Jafnframt žvķ aš gefa śt innköllun skv. 1. mgr. skal umsjónarmašurinn senda öllum lįnardrottnum skuldarans sem fara meš samningskröfur og vitaš er um tilkynningu ķ įbyrgšarbréfi eša į annan jafntryggan hįtt žar sem sömu atriša skal getiš og ķ innköllun. Meš tilkynningunni skal fylgja eintak af frumvarpi skuldarans aš naušasamningi.
Kröfulżsingar lįnardrottna skulu geršar śr garši į sama hįtt og viš gjaldžrotaskipti, sbr. 2. og 3. mgr. 117. gr.
Ef kröfu er lżst fyrir umsjónarmanni er fyrningu hennar slitiš gagnvart skuldaranum.
Krafa lįnardrottins į hendur skuldaranum fellur ekki nišur žótt henni sé ekki lżst innan kröfulżsingarfrests viš naušasamningsumleitanir.
Žeir atkvęšismenn eiga einir rétt į aš greiša atkvęši um frumvarp skuldarans aš naušasamningi sem hafa lżst kröfum sķnum fyrir umsjónarmanninum innan kröfulżsingarfrests.
Žegar kröfulżsingarfrestur er į enda skal umsjónarmašurinn gera skrį um žęr samningskröfur sem hafa borist innan frestsins og atkvęšisréttur fylgir. Ķ skrįnni skal eftirfarandi koma fram:
1. nafn hvers lįnardrottins og hvenęr krafa hans hafi borist,
2. fjįrhęš hverrar kröfu eins og henni hefur veriš lżst, en žó žannig aš hśn hafi eftir atvikum veriš reiknuš meš tilliti til įkvęša 3. mgr. 28. gr. og 2. og 3. mgr. 30. gr.,
3. hver atkvęši fylgi hverri kröfu, bęši aš höfšatölu og eftir kröfufjįrhęš.
Hafi kröfu veriš lżst fyrir umsjónarmanninum sem hann telur ekki samningskröfu, eša hafi samningskröfu veriš lżst af lįnardrottni sem umsjónarmašurinn telur ekki atkvęšismann, skal krafan ekki talin ķ skrį skv. 1. mgr. Umsjónarmašurinn skal tilkynna hlutašeigandi lįnardrottni um žį afstöšu sķna meš sannanlegum hętti meš minnst žriggja sólarhringa fyrirvara įšur en fundur veršur haldinn til aš greiša atkvęši um frumvarp skuldarans.
Skuldaranum skal gefinn kostur į aš kynna sér skrį skv. 1. mgr., kröfulżsingar og fylgigögn meš žeim meš hęfilegum fyrirvara įšur en fundur veršur haldinn til aš greiša atkvęši um frumvarp hans.
Skuldarinn mį gera breytingar į frumvarpi sķnu aš naušasamningi eftir aš honum hefur veriš heimilaš aš leita hans og žar til atkvęšagreišslu er endanlega lokiš um žaš. Ef frumvarpinu er breytt til ķvilnunar handa skuldaranum veršur žaš žó žvķ ašeins boriš undir atkvęši ķ breyttri mynd aš fram komi mešmęli meš frumvarpinu svo breyttu frį žeim fjölda atkvęšismanna sem er įskilinn ķ 2. tölul. 1. mgr. 35. gr.
Fundur skal haldinn til aš greiša atkvęši um frumvarp skuldarans aš naušasamningi innan tveggja vikna frį žvķ kröfulżsingarfresti er lokiš. Um įkvöršun fundarstašar og tķma, stjórn fundarins, rétt til fundarsóknar og tillagna, fęrslu fundargeršar og önnur almenn atriši sem lśta aš framkvęmd hans gilda įkvęši 79. og 125. gr. eftir žvķ sem įtt getur viš, žó žannig aš umsjónarmašurinn gegnir žvķ hlutverki sem skiptastjóra er žar męlt.
Ķ upphafi fundar skv. 1. mgr. skal umsjónarmašurinn gera grein fyrir eftirfarandi:
1. frumvarpi skuldarans aš naušasamningi og žeim breytingum sem kunna aš hafa veriš geršar į žvķ frį upphaflegri mynd,
2. hverjar nišurstöšur hafi oršiš af athugun hans skv. 1. mgr. 43. gr. og hvort hann telji frumvarp skuldarans sanngjarnt fyrir alla hlutašeigendur ķ žvķ ljósi,
3. hverjar rįšstafanir hafi helstar veriš geršar um hagsmuni skuldarans frį žvķ samningsumleitanir hófust,
4. skrį sinni skv. 1. mgr. 46. gr. og hvort einhverra krafna, sem hefur veriš lżst, sé ekki getiš ķ henni, sbr. 2. mgr. 46. gr.
Umsjónarmašurinn skal žvķ nęst lżsa eftir mótmęlum gegn réttmęti krafna sem koma fram ķ skrį hans skv. 1. mgr. 46. gr., įkvöršun fjįrhęša žeirra og atkvęšisréttar, og žvķ hvort einhver telji sig eiga atkvęšisrétt sem ekki er žar getiš. Atkvęšismenn og skuldarinn eiga rétt į aš lżsa yfir mótmęlum, svo og žeir lįnardrottnar sem telja sér ranglega meinaš um atkvęši. Komi mótmęli fram skal umsjónarmašurinn leitast viš aš jafna įgreining, en žó žaš takist ekki skal fundi fram haldiš eftir žvķ sem hér į eftir segir.
Umsjónarmašurinn skal sķšan gefa fundarmönnum kost į aš tjį sig um frumvarp skuldarans og atriši sem varša žaš. Umsjónarmašurinn og skuldarinn skulu eftir föngum veita fundarmönnum svör viš fyrirspurnum, en aš žvķ bśnu skulu greidd atkvęši um frumvarpiš aš naušasamningi.
Frumvarp aš naušasamningi telst samžykkt ef žvķ er greitt sama hlutfall atkvęša og eftirgjöf af samningskröfum į aš nema samkvęmt frumvarpinu, bęši eftir höfšatölu allra atkvęšismanna og fjįrhęšum krafna žeirra, en žó aldrei minna en 60 hundrašshluta atkvęša į bįša vegu. Ef frumvarp mišar hvorki aš hlutfallslegri né algerri eftirgjöf samningskrafna telst žaš samžykkt ef žaš hlżtur samžykki 60 hundrašshluta allra atkvęšismanna eftir bęši höfšatölu og fjįrhęšum krafna žeirra.
Atkvęšismenn mega greiša atkvęši um frumvarp aš naušasamningi skriflega og skal tekiš tillit til slķkra atkvęša sem berast umsjónarmanninum ķ sķšasta lagi įšur en atkvęšagreišslu er lokiš, enda sé žį enginn višstaddur af hįlfu atkvęšismannsins žegar atkvęšagreišsla fer fram. Skriflegt atkvęši skal žó žvķ ašeins tekiš gilt aš ótvķręš og skilyršislaus afstaša atkvęšismanns til frumvarpsins komi žar fram, undirskrift hans sé vottuš af tveimur vitundarvottum, hérašsdóms- eša hęstaréttarlögmanni eša lögbókanda, og ef breytingar hafa veriš geršar į frumvarpi skuldarans frį upphaflegri mynd aš tvķmęlalaust sé aš atkvęšiš varši frumvarpiš meš įoršnum breytingum.
Greiša mį atkvęši um frumvarpiš eftir umboši en um sönnun umbošs fer eftir almennum reglum.
Tekiš skal viš atkvęši um frumvarpiš frį atkvęšismanni žótt kröfu hans hafi veriš mótmęlt. Žį skal einnig tekiš viš atkvęši žess sem mętir į fundinn og krefst aš fį aš njóta atkvęšisréttar um frumvarpiš žótt hans sé ekki getiš ķ skrį skv. 1. mgr. 46. gr. Slķk atkvęši teljast įgreiningsatkvęši. Ef mótmęli varša ašeins hluta af kröfu atkvęšismanns skal atkvęši hans greitt ķ tvennu lagi en sį hluti atkvęšis sem styšst viš umdeildan hluta kröfunnar telst žį įgreiningsatkvęši.
Fęrt skal ķ fundargerš hvort atkvęšismašur hafi greitt atkvęši, hvort žaš hafi veriš greitt
į fundinum eša komiš fram skriflega, hvort atkvęšismašur hafi stašiš žar aš verki sjįlfur
eša umbošsmašur hans og hvernig atkvęšiš hafi falliš. Greint skal milli įgreiningsatkvęša
skv. 3. mgr. og annarra atkvęša.
Ef frumvarp fęst hvorki samžykkt né fellt į fundi skv. 48. gr. vegna ónógrar žįtttöku ķ atkvęšagreišslu getur umsjónarmašurinn įkvešiš aš beišni skuldarans įšur en fundi er slitiš aš atkvęšagreišslu verši fram haldiš į nżjum fundi sem skal haldinn innan tveggja vikna. Žann fund žarf ekki aš boša frekar en aš tilkynna um hann įšur en upphaflegum fundi er slitiš. Um framkvęmd framhaldsfundar fer eftir reglum 48. og 50. gr. aš öšru leyti en žvķ aš mótmęlum veršur ekki komiš žar fram eftir 3. mgr. 48. gr.
Ef atkvęšismašur sękir ekki framhaldsfund skv. 1. mgr. eša greišir žar ekki atkvęši stendur fyrra atkvęši hans óhaggaš nema frumvarpi aš naušasamningi hafi veriš breytt eftir aš hann greiddi žaš.
Žegar atkvęšagreišslu er endanlega lokiš į fundi skv. 48. eša 51. gr. skal nišurstaša hennar tilkynnt įšur en honum er slitiš.
Viš talningu atkvęša skal fyrst litiš til žess hvort önnur atkvęši en įgreiningsatkvęši skv. 3. mgr. 50. gr. nęgi ein til śrslita žótt öll įgreiningsatkvęšin yršu talin meš. Ef svo er rįšast śrslit atkvęšagreišslu įn frekari ašgerša.
Ef ķ ljós kemur aš įgreiningsatkvęši geti rįšiš nišurstöšu um hvort frumvarp aš naušasamningi fįist samžykkt skal umsjónarmašurinn reyna til žrautar aš jafna įgreining um žau į fundinum. Verši įgreiningur leystur aš einhverju leyti eša öllu meš žessum hętti skulu atkvęši talin į nż skv. 2. mgr.
Rįšist śrslit atkvęšagreišslu ekki į žann hįtt sem ķ 3. mgr. segir skal umsjónarmašurinn aš endingu telja įgreiningsatkvęši meš sem hafa falliš til samžykkis frumvarpinu en virša öll önnur įgreiningsatkvęši aš vettugi. Skulu śrslit žannig fengin rįša nišurstöšu naušasamningsumleitana.
Ef frumvarp skuldarans hefur ekki hlotiš samžykki nęgilegs fjölda atkvęšismanna skal umsjónarmašurinn tafarlaust tilkynna žaš hérašsdómara skriflega.
Falli heimild skuldarans til aš leita naušasamnings nišur, hvort sem er vegna žess sem getur ķ 1. mgr. eša af öšrum sökum, skal umsjónarmašurinn fį birta, svo fljótt sem verša mį, auglżsingu um žau mįlalok ķ Lögbirtingablaši.
Nś hefur naušasamningsumleitunum lokiš meš samžykki frumvarps skuldarans og skal skuldarinn žį leggja skriflega kröfu um stašfestingu naušasamnings fyrir hérašsdómara innan viku frį žvķ sś nišurstaša var kynnt į fundi, sbr. 1. mgr. 52. gr.
Meš kröfu skv. 1. mgr. skal fylgja yfirlżsing umsjónarmannsins um hvers efnis endanlegt frumvarp skuldarans hafi veriš, hver nišurstaša atkvęšagreišslu um žaš hafi oršiš og hvort hśn hafi rįšist af įgreiningsatkvęšum. Ķ yfirlżsingunni skal umsjónarmašurinn einnig lįta uppi įlit sitt į atrišum sem hann telur geta haft žżšingu viš śrlausn um hvort krafa skuldarans verši tekin til greina. Kröfunni skulu enn fremur fylgja eintak af skrį umsjónarmannsins skv. 1. mgr. 46. gr. og fundargeršir af fundi skv. 48. og eftir atvikum 51. gr.
Žegar hérašsdómara hefur borist krafa skv. 1. mgr. 54. gr. skal hann svo fljótt sem verša mį įkveša žinghald til aš taka hana fyrir. Bošaš skal til žinghaldsins meš auglżsingu sem hérašsdómari gefur śt og fęr birta einu sinni į kostnaš skuldarans ķ Lögbirtingablaši meš minnst einnar viku fyrirvara, en ķ henni skal eftirfarandi koma fram:
1. aš samžykki hafi fengist meš tilteknum atkvęšafjölda fyrir frumvarpi aš naušasamningi handa skuldaranum, en greina skal nafn hans, kennitölu og heimilisfang,
2. hvers efnis frumvarpiš hafi veriš,
3. įskorun til žeirra sem vilja koma fram mótmęlum gegn stašfestingu naušasamnings samkvęmt frumvarpinu um aš męta til žinghalds į tilteknum staš og tķma.
Skuldaranum skal afhent eša sent eintak bošunar til žinghalds um kröfu sķna į sannanlegan hįtt.
Ef ekki er sótt žing af hįlfu skuldarans, žegar krafa hans um stašfestingu naušasamnings er tekin fyrir, skal hérašsdómari kveša upp śrskurš žį žegar og hafna žar kröfunni.
Ef sótt er žing af hįlfu skuldarans og mótmęli koma ekki fram gegn kröfu hans um stašfestingu naušasamnings skal hśn tekin til śrskuršar žį žegar, en hérašsdómari mį žó gefa honum skamman frest til aš leggja fram frekari gögn um hana ef eftir žvķ er leitaš. Viš śrlausn um kröfuna gętir hérašsdómari ekki annarra atriša en žeirra sem eru talin ķ 57. gr.
Ef sótt er žing af hįlfu skuldarans og mótmęli koma fram gegn kröfu hans um stašfestingu naušasamnings skal fariš meš įgreininginn eftir įkvęšum 167. gr.
Hérašsdómari skal hafna kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings ef:
1. synja hefši įtt um heimild til aš leita naušasamnings ķ öndveršu skv. 1. mgr. 38. gr. eša hśn hefur žegar falliš nišur skv. 41. gr.,
2. fyrir liggur aš skuldarinn hafi bošiš atkvęšismanni ķvilnun til aš fį rįšiš atkvęši hans eša stašiš aš öšru misferli ķ žvķ skyni,
3. stašiš hefur veriš svo ranglega aš innköllun eša tilkynningum til lįnardrottna, mešferš krafna žeirra, fundi um frumvarp aš naušasamningi eša atkvęšagreišslu um žaš aš žaš kunni aš hafa skipt sköpum um nišurstöšur atkvęšagreišslunnar.
Hérašsdómara er og rétt aš hafna kröfu skuldarans ef verulegir gallar eru į mįlatilbśnaši hans varšandi kröfuna sem ekki hefur veriš sinnt aš bęta śr.
Eftir kröfu žess sem hefur lögmętra hagsmuna aš gęta og mótmęlir kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings getur hérašsdómari aš auki hafnaš žeirri kröfu skuldarans ef:
1. sś eftirgjöf sem skuldaranum yrši veitt er aš mun meiri en sanngjarnt veršur tališ ķ ljósi efnahags hans,
2. skuldarinn hefur rżrt fjįrhagsstöšu sķna af įsetningi eša stórfelldu gįleysi lįnardrottnum til tjóns,
3. verulegar lķkur eru fęršar aš žvķ aš skuldarinn eša annar į hans vegum hafi reynt aš hafa įhrif į afstöšu atkvęšismanna til frumvarps aš naušasamningi meš vilyršum um ķvilnanir žeim til handa,
4. atkvęšagreišsla um frumvarp aš naušasamningi hefur rįšist af einu eša fleiri įgreiningsatkvęšum žvķ til samžykkis skv. 4. mgr. 52. gr. og verulegar lķkur eru fęršar aš žvķ aš krafa eša kröfur hlutašeigenda hafi veriš rangar eša žeim hafi ekki įtt aš fylgja atkvęši,
5. eitt eša fleiri įgreiningsatkvęši, sem féllu ekki til samžykkis frumvarpi aš naušasamningi, hafi veriš virt aš vettugi skv. 4. mgr. 52. gr., frumvarpiš hefši ekki hlotiš nęgileg atkvęši til samžykkis ef žessi įgreiningsatkvęši hefšu veriš talin meš og verulegar lķkur eru fęršar aš žvķ aš kröfur aš baki žeim séu réttar og aš žeim hefši įtt aš fylgja atkvęši um frumvarpiš,
6. verulegar lķkur eru fęršar aš žvķ aš skuldarinn muni ekki standa ķ skilum žótt naušasamningurinn verši stašfestur.
Skjóta mį śrskurši hérašsdómara um kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings til ęšra dóms innan viku frį uppkvašningu hans. Hafi mįlskot ekki įtt sér staš innan žess frests veršur nišurstaša hérašsdómara endanleg viš lok hans.
Umsjónarmašur meš naušasamningsumleitunum skal auglżsa ķ Lögbirtingablaši nišurstöšu um stašfestingu naušasamnings žegar endanleg śrlausn er fengin.
Naušasamningur telst kominn į žegar krafa skuldarans um stašfestingu naušasamningsins hefur veriš tekin til greina meš endanlegri dómsśrlausn.
Žegar naušasamningur er kominn į bindur hann lįnardrottna og žį sem ķ staš žeirra koma um samningskröfur žeirra. Efndir samningskröfu ķ samręmi viš įkvęši naušasamnings hafa sömu įhrif og ef krafan hefši veriš efnd eftir upphaflegu efni sķnu.
Naušasamningur hefur sömu įhrif og réttarsįtt milli skuldarans og lįnardrottna hans um žęr samningskröfur žeirra sem koma fram ķ skrį skv. 1. mgr. 46. gr., aš žvķ leyti sem skuldarinn mótmęlti žeim ekki.
Naušasamningur haggar ekki rétti lįnardrottins skuldarans til aš ganga aš tryggingu sem žrišji mašur kann aš hafa sett fyrir efndum skuldbindingar til fullnustu į henni allri eša til aš krefja įbyrgšarmann um fulla greišslu.
Höfši skuldarinn mįl til riftunar į rįšstöfun eftir aš naušasamningur kemst į, sbr. 32. gr., getur sį sem hann beinir greišslukröfu aš ekki krafist skuldajafnašar viš žaš sem hann kann aš eiga rétt til eftir naušasamningnum nema aš žvķ leyti sem žaš er žegar komiš ķ gjalddaga.
Mešan naušasamningur hefur ekki veriš efndur aš fullu mį ógilda hann meš dómi ķ mįli sem einhver sį, sem į samningskröfu, höfšar į hendur skuldaranum:
1. ef leitt er ķ ljós aš sviksamlegt eša refsivert atferli skuldarans hafi stušlaš aš žvķ aš naušasamningurinn hafi komist į,
2.
ef skuldarinn hefur greitt eša heitiš aš greiša einhverjum lįnardrottni meira af samningskröfu hans en hann į tilkall til eftir naušasamningnum,
3.
ef skuldarinn vanefnir verulega skuldbindingar sķnar samkvęmt naušasamningnum.
Naušasamningur fellur sjįlfkrafa śr gildi ef hann hefur ekki veriš efndur aš fullu og
skuldarinn fęr heimild til aš leita naušasamnings į nż eša bś hans er tekiš til gjaldžrotaskipta.
Ef naušasamningur fellur śr gildi skv. 62. gr. raknar viš réttur lįnardrottna skuldarans til aš krefja hann um efndir samningskrafna eins og samningurinn hefši aldrei veriš geršur.
Ef naušasamningur fellur śr gildi falla nišur tryggingar eša įbyrgšir sem žrišji mašur kann aš hafa sett eša tekiš į sig fyrir žvķ aš stašiš yrši viš naušasamninginn nema samningurinn hafi veriš ógiltur skv. 1. eša 2. tölul. 1. mgr. 62. gr. og honum hafi veriš kunnugt eša mįtt vera kunnugt um žau atvik sem leiddu til ógildingar.
Skuldari getur krafist aš bś sitt verši tekiš til gjaldžrotaskipta ef hann getur ekki stašiš ķ fullum skilum viš lįnardrottna sķna žegar kröfur žeirra falla ķ gjalddaga og ekki veršur tališ sennilegt aš greišsluöršugleikar hans muni lķša hjį innan skamms tķma.
Skuldara, sem er bókhaldsskyldur, er skylt aš gefa bś sitt upp til gjaldžrotaskipta žegar svo er oršiš įstatt fyrir honum sem segir ķ 1. mgr.
Lįnardrottinn getur krafist aš bś skuldarans verši tekiš til gjaldžrotaskipta ef skuldarinn hefur strokiš af landi brott eša fer annars huldu höfši og ętla mį aš žaš sé sökum skulda, enda megi telja aš hętta sé į aš drįttur į gjaldžrotaskiptum geti bakaš lįnardrottninum tjón.
