæði um það hvort hún í fyrsta lagi vilji að Ísland verði hluti af Evrópusambandinu til framtíðar og afsali sér hluta af sjálfstæði sínu og fullveldi. Í öðru lagi hvort þjóðin vilji afsala sér til framtíðar auðlindum sínum. Í þriðja lagi hvort núna sé rétti tíminn til að verja miklum fjármunum, orku og tíma ráðuneyta til að vinna að umsókn. Í fjórða lagi hvort við eigum núna eftir áfall af hruninu að sækja um úr mjög veikri stöðu. Í fimmta lagi hvort það sé sæmandi að sækja um aðild að þeim klúbb sem hefur kúgað okkur til að samþykkja Icesave-samningana.

Ég tel að þjóðin eigi að taka ákvörðun um það hvort hún vilji að ganga í Evrópusambandið. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Þjóðin á að fá að ákveða hvort haldið skuli í þessa vegferð, hvort 1.000 millj. kr. a.m.k. verði varið til þess að fara í viðræður sem annar stjórnarflokkanna er staðráðinn í að muni ekki enda með samningi eða samningi sem þjóðinni ber að fella. Ég treysti þjóðinni svo sannarlega til að taka þessa ákvörðun og ég tel að þjóðin muni geta tekið þá ákvörðun með opin augu og upplýst um öll þau skilyrði og atriði sem skipta máli. Ég segi já.

Frú forseti. Þjóðaratkvæðagreiðsla um umsókn um aðild að Evrópusambandinu hefði verið óþörf ef þjóðin gæti verið þess fullviss að það umboð sem þeim sem sjá um samningana væri veitt væri nógu afmarkað til að hægt væri að treysta því að grundvallarhagsmunum þjóðarinnar yrði ekki fórnað í slíkum aðildarviðræðum.

Nú er ljóst að umboðið verður ekki skilyrt og þar af leiðandi að lagt var upp í þennan leiðangur með hætti sem mjög erfitt er að gera sér grein fyrir hvað hafi í för með sér. Þingið virðist eiga mjög erfitt með að taka afstöðu til málsins og ýmsir þingmenn greiða atkvæði um aðildarumsókn að Evrópusambandinu sem eru í raun andvígir aðild. Þegar málatilbúnaður er með þessum hætti tel ég ekki um annað að ræða en þjóðin fái að segja skoðun sína og taka þessa ákvörðun þegar þingið er ekki fært um það. Ég segi já.

Frú forseti. Við greiddum áðan atkvæði um þingsályktunartillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur sem ég studdi og taldi að það væri eðlileg leið fyrir okkur að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Að því frágengnu tel ég að við þurfum að leita annarra leiða og ég treysti ekki því að hæstv. utanríkisráðherra leiði þá umræðu með þeirri tillögu sem hér liggur fyrir til atkvæðagreiðslu á eftir og mun því leggja það til og styðja það að þjóðin fái tækifæri til að taka afstöðu til þess. Þá held ég að við munum m.a. fá meiri tíma til að skoða allar aðrar leiðir sem þessari þjóð bjóðast og það þarf að skoða hvernig við eigum að komast út úr þeirri vandræðastöðu sem við erum í og ég tel að með þeim hætti geti málið líka fengið nægilega góðan undirbúning svo við munum geta tekið upplýsta og góða ákvörðun í kjölfarið, öll þjóðin saman. Ég mun því segja já við þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Þar sem breytingartillaga mín var felld áðan hef ég gert það upp við samvisku mína og sannfæringu að það taumlausa umboð sem ríkisstjórnin er að veita hæstv. utanríkisráðherra með þessari þingsályktunartillögu er of víðtækt. Þess vegna vil ég að þjóðin fái að hafa fyrsta og síðasta orðið í þessu máli. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Ég vil taka það skýrt fram að ég tel að okkur sem þjóð sé best borgið utan Evrópusambandsins og hafna því aðildarumsókn að sambandinu. Hugsanlegur ávinningur af aðild Íslands að Evrópusambandinu réttlætir ekki frekara framsal á ákvörðunarrétti um málefni íslensku þjóðarinnar. Skoðanir fólks í þessu máli eru skiptar í öllum flokkum. Umsókn að sambandinu mun því kljúfa þjóðina í fylkingar á sama tíma og hvað mest á ríður að þjóðin standi þétt saman til að komast sem fyrst út úr þeim miklu efnahagsþrengingum sem við blasa á næstu árum.

Við þessar aðstæður eigum við að leggja til hliðar allar hugmyndir um að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Í dag höfum við hvorki samningsstöðu, tíma né fjármagn til að leggja í umsóknarferli og við megum síst við því þegar mest á ríður að við vinnum okkur út úr efnahagshruninu á okkar eigin forsendum, á forsendum til sjálfbærrar þróunar. Ég greiði því atkvæði gegn öllum tillögum sem fyrir liggja um mismunandi leiðir til aðildarumsóknar að Evrópusambandinu. Ég segi nei.

Frú forseti. Þessi tillaga er í anda stefnumörkunar VG. Hún er í anda lýðræðisáherslna flokksins um að þjóðin skuli spurð í veigamiklum málum. Hún er í samræmi við fyrirheit mín í kosningabaráttunni síðastliðið vor. Hún er í samræmi við skýra, opinskáa og gegnsæja fyrirvara mína við stjórnarmyndunarviðræður. Hún er í samræmi við einbeitta afstöðu mína sem lá fyrir löngu áður en þessi tillaga var flutt og hún er í samræmi við það að við vitum nákvæmlega að hverju við göngum um samningsskilmála rétt eins og nýjar þjóðir í Evrópusambandinu. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Þegar við tökum ákvarðanir sem miklu skipta viljum við vanda til þeirra og við viljum taka þær með upplýstum hætti. Fjölskylda sem ákveður að kaupa sér húsnæði án þess að skoða það gerir það sjaldnast sjálfri sér til góðs. Það er mikilvægt að við leggjum traustan grunn og kynnum okkur, eins og sú fjölskylda mundi gera, hvernig húsaskipan er háttað, hvort húsnæðið henti og kynnast til hlítar kostum og göllum þeirra vistarvera sem fjölskyldan veltir fyrir sér að gera að sínum til lengri tíma litið. Sú breytingartillaga sem hér er lögð til atkvæða gerir ráð fyrir að ekki fari fram þessi nauðsynlega skoðun og könnun. Það er mjög mikilvægt að þjóðin fái að taka upplýsta ákvörðun um aðildarsamning þegar hann liggur fyrir og við vitum kost og löst á aðild að fullu og öllu leyti. Því segi ég nei.

Frú forseti. Við ræðum breytingartillögu um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu sem ég hafði hug á að taka þátt í að flytja og hef lýst því yfir hér að ég muni styðja þessa tillögu. Þetta er í samræmi við það sem kynnt var í kjördæmi mínu fyrir síðustu kosningar. Þetta er það lengsta sem ég hugsanlega get teygt mína sáttarhönd til að koma þessu Evrópusambandsmáli í einhvern farveg. Því segi ég já. Þjóðin á ekki einungis að eiga síðasta orðið, hún á líka að eiga það fyrsta.

Hæstv. forseti. Við höfum heyrt atkvæðaskýringar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eins og hv. þm. Atla Gíslasonar og hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar. Það er greinilegt að þeir hafa talað af sannfæringu og í samræmi við stefnu síns flokks. Það hlýtur að vera umhugsunarefni fyrir aðra þingmenn flokksins að hlusta á þessar skýringar. (Gripið fram í: Hver er þín skoðun?) En svo ég víki að minni skoðun sem er skýr í þessu máli, þá styð ég þá leið að farið verði í þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort aðildarumsókn verði send inn. Ég held að þar stöndum við frammi fyrir mjög einföldum kostum, styðjum við það að stór mál fari í þjóðaratkvæðagreiðslu? Teljum við að þetta sé stórt mál? Ef við segjum já við þessum spurningum báðum hljótum við að segja já við þessari tillögu en þeir þingmenn sem talað hafa hátt um þjóðaratkvæðagreiðslur (Forseti hringir.) og þykjast hafa fundið upp lýðræðið verða að eiga það við sjálfa sig hvernig þeir greiða atkvæði í þessari atkvæðagreiðslu. Ég segi já.

Frú forseti. Ég er ekki á móti aðildarviðræðum. Mér finnst þetta aftur á móti vera kolrangur tími til að fara í aðildarviðræður. Mér finnst að þjóðin eigi að fá að kjósa um það að fara í aðildarviðræður. Þess vegna segi ég já.

Frú forseti. Ég segi já vegna þess að þetta er ekki tillaga um að kaupa óskoðað hús. Þetta er ekki tillaga um að leggja í hendur þjóðarinnar spurningu sem er stærri eða meiri en þingmenn treysta sér til að greiða atkvæði um í dag. Þetta er tillaga sem er tilkomin vegna þess að í landinu er ekki ríkisstjórn sem er einhuga í þessu máli. Þetta er tillaga sem er tilkomin vegna þess að eftir kosningarnar í vor var ljóst að það var ekki kosið um að leggja af stað í þessa vegferð. Þetta er tillaga sem er tilkomin vegna þess að engin samstaða náðist á þinginu um það hvernig með þetta mál ætti að fara, hvorki um formsatriði né efnisatriði. Þeir sem greiða atkvæði gegn þessu máli hljóta að eiga erfitt með að finna nokkurt það annað mál sem tilefni er til að senda í þjóðaratkvæðagreiðslu í framtíðinni. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það er mikill ágreiningur um spurninguna um aðildarumsókn að Evrópusambandinu jafnt hjá ríkisstjórninni, hjá þinginu og þjóðinni. Þessi ágreiningur er bæði um efni máls og síðan um aðkomu þjóðarinnar að ákvörðuninni. Umboð stjórnvalda við þessar aðstæður verður að vera skýrt. Þess vegna verðum við að leita sem víðtækastrar samstöðu. Við eigum ekki að óttast að kalla þjóðina til formlegs samráðs. Þingmenn sækja umboð sitt til þjóðarinnar. Forsenda þess að við getum stuðlað að sátt um þetta mikla mál sem nú klýfur þjóðina, þingið og ríkisstjórnina er að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort sækja eigi um aðild að Evrópusambandinu. Ríkisstjórnin vill ekki einu sinni að þjóðin eigi síðasta orðið í þessu máli, hún virðist óttast vilja þjóðarinnar. Það geri ég ekki. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við erum hér á sérstökum tímum. Forustumenn ríkisstjórnarinnar eru að leggja það til við þjóðina að hún gangi til samninga við ríkjabandalag sem hefur beitt okkur og eins og sumir segja kúgað okkur til að hlíta afarkostum. Ég tel að svo sé í Icesave-málinu. Ég tel að þetta hljóti að vera einsdæmi í sögunni.

Allir vita sem vilja vita, sama hvaða skoðun menn hafa um aðild Íslands að Evrópusambandinu, það er málefnalegt að hafa mismunandi sjónarmið á því, að við vitum nákvæmlega í hverju það felst. Þeir sem halda því fram að þær upplýsingar liggi ekki fyrir eru ekki læsir. Það er þess vegna ekkert praktískt vandamál við það og gæti verið leið til sátta að láta þjóðina kjósa um það hvort við göngum til samninga við Evrópusambandið. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við erum að fjalla um líklega eitt stærsta mál sem fjallað hefur verið um frá lýðveldisstofnun landsins. Ég hef lengi borið þá von í brjósti eftir að ég kom inn á þing, inn á Alþingi Íslands, að við gætum afgreitt þessa tillögu í þeirri sátt að um hana mundi ríkja friður á þingi og meðal þjóðarinnar. Því miður virðist ekki svo vera.

Mér þykir vanta inn í þessa tillögu þau skilyrði og þá fyrirvara sem ég tel að samninganefndin þurfi að hafa og hef talað fyrir hér. Ég tel að það sé skárri kostur í stöðunni fyrst þingið hefur í raun hafnað þeim skilyrðum sem við höfum talað fyrir, allnokkur, að þjóðin fái að segja sitt álit og því segi ég já.

Virðulegi forseti. Eins dapurlegt og það er hefur því verið haldið fram á Alþingi að undanförnu að þjóðinni sé ekki treystandi til að greiða atkvæði um flókin mál. Ég er ósammála þeirri fullyrðingu. Ég er líka ósammála þeim sem halda því fram að þjóðinni sé ekki treystandi til að taka ákvörðun í þessu máli vegna þess að umræðan verði á einhvern hátt ómálefnaleg. Ég held að þjóðin geti vel greint á milli málefnalegrar og ómálefnalegrar umræðu.

Síðan vil ég taka það fram að lokum að áður en menn leggja í þann leiðangur að skoða hús þarf að taka þá ákvörðun hvort á annað borð eigi að skoða hús til að kaupa. Það hlýtur að vera fyrsta ákvörðunin. Í ljósi þessa alls og í ljósi þess að skilyrðum okkar framsóknarmanna var algerlega hafnað áðan, þá segi ég já. Ég tel að þjóðin eigi að fá að segja skoðun sína í veigamiklum málum.

Frú forseti. Sú tillaga sem ríkisstjórnin hefur lagt fram hefur að mínu mati einn galla, sérstaklega. Það er ekki tryggt að sé farið til samninga, komi sá samningur síðan til þjóðarinnar til endanlegrar ákvörðunar. Það hefur komið fram af hálfu forustumanna Vinstri grænna í þinginu að ef það er mat þeirra og þeirra sérfræðinga að samningurinn sé ekki góður, þá verði einfaldlega gengið frá samningaborðinu og þjóðin komi ekki að málinu. Ég tel því nauðsynlegt að það sé þjóðin sem ákveði það hvort eigi að fara af stað eða ekki og ef það er niðurstaða þjóðarinnar að leggja af stað, þá eigi að semja og sá samningur komi síðan til þjóðarinnar og það sé þjóðin sem eigi lokaorðið. Þetta er lykilatriði.

Ég vil einnig taka fram að mér finnst furðulegt að heyra það hér hjá mörgum hv. þingmönnum að þetta mál sé þannig vaxið að þjóðin geti ekki tekið upplýsta ákvörðun. Alþingismenn gera sér fulla grein fyrir því að það er munur á því að sækja um aðild og síðan að taka ákvörðun um það hvort menn ganga inn. Þjóðin, hv. þingmenn, gerir sér fulla grein fyrir því líka. Almenningur í landinu skilur muninn á því að sækja um aðild eða ganga inn. Við eigum að treysta þjóðinni. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við getum deilt um ýmislegt í tengslum við Evrópumálin. En ég held að það sé algjörlega útilokað að menn geti deilt um það að þjóðin eigi að eiga síðasta orðið. Út á það gengur þessi tillaga. Og ef einhver greiðir atkvæði gegn þessari tillögu skal hinn sami aldrei koma fram og segja að hann treysti þjóðinni. Hann skal bara aldrei gera það.

Það er mjög einfalt, virðulegi forseti, það þarf að varla að taka það fram, að sjálfsögðu segi ég já.

Frú forseti. Sú tillaga sem hér er til atkvæðagreiðslu upp borin gengur út á það að það sé þjóðin sem eigi síðasta orðið. Sú hugmynd að það geti verið þannig að ráðgefandi atkvæðagreiðsla bindi þingmenn framar skýrum ákvæðum stjórnarskrárinnar um að það sé samviska þingmannanna sem ráði för gengur auðvitað ekki upp. Og það hefur komið fram hér í þingsal með skýrum hætti að þingmenn, hvorki í stjórnarliði núverandi né í stjórnarandstöðu, eru tilbúnir til að fallast á slíka hugmynd. Ef við þingmenn ætlum að standa við þau orð að við viljum að þjóðin eigi síðasta orðið um þetta mál þá hljótum við að samþykkja þessa tillögu. Öðruvísi er það svo að það er Alþingi sem tekur lokaákvörðunina. Og hinu hafði jú verið lofað. Þingmaðurinn segir já.

Virðulegi forseti. Hér erum við að verða vitni að mikilli nauðgun á lýðræðinu, nauðgun á lýðræðinu af hálfu jafnaðarmannaflokka og vinstri manna hér á Alþingi. [Háreysti í þingsal.] (Forseti hringir.) Þetta fólk sem gjarnan hefur komið í ræðustól Alþingis og kennt sig við það að láta þjóðina ráða og að það eigi að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu oftar en sjaldnar er nú hér í þingsal að greiða atkvæði gegn því að þjóðin fái að gefa endanlegt svar í þessu máli. Það er búið að hafna því hér að þjóðin eigi fyrsta orðið. En hér er verið að fjalla um það að þjóðin eigi áreiðanlega síðasta orðið í þessu máli. En það eru jafnaðarmannaflokkarnir á Íslandi, það er vinstri stjórnin sem hafnar því. Það er nauðgun á lýðræðinu, virðulegi forseti. Þingmaðurinn segir já.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um það grundvallaratriði að Íslendingar fái að ákveða hvernig sá samningur er, hvernig þeir taka þeim samningi sem kemur út úr samningaviðræðum við Evrópusambandið. Hér er farið fram á að Íslendingar hafi á því rétt með bindandi atkvæðagreiðslu að ákveða hvort ganga eigi í Evrópusambandið. Ég trúi því ekki að þingmenn séu ekki reiðubúnir til að samþykkja þessa tillögu. Það er mín einlæga skoðun og hefur alltaf verið að til þess að hægt sé að taka svona stórt skref verði þjóðin að fá að ráða því í lokin hvernig farið skuli með það mál. Og ég hvet þingmenn sem eftir eiga að greiða atkvæði að hugsa til þess hvað við erum að greiða atkvæði um hér núna. Það er algjört grundvallaratriði í þessu máli að í lok þessa samningaviðræðuferlis (Forseti hringir.) fái Íslendingar allir tækifæri til þess að taka afstöðu í þessum samningaviðræðum. Ég segi já.