Lįnardrottinn getur annars krafist aš bś skuldarans verši tekiš til gjaldžrotaskipta aš einhverju eftirtöldu fullnęgšu, enda sżni skuldarinn ekki fram į aš hann sé allt aš einu fęr um aš standa full skil į skuldbindingum sķnum žegar žęr koma ķ gjalddaga eša verši žaš innan skamms tķma:
1. aš kyrrsetning, löggeymsla eša fjįrnįm hafi veriš gert hjį skuldaranum įn įrangurs aš einhverju leyti eša öllu į sķšustu žremur mįnušum fyrir frestdag og ekki er įstęša til aš ętla aš geršin gefi ranga mynd af fjįrhag hans,
2. aš skuldarinn hafi haft heimild til greišslustöšvunar sem hefur lokiš innan mįnašar įšur en krafa hlutašeigandi lįnardrottins um gjaldžrotaskipti berst hérašsdómara,
3. aš skuldarinn hafi haft heimild til aš leita naušasamnings sem hefur falliš nišur skv. 41. eša 42. gr. innan mįnašar įšur en krafa hlutašeigandi lįnardrottins um gjaldžrotaskipti berst hérašsdómara,
4. aš skuldarinn lżsi yfir aš fjįrhagur hans sé slķkur sem segir ķ 1. mgr. 64. gr.
Lįnardrottinn getur žó ekki krafist gjaldžrotaskipta į bśi skuldarans skv. 1. eša 2. mgr.:
1. ef krafa hans er nęgilega tryggš meš veši eša öšrum sambęrilegum réttindum ķ eignum skuldarans eša žrišja manns eša vegna įbyrgšar žrišja manns,
2.
ef žrišji mašur bżšur fram greišslu į kröfu hans eša ef krafan er ekki komin ķ gjalddaga
aš žrišji mašur bjóši fram tryggingu fyrir henni sem veršur talin nęgileg.
Aš öšru leyti en leišir af 2. tölul. 3. mgr. skiptir ekki mįli um heimild lįnardrottins til aš
krefjast gjaldžrotaskipta hvort krafa hans sé komin ķ gjalddaga.
Krafa um gjaldžrotaskipti skal send hérašsdómara og vera gerš svo śr garši sem segir ķ 7. gr. Krafa lįnardrottins um gjaldžrotaskipti og fylgigögn meš henni skulu vera ķ tvķriti.
Sį sem hefur krafist gjaldžrotaskipta įbyrgist greišslu kostnašar af mešferš kröfu sinnar og af gjaldžrotaskiptunum ef krafa hans er tekin til greina og kostnašurinn greišist ekki af fé žrotabśsins. Gildir žetta einnig žótt hann hafi ekki veriš krafinn um tryggingu skv. 2. mgr. 67. gr.
Ef lįnardrottinn hefur krafist gjaldžrotaskipta og skilyrši fyrir žeim reynast ekki fyrir hendi skal hann bęta skuldaranum fjįrtjón hans og miska ef lįnardrottninum mįtti vera ljóst aš skilyršin skorti eša hann ętti ekki žį kröfu į hendur skuldaranum sem hann byggši į. Bętur verša sóttar ķ einkamįli eftir almennum reglum, en žęr mį dęma žótt krafa um gjaldžrotaskipti hafi veriš tekin til greina.
Žegar hérašsdómara hefur borist krafa um gjaldžrotaskipti skal hann kanna svo fljótt sem verša mį hvort einhverjir gallar séu į henni eša mįlatilbśnašinum aš öšru leyti sem ljóst er aš valdi žvķ aš henni verši hafnaš af sjįlfsdįšum. Ef slķkir įgallar eru uppi mį hérašsdómari žegar vķsa kröfunni į bug meš bókun ķ žingbók žar sem įstęšu žess er getiš. Slķkri įkvöršun hérašsdómara veršur ekki skotiš til ęšra dóms, en hlutašeiganda er heimilt aš leggja kröfuna fyrir į nż og krefjast fyrirtöku hennar į dómžingi og śrskuršar um hvort henni verši hafnaš. Hérašsdómari mį hafna kröfunni meš śrskurši įn žess aš ašrir eigi kost į aš tjį sig um hana en sį sem hefur hana uppi.
Ef framkomin gögn taka ekki af tvķmęli um aš eignir skuldarans muni nęgja fyrir greišslu skiptakostnašar, ef krafan yrši tekin til greina, skal hérašsdómari krefja žann sem hefur gert hana um tryggingu tiltekinnar fjįrhęšar fyrir kostnašinum įšur en krafan veršur tekin fyrir, enda hafi henni ekki veriš vķsaš į bug skv. 1. mgr. Hérašsdómari skal įkveša tiltekinn skamman frest til aš leggja fram tryggingu og tilkynna žaš hlutašeiganda į sannanlegan hįtt, en komi trygging ekki fram innan frestsins skal krafan skošast afturkölluš žį žegar. Rķsi įgreiningur um skyldu til aš setja tryggingu eša fjįrhęš hennar getur sį sem er krafinn um hana krafist fyrirtöku mįlefnisins į dómžingi og śrskuršar hérašsdómara um žaš. Lengist žį frestur til aš setja tryggingu mešan mįlefniš er óśtkljįš, en hérašsdómari kvešur upp śrskurš sinn įn žess aš ašrir žurfi aš eiga kost į aš tjį sig um mįlefniš en sį sem er krafinn tryggingar.
Žegar stašreynt er aš kröfu verši ekki vķsaš į bug skv. 1. mgr. og trygging hefur eftir atvikum veriš sett skv. 2. mgr. skal hérašsdómari įkveša žinghald til aš taka kröfuna fyrir, en žaš skal hįš svo fljótt sem verša mį. Hafi hérašsdómara borist fleiri kröfur en ein, framangreindum skilyršum er fullnęgt um žęr bįšar eša allar, en engin žeirra hefur enn veriš tekin til greina, žį skal hérašsdómari įkveša žinghald til aš taka hverja žeirra sjįlfstętt fyrir. Žaš skal aš jafnaši gert ķ žeirri röš sem kröfurnar bįrust, en ef komiš hefur fram krafa skuldarans um gjaldžrotaskipti į bśi sķnu skal hśn žó fyrr tekin fyrir en krafa lįnardrottins.
Kröfu um gjaldžrotaskipti mį afturkalla žar til śrskuršur gengur um hana.
Hafi skuldarinn krafist gjaldžrotaskipta į bśi sķnu skal hérašsdómari tilkynna honum um žinghald til aš taka kröfu hans fyrir meš sannanlegum hętti og hęfilegum fyrirvara.
Ef skuldarinn sękir ekki žing žegar krafa hans er tekin fyrir skal hśn talin afturkölluš.
Ef skuldarinn sękir žing skal hérašsdómari leita svara hans viš sérhverju žvķ sem skiptir mįli um kröfu hans og hérašsdómari telur óljóst eša ónógar upplżsingar komnar fram um. Hérašsdómari mį veita skuldaranum skamman frest til aš veita frekari upplżsingar, en slķkur frestur skal aš jafnaši ašeins veittur einu sinni og ekki til lengri tķma en einnar viku.
Hafi lįnardrottinn krafist gjaldžrotaskipta į bśi skuldarans skal hérašsdómari rita į kröfuna įkvöršun sķna um žinghald til aš taka hana fyrir įsamt fyrirkalli til skuldarans, en lįta sķšan birta hana fyrir skuldaranum. Viš birtingu skal skuldaranum eša žeim sem birt er fyrir ķ žįgu hans lįtiš ķ té samrit kröfunnar meš įritun hérašsdómara og fylgigagna meš henni.
Birting skv. 1. mgr. skal fara fram meš žeim fyrirvara sem hérašsdómari įkvešur, en hann mį žó ekki vera skemmri en einn sólarhringur. Aš öšru leyti skal fylgt žeim reglum sem gilda um birtingu stefnu ķ einkamįli.
Birting žarf ekki aš fara fram skv. 2. mgr. ef skuldarinn sękir žing og mótmęlir ekki aš krafan verši tekin fyrir įn birtingar.
Hérašsdómari skal tilkynna hlutašeigandi lįnardrottni um žinghald til aš taka beišni hans fyrir meš sannanlegum hętti og minnst sólarhrings fyrirvara.
Ef ekki er sótt žing af hįlfu lįnardrottins žegar krafa hans um gjaldžrotaskipti į bśi skuldarans er tekin fyrir skal hśn talin afturkölluš. Ef skuldarinn sękir žing og krefst žess getur hérašsdómari įkvešiš honum ómaksžóknun śr hendi hlutašeigandi lįnardrottins.
Ef skuldarinn sękir ekki žing žegar krafa lįnardrottins um gjaldžrotaskipti er tekin fyrir skal eftir atvikum lķta svo į aš skuldarinn višurkenni fullyršingar hans.
Ef skuldarinn sękir žing og lįnardrottinn sem krefst gjaldžrotaskipta į bśi hans mį hérašsdómari verša viš sameiginlegri ósk žeirra um aš fresta mešferš kröfunnar žótt mótmęli hafi ekki komiš fram gegn henni. Slķka fresti mį ekki veita til lengri tķma en samtals eins mįnašar.
Ef skuldarinn sękir žing og mótmęlir kröfu lįnardrottins um aš bś hans verši tekiš til gjaldžrotaskipta skal fariš meš hana eftir įkvęšum 168. gr.
Svo fljótt sem verša mį eftir aš krafa hefur veriš tekin til śrskuršar skal hérašsdómari kveša upp śrskurš um hvort bś skuldarans verši tekiš til gjaldžrotaskipta, hvort sem kröfunni hefur veriš mótmęlt eša ekki. Hann skal gęta žess af sjįlfsdįšum hvort lagaskilyrši séu fyrir gjaldžrotaskiptum žótt ekki hafi veriš móti žvķ męlt.
Ef hérašsdómari tekur til greina kröfu um gjaldžrotaskipti frestar žaš ekki framkvęmd žeirra žótt śrskurši hans um žaš sé skotiš til ęšra dóms. Žess skal žó gętt aš ašgeršir raski ekki réttindum mįlsašila meira en naušsyn krefur mešan mįliš er enn óśtkljįš.
Ef krafa um gjaldžrotaskipti er fyrst tekin til greina fyrir ęšra dómi skal miša įhrif, sem įkvęši laga žessara tengja uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta, viš uppkvašningu śrlausnar ęšra dóms.
Ef fariš veršur meš dįnarbś sem er til opinberra skipta eftir reglum žessa žįttar skal eftir žvķ sem įtt getur viš miša įhrif, sem įkvęši laga žessara tengja uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta, viš uppkvašningu śrskuršar um aš dįnarbśiš sé tekiš til opinberra skipta.
Žegar hérašsdómari kvešur upp śrskurš um aš bś skuldarans sé tekiš til gjaldžrotaskipta tekur žrotabś skuldarans viš öllum fjįrhagslegum réttindum sem hann įtti eša naut viš uppkvašningu śrskuršarins, nema annaš leiši af réttarreglum, ešli réttindanna eša löggerningi sem veršur ekki hnekkt vegna gjaldžrotaskiptanna. Ef um einstakling er aš ręša mį žrotamašurinn žó halda žeim fjįrhagslegu réttindum sem fjįrnįm veršur ekki gert ķ eša verša undanžegin fjįrnįmi nema męlt sé sérstaklega į annan veg ķ lögum.
Žrotabś tekur viš öllum fjįrhagslegum skyldum sem hvķldu į žrotamanni į žvķ tķmamarki sem getur ķ 1. mgr. nema réttarreglur eša löggerningur kveši į um annaš eša žaš leiši af ešli skyldnanna.
Žrotabś nżtur hęfis til aš eiga og öšlast réttindi og hęfi žess til aš bera og baka sér skyldur helst žar til skiptum žess lżkur endanlega eftir fyrirmęlum laga žessara.
Mešan į gjaldžrotaskiptum stendur eignast žrotabśiš žau fjįrhagslegu réttindi sem hefšu ella falliš til žrotamannsins, enda hefšu žau ekki veriš undanžegin skv. 1. mgr. 72. gr. ef žau hefšu veriš komin ķ eigu hans žegar hérašsdómari kvaš upp śrskurš um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta. Žetta gildir žó ekki um:
1. žaš sem žrotamašurinn vinnur sér inn mešan į skiptunum stendur,
2. arf, dįnargjöf, dįnarbešsgjöf eša lķfsgjöf sem fellur eša kemur til framkvęmdar mešan į skiptunum stendur, ef arfleišandi eša gefandi hefur įkvešiš žį undanžįgu į lögmętan hįtt,
3. žaš sem žrotamašurinn aflar sér meš andvirši žess sem įkvęši 1. og 2. tölul. taka til. Mešan į gjaldžrotaskiptum stendur falla žęr skuldbindingar į žrotabśiš sem skiptastjóri bakar žvķ eša einhver sį sem hann hefur heimilaš aš skuldbinda žaš.
Viš uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta missir žrotamašurinn rétt til aš rįša yfir réttindum, sem falla til žrotabśsins eftir 72. og 73. gr., svo žżšingu hafi gagnvart žvķ. Žetta gildir žó ekki um rétt žrotamannsins til aš samžykkja aš maki žess, sem hann į rétt til arfs eftir, fįi leyfi til aš sitja ķ óskiptu bśi eša til aš įkveša meš bindandi hętti aš lįta hjį lķša aš vefengja įkvęši erfšaskrįr sem leiša til brottfalls, skeršingar eša kvašar į arfi sem hefši įtt aš koma ķ hans hlut.
Viš uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta missir žrotamašurinn rétt til aš stofna til skuldbindinga svo žżšingu hafi gagnvart žrotabśinu.
Žrįtt fyrir įkvęši 1. og 2. mgr. getur sį, sem hvorki vissi né mįtti vita um gjaldžrotaskiptin, unniš rétt į hendur žrotabśinu vegna rįšstöfunar žrotamannsins sem į sér staš įšur en innköllun hefur birst vegna skiptanna.
Įkvęši 1.–3. mgr. gilda ekki ef reglur um višskiptabréf, žinglżsingu eša ašra skrįningu leiša til annars.
Žegar hérašsdómari hefur kvešiš upp śrskurš um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta skipar hann skiptastjóra til aš fara meš skiptin meš bókun ķ žingbók. Sé krafa um gjaldžrotaskipti fyrst tekin til greina fyrir ęšra dómi skipar hérašsdómari skiptastjóra svo fljótt sem žau śrslit verša honum kunn.
Engan mį skipa ķ starf skiptastjóra nema hann lżsi sig fśsan til aš taka starfann aš sér og:
1. sé oršinn 25 įra gamall,
2. sé lögrįša og hafi ekki misst forręši į bśi sķnu,
3. sé svo į sig kominn andlega og lķkamlega aš hann geti gegnt starfanum,
4. hafi ekki oršiš sannur aš refsiveršu athęfi sem veršur tališ svķviršilegt aš almenningsįliti eša athęfi sem gerir hann óveršugan naušsynlegs trausts til aš geta gegnt starfanum,
5. hafi lokiš embęttisprófi ķ lögum,
6. yrši ekki vanhęfur sem dómari ķ einkamįli sem žrotamašurinn eša sį sem į kröfu į hendur žrotabśinu ętti ašild aš eša, ef félag eša stofnun er til gjaldžrotaskipta, ķ einkamįli sem stjórnarmenn eša starfsmenn sem hafa haft daglega stjórn félagsins eša stofnunarinnar meš höndum ęttu ašild aš.
Ef sżnt žykir aš störf skiptastjóra verši umfangsmikil getur hérašsdómari skipaš tvo menn eša fleiri til aš gegna žeim og mį žį vķkja frį skilyrši 5. tölul. 2. mgr. um ašra en einn skiptastjórann. Skiptastjórarnir įkveša žį hvernig žeir skipta meš sér verkum.
Andist skiptastjóri įšur en skiptum er lokiš, bišji hann hérašsdómara um lausn frį starfanum eša vķki hérašsdómari honum frį skv. 76. gr. skal hérašsdómari tafarlaust skipa annan mann ķ hans staš. Ef skiptastjórar eru fleiri en einn ķ žrotabśi og starf eins žeirra losnar mį hérašsdómari žó lįta ógert aš skipa mann ķ stašinn, en įšur skal hann leita afstöšu žess skiptastjóra eša žeirra sem gegna störfum įfram.
Ef ķ ljós kemur eftir skipun skiptastjóra aš hann sé vanhęfur til aš leysa af hendi tiltekiš verk ķ starfi sķnu vegna fyrirmęla 6. tölul. 2. mgr. įn žess aš žaš verši tališ varša neinu fyrir rękslu starfans aš öšru leyti getur hérašsdómari aš ósk hans skipaš annan löghęfan mann til aš leysa verkiš af hendi.
Hérašsdómara er rétt aš krefja skiptastjóra um tryggingu eša skilrķki um aš hann sé įbyrgšartryggšur vegna starfans og getur sett honum tiltekinn frest til aš setja tryggingu eftir aš skipun hefur įtt sér staš.
Įkvöršun hérašsdómara um skipun manns ķ starf skiptastjóra veršur ekki skotiš til ęšra dóms.
Žeim sem į kröfu į hendur bśinu er mešan į gjaldžrotaskiptum stendur heimilt aš bera upp skriflegar ašfinnslur um störf skiptastjóra viš hérašsdómara sem hefur skipaš hann. Komi slķkar ašfinnslur fram eša berist hérašsdómara meš öšrum hętti vitneskja um aš framferši skiptastjóra ķ starfi kunni aš vera ašfinnsluvert skal hann kvešja skiptastjóra og žann sem kann aš hafa haft ašfinnslur uppi į sinn fund til aš tjį sig um mįlefniš. Hérašsdómara er heimilt aš kvešja fleiri į fund sinn af slķku tilefni.
Telji hérašsdómari ašfinnslur į rökum reistar getur hann gefiš skiptastjóra kost į aš bęta śr innan tiltekins frests. Verši skiptastjóri ekki viš žvķ eša ef framferši hans ķ starfi hefur annars veriš slķkt aš ekki verši tališ réttmętt aš gefa honum kost į aš rįša bót į starfshįttum sķnum, skal hérašsdómari vķkja honum śr starfi žegar ķ staš meš śrskurši. Hérašsdómari skal meš sama hętti vķkja skiptastjóra śr starfi ef hann setur ekki tryggingu skv. 5. mgr. 75. gr. innan tilskilins frests eša fullnęgir ekki lengur žeim hęfisskilyršum sem eru sett ķ 2. mgr. 75. gr.
Fallist hérašsdómari ekki į aš vķkja skiptastjóra śr starfi skv. 2. mgr. getur sį sem hafši uppi ašfinnslur um störf hans krafist śrskuršar hérašsdómara um hvort skiptastjóranum verši vikiš frį. Meš sama hętti getur sį sem į kröfu į hendur bśinu og telur skiptastjóra ekki fullnęgja skilyršum 2. mgr. 75. gr. krafist aš hérašsdómari kveši į um žaš meš śrskurši hvort skiptastjóra verši vikiš frį af žeim sökum. Fariš skal meš slķkar kröfur eftir 169. gr.
Skiptastjóri annast öll störf sem lśta aš mešferš žrotabśsins, en honum er heimilt į kostnaš žess aš leita sér ašstošar eša žjónustu til aš leysa af hendi einstök verk į sķna įbyrgš.
Skiptastjóri į rétt til žóknunar fyrir störf sķn sem greišist af bśinu eša žeim sem įbyrgist greišslu skiptakostnašar skv. 2. mgr. 66. gr. Honum er heimilt aš taka sér greišslu af fé bśsins upp ķ įfallna žóknun sķna mešan į skiptum stendur, enda kynni hann įkvöršun um žaš į skiptafundi og žaš teljist tryggt aš hann gangi ekki meš žessu į hlut žeirra sem eiga rétthęrri kröfur į hendur bśinu.
Sį sem hefur veriš skipašur skiptastjóri telst opinber sżslunarmašur mešan hann gegnir starfanum.
Skiptastjóra ber aš bęta tjón sem hann kann aš valda öšrum ķ starfi eftir almennum skašabótareglum.
Skiptastjóri sér um reikningshald fyrir žrotabśiš og gefur skżrslur til yfirvalda um fjįrmuni žess og rekstur eftir žvķ sem žörf krefur.
Hafi skiptum ekki veriš lokiš innan sex mįnaša frį žvķ śrskuršur gekk um gjaldžrotaskiptin skal skiptastjóri gera yfirlit yfir efnahag og rekstur žrotabśsins, en upp frį žvķ um hver įramót og mitt hvert įr žar til skiptum er lokiš. Hver sį, sem hefur lżst kröfu ķ bśiš en hefur ekki fengiš efndir hennar, getur krafist aš fį aš sjį reikninga bśsins, enda hafi kröfu hans ekki įšur veriš hafnaš. Skiptastjóra er heimilt į kostnaš bśsins aš fela löggiltum endurskošanda aš gera reikninga žess eša endurskoša žį ef žess er krafist eša hann telur annars sérstaka įstęšu til.
Skiptastjóri skal halda skiptafundi eftir žvķ sem męlt er fyrir ķ lögum žessum.
Skiptastjóri įkvešur hvar skiptafundir verša haldnir og hvenęr, meš hverjum fyrirvara žeir verši bošašir og hvert fundarefni verši, aš žvķ leyti sem ekki er sérstaklega męlt fyrir um žaš ķ lögum žessum. Leitast skal žó viš aš skiptafundir verši haldnir į slķkum staš og tķma aš ętla megi aš sem flestir fundarmenn eigi hęgt meš aš sękja žį.