Frú forseti. Ég vil ekki ganga í Evrópusambandið. (Gripið fram í: Nú?) Ég vil ekki að Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu. En ef Alþingi skyldi samþykkja tillögu ríkisstjórnarinnar um að sækja um aðild vil ég þó að minnsta kosti hafa þann fyrirvara að menn fari að þeirri stjórnarskrá sem við höfum svarið eið að. En hún segir að ekki megi afsala sér fullveldi þjóðarinnar og sjálfstæði. Þess vegna þarf að breyta stjórnarskránni áður en menn geta sótt um aðild að Evrópusambandinu fyrir utan það að þjóðin getur ekki greitt atkvæði bindandi fyrir Alþingi nema það sé búið að breyta stjórnarskránni. Og ef menn ætla að fara í þá vegferð sem hæstv. ríkisstjórn vill, að láta menn greiða atkvæði, þá bindur það ekki þingmenn því að þeir verða samkvæmt stjórnarskrá, þessari sömu stjórnarskrá og við höfum svarið eið að, að fara bara eftir sannfæringu sinni. Þess vegna er það ekki í rauninni þjóðin sem ræður heldur hið nýja Alþingi (Forseti hringir.) sem verður kosið. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Hér var verið að fella þá breytingartillögu okkar sjálfstæðismanna um að þjóðin fái að ákveða hvort haldið skuli í þessa vegferð, hvort sækja eigi um aðild að Evrópusambandinu og mér finnst mjög sorglegt að svo hafi farið. En ég trúi því ekki, og tek undir með hv. þm. Ólöfu Nordal, að óreyndu að hér í salnum séu þingmenn sem treysti því ekki að þjóðin fái að eiga síðasta orðið um þetta risavaxna skref.

Við verðum að tryggja það. Ég segi já.

Frú forseti. Í mínum huga þýðir þjóðaratkvæðagreiðsla að þjóðin eigi að ráða. Hún þýðir ekki að þjóðin sé að veita þinginu leiðbeiningar um það hvernig þingið eigi síðan að haga sér eða þingmenn að greiða atkvæði. Í þjóðaratkvæðagreiðslu birtist vilji þjóðarinnar. Það á að vera úrslitavald vilji menn á annað borð leggja mál í dóm þjóðarinnar. Þingmaðurinn Ragnheiður Ríkharðsdóttir segir já.

Frú forseti. Þessi tillaga sjálfstæðismanna og röksemdafærsla hefur tvo stórfellda ágalla. Í fyrra lagi að það kæmi í veg fyrir það að þjóðin léti strax sitt álit í ljós eftir að aðildarsamningi hefði verið landað að undangenginni kynningu og umræðu og tefði það að þjóðin gæti sagt sitt orð og í seinna laginu horfir hún fram hjá þeirri augljósu staðreynd að ef þjóðin fellir slíkan samning eru stjórnarskrárbreytingar óþarfar og þarf ekki að ráðast í það ferli. Þessa tvo stóru ágalla hefur þessi tillaga. En hún snýst ekki um það hvort það eigi að vera þjóðin sem ráði niðurstöðunni. (Gripið fram í: Ó, jú.) Það eru allir sammála um að verði. (Gripið fram í: Nei, nei.) Og tillaga stjórnarinnar gengur út á það. (Gripið fram í: … að ráða.) (Forseti hringir.) Frú forseti. Ég heyri að það er auðvelt að ræða þetta málefnalega hér í salnum í dag. (Gripið fram í.) Það er sem betur fer þannig að þótt menn séu ósammála um margt í þessu hefur enginn mælt því í móti að lyktir málsins eigi að ráðast í þjóðaratkvæðagreiðslu. En ég tel að þetta sé gölluð aðferð og segi nei.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér eitt stærsta mál Íslandssögunnar, um það hvort Ísland eigi að sækja um aðild að Evrópusambandinu og hér hafa verið lagðar fram góðar breytingartillögur varðandi þetta mál sem lagt hefur verið fram og það hryggir mig að hæstv. fjármálaráðherra hafi ekki kynnt sér þessar breytingartillögur betur vegna þess að í atkvæðaskýringu hans hér að framan kom fram að hann hreinlega skilur ekki þessa breytingartillögu sjálfstæðismanna. Að sjálfsögðu gengur hún út á það að fram fari bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem íslenska þjóðin fái að ráða lyktum þessa máls. Það er það sem þetta gengur út á. Ríkisstjórnin hefur fjölyrt hér um lýðræði, gagnsæi í vinnubrögðum og framlagningu gagna. Hverjar eru efndirnar? Allar þessar yfirlýsingar eru í orði en ekki á borði og þess vegna verður að samþykkja þessa tillögu þannig að það verði í raun þjóðin sem fái að hafa síðasta orðið. Ég segi því já.

Virðulegi forseti. Það er enginn ágreiningur um að samningur um aðild að Evrópusambandinu verði lagður í dóm þjóðarinnar. Það er enginn ágreiningur um það og hefur ekki verið í fjölda ára svo ég viti. Það er hins vegar ágreiningur um það í hvaða röð það sé gert og hér hefur Sjálfstæðisflokkurinn lagt fram það sem ég vil kalla sýndartillögu um það hvaða leið þetta á að vera. Þetta var mikið rætt í utanríkismálanefnd og meiri hlutinn var á því að fyrst komum við heim með samning. Við leggjum hann í dóm þjóðarinnar. Ef hann er samþykktur þá verða gerðar nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar og þá fara náttúrlega fram kosningar eins og lög gera ráð fyrir. Þess vegna hafna ég þessari tillögu eins og aðrir þingmenn Samfylkingarinnar.

Virðulegi forseti. Í þessum umræðum hefur verið valtað yfir þingið og nú á að valta yfir þjóðina líka verði þessi tillaga ekki samþykkt. Þjóðin verður að hafa síðasta orðið í þessu máli og sú atkvæðagreiðsla sem fer fram verður að vera bindandi, annars má tala um að þetta verði skoðanakönnun á meðal þjóðarinnar sem stjórnvöld verða ekki bundin af og þurfa einungis að hafa til leiðbeiningar. Við höfum séð hvernig þessi ríkisstjórn vinnur. Ég treysti ríkisstjórninni ekki verði hún við völd þegar að þessum örlagaríka degi kemur, treysti ekki að farið verði að vilja þjóðarinnar í skoðanakönnun sem er ekki bindandi. Ég segi já.

Frú forseti. Eru menn búnir að gleyma því að bara fyrir nokkrum vikum lögðu stjórnarflokkarnir, hinir sömu, upp með það að hér ætti að vera bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla? En það var vel að merkja fyrir kosningar. Nú er allt breytt. Nú þarf að breyta leikreglunum til að halda völdunum. Þetta eru sömu flokkarnir og sögðu fyrir kosningar: Við viljum bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu, að þjóðin fái að ráða. Síðan er taflinu snúið við til að halda völdum.

Það er mikilvægt að þjóðin hafi upphafsorðið en ekki síður lokaorðið og að þjóðin hafi vissu fyrir því að hún hafi raunverulegt lokaorð. Þess vegna segi ég já.

Frú forseti. Ég hygg að enginn hv. þingmaður á hinu háa Alþingi deili um það í alvöru að hugsanlegur aðildarsamningur að Evrópusambandinu verði lagður í dóm þjóðarinnar og að Íslendingar kveði upp úr um það hvort þeir vilji þennan samning eða ekki.

Vandi þingmanna virðist hins vegar liggja í tveimur orðum, ráðgefandi og bindandi. Það sem lýsir afstöðu flytjenda þessarar tillögu er að hv. þingmenn sem flytja svona tillögu treysta sér ekki til að fara að vilja þjóðarinnar [Háreysti í þingsal.] nema að þeim hafi verið fyrir mælt um að það sé bindandi. (Gripið fram í: Þetta er rangt.) Hvar er þá trúnaður þingmanna, sjálfstæðismanna, (Gripið fram í: Við þjóðina.) við þjóðina og vilja hennar í þessu máli? (Gripið fram í.) Ég segi nei.

(Forseti (ÁRJ): Forseti biður þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.)

Frú forseti. Hér er að mínu viti ekki verið að taka afstöðu til þess hvort bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram. Sú ákvörðun er tekin á síðari stigum, hún er tekin þegar stjórnarskrárbreytingar fara fram því að það er ekki hægt samkvæmt núverandi stjórnarskrá að efna til bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þess vegna bíður sú ákvörðun þess að stjórnarskránni verði breytt.

Mér sýnist þessi tillaga ganga út á það að þjóðin fái ekki að kjósa um aðildarsamning þegar hann liggur fyrir, heldur ætlar Alþingi fyrst að taka ákvörðun um það fyrir þjóðina að samþykkja lög um aðild að Evrópusambandinu ef það koma niðurstöður úr aðildarviðræðum. (Gripið fram í: Heyr, heyr.) (Gripið fram í: Ha?) Ég er ósammála þessari aðferðafræði, (Gripið fram í.) það er ekki langsótt, virðulegur þingmaður, þetta er sannfæring mín í málinu. Ég hef hana og ég segi nei við þessari tillögu.

Hæstv. forseti. Þetta er ekkert flókið mál. Við fjöllum hér um þingsályktunartillögu sem er stefnumörkun Alþingis og tilmæli eða fyrirmæli til ríkisstjórnar. Í tillögu okkar sjálfstæðismanna er tryggt að það verði þjóðin sem hafi með bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu síðasta orðið. Það er ekkert flókið, það er alveg ljóst eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson sagði að komi málið á það stig þarf að breyta stjórnarskránni. Þá breytum við auðvitað stjórnarskránni með þeim hætti að bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla skeri úr um það hvort við framseljum fullveldi til yfirþjóðlegra stofnana eða ekki. Það er ekkert flóknara en það.

Málflutningur okkar sjálfstæðismanna hér í dag hefur gengið út á tvennt, að þjóðin hafi fyrsta orðið og að þjóðin hafi síðasta orðið. Það er búið að hafna því að þjóðin hafi fyrsta orðið og mér heyrist að meiri hlutinn hér ætli að hafna því að þjóðin hafi síðasta orðið. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það er mikið leikhús sett á svið hér í dag, mikið leikhús um lýðræðið og rétt þjóðarinnar til að tjá sig um niðurstöðu þessa máls. Það er nauðsynlegt vegna þess að í þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar segir að málsaðilar áskilji sér rétt til að mæla með eða leggjast gegn samningnum. Það er einmitt það sem vinstri grænir ætla að gera þegar samningurinn er kominn. Þeir ætla að nýta sér þennan skriflega rétt sinn í þingsályktunartillögunni til að leggjast gegn samningnum og báðir ríkisstjórnarflokkarnir vita að það er ekki meiri hluti fyrir þeirri niðurstöðu sem þannig fæst. Vegna þess að þeir eru fullkomlega ósammála ætla þeir að losa sig undan þeim vanda sem skrifaður er inn í stjórnarskrána og íslensk lög um að þá skuli breyta stjórnarskrá og kosið og farið eftir réttum leikreglum. Þeir ætla að senda málið frá sér. Þetta er allt gert í þágu ríkisstjórnarsamstarfsins. Vinstri grænir eru búnir að koma hér upp hver á fætur öðrum og lýsa því yfir að þeir muni berjast gegn þessum samningi (Forseti hringir.) og niðurstöðunni, þeir hafa enga sannfæringu í málinu. Þess vegna er kokkuð upp þessi aðferð sem er ekkert annað en það (Forseti hringir.) að fara á svig við stjórnarskrána. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Sú var tíðin að það var enginn ágreiningur um að það væri þjóðin sem gæfi lokasvarið um það hvort Ísland gerðist aðili að Evrópusambandinu. Nú er öldin greinilega önnur. Nú virðist stefna í að ekki sé einu sinni einhugur um að þjóðin fái að ráða í þessu mikilvæga hagsmunamáli sínu.

Leið ríkisstjórnarinnar er sú að efna til eins konar skoðanakönnunar og sé þess vegna ekki bindandi fyrir þingið. Meðferð málsins í þinginu hefur því að lokum illu heilli aukið á ágreininginn, jafnvel í máli þar sem góð sátt ríkti, um málsmeðferð ESB-málsins. Meðferð málsins í þinginu hefur því miður ekki aukið á sáttina eins og að var stefnt.

Nú er einfaldlega spurt að því hvort þjóðin eða þingið taki hina endanlegu ákvörðun í þessu veigamikla máli. Mér finnst ákaflega auðvelt að svara því. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Hér hefur verið rætt um leikhús og afskræmingu á lýðræðinu. Höfundur að þessu leikhúsi og aðalleikstjóri er formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarni Benediktsson. (BjarnB: Þetta var ekki …) Ég sat hér og hlustaði á 600 ræður um fundarstjórn forseta þar sem var verið að reyna að breyta stjórnarskránni til þess að auka möguleikana á að vera hér með þjóðaratkvæðagreiðslur. (Gripið fram í.) Ég hlustaði á röð af þingmönnum sem töluðu um að þingið ætti að hafa síðasta orðið (Forseti hringir.) og að ég sem forseti væri að vanvirða þingið með því að láta ekki þingið ráða. (Gripið fram í.) Ég hafði barist fyrir því og mun gera það áfram að þjóðin fái að ráða í þessu máli, (Gripið fram í: Gerðu það þá.) en ég ætla ekki að taka þátt í þessu leikhúsi með sjálfstæðismönnunum og segi því nei.

Virðulegur forseti. Nú hefur það gerst að Alþingi hefur hafnað því að þjóðin sé spurð í bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu hvort ganga skuli í Evrópusambandið. Mér finnst þetta alveg óskiljanlegt. Mér finnst óskiljanlegt að Alþingi skuli hafa fellt þá tillögu og ég skil ekki hvernig alþingismenn ætla sér að fara af stað með þetta mál í þessum búningi. Þarna höfðu ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir tækifæri til að ná um þetta mun breiðari samstöðu sem er nauðsynlegt fyrir Íslendinga í yfirstandandi erfiðleikum. Þegar við þurfum mest á því að halda að reyna að standa saman um einhverja hluti ákveður ríkisstjórnin, stjórnarflokkarnir, að hafna því að ná þeirri samstöðu. Mér finnst þetta gríðarleg vonbrigði. (Forseti hringir.) Þetta verður til þess, virðulegi forseti, að ég segi nei.

Frú forseti. Samkvæmt stjórnarskrá Íslands sem við hv. þingmenn höfðum svarið eið að má Alþingi ekki afsala sjálfstæði og fullveldi ríkisins. Þessi þingsályktunartillaga er ekki þingtæk að mínu mati og ef hún verður samþykkt og sótt verður um aðild að Evrópusambandinu brýtur það stjórnarskrá Íslands sem ég hef svarið eið að.

Ég trúi því að sjálfstæði Íslands og fullveldi sé ástæðan fyrir því að íslenska þjóðin hefur risið úr öskustónni, úr því að vera ein sú fátækasta í Evrópu eftir 600 ára samband við ríki í Evrópu í það að vera ein sú ríkasta. Ég tel að dofi, framtaksleysi og fólksflótti muni grípa um sig þegar valdamiðja Íslands flyst til Brussel, þrjá flugtíma í burtu, eins og sést hefur víða hér á landi. Evrópusambandið hættir ekki að breytast þegar Ísland er gengið inn. Eftir nokkra áratugi verður Ísland lítill hreppur í risastóru ríki. Af þessum og mörgum öðrum ástæðum segi ég nei við þessari tillögu ríkisstjórnarinnar um að ganga í Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Hér höfum við orðið vitni að því að Samfylkingunni hefur tekist að svínbeygja samstarfsflokkinn sinn, innlima Vinstri græna í Samfylkinguna Group. Hér er haldið af stað í vanbúna og illa ígrundaða vegferð þar sem þjóðin fær ekki að ákveða upphafspunkt og fær ekki að eiga síðasta orðið. Þetta er sorglegt og ég segi nei.

Frú forseti. Ég hefði svo sannarlega kosið að hér hefði ríkt breiðari samstaða um jafnmikilvægt mál. Ég ætla líka að leyfa mér að treysta því að við lokameðferð málsins hafi þjóðin ein úrslitavald.

Frú forseti. Ég styð ekki þessa ríkisstjórn og mun aldrei styðja hana, en ég stend við mína skoðun, við skoðun mína og við mína sannfæringu og er trú sjálfri mér og ég segi já. (Gripið fram í: Heyr, heyr.)

Frú forseti. Hér er stigið skref inn í nýja framtíð, skref sem sumum finnst ómögulegt að stíga. En ómögulegt er bara orð sem notað er af fólki sem vill lifa í veröldinni eins og hún er frekar en að kanna til hins ýtrasta möguleika sína á því að breyta henni. „Það er ómögulegt“ er ekki staðreynd, það er skoðun. „Það er ómögulegt“ er ekki yfirlýsing, það er áskorun. Ómögulegt er tímabundið ástand, ómögulegt er mögulegt, ómögulegt er ekkert, ekkert er ómögulegt.

Nú lýkur honum, þessum lengsta vetri í íslenskri stjórnmálasögu og nýr kafli hefst í sögu Íslands og þótt fyrr hefði verið. Virðulegi forseti. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Íslendingar þurfa sem aldrei fyrr á kröftugu atvinnulífi að halda. Kröftugt og ábyrgt íslenskt atvinnulíf um allt land sem byggir á almannahagsmunum fremur en sérhagsmunum vill tengjast Evrópu sterkum böndum. Ég segi já.

Frú forseti. Samfylkingin er Evrópuflokkur því að við teljum okkur eiga menningarlega og efnahagslega samleið með öðrum Evrópuríkjum. Við leggjum þessa ríku áherslu á aðildarviðræður við Evrópusambandið nú því að við erum sannfærð um að þessi stefnumótandi ákvörðun um framtíð Íslands muni flýta efnahagslegri endurreisn, lýðræðisumbótum og efla með þjóðinni bjartsýni og trú á framtíðina. Sem einlægur Evrópusinni og samfylkingarkona segi ég já.