Ķ bošun til skiptafundar skal koma fram hvar og hvenęr hann verši haldinn og hvert fundarefniš verši ķ meginatrišum. Sé ekki kvešiš į um annaš ķ lögum žessum getur skiptastjóri kosiš hvort hann boši til fundar meš auglżsingu sem hann fęr birta meš minnst viku fyrirvara ķ Lögbirtingablaši eša meš tilkynningu til hvers og eins sem į rétt til fundarsóknar, sbr. 1. mgr. 125. gr. Ef bošaš er til fundar meš sķšargreinda hęttinum skal žess gętt aš fundarboši sé komiš žannig fram aš sannaš verši hvort fundarmanni hafi borist eša mįtt berast fundarboš ķ tęka tķš, en fundarmenn skulu žó einir gjalda žess hafi žeir ekki veitt skipta
Skiptastjóri stjórnar skiptafundum og atkvęšagreišslum sem fara žar fram og įkvešur ķ hverri röš mįlefni verši tekin fyrir og fundarmenn fįi aš tjį sig. Skiptastjóra er heimilt aš vķsa óviškomandi mönnum af fundi, svo og fundarmönnum sem spilla žar starfsfriši.
Skiptastjóri fęrir fundargeršir į skiptafundum og skal hann gęta žess aš fundarmönnum sé kynnt efni žeirra įšur en fundi veršur slitiš og gefinn kostur į aš hafa uppi athugasemdir um žaš.
Skiptastjóri tekur viš skjölum sem hafa žżšingu fyrir gjaldžrotaskiptin og varšveitir žau um sinn eftir aš hann lżkur störfum aš žvķ leyti sem žau hafa ekki įšur veriš lögš fram ķ dómi. Um afhendingu skjalanna til varšveislu į Žjóšskjalasafni skal fariš eftir sömu reglum og eiga viš um skjöl sem eru lögš fram ķ dómsmįlum.
Sį sem sżnir skiptastjóra fram į aš hann hafi lögvarinna hagsmuna aš gęta getur krafist aš fį ašgang aš skjölum žrotabśsins til skošunar og eftirrit af žeim į eigin kostnaš mešan skiptastjóri hefur žau ķ vörslum sķnum.
Žrotamanninum er skylt aš verša viš kvašningu skiptastjóra um aš męta į fund hans og veita honum upplżsingar og lįta honum ķ té gögn sem hann krefst vegna gjaldžrotaskiptanna. Ef bś félags eša stofnunar hefur veriš tekiš til gjaldžrotaskipta hvķlir sama skylda į stjórnarmönnum, endurskošanda, framkvęmdastjóra, deildarstjóra og öšrum samsvarandi forrįšamönnum félagsins eša stofnunarinnar, svo og žeim sem höfšu lįtiš af slķkum störfum įšur en til gjaldžrotaskipta kom. Sama skylda hvķlir enn fremur į žeim sem eru nįkomnir žrotamanni.
Skiptastjóri getur skrįš skżrslu manns, sem įkvęši 1. mgr. taka til, um atriši sem varša gjaldžrotaskiptin og krafist aš hann undirriti hana aš višlögšum drengskap žvķ til stašfestingar aš efni hennar sé samkvęmt žvķ sem hann viti sannast og réttast, enda hafi honum veriš gefinn kostur į aš stašreyna efni hennar og koma fram leišréttingum sķnum į henni.
Verši einhver sį, sem getur ķ 1. mgr., ekki viš kröfu skiptastjóra um upplżsingar eša gögn mį skiptastjóri fara žess skriflega į leit viš hérašsdómara aš hlutašeigandi verši kvaddur fyrir dóm til aš gefa skżrslu um mįlefniš sem vitni. Skal fariš eftir reglum um mešferš einkamįla ķ héraši um kvašningu vitnis, skyldu til vitnisburšar, višurlög į hendur vitni og skżrslutökuna sjįlfa, eftir žvķ sem įtt getur viš.
Žeim sem hafa eignir žrotabśs ķ umrįšum sķnum er skylt aš veita skiptastjóra žęr upplżsingar og lįta honum ķ té žau gögn um mįlefni bśsins sem hann krefst. Sama skylda hvķlir į opinberum stofnunum og öšrum stjórnvöldum og sżslunarmönnum, višskiptabönkum og sparisjóšum, svo og öšrum sem geta haft vitneskju um eignir og skuldir žrotabśs vegna višskiptatengsla viš žrotamanninn eša af öšrum sambęrilegum įstęšum.
Neiti einhver sį, sem getur ķ 1. mgr., aš verša viš kröfu skiptastjóra um upplżsingar eša gögn mį skiptastjóri fara svo aš sem segir ķ 3. mgr. 81. gr.
Nś neitar žrotamašurinn eša forrįšamašur félags eša stofnunar, sem er til gjaldžrota
Śrskurši skv. 3. mgr. mį ef žörf krefur fullnęgja meš ašför įn ašfararfrests. Mįlskot śrskuršarins frestar ekki ašför.
Mešan į gjaldžrotaskiptum stendur mį skiptastjóri krefjast śrskuršar hérašsdómara um aš žrotamanninum verši bönnuš för śr landi um tiltekinn tķma ef nęrvera hans veršur talin naušsynleg vegna athugunar į fjįrreišum žrotabśsins og rįšstöfunum žrotamannsins fyrir upphaf gjaldžrotaskipta. Ef bś félags eša stofnunar hefur veriš tekiš til gjaldžrotaskipta getur skiptastjóri haft uppi sams konar kröfu varšandi framkvęmdastjóra eša žann sem hefur annars haft daglega stjórn félagsins eša stofnunarinnar meš höndum, žótt starfsheiti hans hafi veriš annaš, svo og formann stjórnar félags eša stofnunar.
Ef krafa kemur fram skv. 1. mgr. skal hérašsdómari tafarlaust kvešja skiptastjóra og žann sem krafan beinist aš fyrir dóm meš sannanlegum hętti. Hérašsdómari tekur afstöšu til kröfunnar meš śrskurši, en ef įgreiningur veršur um kröfuna skal fariš meš hann eftir įkvęšum 170. gr. Hérašsdómari skal gęta žess aš banniš standi ekki lengur en žörf krefur.
Banni eftir śrskurši hérašsdómara skv. 2. mgr. skal framfylgt meš sama hętti og farbanni sem er lagt į eftir lögum um mešferš opinberra mįla. Mįlskot śrskuršarins frestar ekki aš hann komi til framkvęmdar.
Žeim sem įkvęši 1. mgr. taka til er skylt aš tilkynna skiptastjóra fyrir fram um breytingu į heimilisfangi sķnu.
Ef skiptastjóri fęr vitneskju ķ starfi sķnu um atvik sem hann telur geta gefiš tilefni til rökstudds gruns um aš žrotamašurinn eša ašrir kunni aš hafa gerst sekir um refsivert athęfi skal hann tilkynna žaš rķkissaksóknara. Skiptastjóra er óskylt aš leita eftir slķkri vitneskju umfram žaš sem leišir af upplżsingaöflun hans starfa sinna vegna.
Skiptastjóri skal įn tafar eftir skipun sķna gefa śt og fį birta innköllun vegna gjaldžrotaskiptanna žar sem eftirfarandi skal koma fram:
1. nafn žrotamannsins, kennitala og eftir atvikum lögheimili hans, dvalarstašur, ašsetur, starfsstöš eša skrįš varnaržing,
2. heiti og kennitala firma eša félags, ef žrotamašurinn hefur boriš ótakmarkaša įbyrgš į skuldbindingum žess,
3. hvenęr śrskuršur hérašsdómara gekk um töku bśs til gjaldžrotaskipta og hver frestdagur sé viš gjaldžrotaskiptin,
4. įskorun til lįnardrottna og annarra, sem telja sig eiga kröfur į hendur bśinu eša til muna ķ vörslum žess, um aš lżsa kröfum sķnum fyrir skiptastjóra meš sendingu eša afhend
5. stašur og stund sem skiptafundur veršur haldinn til aš fjalla um skrį um lżstar kröfur, en sį fundur skal haldinn innan mįnašar frį lokum kröfulżsingarfrests.
Kröfulżsingarfrestur skal aš jafnaši įkvešinn tveir mįnušir, en ef sérstaklega stendur į mį skiptastjóri įkveša aš fresturinn verši tiltekinn mįnašarfjöldi frį žremur til sex mįnaša. Hver sem lengd kröfulżsingarfrests veršur įkvešin skal hann įvallt byrja aš lķša viš fyrri birtingu innköllunar og skal žess skżrlega getiš ķ henni.
Ķ innköllun mį skiptastjóri kveša į um aš žeim lįnardrottnum sé óžarft aš lżsa kröfum sķnum sem hafi lżst žeim viš undanfarandi naušasamningsumleitan žrotamannsins og ęski ekki aš koma fram breyttum kröfum.
Hafi skiptastjóri žegar viš śtgįfu innköllunar įkvešiš aš halda skiptafund til aš fjalla um rįšstöfun hagsmuna bśsins mį hann boša til slķks fundar ķ innkölluninni.
Innköllun skal birt tvķvegis ķ Lögbirtingablaši.
Jafnframt žvķ aš gefa śt innköllun skv. 85. gr. er skiptastjóra rétt aš leita sérstaklega vitneskju um hvort einhver sį, sem kann aš telja til kröfu į hendur žrotabśinu, sé bśsettur erlendis. Komi fram vitneskja um slķkt er skiptastjóra rétt aš tilkynna hlutašeiganda svo fljótt sem verša mį um gjaldžrotaskiptin, hvenęr kröfulżsingarfrestur endi og hverjar afleišingar žaš geti haft aš kröfu verši ekki lżst innan frestsins.
Ef skiptastjóri telur įstęšu til aš ętla aš lįnardrottnar kunni aš vera bśsettir erlendis, sem ekki er vitaš hverjir séu eša hvar verši nįš til, er honum rétt aš fį birta auglżsingu erlendis meš sama efni og tilkynning skv. 1. mgr.
Skiptastjóra er rétt aš fį birta auglżsingu meš sama efni og tilkynning skv. 1. mgr. ķ dagblaši hér į landi eša į annan hįtt sem hann kżs, ef sérstök įstęša žykir til.
Skiptastjóri skal žegar eftir skipun sķna leita vitneskju um hverjar eignir eša réttindi tilheyri žrotabśinu, hvar žęr sé aš finna og hver fari meš umrįš žeirra eša hafi umsjón meš žeim. Skiptastjórinn skal tafarlaust gera rįšstafanir til aš svipta žrotamanninn umrįšum eigna eša koma ķ veg fyrir aš hann fari meš žęr į óheimilan hįtt og til aš draga śr hęttu į aš nokkur geti unniš rétt į hendur žrotabśinu vegna įkvęša 3. og 4. mgr. 74. gr. Skiptastjórinn skal eftir žörfum taka viš umrįšum eigna žrotabśsins eša umsjón meš žeim, en heimilt er honum aš lįta žęr vera įfram ķ vörslum annarra sem lżsa sig fśsa til aš gęta žeirra į eigin įhęttu.
Skiptastjóri skal žegar eftir skipun sķna gera rįšstafanir til aš tryggja aš hann fįi bókhaldsgögn žrotamannsins ķ hendur.
Skiptastjóri skal, svo fljótt sem verša mį, įkveša hvernig stašiš verši aš atvinnurekstri žrotabśsins, gagnkvęmum samningum žess og öšrum mikilsveršum atrišum sem žola ekki biš, og gera žęr rįšstafanir ķ žeim efnum sem hann telur naušsynlegar fyrir hagsmuni bśsins. Um rįšstöfun į eignum og réttindum bśsins fer eftir įkvęšum XIX. kafla.
Įkvęšum žessa kafla skal ekki beita ef annaš leišir af öšrum lagaįkvęšum eša ešli réttarsambandsins.
Ef žrotamašurinn hefur gert gagnkvęman samning įšur en śrskuršur gekk um aš bś hans vęri tekiš til skipta en ekki innt greišslu sķna af hendi getur višsemjandi hans haldiš sinni greišslu eftir eša, ef hann hefur sent greišsluna, varnaš žvķ aš hśn sé afhent žrotabśinu žar til nęgileg trygging er sett fyrir greišslu frį žrotabśinu į gjalddaga. Žetta į einnig viš žó gjalddagi į greišslu višsemjandans sé kominn.
Žrotabśi er heimilt aš taka viš réttindum og skyldum žrotamannsins eftir gagnkvęmum samningi.
Višsemjandi žrotamannsins getur krafist aš žrotabśiš taki afstöšu til žess innan hęfilegs frests hvort žaš muni nżta heimild sķna skv. 1. mgr.
Ef samningur męlir fyrir um greišslur frį žrotabśinu smįtt og smįtt nżtur krafa višsemjandans til greišslna, sem falla til eftir aš śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til skipta, rétthęšar skv. 3. tölul. 110. gr.
Ef lausnardagur į greišslu višsemjandans er kominn og žrotabśiš hefur nżtt heimild sķna skv. 1. mgr. 91. gr. skal žrotabśiš eftir kröfu višsemjandans inna sķna greišslu af hendi eša, ef gjalddagi er ekki kominn, setja tryggingu fyrir greišslu. Hafi višsemjandinn greitt į hann sama rétt ef hann gęti fengiš greišslunni skilaš ef žrotabśiš hefši ekki nżtt heimild sķna.
Ef samningurinn męlir fyrir um greišslur smįtt og smįtt af beggja hįlfu skal trygging sś, sem žrotabśiš setur fyrir ógreiddum kröfum, jafnan vera fyrir žeim kröfum višsemjandans sem fyrst uršu til eftir aš śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til skipta.
Ef žaš er tališ sanngjarnt vegna hagsmuna višsemjandans er heimilt aš vķkja frį įkvęšum 1. og 2. mgr. Ef samningsįkvęši um žęr tryggingar, sem žrotabśinu er gert aš setja, eru talin ósanngjörn ķ garš žess er heimilt aš fella žau śr gildi ķ heild eša aš hluta eša breyta žeim.
Ef žrotabś nżtir ekki heimild sķna skv. 1. mgr. 91. gr. eša setur ekki tryggingu innan hęfilegs frests getur višsemjandi slitiš samningnum. Žaš sama į viš žegar višsemjandinn hefši öšlast riftunarrétt ef ekki hefši komiš til gjaldžrotaskipta.
Ef višsemjandi hefur innt greišslu sķna af hendi eša hluta hennar getur hann einungis slitiš samningnum og krafist endurgreišslu frį žrotabśinu ef reglur um samninga eins og žį sem um ręšir heimila slķkt.
Ef žrotabśiš nżtir ekki heimild sķna skv. 1. mgr. 91. gr. getur višsemjandinn krafiš žaš um skašabętur vegna žess tjóns sem hann veršur fyrir viš samningsslitin, sbr. žó 96. gr.
Ef žrotabśiš nżtir ekki heimild sķna skv. 1. mgr. 91. gr., en fęr ķ hendur greišslu frį višsemjandanum eftir aš śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta, skal žaš skila henni.
Žrotabśiš getur sagt upp samningi um leigu eša annaš varanlegt réttarsamband meš venjulegum hętti eša sanngjörnum fresti žótt lengri uppsagnarfrestur sé įkvešinn ķ samningnum eša hann sé óuppsegjanlegur, nema samningnum hafi veriš žinglżst eša hann skrįšur opinberlega meš hlišstęšum hętti.
Višsemjandinn getur einnig sagt samningnum upp gagnvart žrotabśinu meš venjulegum eša sanngjörnum fresti nema žrotamašurinn hafi mįtt framselja rétt sinn samkvęmt honum eša fyrirmęli annarra laga standa žvķ ķ vegi.
Žegar sérstaklega stendur į mį gera žeim sem segir upp samningi meš heimild ķ 1. eša 2. mgr. aš greiša hinum skašabętur vegna tjóns sem leišir af uppsögninni. Um rétthęš slķkrar skašabótakröfu į hendur žrotabśi fer skv. 113. gr.
Ef žrotamašurinn hefur haft fasteign į leigu til atvinnurekstrar sķns og žrotabśiš getur ekki, žegar śrskuršur hefur veriš kvešinn upp um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta, tekiš afstöšu til žess hvort žaš nżtir heimild sķna skv. 1. mgr. 91. gr. öšlast višsemjandinn rétt til leigugreišslna frį žvķ śrskuršurinn var kvešinn upp og til žess tķma sem žrotabśiš gefur yfirlżsingu um afstöšu sķna. Um rétthęš kröfu višsemjandans til leigugreišslna fer eftir 3. tölul. 110. gr.
Žegar śrskuršur hefur veriš kvešinn upp um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta skal įkveša hvort žrotabśiš taki viš réttindum og skyldum samkvęmt rįšningarsamningum žeirra manna sem starfa viš atvinnurekstur žrotamannsins.
Starfsmenn eiga rétt til launa frį žvķ śrskuršur var kvešinn upp og til žess tķma sem žrotabśiš tekur afstöšu sķna. Um rétthęš slķkra launakrafna fer eftir 3. tölul. 110. gr.
Ef gjaldžrotaskiptin leiša til breyttra ašstęšna og brżnir hagsmunir starfsmanns krefjast žess getur hann žó slitiš rįšningarsamningi sķnum. Honum er žį skylt aš veita žrotabśinu hęfilegan frest til aš leita annars starfsmanns ķ sinn staš, enda setji žrotabśiš tryggingu fyrir greišslu launa žann tķma sem hann sinnir starfi af žessum sökum ef žess er krafist.
Allar kröfur į hendur žrotabśi falla sjįlfkrafa ķ gjalddaga viš uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta įn tillits til žess sem kann įšur aš hafa veriš umsamiš eša įkvešiš meš öšrum hętti.
Kröfur į hendur žrotabśi um annaš en peningagreišslu sem verša ekki efndar eftir ašalefni sķnu skulu metnar til veršs eftir žeim reglum sein gilda um slķkt mat viš ašför.
Kröfur į hendur žrotabśi ķ erlendum gjaldmišli skulu fęršar til ķslensks gjaldmišils eftir skrįšu sölugengi į žeim degi sem śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta aš žvķ leyti sem žeim veršur ekki fullnęgt skv. 109.–111. gr.
Hver sį, sem skuldar žrotabśinu, getur dregiš žaš frį sem hann į hjį žvķ hvernig sem skuld og gagnkröfu er variš ef lįnardrottinn hefur eignast kröfuna įšur en žrķr mįnušir voru til frestdags, hvorki vitaš né mįtt vita aš žrotamašurinn įtti ekki fyrir skuldum og ekki fengiš kröfuna til aš skuldajafna, enda hafi krafa žrotabśsins į hendur honum oršiš til fyrir frestdag.
Žęr kröfur, sem eru taldar ķ 114. gr., verša ekki notašar til skuldajafnašar nema aš žvķ leyti sem eignir žrotabśsins hrökkva til greišslu žeirra viš śthlutun.
Ekki mį framselja višskiptabréf ķ eigu žrotabśsins fyrr en kröfulżsingarfresti er lokiš og ekki sķšar ef gagnkröfu er lżst žannig aš fyrirgert sé meš žvķ gagnkröfurétti. Sé žetta gert ber bśinu aš greiša bętur, en um rétthęš žeirrar bótakröfu fer eftir 3. tölul. 110. gr.
Skuldajafna mį skilyrtri kröfu viš kröfu žrotabśsins žegar skilyršiš er uppfyllt. Hafi krafa žrotabśsins veriš greidd įšur en skilyršiš var uppfyllt fer um rétthęš endurkröfu į hendur žrotabśinu eftir 3. tölul. 110. gr. Ef enn er óvķst viš śthlutun śr žrotabśinu hvort skilyršiš verši uppfyllt skal taka frį fé til endurgreišslu kröfunnar skv. 1. mgr. 157. gr.
Ef žrotabś greišir hluta kröfu vegna vešs eša annarra tryggingarréttinda skal viš śthlutun śr bśinu ašeins miša viš afgang kröfunnar.
Ef fleiri en žrotamašurinn įbyrgjast kröfu meš óskiptri įbyrgš skal viš śthlutun śr žrotabśinu miša viš heildarfjįrhęš kröfunnar enda žótt:
1. annar skuldari hafi greitt hluta kröfunnar og hann hafi mįtt endurkrefja žrotamanninn,
2. hluti kröfunnar hafi veriš greiddur śr bśi annars skuldara,
3. annar skuldari hafi greitt hluta kröfunnar į sķšustu žremur mįnušum fyrir frestdag.
Ef annar skuldari hefur žegar fengiš endurgreišslu frį žrotamanninum vegna greišslu žess fyrrnefnda į hluta kröfunnar og žrotabśiš riftir ekki žeirri endurgreišslu skal žrįtt fyrir įkvęši 1. mgr. miša viš afgang kröfunnar viš śthlutun.
Kröfuhafa, sem hefur fengiš greišslur frį fleirum en žrotabśinu, skal ekki greiša meira samtals en nemur kröfu hans meš vöxtum og mįlskostnaši. Ef greišsla sem hann ętti aš fį śr žrotabśinu leišir til žess aš hann fengi hęrri greišslu skal skipta mismuninum milli samskuldara žrotabśsins eftir réttarsambandi žeirra.