Virðulegur forseti. Verulega þykk og umfangsmikil greinargerð og á margan hátt vel gerð liggur hér fyrir. Þar skortir þó ýmislegt, m.a. í kafla um landbúnaðarmál ásamt öðrum köflum þar sem mörgum hagsmunum er nánast fórnað og langar mig að nefna að það er svolítið merkilegt í því ljósi að skýrsla sem hér var rædd í gær á marga skírskotun í umfjöllun meiri hlutans og það er nánast samhljóða sem þar stendur en það virðist þó enginn kannast við að hafa séð þá skýrslu.

Í öðru lagi hafnar meiri hlutinn að skilyrði séu sett, skilyrði sem samninganefnd sem fer fyrir hönd Íslands til samninga við Evrópusambandið þyrfti nauðsynlega að hafa með í farteskinu til að verja þá hagsmuni sem við sem þjóð erum ekki tilbúin að gefa afslátt af eða gefa eftir á nokkurn hátt og því segi ég nei.

Virðulegur forseti. Í tillögu meiri hluta utanríkismálanefndar og því nefndaráliti sem fylgir henni er tekið tillit til ályktana framsóknarmanna og þeirrar þingsályktunartillögu sem við fluttum í félagi við annan flokk um undirbúning mögulegrar umsóknar um aðild að ESB á þskj. 54. Tillagan kemur einnig til móts við ákall forustumanna margra mikilvægra hagsmunaaðila í atvinnulífinu. Í tillögu meiri hlutans er tekið tillit til allra þeirra helstu samningsmarkmiða og skilyrða sem framsóknarmenn hafa lagt áherslu á og reyndar meira til. Með samþykkt þessarar tillögu erum við að ákveða að fara í viðræður við ESB, að þeim loknum mun þjóðin sjálf ákveða hvort hún telur hagsmunum sínum betur borgið innan ESB eða utan.

Það ferli sem hér er lagt upp með byggir á málefnalegum grunni og er skynsamlegt. Því segi ég já.

Virðulegi forseti. Umræðan á Íslandi um Evrópusamrunann hefur staðið yfir í næstum því hálfa öld eða frá því að íslenskir jafnaðarmenn hreyfðu þeirri hugmynd í byrjun 7. áratugarins að við ættum að skoða aðild að Efnahagsbandalagi Evrópu. Þessi umræða nær vonandi ákveðnum áfanga í dag með því að við tökum ákvörðun um að stíga fyrsta skrefið á langri leið.

Mig langar að fagna þeirri miklu og vönduðu vinnu sem utanríkismálanefnd þingsins vann í sínu nefndaráliti, bæði þingmönnum stjórnar og stjórnarandstöðu, og set fram þá ósk að þessi samvinna gefi tóninn um áframhaldandi samvinnu um það víðtæka samráðsferli sem þarf að eiga sér stað í framhaldinu við endanlega útfærslu samningsmarkmiðanna og að sjálfsögðu meðan á aðildarviðræðunum stendur. Það er mín sannfæring að umsókn um aðild að Evrópusambandinu gefi mikilvæg fyrirheit um framtíðarstefnu Íslands. Þetta er stórt skref fyrir Ísland í rétta átt, þess vegna segi ég já.

Frú forseti. 16. júlí er sögulegur dagur. Í dag fer fram atkvæðagreiðsla á hinu háa Alþingi um umsókn Íslands að Evrópusambandinu. Stefna míns flokks hefur legið lengi skýrt fyrir í þessu stóra máli. Það hefur verið athyglisvert og fróðlegt að fylgjast með oftast málefnalegum umræðum á þinginu síðustu daga þó að umræðurnar hafi stundum, að sjálfsögðu, eins og oft vill verða í svona stóru máli, fallið í pytti sem a.m.k. ég er ekki hrifin af.

Það er með miklu stolti sem ég stend hér sem þingmaður Samfylkingarinnar og segi eitt stórt já.

Frú forseti. Ég hef þá sannfæringu að Íslandi sé betur borgið utan Evrópusambandsins en innan þess. Ég hef þá sannfæringu að bandalagið sé á krossgötum eins og heimurinn allur og þurfi á endurmati að halda. Þar þurfi að efast um mælikvarða, grundvöll og forsendur þess samfélags sem við höfum byggt á Vesturlöndum undanfarinna áratuga. Ég hef þá sannfæringu að lýðræðið sé fyrir borð borið í Evrópusambandinu vegna þess að valdið er of langt frá fólkinu. Ég hef þá sannfæringu að markmið Evrópusambandsins sé að verða stórt og sterkt og hugsanlega sjálfstæður gerandi í stríði á forsendum valdbeitingar og yfirgangs eins og um hernaðarbandalag væri að ræða.

Ég hef þá sannfæringu að Evrópusambandið snúist um forréttindi Vesturlanda umfram fátækustu ríki heims og það orki tvímælis að keppast við að koma okkur í slíkan félagsskap nú þegar fátæktin í heiminum verður sífellt alvarlegri og leiðrétting á misskiptingunni sífellt meira aðkallandi.

Ég hef þá sannfæringu að Evrópusambandið snúist um hagsmuni á forsendum 20. aldarinnar en ekki þeirrar 21. Ég hef líka sannfæringu fyrir því að það séu breyttir tímar á Íslandi. Ég hef þá sannfæringu að í svo stóru máli eigi almenningur allur milliliðalaust (Forseti hringir.) að fá aðkomu að aðildarsamningi Íslands og Evrópusambandsins og segi já.

Virðulegi forseti. Eftir samtöl við embættismenn í Evrópu, eftir samtöl við evrópska stjórnmálaleiðtoga, eftir að hafa stundað rannsóknir á forsendum Evrópusambandsins í næstum því 18 ár — ég tók þátt í skýrslunni sem gerð var fyrir inngöngu í Evrópska efnahagssvæðið árið 1991–1992 — er ég sannfærður um að við munum ekki fá varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsmálum. Þekkjandi mína þjóð veit ég að ef við erum ekki með varanlegar undanþágur mun þjóðin fella samninginn í skoðanakönnun valdhafanna. Þess vegna segi ég að sú vegferð sem verið er að leggja upp í hérna sé tímaeyðsla og peningaeyðsla. (Forseti hringir.) Það sem við þurfum núna er tími og peningar. Þess vegna segi ég nei.

Hæstv. forseti. Mín skoðun er sú að hagsmunum íslensku þjóðarinnar sé betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. Ég tel því að sú vegferð sem þingið er á í dag, að fara að samþykkja þessa tillögu ríkisstjórnarinnar, sé röng forgangsröðun í fyrsta lagi, röng tímasetning og haldin þeim mikla ágalla að ríkisstjórnarflokkarnir eru alls ekki sammála í þessu máli, ekki sammála um leiðir og annar ríkisstjórnarflokkurinn hefur áskilið sér rétt til þess að berjast gegn þeim aðildarsamningi sem út úr viðræðunum kemur. Þetta er ekki vænlegt til árangurs og þetta er ákveðið villuljós í augum þeirra Íslendinga sem úti á Austurvelli standa og kalla „áfram Ísland“ yfir okkur sem höfum verið hérna inni að ræða um þessa tillögu. Ég segi því nei og ég segi áfram Ísland og við stöndum fyrir utan Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Við erum að taka hér ákvörðun um hvort við eigum að stíga mjög mikilvægt skref í átt til þess að verða hluti af hinu merkilega starfi sem Evrópuþjóðir hafa átt með sér nú í rúma hálfa öld. Fram undan eru strangar og erfiðar samningaviðræður þar sem við þurfum á öllu okkar besta fólki að halda, við þurfum að halda vel á spöðunum þannig að samningurinn sem komið verður með heim og lagður verður í dóm þjóðarinnar verði á þann veg að við getum öll verið jafnglöð og ég í dag. Ég segi já. (Gripið fram í: Er það Icesave-samninganefndin sem á að fara …?)

Virðulegi forseti. Hér liggur fyrir þinginu tillaga um að leggja inn umsókn að aðild Íslands að Evrópusambandinu en ekki að hefja aðildarviðræður eins og ég lagði til í þeirri tillögu sem var felld hér áðan. Tillagan sem liggur fyrir er án skilyrða Framsóknarflokksins og veitir hæstv. utanríkisráðherra hömlulaust umboð til viðræðna án þess að setja nokkur einustu skilyrði. Auk þess á stjórnarskráin að njóta vafans í þessu máli eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur komið inn á.

Frú forseti. Ég segi nei.

Frú forseti. Þetta mál snýst um aðildarviðræður við ESB, þetta snýst ekki um inngöngu í Evrópusambandið. Mín skoðun er sú, og hefur verið, að við Íslendingar eigum að fara í aðildarviðræður við ESB en að það skref verði að vera tekið í sátt við þjóðina og með þjóðinni, ekki síst þegar við horfum hér upp á klofna, ráðvillta og óbilgjarna ríkisstjórn. Þjóðin vill vera með í ráðum um ESB, hún vill að á hana sé hlustað í þessu máli og hún vill vissu fyrir því að hún hafi síðasta orðið. Það hefur sérstaklega strandað á vilja ríkisstjórnarinnar að teygja sig eftir breiðari samstöðu akkúrat í því efni. Þótt málið hafi allt batnað mjög í meðförum utanríkismálanefndar er það engu síður þannig að leið Samfylkingar og Vinstri grænna tryggir ekki að þjóðin hafi raunverulegt lokaorð í þessu máli. Ég greiði því ekki atkvæði í þessari tillögu.

Frú forseti. Það blasir við mér og mörgum fleirum að þessi aðildarumsókn gengur gegn brýnum hagsmunum sjávarútvegs og landbúnaðar og þar með landsbyggðarinnar. Það er borin von, það er tálsýn, blekking að við fáum undanþágur í þeim efnum frá grundvallarreglum Rómarsáttmálans, fjórfrelsinu, frá hinu sameiginlega markaðssvæði. Umsóknin felur í sér að hafin er vegferð sem vegur að sjálfstæði og fullveldi landsins. Umsóknin er í mótsögn við stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eins og ég skil hana. Umsóknarferlið og allt sem því fylgir hindrar að við getum unnið af þeim krafti við að bjarga heimilum landsins og atvinnulífinu sem okkur er lífsnauðsynlegt. Málið er auk þess til þess fallið að kljúfa þjóðina þegar aldrei er meiri þörf á samstöðu en nú.

Ég ítreka fyrri atkvæðaskýringu mína, rökin eru ótal fleiri fyrir afstöðu minni. (Forseti hringir.) Ég sem alþjóðasinni segi nei.

Frú forseti. Stuðning minn við þessa tillögu um aðildarviðræður ber ekki að skilja sem stuðning við aðild Íslands að Evrópusambandinu. (Gripið fram í: Nú?) Ég er eindreginn andstæðingur þess að Ísland gangi í ESB og ég tel ólíklegt að aðildarviðræður muni skila samningi sem getur varið íslenska hagsmuni og auðlindir gagnvart alþjóðlegu auðvaldi og yfirþjóðlegri drottnun þess. Ýmsir telja þó að svo geti orðið og jafnvel að ekki þurfi annað en að senda umsókn til Brussel og þá muni allir okkar efnahagslegu erfiðleikar gufa upp og hverfa. Það eru slík villuljós sem ég tel að muni slokkna við upplýsta umræðu í kjölfar aðildarviðræðna. En ég treysti því líka að upplýst umræða muni verða til þess að þjóðin hafni inngöngu í Evrópusambandið í þjóðaratkvæðagreiðslu því að þjóðin á að eiga þar síðasta orðið og að því mun ég vinna í samræmi við sannfæringu mína og í samræmi við stefnu míns flokks, Vinstri grænna. Ég segi já. (Gripið fram í.)

Virðulegi forseti. Við skulum vona að þessi fundur verði ekki upphafið að árinu 1262 í Íslandssögunni. Í síðasta hefti bókmennta- og listatímaritsins Stínu segir Guðbergur Bergsson orð sem falla að minni skoðun í málinu. Með leyfi forseta, segir Guðbergur:

„Ó hvað við erum viðkvæm fyrir því litla sem sagt er um okkur í útlöndum til hróss eða lasts, svo smá í sniðum að allt er tekið hátíðlega. Eftir fallið mikla er þetta furðulegt enda vitað að hrunið hefur stærra í veröldinni en íslenskir bankar úr hendi góðra drengja. Breska heimsveldið féll, það spænska, franska og gleymum ekki fjármálakerfinu þýska fyrir tíma nasista. Skop í bandarískum blöðum verður vandræðalegt þegar haft er í huga að herveldið USA hefur tapað í öllum heiminum frelsisstríðum sínum og húkir nú á heljarþröm.“

Í lokin segir Guðbergur, með leyfi forseta:

„Látið ekki minnimáttarkenndina sem leysir mikilmennskuna af hólmi reka ykkur í Evrópuréttina. Þar verðið þið troðin undir eins og riðufé í (Forseti hringir.) jötu og soðin í mauk. Skárra er að japla á myglaða moðinu heima en hafna í kæfubelgnum Brussel.“

Ég berst fyrir Ísland fram í rauðan dauðann til síðasta blóðdropa og segi nei.

Frú forseti. Ég tilheyri þeim hóp í salnum sem lítur ekki á þennan dag sem jákvæðan og bjartan dag. Ef þessi tillaga fer hér í gegn er þetta sorgardagur í mínum huga. Það hefur öllum verið ljós mín afstaða gagnvart því að Ísland sæki um aðild að Evrópusambandinu. Ég hef ekki farið leynt með hana. Ég hef barist fyrir þessu máli innan veggja Alþingis, sama með hverjum það er, úr hvaða flokki sem er og ég get upplýst það hér að varðandi hvert það mál sem kemur inn í þingið og tengist þessu máli þá stíg ég aftur upp úr flokkshjólförunum.

En það er samt svo að við skulum ekki vera allt of svartsýn og ekki hengja haus því að fyrsta orrustan er kannski að tapast en stríðið er eftir. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Það er kannski tvennt sem í rauninni hefur mest áhrif á mann á þessum degi, annars vegar er það hin mikla kátína sem greinilega er farin að ná tökum á samfylkingarmönnum í salnum og spunameisturum þeirra í hliðarherbergjum og hins vegar sá mikli þungi sem er í ræðum hv. þingmanna Vinstri grænna. Það er auðvitað svolítið erfitt að fylgjast með þeim þegar þeir koma barðir í ræðustólinn til að greiða atkvæði gegn sannfæringu sinni en segja svo að frá og með deginum í dag munu þeir fara að berjast fyrir sannfæringu sinni. En það er kannski ekki skrýtið eftir að hafa heyrt svipuhöggin dynja á þingmönnum Vinstri grænna undanfarna daga í þinginu. (Gripið fram í.) Maður hefur heyrt handjárnahringlið þegar (Gripið fram í.) (Forseti hringir.) ríkisstjórnarflokkarnir hafa verið að reyna að tryggja (Gripið fram í.) sér framhaldslíf (Forseti hringir.) með því að pína nógu marga þingmenn Vinstri grænna (Forseti hringir.) til þess að greiða atkvæði með ríkisstjórninni, (Forseti hringir.) til þess (Gripið fram í.) að koma þessu (Forseti hringir.) máli í gegn sem ekki á (Forseti hringir.) meiri hluta (Forseti hringir.) í þinginu. (Gripið fram í: ... atkvæði.) Ég segi nei.

(Forseti (ÁRJ): Þingmaðurinn segir?) (Gripið fram í.) (Gripið fram í: Hann var bara að segja frá lífsreynslu sinni.) [Háreysti í þingsal.] (Gripið fram í.) (Forseti hringir.)

Frú forseti. Eins og ég sagði áðan er ég ekki á móti aðildarviðræðum en mér finnst forgangsröðunin á Íslandi í dag vera á algerum villigötum. Það hafa ekki verið tekin nein mál fyrir sem tryggja það að hér verði lækkaðir stýrivextir, að það sé gert eitthvað fyrir fjölskyldurnar í landinu. Nei, það er bara talað um ESB og Icesave. Hvernig væri nú að við mundum gera eitthvað annað á þessu sumarþingi og frestuðum Icesave fram á haust og tryggjum það að hér verði gert eitthvað í alvörunni fyrir fjölskyldurnar í landinu. Ég er búin að fá nóg. Þetta er svo mikið kjaftæði að mér er bara illt. Mér er illt að horfa upp á ofbeldið sem ég hef horft upp á hérna, á ákveðna þingmenn hér í húsinu. Þetta er ógeðslegt. Ég segi nei.

Frú forseti. Í þessu stóra máli, þessu mikla hagsmunamáli allra Íslendinga á hver og einn þingmaður að greiða atkvæði í samræmi við sína sannfæringu og það ætla ég mér að gera. Við stöndum núna í miðjum rústum efnahagslífsins og við megum ekki gleyma því að horfa fram á veginn. Framtíðarhagsmunir Íslendinga munu fyrst og síðast liggja í góðu samstarfi og samvinnu við aðrar þjóðir. Það er mín lífsskoðun.

Við stöndum á krossgötum, frú forseti, og á þessum krossgötum tel ég rétt að ganga til aðildarviðræðna og sjá hvað út úr slíkum samningum kemur og því segi ég já í samræmi við samvisku mína og sannfæringu.