Ef kröfu er lżst ķ žrotabśiš og einnig endurgreišslukröfu vegna sömu kröfu skal miša viš samtölu žessara krafna viš śthlutun. Upp ķ endurgreišslukröfuna skal žaš ašeins greitt sem er umfram fjįrhęš ašalkröfunnar. Ef fleiri en einn gera endurgreišslukröfur skal skipta śthlutunarfjįrhęš eftir reglu 104. gr.
Ef kröfu er lżst ķ žrotabśiš og endurgreišslukrafa samskuldara er tryggš meš veši eša öšrum tryggingarréttindum ķ eignum žess skal lękka žį fjįrhęš sem samskuldari getur krafist į grundvelli tryggingarréttarins um žį fjįrhęš sem kemur upp ķ ašalkröfuna viš śthlutun.
Eigi samskuldarinn rétt til skuldajafnašar skal beita reglum 1. mgr.
Samskuldari sem į endurkröfurétt į žrotamanninn og hefur greitt skuld žeirra į sķšustu žremur mįnušum fyrir frestdag į sama rétt til greišslu śr hendi žrotabśsins og lįnardrottinn žeirra hefši įtt ef hann hefši ekki fengiš greišsluna frį samskuldaranum. Samskuldarinn į žó ekki rétt į hęrri fjįrhęš śr hendi žrotabśsins en hann hefši getaš krafiš žrotamanninn um ef ekki hefši komiš til gjaldžrotaskipta.
Hafi fleiri samskuldarar en einn greitt skuldina skal žvķ fé sem žeir fį viš śthlutun skipt milli žeirra eftir reglu 104. gr.
Beita skal įkvęšum 104.–107. gr. žegar krafa į hendur žrotabśinu er tryggš meš veši eša öšrum tryggingarréttindum ķ eign žrišja manns.
Afhenda skal eign eša réttindi ķ vörslum žrotabśs žrišja manni ef hann sannar eignarrétt sinn aš žeim. Öšrum rétthöfum skal meš sama hętti afhenda eignir eša réttindi sem žrotabśiš į ekki tilkall til.
Hafi žrotabśiš selt eign eša réttindi sem žrišji mašur sannar sķšar aš hafi tilheyrt sér getur hann krafist greišslu žess sem žrotabśiš fékk ķ hendur viš söluna, eftir atvikum aš frįdregnum kostnaši sem bśiš hefur haft af varšveislu og sölu eignarinnar. Slķk krafa skal greidd į undan öllum öšrum kröfum į hendur bśinu.
Nęstar kröfum skv. 109. gr. ganga eftirtaldar kröfur ķ žeirri röš sem hér segir, sbr. žó 3. mgr. 111. gr.:
1. kostnašur af śtför žess lįtna ef fariš er meš dįnarbś hans eftir reglum žessa žįttar,
2. kostnašur af skiptunum,
3. kröfur sem hafa oršiš til į hendur žrotabśinu eftir uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara um töku bśsins til gjaldžrotaskipta meš samningum skiptastjóra eša vegna tjóns sem bśiš bakar öšrum,
4. kröfur sem hafa oršiš til eftir frestdag meš rįšstöfunum skuldara sem voru samžykktar af ašstošarmanni hans viš greišslustöšvun eša umsjónarmanni meš naušasamningsumleitunum hans, enda hafi rįšstafanirnar veriš heimilar skv. 19.–21. gr.
Nęstar kröfum skv. 109. og 110. gr. ganga kröfur sem njóta vešréttar eša annarra tryggingarréttinda ķ eign žrotabśsins aš žvķ leyti sem žeim veršur fullnęgt af andvirši eignarinnar og arši eša öšrum tekjum sem žrotabśiš hefur fengiš greitt af henni.
Ef tveir lįnardrottnar eša fleiri eiga vešrétt eša tryggingarréttindi ķ sömu eign fer um rétthęš žeirra eftir almennum reglum. Óžinglżst réttindi į grundvelli almenns lögvešs ganga žó į eftir réttindum annarra samkvęmt žessari grein.
Kröfur skv. 2.–4. tölul. 110. gr. ganga ašeins fyrir kröfum samkvęmt žessari grein aš žvķ leyti sem žęr varša žį eign sem vešréttur eša tryggingarréttindi eru ķ.
Nęstar kröfum skv. 109.–111. gr. ganga aš réttri tiltölu viš fjįrhęš hverrar kröfu:
1. kröfur um laun og annaš endurgjald fyrir vinnu ķ žjónustu žrotamannsins sem hafa falliš ķ gjalddaga į sķšustu įtjįn mįnušum fyrir frestdag,
2. kröfur um bętur vegna slita į vinnusamningi sem hafa įtt sér staš į žvķ tķmabili sem um ręšir ķ 1. tölul. eša eftir frestdag,
3. kröfur um orlofsfé eša orlofslaun sem réttur hefur unnist til į žvķ tķmabili sem um ręšir ķ 1. tölul. eša eftir frestdag,
4. kröfur um gjöld til lķfeyrissjóša, sjśkrasjóša og orlofsheimilasjóša sem žrotamanninum hefur boriš aš greiša samkvęmt lögum eša kjarasamningi į žvķ tķmabili sem um ręšir ķ 1. tölul. eša eftir frestdag, svo og gjöld til stéttarfélaga sem honum bar aš standa skil į vegna sama tķmabils,
5. kröfur um bętur vegna örorku eša daušsfalls manns sem starfaši ķ žjónustu žrotamannsins og varš žar fyrir slysi sem olli örorku eša daušsfalli og įtti sér staš į žvķ tķmabili sem um ręšir ķ 1. tölul. eša eftir frestdag,
6. kröfur maka, fyrrverandi maka eša barns žrotamannsins um lķfeyri eša mešlag vegna žess tķmabils sem um ręšir ķ 1. tölul. eša eftir frestdag, ef kröfurnar styšjast viš yfirvaldsįkvöršun eša skilnašarsamning og greišast ekki af almannatryggingum eša meš sambęrilegum hętti,
7. kröfur til eša vegna mešferšar fjįr sem žrotamašurinn hefur haft ķ vörslum sķnum sem opinber sżslunarmašur meš sjįlfstęša fégęslu,
8. kröfur um žóknun ašstošarmanns viš greišslustöšvun og umsjónarmanns meš naušasamningsumleitunum įsamt naušsynlegum kostnaši sem žeir hafa lagt śt fyrir eftir frestdag.
Kröfur skv. 1.–6. tölul. skulu enn fremur njóta rétthęšar samkvęmt žessari grein žótt žęr séu eldri en žar segir ef mįl hefur veriš höfšaš til heimtu žeirra innan sex mįnaša frį gjalddaga og dómur hefur gengiš um žęr į sķšustu sex mįnušunum fyrir frestdag eša sķšar.
Hvorki njóta žeir sem eru nįkomnir žrotamanni réttar skv. 1.–3. tölul. 1. mgr. fyrir kröfum sķnum né žeir sem hafa įtt sęti ķ stjórn eša haft meš höndum framkvęmdastjórn félags eša stofnunar sem er til gjaldžrotaskipta.
Nęstar kröfum skv. 109.–112. gr. ganga allar ašrar kröfur į hendur žrotabśi aš réttri tiltölu viš fjįrhęš hverrar, nema žęr sem eru taldar ķ 114. gr.
Aš baki öllum kröfum skv. 109.–113. gr. koma eftirtaldar kröfur ķ žeirri röš sem hér segir:
1. kröfur um vexti, veršbętur, gengismun og kostnaš af innheimtu kröfu skv. 112. eša 113. gr. sem hafa falliš til eftir aš śrskuršur gekk um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta,
2. kröfur um févķti einkaréttarlegs ešlis nema aš žvķ leyti sem skašabętur felast ķ žeim,
3. kröfur um gjafir,
4. kröfur sem um hefur veriš samiš aš vķki fyrir öllum öšrum kröfum,
5. kröfur um vexti, veršbętur, gengismun og kostnaš af innheimtu kröfu skv. 2.–4. tölul. sem hafa falliš til eftir aš śrskuršur gekk um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta.
Viš framsal eša önnur ašilaskipti aš kröfu fylgja réttindi į hendur žrotabśi skv. 109.–114. gr.
Nś greišir samskuldari žrotabśs kröfu, og fer žį um framkröfu hans į hendur žrotabśinu meš sama hętti og kröfuna sem var greidd, en žó rżrir žaš ekki sjįlfstęš tryggingarréttindi sem samskuldarinn kann aš eiga.
Dómsmįl veršur ekki höfšaš ķ héraši gegn žrotabśi nema męlt sé sérstaklega fyrir um heimild til žess ķ lögum eša um opinbert mįl sé aš ręša og krafist sé refsivišurlaga sem mį įkveša į hendur žrotabśi. Mį žį höfša mįliš ķ žvķ umdęmi žar sem skiptin fara fram.
Halda mį mįli til dóms ef žaš hefur veriš höfšaš į hendur žrotamanninum og dómur ekki gengiš ķ žvķ įšur en śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta, enda tilkynni stefnandi žess skiptastjóra um žaš. Tekur žį žrotabśiš viš ašild mįlsins ef žęr skyldur, sem mįliš varša, falla į žaš, en ella mį halda žvķ til dóms į hendur žrotamanninum ef um einstakling er aš ręša. Ef mįl sem mį halda til dóms į hendur žrotabśinu hefur veriš dómtekiš vegna śtivistar žrotamannsins eftir uppkvašningu śrskuršar um töku bśs hans til gjaldžrotaskipta mį žrotabśiš krefjast endurupptöku žess eftir reglum um lögmęt forföll.
Kröfu um ašför, kyrrsetningu, lögbann eša löggeymslu veršur ekki komiš fram gegn žrotabśi.
Kröfu um naušungarsölu į eign žrotabśs veršur ekki komiš fram į fyrstu sex mįnušum eftir uppkvašningu śrskuršar um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta nema aš kröfu eša meš samžykki skiptastjóra. Eftir žaš getur sį sem hefur heimild til aš krefjast naušungarsölu įn frekari dóms, sįttar eša ašfarar komiš henni fram į eign žrotabśsins ef krafa hans hefši veriš komin ķ gjalddaga įn tillits til 1. mgr. 99. gr.
Sį sem vill halda uppi kröfu į hendur žrotabśi og getur ekki fylgt henni eftir skv. 116. gr. skal lżsa henni fyrir skiptastjóra.
Kröfulżsing skal vera skrifleg og tekiš fram ķ hvers žįgu hśn sé gerš, svo ekki verši um villst. Ķ henni skulu kröfur tilteknar svo skżrt sem verša mį, svo sem fjįrhęš kröfu og vaxta ķ krónum og hverrar stöšu sé krafist aš hśn njóti ķ skuldaröš, eša um afhendingu tiltekins hlutar, įkvöršun į tilgreindum réttindum į hendur žrotabśinu, lausn undan tiltekinni skyldu viš žaš, skyldu žess til įkvešinnar athafnar eša til aš lįta af henni, greišslu kostnašar af innheimtu kröfunnar eša gęslu hagsmuna af henni o.s.frv. Ķ kröfulżsingu skal enn fremur greina žęr mįlsįstęšur sem kröfuhafi byggir rétt sinn į hendur žrotabśinu į, svo og önnur atvik sem žarf aš greina samhengis vegna.
Žau gögn skulu fylgja kröfulżsingu sem kröfur eru studdar viš.
Skiptastjóri skal stašfesta móttöku kröfulżsingar ef eftir žvķ er leitaš.
Krafa lįnardrottins um gjaldžrotaskipti, sem hefur veriš tekin til greina, telst nęgileg lżsing kröfu į hendur žrotabśinu ef hśn fullnęgir įkvęšum 2. og 3. mgr.
Kröfulżsingu fyrir skiptastjóra fylgja sömu įhrif og ef mįl hefši veriš höfšaš um kröfuna į žeirri stund sem hśn berst honum.
Ef kröfu į hendur žrotabśi er ekki lżst fyrir skiptastjóra įšur en fresti lżkur skv. 2. mgr. 85. gr. og ekki er unnt aš fylgja henni fram gagnvart žvķ skv. 116. gr., žį fellur hśn nišur gagnvart bśinu nema:
1. kröfunni sé lżst įšur en bošaš er til skiptafundar um frumvarp til śthlutunar śr bśinu og samžykki fįist fyrir aš krafan komist aš hjį 3/4hlutum žeirra kröfuhafa sem fęru į mis viš greišslu af žeim sökum, tališ bęši eftir höfšatölu kröfuhafanna og fjįrhęšum krafna žeirra,
2. kröfuhafinn sé bśsettur erlendis og hafi hvorki veriš kunnugt né mįtt vera kunnugt um gjaldžrotaskiptin, enda sé kröfunni lżst įn įstęšulausra tafa og įšur en bošaš er til skiptafundar um frumvarp til śthlutunar śr bśinu,
3. krafan sé höfš uppi til skuldajafnašar viš kröfu žrotabśsins aš fullnęgšum skilyršum 100. gr.,
4. um kröfu sé aš ręša skv. 109. gr.,
5. um kröfu sé aš ręša skv. 1.–3. tölul. 110. gr. eša hśn hafi annars fyrst oršiš til eftir uppkvašningu śrskuršar um aš bśiš sé tekiš til gjaldžrotaskipta og henni er lżst įn įstęšulausra tafa og įšur en bošaš er til skiptafundar um frumvarp til śthlutunar śr bśinu,
6. um kröfu sé aš ręša sem hefur raknaš viš vegna riftunar, sbr. 143. gr., og henni er lżst įn įstęšulausra tafa og įšur en bošaš er til skiptafundar um frumvarp til śthlutunar śr bśinu.
Žegar kröfulżsingarfresti er lokiš skal skiptastjóri tafarlaust gera skrį um žęr kröfur sem hafa komiš fram, žar sem hann lętur ķ ljós sjįlfstęša afstöšu sķna til žess hvort og žį hvernig hann telji aš višurkenna eigi hverja kröfu um sig. Ķ skrįnni skal getiš hvers efnis kröfurnar séu, fjįrhęša žeirra og umkrafinnar stöšu ķ skuldaröš, ef žvķ er aš skipta. Skiptastjóra er žó óskylt aš taka afstöšu til kröfu ef telja mį fullvķst aš ekki geti komiš til greišslu hennar aš neinu leyti viš skiptin.
Ef skiptastjóri fellst ekki į aš višurkenna kröfu aš öllu leyti, eins og henni hefur veriš lżst, skal hann tilkynna hlutašeigandi kröfuhafa um afstöšu sķna til hennar meš minnst viku fyrirvara įšur en skiptafundur veršur haldinn til aš fjalla um skrį um lżstar kröfur. Tilkynningin skal send meš sannanlegum hętti og tekiš skżrlega fram ķ henni hverjar afleišingar žaš hafi ef afstöšu skiptastjóra veršur ekki mótmęlt į skiptafundinum, sbr. 3. mgr. 120. gr. Ķ staš tilkynningar getur skiptastjóri žó sent hlutašeiganda eintak kröfuskrįr, enda komi žį žar fram žaš sem ella hefši veriš ķ tilkynningunni.
Skiptastjóri skal lįta eintak kröfuskrįr liggja fyrir į starfsstofu sinni ķ aš minnsta kosti viku fyrir skiptafund til sżnis fyrir žį sem žangaš koma og hafa lżst kröfu ķ žrotabśiš. Žį ber skiptastjóra aš lįta žeim ķ té eintak kröfuskrįr sem hafa lżst kröfu į hendur žrotabśinu og leita eftir žvķ, en honum er heimilt aš krefjast greišslu til bśsins fyrir kostnaši af gerš eintaksins. Žrotamašurinn eša forrįšamašur félags eša stofnunar, sem er til gjaldžrotaskipta, skal eiga sama ašgang aš kröfuskrį, en ašrir ekki nema skiptastjóri telji sżnt aš žeir eigi lögvarinna hagsmuna aš gęta af žvķ.
Kröfuhafi, sem vill ekki una afstöšu skiptastjóra til višurkenningar kröfu sinnar į hendur žrotabśinu, skal lżsa yfir mótmęlum sķnum į skiptafundi, sem er haldinn til aš fjalla um skrį um lżstar kröfur, eša tilkynna žaš skiptastjóra meš bréfi sem berst honum ekki sķšar en į žeim fundi. Meš sama hętti er kröfuhafa rétt aš mótmęla afstöšu skiptastjóra til višurkenningar kröfu sem annar kröfuhafi hefur gert hafi nišurstaša um hana įhrif viš skiptin į hagsmuni žess sem hefur uppi mótmęlin.
Skiptastjórinn leggur fyrir kröfuskrį og kröfulżsingar į skiptafundinum įsamt mótmęlum sem kunna aš hafa borist skv. 1. mgr. Žar skal hann eftir föngum veita fundarmönnum žęr skżringar sem žeir ęskja um efni einstakra krafna, įstęšur fyrir afstöšu sinni til višurkenningar žeirra og framkomin mótmęli gegn žeim, en um rétt til fundarsóknar skal fariš eftir įkvęšum 125. gr. Komi fram mótmęli į fundinum gegn afstöšu skiptastjóra til višurkenningar kröfu og žeir eru staddir žar bįšir eša allir sem hafa mótmęlt og mótmęli beinast eftir atvikum gegn, skal skiptastjóri reyna aš jafna įgreininginn, en annars skal hann boša žį sem eiga hlut aš mįli sem fyrst til sérstaks fundar ķ žvķ skyni. Verši įgreiningur ekki leystur meš žeim hętti skal skiptastjóri beina mįlefninu til hérašsdóms eftir 171. gr.
Aš žvķ leyti sem mótmęli koma ekki fram skv. 1. mgr. gegn afstöšu skiptastjóra til višurkenningar kröfu telst afstašan endanlega samžykkt viš skiptin.
Ef kröfu er lżst eftir aš kröfulżsingarfresti er lokiš, en ekki er vķst aš hśn sé fallin nišur fyrir žęr sakir, skal skiptastjóri svo fljótt sem verša mį taka afstöšu til žess hvort og žį hvernig hann telji eiga aš višurkenna hana. Hann skal sķšan boša til skiptafundar til aš fjalla um afstöšu sķna til kröfunnar. Um rétt til mótmęla gegn afstöšu skiptastjóra, mešferš mótmęla sem kunna aš koma fram og žżšingu žess aš engum mótmęlum sé hreyft gilda įkvęši 120. gr.
Mešan į gjaldžrotaskiptum stendur fer skiptastjóri meš forręši žrotabśsins og er einn bęr um aš rįšstafa hagsmunum og svara fyrir skyldur žess, sbr. žó 130. gr. Hann kemur fram af hįlfu bśsins fyrir dómi og gerir samninga og ašra löggerninga ķ nafni žess.
Skiptastjóri skal einkum gęta žess ķ störfum sķnum aš skiptum verši lokiš įn įstęšulauss drįttar, aš allar eignir og öll réttindi žrotabśsins komi fram og verši rįšstafaš į sem hagkvęmastan hįtt, aš kröfur žess og innstęšur verši heimtar inn, aš engin žau réttindi žess fari forgöršum sem geta haft veršgildi og gripiš verši til žeirra ašgerša sem verša annars taldar naušsynlegar til aš varna tjóni. Hann skal og gęta žess aš peningaeign žrotabśsins beri sem hagkvęmasta vexti į reikningi viš banka eša sparisjóš meš tilliti til žess um hve langan tķma megi ętla aš hann hafi hana undir höndum.
Skiptastjóri skal, svo fljótt sem tök eru į eftir skipun sķna, hefjast handa um rįšstöfun į žeim eignum og réttindum sem telja mį sżnt aš tilheyri žrotabśinu, enda žyki honum ekki hagkvęmara fyrir hagsmuni žess aš rįšstöfun verši frestaš um sinn. Ef žrotamašurinn leitar naušasamnings skv. 21. kafla skal skiptastjóri žó ekki rįšstafa eignum eša réttindum žannig aš fari ķ bįga viš žęr umleitanir nema hann telji žaš naušsynlegt til aš varna tjóni eša verulegum kostnaši eša sį fjöldi lįnardrottna greiši atkvęši gegn frestun rįšstafana į skiptafundi sem mundi nęgja til aš naušasamningsumleitanir bęru ekki įrangur. Skiptastjóri skal heldur ekki rįšstafa eignum eša réttindum frekar en žörf krefur eša naušsynlegt er til aš varna tjóni eša verulegum kostnaši ef hann telur sennilegt aš skiptunum kunni aš ljśka eftir 2. mgr. 154. gr.
Ef eign er ķ vörslum žrotabśsins og óvissa er um réttindi yfir henni eša vitaš er aš hśn tilheyri žvķ ekki, en enginn gefur sig fram innan kröfulżsingarfrests til aš krefjast hennar, mį skiptastjóri rįšstafa henni aš undangenginni birtingu įskorunar ķ Lögbirtingablaši til eigandans um aš gefa sig fram. Ef eignin liggur undir skemmdum eša meiri kostnašur vęri af varšveislu hennar į kröfulżsingarfresti en ętla mį aš andvirši hennar nemi mį skiptastjóri žó rįšstafa henni į kröfulżsingarfresti aš undangenginni įskorun samkvęmt įšursögšu. Fé sem fęst fyrir slķka eign rennur til žrotabśsins ef enginn kallar eftir žvķ.
Nś stendur ekki svo į sem ķ 2. mgr. segir, skiptastjóri selur eša rįšstafar eign eša réttindum sem žrišji mašur var meš réttu eigandi aš og skiptastjóri vissi eša mįtti vita um rétt hans, og getur žį žrišji mašur krafiš žrotabśiš um bętur ef hann fęr ekki tjón sitt bętt meš kröfu skv. 2. mgr. 109. gr. Slķk bótakrafa nżtur stöšu skv. 3. tölul. 110. gr. Hafi sala eša rįšstöfun įtt sér staš eftir lok kröfulżsingarfrests og žrišji mašur hefur ekki lżst tilkalli sķnu įšur en hśn fór fram getur hann ekki haft uppi kröfu į hendur kaupanda sem hvorki vissi né mįtti vita um réttindi hans.
Skiptastjóri tekur įkvaršanir um hvernig eignum og réttindum žrotabśsins verši rįšstafaš, žar į mešal hvernig og hverjum žęr verši seldar og gegn hverju verši, sbr. žó 129. gr., og hvort kröfu verši haldiš uppi, mįl verši höfšaš um hana eša hśn gefin eftir.
Skiptastjóri heldur skiptafundi eftir žvķ sem honum žykir henta til aš kynna rįšstafanir sem hann hefur gert, leita eftir atvikum tillagna eša įkvaršana um rįšstafanir sem eru enn ógeršar og gefa kost į aš slķkar tillögur verši settar fram. Skiptastjóra er žó skylt aš taka žessi mįlefni į dagskrį į skiptafundi sem er haldinn til aš fjalla um skrį um lżstar kröfur og honum er jafnframt skylt aš boša til skiptafundar ķ žessu skyni ef žess er krafist skriflega af žeim sem fęru aš minnsta kosti meš fimmtung atkvęša į fundinum. Įkvaršanir skiptafundar um rįšstafanir, sem eru enn ógeršar, binda skiptastjóra samkvęmt žvķ sem segir ķ 127. gr.
Žótt skiptastjóri boši ekki til skiptafundar um einstakar rįšstafanir sķnar er honum rétt aš rįšfęra sig įšur en žęr verša geršar viš kröfuhafa sem žęr varša sérstaklega eša hafa annars hagsmuni umfram ašra af žeim.
Kröfuhafi į rétt į aš sękja skiptafundi ef hann hefur lżst kröfu sinni fyrir skiptastjóra og henni hefur ekki endanlega veriš hafnaš.
Skiptastjóri getur heimilaš öšrum fundarsókn, žar į mešal žrotamanni eša forrįšamanni félags eša stofnunar sem er til gjaldžrotaskipta, ef fundarefniš varšar hagsmuni žeirra, vera žeirra į fundinum gęti oršiš til hagręšis eša enginn sem į rétt til fundarsóknar hreyfir athugasemdum viš aš žeir séu višstaddir. Slķkir menn njóta ekki mįlfrelsis eša tillöguréttar į fundinum nema aš žvķ leyti sem skiptastjóri įkvešur.
Aš žvķ leyti sem žarf aš įkveša atkvęši į skiptafundum rįšast žau af fjįrhęšum krafna žeirra sem eiga rétt til fundarsóknar skv. 1. mgr. 125. gr. og hafa lżst kröfum um peningagreišslu. Ef skiptastjóri hefur ekki enn tekiš afstöšu til višurkenningar kröfu eša hśn er tryggš aš hluta, ógjaldfallin, umdeild eša skilyrt, skal skiptastjóri įkveša henni atkvęši til brįšabirgša.
Ef skiptastjóri telur ljóst aš krafa fįist greidd aš fullu eša aš engu greidd hvernig sem atkvęšagreišsla kynni aš fara į skiptafundi nżtur lįnardrottinn ekki atkvęšisréttar į grundvelli hennar.
Séu atkvęši greidd um mįlefni sem varša sérstaka hagsmuni einstaks lįnardrottins skulu atkvęši hlutašeiganda falla nišur.
Skiptafundur er įlyktunarfęr ef hann er sóttur af žeim sem fara meš minnst žrišjung atkvęša skv. 126. gr.
Skiptastjóri er bundinn af įkvöršun įlyktunarfęrs skiptafundar ef allir fundarmenn hafa veriš į einu mįli. Telji skiptastjóri slķka įkvöršun žó andstęša lögum, óheišarlega, óframkvęmanlega eša bersżnilega fara ķ bįga viš hagsmuni lįnardrottna sem sóttu ekki fundinn eša geta enn gefiš sig fram mį hann virša įkvöršunina aš vettugi og annašhvort leggja mįlefniš fyrir nżjan skiptafund eša rįša žvķ sjįlfur til lykta.
Greini fundarmenn į um įkvöršun į įlyktunarfęrum skiptafundi er skiptastjóra aš öšru jöfnu rétt aš fylgja įlyktun meiri hlutans. Žaš skal žó ekki gert ef efni eru til aš vķkja frį henni vegna žeirra atvika sem eru talin ķ 2. mgr. eša ętla mį aš meirahlutavaldi sé misbeitt minni hlutanum til tjóns. Telji skiptastjóri ekki fęrt aš fara aš įlyktun meiri hlutans getur hann lagt mįlefniš fyrir nżjan skiptafund eša rįšiš žvķ sjįlfur til lykta.
Falli atkvęši jöfn į įlyktunarfęrum skiptafundi skal skiptastjóri rįša mįlefninu til lykta į žann veg sem hann telur best eiga viš, nema hann kjósi fremur aš boša til nżs fundar um žaš.
Skiptastjóri skal kynna įkvaršanir sķnar um fundarefni skv. 127. gr. jafnharšan į skiptafundum nema hann telji naušsynlegt aš fresta įkvöršun til nżs fundar.
Męti ekki lįnardrottinn til skiptafundar sem hann hefur veriš bošašur til glatar hann rétti til aš hafa uppi mótmęli eša kröfur vegna įkvaršana og rįšstafana sem hafa veriš teknar žar eša kynntar.
Lįnardrottinn sem į atkvęši um mįlefni bśsins og telur įkvöršun eša rįšstöfun skiptastjóra ólögmęta getur mótmęlt henni žegar į žeim fundi sem hśn er kynnt, en ella į nęsta fundi sem hann er bošašur til hafi hann ekki glataš rétti til žess skv. 2. mgr. Komi slķk mótmęli fram skal skiptastjóri leitast viš aš jafna įgreininginn, en takist žaš ekki skal hann beina mįlefninu til hérašsdóms eftir 171. gr. Mešan įgreiningur hefur ekki veriš leiddur til lykta skulu ekki geršar frekari rįšstafanir um mįlefniš nema naušsynlegt sé til aš réttindi eša munir fari ekki forgöršum eša rżrni aš mun.
Ef rįšstafa į eign žrotabśsins sem er bundin vešréttindum eša öšrum tryggingarréttindum og skiptastjóri telur aš hśn verši ekki seld gegn žvķ verši aš allir hlutašeigendur fįi fullnustu krafna sinna skal hann boša žį sem eiga réttindi yfir eigninni til vešhafafundar. Um bošun og önnur atriši varšandi framkvęmd vešhafafundar skal fariš eftir sömu reglum og gilda um skiptafundi aš žvķ leyti sem ekki er męlt hér į annan veg, en atkvęši verša žar ekki greidd svo bindandi sé fyrir minni hluta.
Skiptastjóri skal kynna rįšageršir sķnar um rįšstöfun vešbundinnar eignar į vešhafafundi. Hann skal leita žar heimildar fundarmanna til aš rįšstafa eigninni meš žeim įhrifum aš žeir fundarmenn, sem kunna aš fara į mis viš fullnustu af söluverši eignarinnar, glati žeim tryggingarréttindum sem žeir kunna aš njóta.
Ef eigninni er ekki rįšstafaš meš naušungarsölu og skiptastjóra berst boš ķ hana, sem hann telur višunandi en nęgir žó ekki til aš fullnęgja réttindum allra hlutašeigenda, skal hann boša žį sem fęru į mis viš fullnustu į nż til fundar, enda hafi žeir ekki įšur veitt heimild skv. 2. mgr. Ķ fundarboši skal koma skżrlega fram hvert verš sé bošiš ķ eignina og mat skiptastjóra į žvķ hversu langt žaš muni hrökkva til aš fullnęgja kröfum žeirra sem eiga réttindi yfir henni.
Į vešhafafundi skv. 3. mgr. skal skiptastjóri gefa žeim fundarmönnum, sem fęru į mis viš fullnustu ef boši vęri tekiš, kost į aš ganga inn ķ bošiš eša gera hęrra boš. Ef fleiri slķkir fundarmenn en einn lżsa yfir vilja į fundinum til aš ganga inn ķ boš og sammęli verša ekki um annaš skal žeim gefinn kostur į aš gera hęrra boš. Skiptastjóri skal įkveša į fundinum hverju boši verši tekiš nema hann telji efni til aš fresta įkvöršun eša leita frekari boša ķ hana.
Žegar skiptastjóri rįšstafar eign skv. 4. mgr. falla sjįlfkrafa nišur žau tryggingarréttindi yfir eigninni sem fįst ekki fullnęgt af söluverši hennar. Aš kröfu skiptastjóra skulu slķk réttindi afmįš ef žeim hefur veriš žinglżst, enda leggi hann fyrir fundargeršir, fundarboš og önnur gögn žvķ til stašfestingar aš skilyršum fyrir žvķ sé fullnęgt.
Vešhafi eša annar sį sem į réttindi yfir eign, sem er fariš meš eftir įkvęšum žessarar greinar, getur haft uppi mótmęli vegna mešferšar hennar meš žeim hętti sem segir ķ 3. mgr. 128. gr.
Įkveši skiptastjóri aš halda ekki uppi hagsmunum sem žrotabśiš kann aš njóta eša geta notiš hvort sem žaš er gert samkvęmt įlyktun skiptafundar eša ekki getur lįnardrottinn, sem hefur lżst kröfu į hendur bśinu sem hefur ekki žegar veriš hafnaš, gert žaš ķ eigin nafni til hagsbóta bśinu hafi skiptastjóri ekki žegar skuldbundiš žaš į annan veg. Sį sem vill gera slķkt skal tilkynna žaš skiptastjóra tafarlaust og bera sjįlfur kostnaš og įhęttu af ašgeršum sķnum en hann getur krafiš žrotabśiš um endurgreišslu kostnašar aš žvķ leyti sem bśinu įskotnast fé af žeim.
Grķpi enginn lįnardrottinn til ašgerša skv. 1. mgr. mį žrotamašurinn gera žaš ef um einstakling er aš ręša.
Hafi lįnardrottinn eša žrotamašurinn tekiš aš sér hagsmuni žrotabśsins skv. 1. eša 2. mgr. getur skiptastjóri hvenęr sem er tekiš viš žeim į nż, enda greiši žį žrotabśiš hlutašeiganda um leiš žann kostnaš sem hefur falliš til af žessum sökum.
Krefjast mį riftunar į gjafagerningi ef gjöfin var afhent į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag.
Krefjast mį riftunar į gjafagerningi ef gjöfin var afhent sex til tólf mįnuši fyrir frestdag nema leitt sé ķ ljós aš žrotamašurinn hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir afhendinguna. Žetta gildir einnig um gjafir til nįkominna sem hafa veriš afhentar sex til tuttugu og fjóra mįnuši fyrir frestdag.
Ekki veršur krafist riftunar venjulegra tękifęrisgjafa, svipašra gjafa eša styrkveitinga ef gerningar sem žessir voru ekki kostnašarsamari en svaraši til ašstöšu žrotamannsins.
Ef žrotamašurinn hefur afsalaš sér arfi į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag mį krefjast riftunar į žeirri rįšstöfun. Hafi arfinum veriš śthlutaš įšur en śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta skal beina kröfu aš žeim sem hefur fengiš arf eša aukinn arf vegna arfsafsalsins.
Krefjast mį riftunar į arfsafsali sem hefur veriš gefiš sex til tuttugu og fjóra mįnuši fyrir frestdag nema leitt sé ķ ljós aš žrotamašurinn hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir arfsafsališ.
Hafi fjįrslit fariš fram milli žrotamannsins og maka hans eša sambżlismanns, og hann hefur afsalaš sér rétti viš žau, mį krefjast riftunar eftir reglum 1. og 2. mgr. į žeirri rįšstöfun aš žvķ leyti sem fyrrum maki žrotamannsins eša sambżlismašur hefur fengiš meira ķ sinn hlut viš fjįrslitin en honum hefši boriš.
Krefjast mį riftunar į greišslu į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag frį žrotamanninum til nįkominna į launum, öšru endurgjaldi fyrir vinnu eša eftirlaunum, ef greišslan var bersżnilega hęrri en sanngjarnt var mišaš viš vinnuna, tekjur af atvinnurekstrinum og önnur atvik. Ašeins veršur rift aš žvķ leyti sem greišslan var hęrri en sanngjarnt var.
Sama gildir um greišslu sex til tuttugu og fjórum mįnušum fyrir frestdag nema leitt sé ķ ljós aš žrotamašurinn hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir greišsluna.
Krefjast mį riftunar į greišslu skuldar į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag ef greitt var meš óvenjulegum greišslueyri, fyrr en ešlilegt var eša greidd var fjįrhęš sem hefur skert greišslugetu žrotamannsins verulega, nema greišslan hafi virst venjuleg eftir atvikum.
Krefjast mį riftunar slķkrar greišslu til nįkominna sex til tuttugu og fjórum mįnušum fyrir frestdag nema leitt sé ķ ljós aš žrotamašurinn hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir greišsluna.
Ef žrotamašurinn hefur greitt vķxil eša tékka veršur žeirri rįšstöfun ekki rift gagnvart žeim sem varš aš taka viš greišslu til aš halda vķxil- eša tékkarétti į hendur öšrum nema žrotabśiš sanni aš ekki hafi veriš unnt aš fį greišslu hjį žeim. Hins vegar ber žeim aš greiša fjįrhęšina sem aš lokum hefši bešiš tjón ef žrotamašurinn hefši ekki greitt, enda hefšu veriš skilyrši til aš rifta ef žrotamašurinn hefši greitt honum.
Įkvęši um riftun greišslu gilda einnig um skuldajöfnuš ef ekki mętti beita honum skv. 100. gr.
Krefjast mį riftunar į vešrétti eša öšrum tryggingarréttindum sem kröfuhafi fékk į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag en ekki um leiš og stofnaš var til skuldarinnar. Žaš sama į viš ef slķkum réttindum er ekki žinglżst eša žau eru ekki tryggš į annan hįtt gegn fullnustugeršum įn įstęšulauss drįttar eftir aš skuldin varš til og ekki fyrr en į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag.
Krefjast mį riftunar į vešrétti eša öšrum tryggingarréttindum sem hafa veriš sett til hagsbóta fyrir nįkomna sex til tuttugu og fjórum mįnušum fyrir frestdag og įkvęši 1. mgr. eiga aš öšru leyti viš, nema leitt sé ķ ljós aš žrotamašurinn hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir stofnun tryggingarréttindanna.
Kyrrsetning ķ eign žrotamannsins fellur sjįlfkrafa nišur viš uppkvašningu śrskuršar um töku bśs hans til gjaldžrotaskipta ef eignin rennur til žrotabśsins. Eins fer um löggeymslu og fjįrnįm sem hefur veriš gert ķ eign žrotamannsins į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag ef eignin rennur til žrotabśsins.
Sama gildir um löggeymslu og fjįrnįm sem hefur veriš gert sex til tuttugu og fjórum mįnušum fyrir frestdag aš kröfu einhvers sem er nįkominn žrotamanni, nema sį leiši ķ ljós meš mįlsókn aš žrotamašur hafi žį veriš gjaldfęr og žaš žrįtt fyrir fullnustugeršina.
Krefjast mį riftunar į greišslu skuldar ef greitt var eftir frestdag nema reglur XVII. kafla hefšu leitt til aš skuldin hefši greišst viš gjaldžrotaskipti, naušsynlegt hafi veriš aš greiša til aš komast hjį tjóni eša sį sem greišslu naut hafi hvorki vitaš né mįtt vita aš komiš hafi fram beišni um heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings eša krafa um gjaldžrotaskipti.
Krefjast mį riftunar annarra rįšstafana sem hafa veriš geršar eftir frestdag nema rįšstöfunin hafi veriš naušsynleg ķ žįgu atvinnurekstrar žrotamannsins, ešlileg af tilliti til sameiginlegra hagsmuna lįnardrottna eša til aš fullnęgja daglegum žörfum. Ekki veršur rift gagnvart žeim sem mįtti lķta svo į aš rįšstöfunin hafi veriš žess ešlis sem į undan segir eša hvorki vissi né mįtti vita um beišni um heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings eša kröfu um gjaldžrotaskipti.
Ef ašstošarmašur skuldarans viš greišslustöšvun eša umsjónarmašur meš naušasamningsumleitunum hans hefur samžykkt greišslu eša rįšstöfun, veršur ekki rift nema samžykkiš hafi bersżnilega veriš gefiš ķ andstöšu viš heimildir laga žessara til rįšstafana.
Ef žaš er skilyrši riftunar aš rįšstöfun eša fullnustugerš fari fram į tilteknum tķma telst žaš skilyrši uppfyllt ef žinglżsing eša önnur tryggingarrįšstöfun, sem er naušsynleg til aš hindra aš betri réttur fįist meš fullnustugerš, fer fram į žeim tiltekna tķma.
Krefjast mį riftunar rįšstafana sem į ótilhlżšilegan hįtt eru kröfuhafa til hagsbóta į kostnaš annarra, leiša til žess aš eignir žrotamannsins verši ekki til reišu til fullnustu kröfuhöfum eša leiša til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef žrotamašurinn var ógjaldfęr eša varš žaš vegna rįšstöfunarinnar og sį sem hafši hag af henni vissi eša mįtti vita um ógjaldfęrni žrotamannsins og žęr ašstęšur sem leiddu til žess aš rįšstöfunin vęri ótilhlżšileg.
Ef riftun fer fram meš stoš ķ 131.–138. gr. skal sį sem hafši hag af riftanlegri rįšstöfun eša fullnustugerš greiša žrotabśinu fé sem svarar til žess sem greišsla žrotamannsins hefur oršiš honum aš notum, žó ekki hęrri fjįrhęš en sem nemur tjóni žrotabśsins. Hafi hann fengiš peninga greidda eša hafi greišsla žrotamannsins veriš seld og greišsla fengist fyrir hana ķ peningum skiptir notkun peninganna engu um kröfu žrotabśsins. Ef ljóst er aš višsemjanda var kunnugt um riftanleika rįšstöfunarinnar skal žó dęma hann til greišslu tjónsbóta.
Hagnaš sem fęst eftir aš riftunarmįl er höfšaš skal greiša žrotabśinu.
Ef riftun fer fram skv. 139. eša 141. gr. skal sį sem hafši hag af riftanlegri rįšstöfun greiša bętur eftir almennum reglum.
Žeim sem er gert aš sęta riftun og greiša žrotabśi fé skv. 142. gr. eša öšrum įkvęšum žessara laga eša afhenda žrotabśinu veršmęti skv. 144. gr. skal skylt aš inna sķna greišslu af hendi til žrotabśsins įn tillits til žess hvenęr śthlutun fari fram śr bśinu. Honum skal heimilt aš koma aš upphaflegri fjįrkröfu sinni į hendur žrotabśinu og njóta jafnrar stöšu viš ašra lįnardrottna sem hafa jafnrétthįar kröfur.
Ef annar hvor ašila krefst skal skila greišslum ķ žeim męli sem žęr eru enn til, enda verši žaš gert įn óhęfilegrar rżrnunar veršmęta. Jafna skal greišslur eftir žvķ sem žarf meš peningagreišslum.
Ef sérstaklega stendur į mį lękka eša fella nišur kröfu į žann sem hafši hag af rįšstöfun eša fullnustugerš ef greišsla kröfunnar vęri svo miklum erfišleikum bundin aš ósanngjarnt megi teljast og önnur atvik leiša til žess sama.
Ef sį sem fékk veršmęti hefur framselt žau žrišja manni į žrotabśiš kröfu į žrišja mann eftir reglum 142.–145. gr. ef hann vissi eša mįtti vita um žęr ašstęšur sem riftunarkrafan byggist į.
Ef žrišji mašur er nįkominn žrotamanni į žrotabśiš kröfu į hann ķ žeim męli sem greinir ķ 1. og 2. mgr. 142. gr. og 143. gr., sbr. 144. og 145. gr., žó aš hann hafi veriš ķ góšri trś.
Ef žrišji mašur hefur sett tryggingu eša gengiš ķ įbyrgš fyrir skuldum žrotamanns en losnaš frį skuldbindingu sinni vegna riftanlegrar greišslu eša fullnustugeršar į žrotabśiš kröfu į žrišja mann eftir reglunum ķ 142. og 143. gr., sbr. 145. gr., ef žrišji mašur vissi eša mįtti vita um ašstęšurnar sem riftunarkrafa byggist į žegar hann losnaši frį skuldbindingu sinni. Žrotabśiš getur krafist veštryggingar į nż ef unnt er aš setja hana.
Ef žrišji mašur er nįkominn žrotamanni į žrotabśiš kröfu į hann skv. 1. og 2. mgr. 142. gr. og 143. gr., sbr. 145. gr., žó aš hann hafi veriš ķ góšri trś.
Įkvęši 1. og 2. mgr. koma ekki ķ veg fyrir riftun gagnvart žrišja manni eftir 2. mgr. 134. gr., 2. mgr. 139. gr. eša 141. gr.