Virðulegi forseti. Ég segi nei við þessari tillögu. Það hefur verið merkilegt að fylgjast með atkvæðaskýringum í dag. Ég bíð enn eftir að sjá þingmann Vinstri grænna stíga hér upp og lýsa hrifningu sinni á Evrópusambandinu og vilja til að ganga til samninga þar og ljúka þeim með því að ganga inn í Evrópusambandið. Ég hef ekki fengið að sjá það enn. Þetta lýsir þeim vanda sem málið er í. Pólitísk samstaða er engin. Frá og með deginum í dag ætlar annar ríkisstjórnarflokkurinn greinilega að berjast gegn þeim samningi sem lagt er nú af stað til að ljúka á meðan hinn ríkisstjórnarflokkurinn (Gripið fram í.) berst að fullu fyrir málinu. Þetta er nauðsynlegt að hafa í huga þegar lagt er af stað á jafnveikum forsendum og hér er gert. Það er ekki hægt að standa að jafnstóru máli með jafnveikum forsendum (Forseti hringir.) og lagt er upp með í þessu máli.

Verst er að Vinstri grænir hafa efnt verstu loforðin sín um að lækka laun og hækka skatta en svíkja þetta loforð gagnvart sínum kjósendum. (Gripið fram í: Heyr, heyr!) (Gripið fram í.)

Frú forseti. Nú fer fram ein af sögulegri atkvæðagreiðslum og mikilvægari í þingsögunni. Gangi hún fram markar hún að mínu mati upphafið að nýjum tímum á Íslandi. Umsókn um aðild að Evrópusambandinu er að mínu mati eitt stærsta framfaraskref sem íslensk þjóð hefur stigið um árabil. Um það vitnar sá breiði stuðningur sem er við málið úti í samfélaginu, við umsókn um aðild að Evrópusambandinu og þjóðaratkvæðagreiðslu um niðurstöðuna. Sá breiði stuðningur gengur þvert á flokka og hagsmuni á vinnumarkaði og hefur þeirri skoðun vaxið mjög fiskur um hrygg á síðustu mánuðum.

Um leið vakna að sjálfsögðu margar spurningar sem svara verður í umsóknarferlinu sem lúta að sjálfum grundvelli þjóðarinnar, yfirráðum yfir auðlindum okkar og stöðu landbúnaðarins. Þetta eru mikil álitaefni sem lúta að kostum og göllum aðildar. Þau álitaefni verða aldrei leidd til lykta og um þau getum við deilt um árabil nema við göngum til viðræðna við Evrópusambandið um aðild og kjósum síðan um niðurstöðuna. Ég segi að sjálfsögðu já við þessari tillögu.

Frú forseti. Það eru líka skiptar skoðanir innan okkar flokks. Hv. þm. Bjarni Benediktsson hafði miklar áhyggjur af því að við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs værum öll á móti aðild og síðan óskaði hann eftir yfirlýsingu frá þeim sem væru hlynntir aðildarviðræðum.

Það vill kannski þannig til að þingmenn hér inni eru fulltrúar þeirra sem í flokknum eru og hafa kosið, ekki bara sjálfs sín. Þar af leiðandi getur það vissulega skipast þannig að þeir sem hér inni sitja séu ekki samþykkir aðildarumsókn eða því að ganga í ESB en það þýðir ekki að þeir eigi ekki að vera fulltrúar þeirra innan hreyfingarinnar sem kjósa að slíkt sé gert.

Það var í engu beygt út af stefnu flokksins. Það er áherslumunur um málsmeðferð, og aðildarviðræður og þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem þjóðin tekur þessa ákvörðun er í fullu samræmi við áherslur VG í kosningabaráttunni og stefnu flokksins. Gengið byggðist á því í kosningunum að almenningur í landinu treysti okkar flokki til að leiða þjóðina í gegnum þær hörmungar sem yfir okkur hafa dunið. Þetta er grundvallaratriði. Þjóðin fellst um leið á áætlaða málsmeðferð Vinstri grænna í ESB-málinu. Það væru því alvarleg svik við yfirlýsta kosningastefnu að hlaupast (Forseti hringir.) undan þeim skyldum og afhenda boltann til þeirra afla sem komu þjóðinni í þetta fen. (Gripið fram í.) Ábyrgð felur í sér þátttöku sé þess (Gripið fram í.) kostur en ekki í því að sitja á hliðarlínunni. (Forseti hringir.) Ég segi því já. (Gripið fram í: Heyr, heyr!)

Virðulegi forseti. Það er sagt að ögurstundin sé ótrygg og hún er svo sannarlega runnin upp í dag. Sjaldan ef nokkurn tíma hafa þjóðkjörnir fulltrúar axlað jafnmikla ábyrgð, að svara spurningunni um aðildinni að Evrópusambandinu í skugga Icesave-samningsins og í skugga versta efnahagslega áfalls sem þjóðin hefur tekist á við frá tímum heimskreppunnar miklu.

Virðulegi forseti. Gáum að því að við erum í raun að greiða atkvæði um aðgöngumiða VG að ríkisstjórninni eins og formaður flokksins greindi hér frá á föstudaginn var. Þessi tillaga er afrakstur af hagsmunamati, flokkspólitísku hagsmunamati. Meirihlutaálitið er fullt af óraunhæfri óskhyggju sem allir vita að er ekki í samræmi við veruleikann. Aðildin að Evrópusambandinu er ósamrýmanleg hagsmunum sjávarútvegsins, ósamrýmanleg hagsmunum landbúnaðarins og felur í sér óviðunandi fullveldisafsal og er þess vegna í andstöðu við hagsmuni þjóðarinnar. Höfuðið hefur síðan verið bitið af skömminni með því að meina þjóðinni að hafa síðasta orðið í þessari miklu spurningu. Því segi ég nei.

Frú forseti. Ég segi nei við þessari tillögu. Ég tel að hún uppfylli ekki, eins og þetta verður endanlega, skilyrði flokksþings framsóknarmanna. Ég tel að við eigum á þessu sumarþingi og næstu þingum að einbeita okkur að heimilunum og fyrirtækjunum í landinu. Það gerum við meðal annars með tillögum framsóknarmanna um afskriftir lána, um lækkun vaxta, afnám verðtryggingar og með því að stoppa Icesave. (Gripið fram í.) Þetta eru málin sem skipta íslensku þjóðina máli og því segi ég nei, frú forseti.

Frú forseti. Eins og fram hefur komið í máli mínu er ég andvíg því að Ísland sæki um aðild að Evrópusambandinu. Allra síst þykir mér heppilegt að fara í svo afdrifaríkt kostnaðarsamt og umdeilt ferli í þeim gríðarlegu efnahagsþrengingum sem nú steðja að og með svo klofna þjóð að baki. Ef fram kæmi að meiri hluti þjóðarinnar vildi að við sæktum um aðild, gengum inn í þetta inngönguferli þá ættum við að sjálfsögðu að ganga til aðildarviðræðna á grundvelli þess og á grundvelli þess ítarlega nefndarálits sem meiri hluti utanríkismálanefndar stendur að. En við vitum í öllum megindráttum út á hvað aðild að ESB gengur. Við þekkjum aðildarsamninga annarra ríkja og ófrávíkjanleg skilyrði ESB. Því ætti þjóðin núna strax að fá að segja sitt um leið og ég fagna því að sjálfsögðu að hún fái það einnig í lokin. En ég tel varasamt að halda þessu afdrifaríka máli til streitu án þess að skýr þjóðarvilji sé til staðar eða að afgerandi meiri hluti Alþingis sé þessu samþykkur.

Fram hefur komið í umfjöllun þingsins að svo er ekki. Ég var með fyrirvara á þessu máli frá utanríkismálanefnd, lýðræðislegan fyrirvara um að þjóðin fengi strax aðkomu. Á þessum forsendum, frú forseti, sit ég hjá í málinu.

Virðulegi forseti. Það geta verið og eru málefnaleg rök fyrir því að fara í aðildarviðræður við Evrópusambandið en það er ekki sama hvernig það er gert og það má svo sannarlega gagnrýna núverandi ríkisstjórn fyrir það hvernig á málum hefur verið haldið og það hefur verið gert hér. Reyndar er það svo að núverandi ríkisstjórn er búin að sýna að hún er í rauninni ekki annað en nakið valdabandalag.

Ég tel hins vegar að steininn hafi tekið úr þegar í sölum þingsins var felld tillaga um að þjóðin mundi taka ákvörðun um það hvort Ísland gengi í Evrópusambandið eða ekki en það gerði stjórnarmeirihlutinn. Það gerir það að verkum að ekki er hægt að gera neitt annað en greiða atkvæði gegn þessari tillögu. Ég segi nei.

Frú forseti. Sú stjórnartillaga sem hér er til umfjöllunar með þeim breytingum sem meiri hluti utanríkismálanefndar leggur til að verði gerðar tel ég fela í sér að vinna samninganefndarinnar í væntanlegum aðildarumræðum verður skilyrt við samningsumboð sem er skilgreint í meirihlutaáliti utanríkismálanefndar. Þetta tel ég vera málsmeðferð sem er í fullu samræmi við stefnu míns flokks. (Gripið fram í.) Ég segi já, ekki bara á grundvelli stefnu míns flokks, ég segi já líka á grundvelli minnar sannfæringar vegna þess að ég tel að þegar þjóðin fór á hliðina í október hafi myndast sú staða á Íslandi að við sem erum í stjórnmálum skuldum þjóðinni að við könnum allar leiðir sem eru fyrirliggjandi til að hugsanlega reisa á Íslandi betra samfélag, stöndugra samfélag, lífvænlegra og byggilegra samfélag. Aðild að Evrópusambandinu er hugsanlega slík leið. Það er bara ein leið til að komast að því og það er að sækja um.