Ef höfša žarf dómsmįl til aš koma fram riftun skal žaš gert įšur en sex mįnušir eru lišnir frį žvķ skiptastjóri įtti žess kost aš gera riftunarkröfuna. Frestur žessi byrjar žó aldrei aš lķša fyrr en viš lok kröfulżsingarfrests.
Frestur skv. 1. mgr. gildir ekki um mótmęli gegn kröfu sem er lżst ķ žrotabśiš.
Frį žvķ śrskuršur er kvešinn upp um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta og žar til frumvarp er gert til śthlutunar śr bśinu getur žrotamašurinn leitaš naušasamnings ķ žvķ skyni aš gjaldžrotaskiptum ljśki meš žvķ aš samningur komist į.
Įkvęši 3. žįttar gilda um naušasamning, sem žrotamašurinn leitar skv. 1. mgr., meš žeim frįvikum sem męlt er fyrir um ķ žessum kafla eša leiša af ešli mįls.
Skiptastjóri gegnir žeim störfum sem umsjónarmašur meš naušasamningsumleitunum gegnir aš öšrum kosti. Skiptastjóri fer eftir sem įšur meš forręši į mįlefnum žrotabśsins eftir almennum reglum žótt naušasamnings sé leitaš.
Aš žvķ leyti sem reglur 3. žįttar miša tiltekin įhrif viš žann dag sem śrskuršur gengur um heimild til aš leita naušasamnings skal varšandi naušasamning skv. 1. mgr. miša žau viš žann dag sem śrskuršur gekk um aš bśiš vęri tekiš til gjaldžrotaskipta.
Ef žrotamašurinn vill leita naušasamnings skal hann tilkynna skiptastjóra žaš skriflega. Ķ tilkynningunni skal greint frį žvķ į hverjum forsendum samningsbošiš sé reist og hvernig žrotamašurinn rökstyšji aš hann muni geta stašiš viš žaš. Žar skulu enn fremur koma fram žęr skżringar viš frumvarp aš naušasamningi sem žrotamašurinn telur žörf.
Meš tilkynningu skv. 1. mgr. skulu fylgja frumvarp aš naušasamningi sem er gert eftir fyrirmęlum 36. gr. og skriflegar yfirlżsingar frį aš minnsta kosti fjóršungi žeirra sem ęttu atkvęšisrétt um naušasamninginn, bęši eftir höfšatölu žeirra og kröfufjįrhęšum, um aš žeir męli meš naušasamningi eftir frumvarpi žrotamannsins.
Skiptastjóri skal įkveša svo fljótt sem verša mį hvort frumvarp žrotamannsins aš naušasamningi verši boriš undir atkvęši. Žaš skal ekki gert ef einhver žau atvik, sem eru talin ķ 1. mgr. 38. gr. og hefšu valdiš synjun um heimild til aš leita naušasamnings įn gjaldžrotaskipta, eru fyrir hendi aš mati skiptastjóra. Ef skiptastjóri neitar aš bera frumvarpiš undir atkvęši og žrotamašurinn fellir sig ekki viš žį neitun skal skiptastjóri leita śrlausnar hérašsdómara um mįlefniš eftir įkvęšum 171. gr.
Nś įkvešur skiptastjóri aš bera megi frumvarp žrotamannsins aš naušasamningi undir atkvęši og bošar hann žį til sérstaks skiptafundar ķ žvķ skyni meš auglżsingu sem hann fęr birta ķ Lögbirtingablaši meš minnst tveggja vikna fyrirvara, žar sem tekiš skal fram aš frumvarp žrotamannsins og skrį skv. 2. mgr. munu liggja frammi til sżnis fyrir lįnardrottna į starfsstöš skiptastjórans sķšustu tvęr vikurnar fyrir fundinn. Slķkur fundur skal žó ekki haldinn fyrr en aš afstöšnum skiptafundi žar sem fjallaš er um skrį um lżstar kröfur ķ žrotabśiš.
Skiptastjóri skal gera skrį um atkvęšisrétt um frumvarp žrotamannsins aš naušasamningi. Ķ skrįnni skulu ašeins greindar žęr kröfur sem hafa hlotiš višurkenningu viš gjaldžrotaskiptin og atkvęšisréttur fylgir aš mati skiptastjóra, en tiltekiš skal hver atkvęši fylgi hverri kröfu, bęši aš höfšatölu og eftir kröfufjįrhęš. Skiptastjóri žarf ekki aš tilkynna lįnardrottnum um hvort eša hvernig kröfur žeirra séu taldar ķ skrįnni nema aš žvķ leyti sem hann telur aš višurkenndri samningskröfu fylgi ekki atkvęši.
Į skiptafundi sem haldinn er til atkvęšagreišslu um frumvarp žrotamannsins aš naušasamningi skal skiptastjóri lżsa eftir athugasemdum um įkvöršun atkvęšisréttar ķ skrį sinni skv. 2. mgr. 151. gr., žar į mešal hvort einhver lįnardrottinn telji sig eiga atkvęšisrétt sem ekki er getiš ķ skrįnni. Žeim atrišum veršur ekki mótmęlt ķ skrį skiptastjórans sem byggja į žvķ sem žegar er śtkljįš viš gjaldžrotaskiptin, sbr. 3. mgr. 120. gr. Nżjum kröfum veršur heldur ekki komiš fram nema aš žvķ leyti sem žeim veršur um leiš komiš aš viš gjaldžrotaskiptin skv. 118. gr.
Um atkvęšafjölda til samžykkis į frumvarpi aš naušasamningi og atkvęšagreišsluna um žaš gilda įkvęši 49.–52. gr., aš öšru leyti en žvķ aš ef śrslit atkvęšagreišslu geta rįšist af įgreiningsatkvęši skal skiptastjóri fį leyst śr įgreiningnum eftir įkvęšum 2. mgr. 120. gr. Frestast žį aš fį nišurstöšu atkvęšagreišslu žar til śrlausn er fengin um įgreininginn.
Ekki er skylt aš tilkynna eša auglżsa žaš sérstaklega ef frumvarp žrotamannsins hefur ekki hlotiš samžykki nęgilegs fjölda atkvęšismanna eša kröfu hans um stašfestingu naušasamnings er hafnaš.
Hafi frumvarpiš hlotiš samžykki skal fariš svo aš um stašfestingu naušasamnings sem segir ķ IX. kafla eftir žvķ sem įtt getur viš. Žó er žaš skilyrši fyrir stašfestingu naušasamnings aš kröfur skv. 109.–112. gr. séu įšur greiddar, fullnęgjandi trygging sé sett fyrir greišslu žeirra eša hlutašeigendur samžykki skriflega aš naušasamningur verši stašfestur įn žess. Ef krafa žrotamannsins um stašfestingu naušasamnings er tekin til greina skal skiptastjóri auglżsa žau lok gjaldžrotaskipta skv. 2. mgr. 162. gr.
Gjaldžrotaskiptum skal žegar lokiš ef naušasamningur kemst į samkvęmt fyrirmęlum XXI. kafla.
Eins skal skiptum lokiš ef žrotamašurinn leggur fram eftir lok kröfulżsingarfrests yfirlżsingar allra žeirra sem hafa lżst kröfum um aš žeir afturkalli žęr eša žrotamašurinn sannar aš žęr séu fallnar nišur.
Ef skiptum lżkur skv. 1. eša 2. mgr. skal skiptastjóri afhenda žrotamanninum žęr eignir žrotabśsins sem hann hefur undir höndum, enda sé kostnašur af skiptunum įšur greiddur. Skiptastjóri skal gera skriflegt yfirlit um žęr greišslur sem hann hefur tekiš viš og innt af hendi vegna žrotabśsins og lįta žaš žrotamanninum ķ té ef hann leitar eftir žvķ.
Ef įgreiningur rķs um heimild til aš ljśka skiptum skv. 2. mgr. skal skiptastjóri beina mįlefninu til hérašsdóms eftir 171. gr.
Ef fram kemur eftir lok kröfulżsingarfrests aš žrotabśiš eigi ekki eignir umfram žaš sem žarf til aš efna kröfur skv. 109. gr. og 1. og 2. tölul. 110. gr. skal skiptum lokiš, eftir atvikum meš greišslu žeirra krafna, į skiptafundi sem er haldinn til aš fjalla um skrį um lżstar kröfur eša skiptafundi sem skiptastjóri bošar sķšar til sérstaklega ķ žvķ skyni. Skiptastjóri getur žó įkvešiš aš skiptum verši fram haldiš žótt žannig standi į ef hann telur aš žrotabśiš geti unniš til frekari réttinda meš mįlshöfšun eša öšrum ašgeršum og sį sem ber įbyrgš į greišslu skiptakostnašar eša annar lįnardrottinn ķ hans staš lżsir sig reišubśinn til aš bera kostnaš af frekari ašgeršum og leggur eftir atvikum fram tryggingu fyrir honum.
Ef skiptastjóri įkvešur aš ljśka skiptum skv. 1. mgr. skal hann kynna žaš į skiptafundi og leggja žar fyrir yfirlit um žęr greišslur sem hann hefur tekiš viš og innt af hendi vegna žrotabśsins. Ef įgreiningur rķs um įkvöršun skiptastjóra skal hann beina mįlefninu til hérašsdóms eftir 171. gr.
Ef skiptum er ekki lokiš skv. 154. eša 155. gr. skal skiptastjóri, svo fljótt sem unnt er, efna žęr kröfur į hendur žrotabśinu sem hafa žegar hlotiš višurkenningu og fįst efndar aš fullu eftir stöšu sinni ķ skuldaröš. Žetta skal žó ekki gert nema fé sé jafnframt tekiš frį til fullrar greišslu į skilyrtum eša umdeildum kröfum sem gętu notiš sömu eša hęrri stöšu ķ skuldaröš, en greišsla žeirra skal žį eftir atvikum innt af hendi um leiš og skilyrši er komiš fram eša įgreiningur er til lykta leiddur.
Aš loknum greišslum skv. 1. mgr. mį skiptastjóri greiša öllum žeim sem nęstir koma ķ skuldaröš upp ķ vęntanlega śthlutun til žeirra, en žess skal žį enn gętt aš fé sé tekiš frį fyrir skilyrtum eša umdeildum kröfum sem gętu notiš sömu stöšu ķ skuldaröš.
Skiptastjóri getur įkvešiš aš ljśka skiptum žótt kröfu hafi veriš lżst sem er hįš ókomnu skilyrši eša dómsmįl er rekiš um ef fyrirséš žykir aš nokkur biš verši enn eftir mįlalokum. Fé skal tekiš frį til aš efna slķkar kröfur eftir žeirri stöšu sem žęr kynnu aš njóta ķ skuldaröš, en um varšveislu fjįrins og endurupptöku skipta til śthlutunar į žvķ fer eftir 163. gr.
Ef žrotabśiš telur til réttinda sem eru umdeild eša vęnta mį aš teljandi biš verši eftir aš megi koma ķ verš eša komi til greišslu, getur skiptastjóri įkvešiš aš ljśka skiptum įn tillits til žeirra. Hann skal žó fylgja réttindunum eftir og taka skiptin upp į nż skv. 164. gr. žegar žrotabśiš getur rįšstafaš žeim. Skiptastjóra er rétt aš taka frį fé til aš męta śtgjöldum af žessum sökum en um mešferš žess skal fariš eftir sömu reglum aš žvķ leyti sem žaš nżtist ekki til fulls.
Nś hefur eignum žrotabśsins veriš komiš ķ verš, kröfur žess innheimtar og įgreiningsmįlum rįšiš til lykta aš öšru leyti en leišir af 157. gr. og skal žį skiptastjóri gera frumvarp til śthlutunar śr bśinu, en ķ frumvarpinu skal eftirfarandi koma fram eftir žvķ sem tilefni er til:
1. yfirlit yfir eignir bśsins žannig aš rįša megi hvaš hafi veriš til ķ reišufé, fengist fyrir einstaka muni, innheimst af kröfum, unnist ķ arš eša vexti o.s.frv.,
2. yfirlit yfir kostnaš af skiptunum og önnur śtgjöld sem bśiš hefur žurft aš bera, en sķšan hvaš hefur veriš greitt af kröfum eftir 1. mgr. 156. gr.,
3. yfirlit yfir eignir sem koma ekki enn til skipta og fé sem er tekiš frį um sinn, sbr. 157. gr., 4. hversu mikiš greišist hverjum lįnardrottni sem hefur ekki žegar fengiš fulla greišslu og hversu mikiš hver žeirra kann įšur aš hafa fengiš upp ķ kröfu sķna skv. 2. mgr. 156. gr.
Skiptastjóri mį įkveša ķ frumvarpinu aš viš śthlutun verši ekki tekiš tillit til krafna sem mjög lķtiš mundi fįst greitt af, en kröfur sem žannig er fariš meš skulu žį taldar žar upp.
Žegar frumvarp hefur veriš gert til śthlutunar skal skiptastjóri boša til skiptafundar til aš fjalla um žaš meš auglżsingu sem hann fęr birta ķ Lögbirtingablaši meš minnst tveggja vikna fyrirvara. Ķ auglżsingunni skal koma fram ķ hverju skyni fundurinn verši haldinn, aš frumvarpiš verši til sżnis fyrir lįnardrottna og ašra sem eiga lögmętra hagsmuna aš gęta į starfsstofu skiptastjórans sķšustu tvęr vikurnar fyrir fundinn og aš vęnta megi aš frumvarpiš verši lagt óbreytt til grundvallar sem śthlutunargerš ef engin andmęli koma fram gegn žvķ.
Um rétt til aš fį ašgang aš frumvarpi til śthlutunar eša eintak af žvķ skal beitt įkvęšum 3. mgr. 119. gr.
Į skiptafundi sem er bošaš til skv. 1. mgr. 159. gr. skal skiptastjóri leggja fram frumvarp til śthlutunar og veita žęr upplżsingar sem fundarmenn ęskja, en um rétt til fundarsóknar skal fariš eftir įkvęšum 125. gr. Skiptastjóri skal verša eftir föngum viš óskum fundarmanna um ašgang aš gögnum um reikningshald bśsins sem hann hefur undir höndum.
Ef žeir sem hafa gert kröfur į hendur žrotabśinu hafa ekki uppi mótmęli gegn frumvarpi til śthlutunar į skiptafundinum skal žaš tališ endanlega samžykkt af žeirra hendi, hvort sem žeir hafa sótt fundinn eša ekki. Skiptastjóri skal žį rita į frumvarpiš aš žaš hafi veriš samžykkt sem śthlutunargerš śr bśinu og gjaldžrotaskiptunum sé žar meš lokiš.
Komi fram mótmęli gegn frumvarpinu į skiptafundinum og žau varša atriši sem hlutašeigandi hefur ekki žegar glataš rétti til aš mótmęla skv. 3. mgr. 120. gr. eša 2. mgr. 128. gr. skal skiptastjóri krefja žann sem hefur mótmęlin uppi svara um hverjar breytingar hann telji eiga gera į frumvarpinu.
Ef ašeins er krafist breytinga sem skiptastjóri telur efni til aš fallast į getur hann breytt frumvarpinu samkvęmt žvķ og lokiš skiptum, ef eingöngu eru leišréttar augljósar eša óverulegar skekkjur eša fundurinn er sóttur af hįlfu allra sem breytingin varšar og žeir samžykkja hana. Verši žaš ekki gert skal skiptastjóri boša til nżs fundar eftir 1. mgr. 159. gr. um frumvarpiš svo breytt.
Verši mótmęlum ekki sinnt meš žeim hętti sem segir ķ 4. mgr. skal skiptastjóri kvešja žį sem mótmęlin varša til fundar, séu žeir ekki staddir į skiptafundinum, og leitast viš aš jafna įgreininginn. Takist žaš ekki skal skiptastjóri beina mįlefninu til hérašsdóms eftir 171. gr. Žegar įgreiningurinn hefur veriš leiddur til lykta skal skiptastjóri gera nżtt frumvarp til śthlutunar og boša til fundar um žaš, nema forsendur fyrra frumvarpsins standi óhaggašar og žaš telst žannig endanlega samžykkt.
Žegar gjaldžrotaskiptum er lokiš skv. 160. gr. skal skiptastjóri tafarlaust senda žeim greišslur sem eiga rétt til žeirra eftir śthlutunargerš.
Verši greišslu ekki komiš til skila skv. 1. mgr., svo sem vegna žess aš lįnardrottinn hefur ekki veitt skiptastjóra upplżsingar um hvar til hans verši nįš, skal skiptastjóri varšveita greišsluna handa hlutašeiganda į sérstökum reikningi viš banka eša sparisjóš sem beri svo hįa vexti sem kostur er. Gefi sį sem į rétt til greišslunnar sig ekki fram viš skiptastjóra inn
Ef lįnardrottinn afsalar sér rétti til greišslu eša skilar henni eftir aš gjaldžrotaskiptum er lokiš skal skiptastjóri rįšstafa henni eftir 164. gr.
Žegar gjaldžrotaskiptum er lokiš skal skiptastjóri tilkynna žaš hérašsdómara skriflega. Žeirri tilkynningu skal fylgja endurrit fundargeršar af skiptafundi žar sem skiptum var lokiš nema žaš hafi veriš gert utan funda, sbr. 154. gr. Eftir žvķ sem viš į skal enn fremur fylgja yfirlit skiptastjóra skv. 3. mgr. 154. gr. eša 2. mgr. 155. gr. eša śthlutunargerš śr bśinu.
Skiptastjóri skal tafarlaust eftir skiptalok fį birta auglżsingu um žau ķ Lögbirtingablaši. Ķ auglżsingunni skal getiš nafns og kennitölu žrotamannsins, hvenęr bśiš var tekiš til gjaldžrotaskipta og skiptum lauk, hvaš greiddist upp ķ kröfur ķ einstökum flokkum og hverrar fjįrhęšar žęr kröfur hafi veriš sem fengust aš engu greiddar. Hafi gjaldžrotaskiptum lokiš meš naušasamningi skal getiš hvers efnis hann sé ķ meginatrišum.
Hafi skiptastjóri lokiš skiptum en tekiš frį fé til aš męta skilyrtri eša umdeildri kröfu skal féš lagt į sérgreindan reikning viš banka eša sparisjóš sem beri svo hįa vexti sem kostur er. Skiptastjóri varšveitir skilrķki fyrir slķkum reikningi.
Žegar komiš er ķ ljós um skilyrši fyrir kröfu eša įgreiningur um hana er leiddur endanlega til lykta skal skiptastjóri taka skiptin upp į nż og greiša kröfuna hafi mįlalok oršiš į žann veg. Ef féš sem var tekiš frį nżtist meš öllu til žeirra žarfa skal skiptastjóri tilkynna og auglżsa skiptalokin skv. 162. gr., en standi eitthvaš eftir af žvķ skal žvķ rįšstafaš eftir 164. gr.
Hafi skiptum veriš lokiš įn tillits til eignar sem bśiš gat žį ekki rįšiš yfir skal skiptastjóri tafarlaust og ótilkvaddur taka skiptin upp į nż ef eignin stendur bśinu til rįšstöfunar. Žegar henni hefur eftir atvikum veriš komiš ķ verš skal skiptastjóri gera frumvarp til višbótarśthlutunar og fara annars svo aš sem segir ķ 158.–162. gr. Skiptastjóri mį žó fresta višbótarśthlutun ef fyrirsjįanlegt er aš frekari eignir komi til rįšstöfunar og hentugra žykir aš śthluta andvirši žeirra allra ķ senn. Ef sś fjįrhęš, sem kęmi til višbótarśthlutunar, er óveruleg og ekki er aš vęnta frekari eigna til rįšstöfunar mį skiptastjóri ljśka skiptum į nż meš greišslu hennar ķ rķkissjóš, en žau mįlalok skulu tilkynnt og auglżst eftir 162. gr.
Komi fram eign eftir lok gjaldžrotaskipta sem hefši įtt aš falla til žrotabśsins skal fariš eftir fyrirmęlum 1. mgr.
Eftir žvķ sem naušsyn krefur skal halda skiptafundi eša grķpa til annarra ašgerša eftir fyrri köflum žessa žįttar viš endurupptöku skv. 1. og 2. mgr.
Gjaldžrotaskipti verša ekki endurupptekin aš öšru leyti en heimilaš er ķ 163. og 164. gr.
Žrotamašurinn ber įbyrgš į skuldum sķnum sem fįst ekki greiddar viš gjaldžrotaskiptin. Ef kröfu hefur veriš lżst viš gjaldžrotaskiptin og ekki fengist greidd viš žau er fyrningu hennar slitiš gagnvart žrotamanninum og byrjar nżr fyrningarfrestur aš lķša į žeim degi sem skiptunum er lokiš, ef krafan var višurkennd, en ella į žeim degi sem kröfunni var lżst.
Ef įgreiningur rķs į dómžingi um beišni skuldara um heimild til įframhaldandi greišslustöšvunar, sbr. 16. gr., skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Skuldarinn skal vera sóknarašili mįlsins en sį sem hefur uppi mótmęli gegn beišni hans veršur varnarašili. Ef mótmęli koma fram gegn beišni skuldarans af hendi fleiri en eins skal leyst śr įgreiningi um hana ķ einu mįli žótt mótmęlin séu ekki byggš į sama grunni, en žeir sem hafa žau uppi skulu žį bįšir eša allir taldir varnarašilar mįlsins.
Ef įgreiningur rķs į dómžingi um kröfu lįnardrottins um aš heimild skuldara til greišslustöšvunar verši felld nišur, sbr. 4. mgr. 26. gr., skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Sį sem hefur uppi kröfu um aš heimild til greišslustöšvunar verši felld nišur veršur sóknarašili mįls en skuldarinn veršur varnarašili.
Ķ mįli sem rķs skv. 1. eša 2. mgr. skal hérašsdómari gefa ašilum žess kost į aš leggja fram gögn sem žeir hafa žegar undir höndum viš žingfestingu og tjį sig stuttlega um mįliš įšur en žaš veršur tekiš til śrskuršar. Ef annar ašilinn eša žeir bįšir eša allir óska eftir žvķ skal hérašsdómari žó fresta mįlinu til ašalflutnings žar sem ašilum gefst bįšum eša öllum ķ senn kostur į aš leggja fram skriflegar greinargeršir og sönnunargögn, en slķkur frestur skal aš jafnaši ekki vera lengri en žrķr sólarhringar. Aš öšru leyti fer um mįliš eftir almennum reglum XXIV. kafla.
Ef įgreiningur rķs į dómžingi um kröfu um aš heimild skuldara til aš leita naušasamnings verši felld nišur, sbr. 4. mgr. 42. gr., skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Sį sem krefst aš heimildin verši felld nišur skal vera sóknarašili mįlsins en skuldarinn veršur varnarašili.
Ef įgreiningur rķs į dómžingi um kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings, sbr. 3. mgr. 56. gr., skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Skuldarinn skal vera sóknarašili mįlsins en sį sem mótmęlir kröfu hans veršur varnarašili. Ef mótmęli koma fram gegn kröfu skuldarans af hendi fleiri en eins skal leyst śr įgreiningi um hana ķ einu mįli žótt mótmęlin séu ekki byggš į sama grunni, en žeir sem hafa žau uppi skulu žį bįšir eša allir taldir varnarašilar mįlsins.
Um mešferš mįls sem rķs skv. 1. eša 2. mgr. fer aš öšru leyti eftir 3. mgr. 166. gr., en žó mį veita fresti ķ mįli skv. 2. mgr. ķ allt aš tvęr vikur.
Ef mótmęli koma fram į dómžingi af hįlfu skuldara viš kröfu lįnardrottins um aš bś hans verši tekiš til gjaldžrotaskipta, sbr. 4. mgr. 70. gr. skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Hlutašeigandi lįnardrottinn skal vera sóknarašili mįls en skuldarinn veršur varnarašili.
Um mešferš mįls sem rķs skv. 1. mgr. fer aš öšru leyti eftir 3. mgr. 166. gr., en žó mį veita fresti ķ slķku mįli ķ allt aš tvęr vikur.
Sį sem krefst śrskuršar hérašsdómara um hvort skiptastjóra verši vikiš śr starfi skv. 3. mgr. 76. gr. skal beina skriflegri kröfu sinni um žaš til hérašsdóms žar sem skiptastjórinn var skipašur til starfans. Ķ kröfunni skal eftirfarandi koma fram:
1. nafn žess sem hefur kröfuna uppi, kennitala hans og heimilisfang, įsamt skżringu į žvķ hvernig hann telji sig eiga ašild aš slķkri kröfu,
2. hver sį skiptastjóri sé sem krafist er aš verši vikiš śr starfi og til hverra starfa hann hafi veriš skipašur,
3. röksemdir fyrir kröfunni įsamt skżringu žeirra atvika sem naušsyn ber til samhengis vegna.
Žau gögn skulu fylgja kröfunni sem hśn er studd viš.
Hérašsdómari fer meš kröfu skv. 1. mgr. eftir įkvęšum XXIV. kafla. Sį sem krefst frįvikningar skiptastjórans skal vera sóknarašili mįls en skiptastjórinn varnarašili.
Ef įgreiningur rķs į dómžingi um kröfu skiptastjóra skv. 3. mgr. 82. gr. eša 1. mgr. 83. gr. skal hérašsdómari žegar ķ staš žingfesta mįl įn undangenginna tilkynninga, žar sem leyst veršur śr įgreiningnum. Hlutašeigandi žrotabś skal vera sóknarašili mįls en sį sem krafan beinist aš veršur varnarašili.
Um mešferš mįls sem rķs skv. 1. fer aš öšru leyti eftir 3. mgr. 166. gr., en žvķ veršur žó ekki frestaš til mįlflutnings nema eftir sameiginlegri ósk ašilanna.
Ef įgreiningur rķs um atriši viš gjaldžrotaskipti sem męlt er fyrir ķ lögum žessum aš skiptastjóri skuli beina til hérašsdóms til śrlausnar, svo og ef skiptastjóri telur žörf śrlausnar hérašsdóms um önnur įgreiningsatriši sem koma upp viš gjaldžrotaskipti, skal hann beina skriflegri kröfu um žaš til žess hérašsdómstóls žar sem hann var skipašur til starfa. Ķ kröfunni skal eftirfarandi koma fram:
1. hver žau gjaldžrotaskipti séu žar sem įgreiningur hefur risiš,
2. nöfn žeirra, sem eiga ašild aš įgreiningnum, kennitölur žeirra og heimilisföng,
3. um hvaš įgreiningur standi og hverjar kröfur hafi komiš fram ķ žvķ sambandi,
4. hvort skiptastjóri telji hlutašeigandi žrotabś žurfa aš eiga ašild aš mįli um įgreininginn.
Žau gögn skulu fylgja kröfunni sem varša įgreiningsefniš.
Hérašsdómari fer meš įgreiningsmįl skv. 1. mgr. eftir įkvęšum XXIV. kafla. Ef įgreiningsefni mįlsins varšar hvort krafa į hendur žrotabśi verši višurkennd skal sį sem hefur kröfuna uppi aš öšru jöfnu verša sóknarašili mįlsins en bśiš eša sį sem andmęlir kröfunni varnarašili. Ef įgreiningsefni mįlsins er annaš skal hérašsdómari įkveša eftir ešli žess hvernig ašild verši hįttaš.
Nś telur žrotabś til réttinda į hendur öšrum, sem mętti sękja ķ einkamįli ķ héraši eftir almennum reglum, og getur žį skiptastjóri leitaš śrlausnar hérašsdómara um réttindin eftir įkvęšum XXIV. kafla ef sį eša žeir sem kröfur beinast aš lżsa sig samžykka žvķ. Skal skiptastjóri žį senda žeim hérašsdómstól, žar sem hann var skipašur til starfa, stefnu og önnur sóknargögn sem eru gerš śr garši eftir reglum laga um mešferš einkamįla ķ héraši, aš öšru leyti en žvķ aš ķ stefnu skal ekki geta žess dómžings žar sem mįliš veršur žingfest. Meš gögnum žessum skal fylgja skrifleg beišni um žessa mįlsmešferš žar sem rökstutt er eftir žörfum aš skilyršum sé fullnęgt fyrir henni.
Žegar hérašsdómara berst beišni įsamt sóknargögnum skv. 1. mgr. skal hann kanna hvort skilyršum sé fullnęgt til aš verša viš henni. Telji hann žaš ekki getur hann neitaš aš fara meš mįliš meš skriflegri įkvöršun, en vilji skiptastjóri ekki una henni getur hann krafist śrskuršar hérašsdómara um neitunina. Ella fer hérašsdómari meš mįliš eftir įkvęšum XXIV. kafla, en ekki er hann bundinn af žeirri afstöšu ef sķšar er krafist frįvķsunar mįlsins.
Aš žvķ leyti sem annaš leišir ekki af įkvęšum žessa kafla veršur ekki leyst śr um skyldur žrišja manns ķ mįlum sem fara eftir įkvęšum XXIV. kafla, nema um sé aš ręša:
1. skyldu til greišslu mįlskostnašar eša réttarfarssektar vegna mįls sem er rekiš eftir XXIV. kafla,
2. skyldu til greišslu gagnkröfu hvort sem er til skuldajafnašar eša sjįlfstęšrar dómsśrlausnar, ef hlutašeigandi hefur sjįlfur lżst kröfu um réttindi sķn viš gjaldžrotaskipti, įgreiningsmįl um kröfu hans er rekiš eftir įkvęšum XXIV. kafla, skilyrši vęru til aš höfša gagnsök um gagnkröfuna eša hafa hana uppi til skuldajafnašar ķ einkamįli um kröfu hans og hann hefur sótt žing žegar gagnkrafan kom fram fyrir dómi,
3. skyldu til greišslu kostnašar varšandi muni sem hlutašeigandi hefur krafist aš fį afhenta viš gjaldžrotaskipti ef įgreiningsmįl um kröfu hans er rekiš eftir XXIV. kafla, en ašeins veršur žį kvešiš į um slķka skyldu sem skilyrši fyrir afhendingu.
Žegar įgreiningsmįl hefur borist hérašsdómara til śrlausnar meš žeim hętti sem segir ķ 169., 171. eša 172. gr. og hann hefur eftir atvikum stašreynt aš skilyrši séu til aš fara meš žaš eftir įkvęšum žessa kafla įkvešur hann staš og stund til žinghalds, žar sem mįliš veršur žingfest, og sendir öllum ašilum mįlsins tilkynningu um žaš, žar sem eftirfarandi skal koma fram:
1. hver hafi krafist śrlausnar hans,
2. hverjir séu ašilar aš mįlinu til sóknar og varnar įsamt kennitölum žeirra og heimilisföngum,
3. hvert įgreiningsefniš sé sem krafist er śrlausnar um og hverjar kröfur sóknarašili mįlsins hafi gert, aš žvķ leyti sem žegar er kunnugt um žęr,
4. hvar og hvenęr mįliš verši žingfest,
5. hverjar afleišingar žaš hafi ef ašilar til sóknar og varnar sękja ekki žing.
Meš tilkynningunni skal fylgja samrit žess skjals sem var beint til hérašsdómara samkvęmt įkvęšum XXIII. kafla ķ žvķ skyni aš leita śrlausnar hans. Sé um mįl aš ręša skv. 172. gr. skal samrit stefnu einnig fylgja tilkynningunni. Hérašsdómara er žó heimilt žess ķ staš aš taka upp ķ tilkynningu sķna texta žess eša žeirra skjala sem hefšu ella fylgt henni.
Tilkynning skv. 174. gr. skal birt mįlsašila eša žeim sem vęri hęfur til aš taka viš birtingu stefnu fyrir hans hönd meš žeim fyrirvara sem hérašsdómari hefur metiš hęfilegan.
Birting skv. 1. mgr. skal fara fram meš sama hętti og stefna veršur birt ķ einkamįli.
Mįl samkvęmt žessum kafla telst höfšaš viš žingfestingu žess, en žį leggur hérašsdómari fram žau gögn um mįliš sem honum hafa borist og hann telur hafa žżšingu fyrir śrlausn žess, įsamt tilkynningum skv. 174. gr. meš gögnum um birtingu žeirra.
Ef sóknarašili mętir ekki viš žingfestingu eša žingsókn hans fellur sķšar nišur skal mįliš fellt nišur, en hérašsdómari mį žį śrskurša varnarašila ómaksžóknun ef hann sękir žing og krefst hennar. Hafi gagnkröfur veriš hafšar uppi ķ mįlinu skv. 4. mgr. 177. gr. skal žó ašeins fella nišur ašalsök en leyst skal žį śr gagnkröfunum į hendur sóknarašila eftir reglu 3. mgr.
Ef varnarašili sękir ekki žing viš žingfestingu eša žingsókn hans fellur sķšar nišur skal fariš meš mįliš eftir almennum reglum um śtivist stefnda ķ einkamįli, en sóknarašila skal žį gefinn kostur į aš leggja fram greinargerš og frekari gögn samkvęmt žvķ sem segir ķ 1. mgr. 177. gr.
Ef sótt er žing af hįlfu beggja eša allra ašila viš žingfestingu og ekki veršur sįtt ķ mįlinu skal hérašsdómari gefa sóknarašila kost į aš skila greinargerš žar sem jafnframt komi fram til fullnašar hverjar kröfur hann hafi uppi og į hverju žęr séu byggšar, įsamt frekari gögnum sem hann hyggst styšja mįlstaš sinn viš. Heimilt er žó aš veita sóknarašila skamman frest ķ žessu skyni ef ekki er um mįl aš ręša sem 172. gr. tekur til, žar sem stefna og sóknargögn hafa žegar komiš fram.
Aš framkomnum gögnum sóknarašila skv. 1. mgr. skal varnarašila gefinn kostur į skömmum fresti til aš leggja fram greinargerš af sinni hendi, žar sem fram komi kröfur hans um formhliš og efnishliš mįls, įsamt gögnum sem hann hyggst styšja mįlstaš sinn viš.
Komi fram krafa af hendi varnarašila um frįvķsun mįlsins skal fariš meš hana eftir almennum reglum um mešferš einkamįla ķ héraši.
Ef sótt er žing af hįlfu sóknarašila getur varnarašili haft uppi sjįlfstęšar kröfur af sinni hendi um śrlausn sakarefnisins ķ greinargerš og skal žį fariš meš žęr sem gagnkröfur ķ mįlinu. Gagnkröfu veršur žó žvķ ašeins komiš aš ķ mįli aš skilyrši vęru til aš hafa hana uppi sjįlfstętt samkvęmt įkvęšum XXIII. kafla, sbr. žó 2. tölul. 173. gr. Sóknarašila skal gefinn kostur į aš skila stuttu skriflegu svari viš gagnkröfum, en mįliš skal rekiš ķ einu lagi um kröfur į bįša vegu.
Hérašsdómari leysir śr mįlum samkvęmt lögum žessum meš śrskuršum. Forsendur skulu fylgja įlyktunarorši śrskuršar.
Aš žvķ leyti sem annaš leišir ekki af įkvęšum žessara laga gilda almennar reglur um mešferš einkamįla ķ héraši um mešferš mįla samkvęmt žessum kafla.
Aš žvķ leyti sem ekki er męlt į annan veg ķ lögum žessum sęta śrskuršir og įkvaršanir hérašsdómara samkvęmt žeim kęru til Hęstaréttar. Žó verša ekki kęršir śrskuršir sem eru kvešnir upp eša įkvaršanir sem eru teknar undir rekstri mįls og mundu ekki sęta kęru ef um vęri aš ręša einkamįl sem vęri rekiš eftir almennum reglum. Žį verša heldur ekki kęršir śrskuršir hérašsdómara sem fela ķ sér lokaįkvöršun hans um įgreiningsefni, nema fullnęgt sé almennum skilyršum til įfrżjunar dómi ķ einkamįli.
Um kęrufresti, kęruna sjįlfa og mešferš hennar ķ héraši og fyrir Hęstarétti gilda sömu reglur og um kęru ķ almennu einkamįli aš žvķ leyti sem ekki er męlt į annan veg ķ lögum žessum.
Aš žvķ leyti sem ekki er kvešiš į annan veg ķ lögum žessum hefur kęra sömu įhrif į mešferš mįls ķ héraši og ef um almennt einkamįl vęri aš ręša.
Lög žessi öšlast gildi 1. jślķ 1992.
Viš gildistöku laga žessara falla brott eftirfarandi lög og įkvęši laga:
1. Gjaldžrotalög, nr. 6 5. maķ 1978.
2. Lög um naušasamninga, nr. 19 4. jśnķ 1924.
3. 82.–87. gr. laga um skipti į dįnarbśum og félagsbśum, o.fl., nr. 3 12. aprķl 1878.
4. 8. mgr. 4. gr. laga um veš, nr. 18 4. nóvember 1887.
5. 5. mgr. 21. gr. laga um verzlanaskrįr, firmu og prókśruumboš, nr. 42 13. nóvember 1903.
6. 3. mgr. 106. gr. vatnalaga, nr. 15 20. jśnķ 1923.
7. 60. gr. laga um réttindi og skyldur hjóna, nr. 20 20. jśnķ 1923.
8. Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. 53. gr. laga um tékka, nr. 94 19. jśnķ 1933, oršin „fyrir skiptarétti“.
9. 2. mįlsl. 3. mgr. 53. gr. og 3. mįlsl. 3. mgr. 54. gr. laga um mešferš einkamįla ķ héraši, nr. 85 23. jśnķ 1936.
10. 2. tölul. 1. mgr. 21. gr. laga um Hęstarétt Ķslands, nr. 75 21. jśnķ 1973.
11. 8. gr. laga um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lķfeyrisréttinda, nr. 55 9. jśnķ 1980.
Viš gildistöku laga žessara breytast eftirtalin įkvęši laga sem hér segir:
1. Ķ 2. tölul. 2. mgr. 43. gr. vķxillaga, nr. 9319. jśnķ 1933, falla nišur oršin „skiptaréttur hefir tekiš til greina beišni hans um ašstoš viš tilraun til naušasamnings“, en ķ staš žeirra kemur: honum hefur veriš veitt heimild til aš leita naušasamnings.
Ķ 3. tölul. 2. mgr. 43. gr. sömu laga falla nišur oršin „skiptaréttur hefir tekiš til greina beišni hans um ašstoš viš tilraun til naušasamninga“, en ķ staš žeirra kemur: honum hefur veriš veitt heimild til aš leita naušasamnings.
Ķ 1. mįlsl. 6. mgr. 44. gr. sömu laga falla nišur oršin „taki skiptaréttur til greina beišni hans um ašstoš viš tilraun til naušasamnings“, en ķ staš žeirra kemur: honum veitt heimild til aš leita naušasamnings. Sķšar ķ sama įkvęši fellur nišur oršiš „naušasamningstilraunirnar“, en ķ staš žess kemur: heimildina til aš leita naušasamnings.
Ķ 2. mįlsl. 6. mgr. 44. gr. sömu laga falla nišur oršin „ašstoš til tilrauna um naušasamning veršur tekin til greina af skiptarétti“, en ķ staš žeirra kemur: heimild til aš leita naušasamnings veršur tekin til greina.
Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. 71. gr. sömu laga falla nišur oršin „fyrir skiptarétti“.
2. Ķ 3. tölul. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19 12. febrśar 1940, falla nišur oršin „eftir aš tilraunir til naušasamninga įn gjaldžrotamešferšar į bśi hans eru byrjašar“, en ķ staš žeirra kemur: mešan hann hefur heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings įn undanfarandi gjaldžrotaskipta.
3. Ķ 1. mįlsl. 28. gr. laga um vįtryggingarsamninga, nr. 20 8. mars 1954, falla nišur oršin „boši hann til naušasamninga“, en ķ staš žeirra kemur: fįi hann heimild til aš leita naušasamnings.
4. Ķ 9. gr. laga um skylduskil til safna, nr. 43 16. maķ 1977, falla nišur oršin „Verši prentsmišja eša fjölföldunarfyrirtęki gjaldžrota eša hętti störfum“, en ķ staš žeirra kemur: Hętti prentsmišja eša fjölföldunarfyrirtęki störfum. Ķ sama įkvęši falla sķšan nišur oršin „žrotabśinu eša“.
5. Ķ 15. gr. laga um hlutafélög, nr. 32 12. maķ 1978, falla nišur oršin „tilkynna žaš skiptarétti, sem įkvešur aš félagi skuli slitiš og bśi žess skipt eša tekiš til gjaldžrotaskipta, ef žaš telst vera gjaldžrota“, en ķ staš žeirra kemur: krefjast fyrir hérašsdómi aš félagi verši slitiš.
Ķ 1. mgr. 113. gr. sömu laga falla nišur oršin „samkvęmt įkvęšum 14. gr. gjaldžrotalaga“, en ķ staš žeirra kemur: eftir žvķ sem męlt er fyrir ķ įkvęšum laga um gjaldžrotaskipti.
Ķ 2. mgr. 113. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšandi“.
Ķ 1. mgr. 115. gr. sömu laga falla nišur oršin „Skiptarįšandi skal taka bś hlutafélags“, en ķ staš žeirra kemur: Bś hlutafélags skal tekiš.
Ķ 2. mgr. 115. gr. sömu laga falla nišur oršin „Skiptarįšandi skal taka bś hlutafélags“, en ķ staš žeirra kemur: Bś hlutafélags skal tekiš.
Ķ 3. mgr. 115. gr. sömu laga falla nišur oršin „Skiptarįšandi skal taka bś hlutafélags“, en ķ staš žeirra kemur: Bś hlutafélags skal tekiš.
1. mgr. 116. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Žegar hérašsdómara hefur borist krafa um skipti skv. 1. eša 2. mgr. 115. gr. skal hann fara meš hana eftir fyrirmęlum laga um gjaldžrotaskipti um mešferš kröfu lįnardrottins um aš bś skuldara verši tekiš til gjaldžrotaskipta.
2. mgr. 116. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Hérašsdómari skal kveša upp śrskurš um hvort oršiš verši viš kröfu um aš bś hlutafélags verši tekiš til skipta. Sé krafan tekin til greina skal fariš meš bśiš eftir fyrirmęlum laga um skipti į dįnarbśum o.fl. um mešferš dįnarbśs žar sem erfingjar taka ekki į sig įbyrgš į skuldbindingum žess lįtna, aš öšru leyti en žvķ aš hluthafar njóta ekki žeirrar stöšu sem erfingjar njóta viš slķk skipti fyrr en leitt er ķ ljós eftir lok kröfulżsingarfrests aš eignir bśsins muni hrökkva fyrir skuldum.