Ég er enginn Evrópusinni en það getur vel verið að aðildarviðræður leiði til samnings sem verður íslensku þjóðinni hagstæður. Í huga mér hljóma laglínur: „Segðu ekki nei, segðu kannski, kannski, kannski.“ Ég vil að þessi möguleiki verði skoðaður. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það eru fjórar meginástæður fyrir því að ég segi nei við þessari tillögu. Í fyrsta lagi treysti treysti ég ekki þeirri ríkisstjórn sem hér situr til að fara í þessa vegferð og leiða okkur í hana.

Í öðru lagi eru kostnaðurinn það mikill sem tilgreindur er, a.m.k. milljarður, og ég skil ekki hvernig hæstv. heilbrigðisráðherra getur réttlætt það að setja slíka peninga í þetta um leið og hann þarf að skera niður í okkar stóra og mikla heilbrigðiskerfi.

Í þriðja lagi tel ég hér hafi verið sýnd vanvirðing varðandi aðkomu þjóðarinnar að þessu máli.

Í fjórða lagi og síðast en ekki síst er ekki farið eftir þeim skilyrðum sem flokksþing Framsóknarflokksins samþykkti og er í stefnu flokksins. Það er svo langt frá því að það sé gert, því miður.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra. Þú berð mikla ábyrgð á því sem er að gerast hér í dag sem formaður þíns flokks, mikla ábyrgð, og því miður held ég, þó að ég voni að ég hafi rangt fyrir mér, að þetta verði svartur dagur í sögunni.

Virðulegur forseti. Meginhlutverk Alþingis nú er að endurreisa traust Íslands á alþjóðavettvangi því það er ábyrgð þingsins að lýðveldi vort er trausti rúið. Að lánamarkaðir heimsins eru okkur lokaðir og að landinu hefur verið læst með gjaldeyrishöftum. Að rjúfa þennan vítahring einangrunar, að opna Ísland á ný er brýnasta úrlausnarefni okkar. Aðildarviðræður við Evrópusambandið eru liður í að endurreisa trúverðugleika okkar á alþjóðavettvangi og því segi ég já. En það er líka viðleitni okkar til að uppfylla aðra frumskyldu þjóðkjörinna fulltrúa, að fá þjóð okkar gjaldmiðil, evruna, sem hægt er að byggja á fjölskyldur og fyrirtæki. Íslenska krónan er því miður orðin of lítil fyrir hagkerfi heimsins og okurvextir hennar, óðaverðbólga, gengishrun og gjaldþrot eru verri lífskjör en Ísland og Íslendingar eiga skilið. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að þjóðinni sé hollast á hvaða tímum sem er að halda sjálf á hagsmunum sínum. Ég tel að í því ástandi sem við búum við núna getum við undir engum kringumstæðum gefið eftir af auðlindum þjóðarinnar. Um það snerust skilyrði Framsóknarflokksins og þeim hefur verið hafnað. Það liggur fyrir. En við skulum átta okkur á því að þessi inngöngubeiðni í ESB er alfarið í boði Vinstri grænna. Þá vil ég rifja upp ummæli hæstv. heilbrigðisráðherra í umræðunni þegar hann þurfti að taka það sérstaklega fram að hann væri ekki í mótsögn við sjálfan sig og það gerði hann án allra frammíkalla eða nokkurs tilefnis til þeirra ummæla nema kannski vegna þess að samviska hans nagaði hann að innan (Gripið fram í.) og orð hans til kjósenda kölluðu á hann. Ég segi nei.

Frú forseti. Því miður fór það svo í atkvæðagreiðslu í þingsal að ríkisstjórnarflokkarnir misstu af því tækifæri að ná breiðri samstöðu um að farið væri af stað í það að sækja um aðild að ESB. Ég hef verið þeirrar skoðunar að fyrr eða síðar hlyti að koma að því að við Íslendingar mundum gera slíkt og það er tvennt sem hefur ráðið því. Annars vegar vegna gjaldmiðilsmála vorra og hins vegar, og það er mikilvægt atriði, vegna þess að ég hef talið að við yrðum að ná einhvers konar niðurstöðu í þessu máli og þjóðin yrði að fá að segja sína skoðun.

Nú hefur málum verið svo fyrir komið að hér stefnir í að það verði samþykkt leið sem er m.a. með þann galla sem ég hef áður vikið að, að t.d. hæstv. ráðherrar Vinstri grænna geta þvingað fram þá ákvörðun að samningaviðræðum verði hætt og samningurinn komi ekki til þjóðarinnar. Jafnframt hefur það verið fellt núna að það verði tryggt að íslenska þjóðin hafi síðan lokaorðið. Með öðrum orðum, það erum við hér inni sem bæði eigum að ráða því hvort samningurinn komi til þjóðarinnar og hvort eigi að samþykkja hann. (Forseti hringir.) Þessu er ég ekki sammála og því, frú forseti, segi ég nei.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Helgi Hjörvar sagði að meginhlutverk okkar yrði að endurreisa traust á Íslandi á erlendum vettvangi. Meginhlutverk okkar alþingismanna verður að endurreisa traust fólksins í landinu á lýðveldinu og lýðræðinu. Hæstv. ráðherra Svandís Svavarsdóttir sagði að lýðræðið væri fyrir borð borið í ESB, í Evrópusambandinu. En jafnaðarmannaflokkarnir, vinstri flokkarnir á Alþingi hafa séð til þess að lýðræðið er fyrir borð borið á hinu háa Alþingi. Lýðræðið á Íslandi er fyrir borð borið. Þeim sveið það áðan þegar ég nefndi það í ræðu minni að ég kallaði það nauðgun á lýðræðinu sem hér færi fram. En hvað er þetta annað? Hvað er það annað þegar jafnaðarmannaflokkarnir, jafnaðarmenn og vinstri menn undir forustu þessarar ríkisstjórnar hafa hafnað þeirri lýðræðislegu meðferð þessa máls sem við sjálfstæðismenn lögðum til. Hvað er það annað en nauðgun á lýðræðinu, virðulegi forseti? Ég treysti ekki þessu fólki. Það er alveg morgunljóst að það hefur sýnt þau vinnubrögð (Gripið fram í.) í þessu máli og öðrum (Forseti hringir.) að því er ekki treystandi til að fara með þessi [Háreysti í þingsal.] málefni fyrir okkur og því segi ég nei.

(Forseti (ÁRJ): Forseti biður um þögn.)

Frú forseti. Sú tillaga sem hér liggur fyrir felur í sér framtíðarsýn. Hún felur í sér viðurkenningu á veruleika dagsins í dag þar sem landamæri eru ekki lokaðir múrar heldur línur sem marka sjálfstæði og sérstöðu. 21. öldin er öld hnattvæðingar og samstarfs þvert á landamæri. Í dag ræðum við samstarf við nágranna okkar sem við eigum margt sameiginlegt með en við erum ekki eins og eigum ekki að verða eins. Við eigum einmitt keik og stolt að marka sérstöðu okkar, standa föst á henni og gefa síðan og þiggja í samstarfi við nágranna okkar. Sem landsbyggðarkona sé ég mikla möguleika fyrir landsbyggðina í Evrópusambandinu. Byggðastefna þess er mun kjötmeiri og fylltari en hinn íslenski mjóslegni vísir að slíkri stefnu. Innan hennar eru möguleikar til atvinnuuppbyggingar í hefðbundnum landbúnaði, í hrossarækt og ferðaþjónustu miklir. Innan hennar sé ég mörg tækifæri fyrir hinar dreifðu byggðir Íslands í atvinnuuppbyggingu. Ekki síst finnst mér sú tilhugsun (Forseti hringir.) að barnabarnið mitt og jafnaldrar hennar geti búið við öruggan gjaldmiðil, þurfi ekki að setja sig á hausinn til að eignast heimili. Þess vegna segi ég já fyrir landsbyggðina og framtíðina.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Birgir Ármannsson talaði um svipuhögg og flengingar. Kannski er slíkt hluti af hans reynsluheimi. Ég stend hér keik. Þetta mál, umræðan um samskipti Íslands og Evrópusambandsins hefur verið til umræðu svo lengi sem ég man eftir mér, löngu áður en ég byrjaði í pólitík. Ég hef mótað mér mína afstöðu. Sem alþjóðasinni er ég krítísk á Evrópusambandið og ég tel hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins en innan þess. En ég segi líka: Það er tími til kominn að þjóðin fái tækifæri til þess að taka upplýsta ákvörðun um málið. (Gripið fram í.) Þess vegna styð ég það að þessu máli, þeim drögum að niðurstöðu sem munu liggja fyrir verði vísað til þjóðarinnar og henni verði gefinn kostur á slíku. Ég segi já.