3. og 4. mgr. 116. gr. sömu laga falla nišur.
Ķ 4. mgr. 119. gr. sömu laga falla nišur oršin „VI. og VII. kafla gjaldžrotalaga“, en ķ staš žeirra kemur: XV. og XVI. kafla laga um gjaldžrotaskipti o.fl.
Ķ 3. mgr. 120. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
Ķ 2. mįlsl. 5. mgr. 120. gr. sömu laga falla nišur oršin „Skiptarįšandi skal auglżsa“, en ķ staš žeirra kemur: Skal žį auglżst.
Ķ 3. mįlsl. 5. mgr. 120. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „gjaldžrotalaga“, en ķ staš žess kemur: laga um gjaldžrotaskipti o.fl.
2. mgr. 122. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Rķsi įgreiningur viš mešferš skilanefndar sem fariš yrši meš viš gjaldžrotaskipti eftir sérreglum laga um gjaldžrotaskipti o.fl. skal skilanefnd tafarlaust beina įgreiningsefninu til hérašsdómara sem kvešur upp śrskurš um įgreininginn. Um mįlskot slķkra śrskurša gilda almennar reglur.
Ķ 2. mgr. 125. gr. sömu laga falla nišur oršin „beina žvķ til skiptarįšanda į varnaržingi žvķ sem félagiš hafši aš hann annist um framhaldsskiptin ķ staš skilanefndar“, en ķ staš žeirra kemur: löggilda įn tilnefningar einn eša fleiri menn ķ sérstaka skilanefnd til aš annast framhaldsskiptin.
Ķ 141. gr. sömu laga falla nišur oršin „svo og skiptarétti, žar sem śtibśiš į varnaržing, sem tekur bś śtibśsins til mešferšar og annast žęr skiptageršir, sem hér fara fram“, en ķ staš žeirra kemur: og krefjast fyrir hérašsdómi į varnaržingi śtibśsins aš bś žess verši tekiš til gjaldžrotaskipta, nema gjaldžrotaskiptin į bśi erlenda félagsins nįi einnig til śtibśsins.
2. mįlsl. 1. mgr. 143. gr. sömu laga fellur nišur.
6. Ķ lokamįlsliš 5. mgr. 7. gr. laga um lķfeyrissjóš bęnda, nr. 501. jśnķ 1984, falla nišur oršin „sama forgangsréttar og launakröfur, enda hafi fénu ekki veriš haldiš ašskildu frį öšrum fjįrmunum žrotabśsins“, en ķ staš žeirra kemur: sömu stöšu ķ skuldaröš og kröfur į hendur vinnuveitanda um išgjöld til lķfeyrissjóšs.
7. Ķ 1. mgr. 46. gr. laga um višskiptabanka, nr. 86 4. jślķ 1985, falla nišur oršin: „aš hętti III. kafla gjaldžrotalaga“, en ķ staš žeirra kemur: eftir almennum reglum.
Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. 47. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. 47. gr. sömu laga falla nišur oršin „Eru įkvęši 2. tölul. 13. gr. gjaldžrotalaga“, en ķ staš žeirra kemur: Bann ķ lögum um gjaldžrotaskipti o.fl. viš žvķ aš bś opinberrar stofnunar verši tekiš til gjaldžrotaskipta er.
Ķ 2. mgr. 47. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
Ķ 3. mgr. 47. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšandi“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómari.
4. mgr. 47. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Ķ innköllun ķ bś višskiptabanka skal tekiš fram hvort žaš hafi veriš tekiš til skipta aš hętti 1. eša 2. mgr.
Ķ 1. mgr. 48. gr. sömu laga falla nišur oršin „įkvęši IV.–XIX. kafla gjaldžrotalaga eftir žvķ sem viš į aš žvķ undanteknu aš įkvęši VIII. kafla žeirra“, en ķ staš žeirra kemur: almennar reglur laga um gjaldžrotaskipti o.fl. eftir žvķ sem įtt getur viš aš žvķ undanteknu aš įkvęši žeirra um riftun rįšstafana.
Ķ 2. mgr. 48. gr. sömu laga falla nišur oršin „įkvęši gjaldžrotalaga, sem vķsaš er til ķ 1. mgr.“, en ķ staš žeirra kemur: įkvęši laga um gjaldžrotaskipti o.fl. Ķ sama įkvęši fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
8. Ķ 1. mgr. 62. gr. laga um sparisjóši, nr. 87 4. jślķ 1985, falla nišur oršin „aš hętti III. kafla gjaldžrotalaga“, en ķ staš žeirra kemur: eftir almennum reglum.
Ķ 1. mgr. 63. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
Ķ 2. mgr. 63. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
Ķ 3. mgr. 63. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšandi“, en ķ staš žess kemur:
hérašsdómari.
4. mgr. 63. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Ķ innköllun ķ bś sparisjóšs skal tekiš
fram hvort žaš hafi veriš tekiš til skipta aš hętti 1. eša 2. mgr.
Ķ 1. mgr. 64. gr. sömu laga falla nišur oršin „įkvęši IV.–XIX. kafla gjaldžrotalaga
eftir žvķ sem viš į aš žvķ undanteknu aš įkvęši VIII. kafla žeirra“, en ķ staš žeirra
kemur: almennar reglur laga um gjaldžrotaskipti o.fl. eftir žvķ sem įtt getur viš aš žvķ
undanteknu aš įkvęši žeirra um riftun rįšstafana.
Ķ 2. mgr. 64. gr. sömu laga falla nišur oršin „įkvęši gjaldžrotalaga, sem vķsaš er til
ķ 1. mgr.“, en ķ staš žeirra kemur: „įkvęši laga um gjaldžrotaskipti o.fl.“ Ķ sama įkvęši
fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur: hérašsdómara.
9.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. 91. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 8 18. aprķl 1986, falla nišur oršin
„snśiš sér til skiptarįšanda og óskaš eftir greišslustöšvun sveitarsjóšs ķ allt aš žrjį
mįnuši ķ samręmi viš II. kafla gjaldžrotalaga, nr. 6/1978, eftir žvķ sem viš į“, en ķ staš
žeirra kemur: óskaš eftir aš sveitarfélaginu verši veitt heimild til greišslustöšvunar eša
til aš leita naušasamnings eftir almennum reglum.
10.
Ķ 1. mįlsl. 3. mgr. 104. gr. tollalaga, nr. 55 30. mars 1987, falla nišur oršin „til
mešferšar vegna naušasamninga“.
Ķ 2. mįlsl. 3. mgr. 104. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „greišslustöšvun“, en ķ staš
žess kemur: heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings.
11.
Ķ 1. gr. laga um rķkisįbyrgš į launum, nr. 88 19. jślķ 1990, falla nišur oršin „meš
dįnarbś hans er fariš sem skuldafrįgöngubś“, en ķ staš žeirra kemur: dįnarbś hans er
til opinberra skipta og erfingjar hans įbyrgjast ekki skuldbindingar žess.
Ķ 1. mgr. 4. gr. sömu laga falla nišur oršin „skv. 84. gr. laga nr. 3/1878 (sbr. 1. gr.
laga nr. 23/1979)“.
Ķ 1. mįlsl. 4. mgr. 7. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „žrotabśi“, en ķ staš žess
kemur: bśi.
Ķ 2. mįlsl. 4. mgr. 7. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „gjaldžrotaskipti“, en ķ staš žess
kemur: skipti.
Ķ 1. mgr. 8. gr. sömu laga falla nišur oršin „Sį sem fer meš skipti į žrotabśi“, en ķ
staš žeirra kemur: Skiptastjóri ķ žrotabśi eša dįnarbśi.
Ķ 1. mįlsl. 2. mgr. 8. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšandi“, en ķ staš žess
kemur: skiptastjóri.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. 8. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess
kemur: skiptastjóra.
1. mgr. 9. gr. sömu laga veršur svohljóšandi: Nś hefur skiptum į dįnarbśi
vinnuveitandans veriš lokiš vegna eignaleysis įn žess aš žaš hafi veriš tekiš til
opinberra skipta, og veršur greišslukrafa į hendur rķkissjóši žį aš berast
félagsmįlarįšherra innan 6 mįnaša frį žeim mįlalokum.
Ķ 3. mgr. 9. gr. sömu laga falla nišur oršin „skiptarįšanda, er meš bś vinnuveitandans fór“, en ķ staš žeirra kemur: sżslumanns, sem skiptin įttu undir.
Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. 11. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess
kemur: skiptastjóra. Sama breyting veršur į 3. mįlsl. sama įkvęšis.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. 11. gr. sömu laga falla nišur oršin „skilyršum 172. gr. laga nr. 85
frį 1936“, en ķ staš žeirra kemur: almennum skilyršum.
Ķ 1. mgr. 13. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur:
skiptastjóra.
Ķ 2. mgr. 13. gr. sömu laga fellur nišur oršiš „skiptarįšanda“, en ķ staš žess kemur:
skiptastjóra.
Beišnir um heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings og kröfur um gjaldžrotaskipti sem hafa borist skiptarįšendum, en śrskuršir ekki gengiš um fyrir gildistöku laga žessara skulu upp frį žvķ sęta įframhaldandi mešferš fyrir žeim hérašsdómstólum sem žeim yrši beint til eftir fyrirmęlum 8. gr. Skal leyst śr slķkum beišnum og kröfum eftir įkvęšum žessara laga, sbr. žó 1. mgr. 186. gr.
Hafi heimild veriš veitt til greišslustöšvunar fyrir gildistöku laga žessara og greišslustöšvunartķminn er žį ekki į enda stendur heimildin óhögguš, en um žżšingu hennar og ašgeršir ķ tengslum viš hana fer upp frį žvķ eftir fyrirmęlum laga žessara.
Įkvęšum 24.–26. gr. veršur beitt žótt heimild til greišslustöšvunar hafi veriš veitt fyrir gildistöku laga žessara.
Ef skuldari hefur heimild til greišslustöšvunar viš gildistöku laga žessara og ęskir įframhaldandi heimildar til hennar eftir žann tķma skal hann beina beišni um hana til žess hérašsdómstóls sem hśn ętti undir skv. 8. gr. Um ašdraganda aš žvķ aš slķk beišni verši sett fram, efni og mešferš hennar og skilyrši fyrir aš verša viš henni fer žį eftir fyrirmęlum laga žessara, aš öšru leyti en žvķ aš hérašsdómari įkvešur žinghald til aš taka beišnina fyrir fyrsta sinni žegar hśn berst honum og ašstošarmašur skuldarans mį įfram gegna starfi sķnu žótt hann fullnęgi ekki skilyršum 3. mgr. 10. gr.
Śrskurši sem hefur veriš kvešinn upp um heimild til greišslustöšvunar fyrir gildistöku laga žessara veršur ekki skotiš til ęšra dóms eftir žann tķma nema žaš vęri heimilt eftir žessum lögum. Hafi kęra įtt sér staš fyrir gildistöku laga žessara fer um mešferš mįlsins og śrlausn žess eftir eldri lögum.
Ef śrskuršur hefur gengiš um tilraun til naušasamnings fyrir skuldara įn undanfarandi gjaldžrotaskipta og mįlefninu hefur ekki veriš lokiš viš gildistöku laga žessara fer um atkvęšisrétt, skilyrši og įhrif samningsins eftir fyrirmęlum eldri laga. Standi slķk tilraun yfir og fyrirsjįanlegt er aš śrskuršur gangi ekki um hvort naušasamningur verši stašfestur fyrir gildistöku laga žessara skal skiptarįšandi ekki sķšar en 30. jśnķ 1992 krefja skuldarann um tryggingu skv. 4. tölul. 1. mgr. 35. gr. Verši hśn ekki sett fellur naušasamningstilraunin sjįlfkrafa nišur viš gildistöku laga žessara, en ella skal skiptarįšandi skipa mann til aš gegna starfi umsjónarmanns viš įframhaldandi naušasamningsumleitanir, sbr. 2. mgr. 39. gr. Tekur žį skipun umsjónarmannsins gildi um leiš og lög žessi, en upp frį žvķ fer um frekari mešferš mįlsefnisins, réttarstöšu umsjónarmannsins og skuldarans, önnur réttarįhrif samningsumleitana og nišurfellingu heimildar til žeirra eftir žvķ sem segir ķ lögum žessum.
Um innköllun sem hefur veriš gefin śt fyrir gildistöku laga žessara vegna tilraunar til naušasamnings og mešferš lżstra krafna fer eftir įkvęšum 188. gr.
Aš žvķ leyti sem žarf aš leita atbeina hérašsdómara vegna naušasamningsumleitana sem hófust fyrir gildistöku laga žessara skal mįlefninu beint til žess dómstóls sem žaš heyrir undir eftir 8. gr.
Śrskurši sem hefur veriš kvešinn upp fyrir gildistöku laga žessara um heimild til naušasamningstilraunar, nišurfellingu hennar eša stašfestingu naušasamnings veršur ekki skotiš til ęšra dóms eftir žann tķma nema žaš vęri heimilt eftir žessum lögum. Hafi kęra įtt sér staš fyrir gildistöku laga žessara fer um mešferš og śrlausn mįlsins eftir eldri lögum.
Höfša mį mįl til ógildingar į naušasamningi skv. 62. gr. žótt hann hafi veriš geršur fyrir gildistöku laga žessara.
Krafa lįnardrottins um gjaldžrotaskipti veršur ekki tekin til greina į grundvelli 2. eša 3. tölul. 2. mgr. 65. gr. nema heimild skuldara til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings hafi lokiš eša falliš nišur eftir gildistöku laga žessara.
Ef śrskuršur hefur ekki gengiš viš gildistöku laga žessara um kröfu um gjaldžrotaskipti sem kom fram fyrir žann tķma skal hérašsdómari krefja žann sem hefur kröfuna uppi um tryggingu fyrir skiptakostnaši skv. 2. mgr. 67. gr. įšur en hśn veršur tekin fyrir į dómžingi. Verši trygging ekki sett skal fariš eftir žvķ sem segir ķ nefndu įkvęši.
Nś hefur bś veriš tekiš til gjaldžrotaskipta fyrir gildistöku laga žessara en skiptum į žvķ er ekki lokiš žį, rįšinn var bśstjóri til brįšabirgša eša skiptastjóri kjörinn aš hętti eldri laga, og skal žį bśstjórinn eša skiptastjórinn sjįlfkrafa teljast skipašur til starfa skiptastjóra eftir lögum žessum. Į žaš einnig viš žótt hann fullnęgi ekki skilyršum 5. eša 6. tölul. 2. mgr. 75. gr.
Nś er žrotabś til skipta 1. jśnķ 1992, sem skiptarįšandi fer sjįlfur meš, ekki žykir vķst aš skiptunum verši lokiš įšur en lög žessi taka gildi en žrotabśiš į eignir sem nęgja fyrir kostnaši af skiptum samkvęmt įkvęšum žessara laga. Ef žį žegar hefur veriš bošaš til skiptafundar sem veršur haldinn fyrir 1. jślķ 1992 skal skiptastjóri kjörinn į žeim fundi, en ella skal skiptarįšandi rįša bśstjóra til brįšabirgša fyrir žann tķma hvort sem kröfulżsingarfresti er lokiš eša ekki. Įkvęši 1. mgr. taka žį til skiptastjóra sem žannig er kjörinn og bśstjóra sem žannig er rįšinn.
Nś er žrotabś til skipta žann 1. jśnķ 1992, sem skiptarįšandi fer sjįlfur meš, ekki žykir vķst aš skiptunum verši lokiš įšur en lög žessi taka gildi og ekki sżnt aš žrotabśiš eigi eignir sem nęgja fyrir kostnaši af skiptum samkvęmt įkvęšum žessara laga. Hafi trygging ekki veriš sett fyrir skiptakostnaši aš hętti eldri laga sem veršur talin nęgja eftir fyrirmęlum žessara laga skal skiptarįšandi, hvort sem kröfulżsingarfresti er lokiš eša ekki, krefja žann sem krafšist gjaldžrotaskiptanna um tryggingu fyrir kostnaši af įframhaldandi skiptum, en fįist hann ekki til aš setja tryggingu innan skamms frests skal skiptarįšandi halda skiptafund til aš gefa öšrum lįnardrottnum kost į žvķ. Fįist engin trygging sett skal skiptum lokiš eftir 120. gr. eldri laga ekki sķšar en 30. jśnķ 1992, hvort sem kröfulżsingarfresti er žį lokiš eša ekki, en fé bśsins sem skiptarįšandi kann aš hafa ķ vörslum sķnum skal žį greitt ķ rķkissjóš. Ef trygging er sett skal fariš svo aš sem segir ķ 2. mgr.
Ef žrotabś kemur til gjaldžrotaskipta eftir 1. jśnķ 1992 en fyrir gildistöku laga žessara skal įkvęšum 2. og 3. mgr. beitt.
Įkvęši laga žessara um störf og stöšu skiptastjóra gilda um žį sem teljast skipašir til starfa eftir žessari grein aš öšru leyti en žvķ aš skylda til aš gera yfirlit eftir 2. mgr. 78. gr. kemur ekki til framkvęmdar fyrr en ķ įrslok 1992. Ef kröfuhafanefnd hefur veriš kjörin aš hętti eldri laga lżkur störfum hennar viš gildistöku laga žessara.
Hafi kröfulżsingarfresti ķ žrotabś veriš lokiš fyrir gildistöku laga žessara en afstaša ekki veriš tekin til višurkenningar lżstra krafna skal fariš eftir įkvęšum žessara laga ķ žeim efnum.
Hafi innköllun viš gjaldžrotaskipti veriš birt fyrir 1. jślķ 1992 en kröfulżsingarfresti lżkur eftir žann dag telst kröfulżsing réttilega komin fram hvort sem hśn berst skiptastjóra eša žeim skiptarįšanda sem gaf hana śt innan kröfulżsingarfrests. Fer žį eftir įkvęšum žessara laga um mešferš lżstra krafna og heimildir til aš koma fram kröfu eftir lok kröfulżsingarfrests.
Hafi innköllun veriš gefin śt en ekki veriš birt ķ fyrsta sinn fyrir 1. jślķ 1992 skal hśn metin ógild.
Frestdagur viš gjaldžrotaskipti getur žvķ ašeins rįšist af įkvęšum 2.–4. mgr. 2. gr. aš žeir atburšir sem žar greinir hafi įtt sér staš eftir gildistöku laga žessara.
Ef śrskuršur hefur gengiš um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta fyrir 1. jślķ 1992 skal beitt įkvęšum eldri laga um žau atriši sem reglur XVI. og XVII. kafla og 129. gr. laga žessara taka til.
Žótt śrskuršur gangi um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta eftir 1. jślķ 1992 njóta kröfur sem hafa oršiš til eftir frestdag ekki stöšu ķ skuldaröš skv. 4. tölul. 110. gr. nema heimild žrotamannsins til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamninga hafi veriš veitt eftir gildistöku laga žessara.
Um heimild til riftunar rįšstafana og fullnustugerša sem įttu sér staš fyrir 1. jślķ 1992 fer eftir eldri lögum įn tillits til žess hvenęr śrskuršur gengur um aš bś sé tekiš til gjaldžrotaskipta.
Ef dómsmįl hefur veriš žingfest ķ skiptarétti fyrir gildistöku laga žessara um įgreining ķ tengslum viš naušasamningstilraun eša gjaldžrotaskipti en śrskuršur ekki gengiš ķ žvķ fyrir 1. jślķ 1992 skal mįlinu sjįlfkrafa fram haldiš fyrir žeim hérašsdómstól sem tekur viš lögsögu ķ hlutašeigandi umdęmi žann dag. Įkvęšum XXIII. og XXIV. kafla skal beitt upp frį žvķ um mešferš mįlsins, en žaš sem žegar hefur veriš gert ķ žvķ skal standa óhaggaš.
Hafi śrskuršur gengiš ķ skiptarétti fyrir 1. jślķ 1992 sem hefši sętt įfrżjun til ęšra dóms eftir eldri lögum og ašili aš mįlinu vill skjóta honum til Hęstaréttar eftir gildistöku laga žessara skal žaš gert meš kęru, enda hafi įfrżjunarstefna ekki žegar veriš tekin śt, almennur įfrżjunarfrestur ekki veriš į enda og öšrum skilyršum įfrżjunar veriš fullnęgt. Telst kęrufrestur eftir lögum žessum žį byrja aš lķša 1. jślķ 1992.
Hafi śrskurši skiptaréttar žegar veriš įfrżjaš fyrir 1. jślķ 1992 skal mįlinu lokiš fyrir Hęstarétti eftir reglum um mešferš įfrżjunarmįla.
Hafi įkvöršun eša athöfn skiptarįšanda, sem įtti sér staš fyrir 1. jślķ 1992, veriš kęrš til Hęstaréttar fyrir žann tķma skal mįlinu lokiš žar fyrir rétti eftir įkvęšum eldri laga žótt hérašsdómari hafi ekki meš höndum vald til slķkrar įkvöršunar eša athafnar eftir reglum žessara laga. Slķkar įkvaršanir og athafnir verša einnig kęršar eftir gildistöku laga žessara ef kęrufrestur er ekki lišinn žį.
Skiptagerš viš gjaldžrotaskipti sem var lokiš fyrir 1. jślķ 1992 veršur ekki įfrżjaš til Hęstaréttar eftir gildistöku laga žessara žótt įfrżjunarfrestur hafi ekki veriš lišinn žį. Hafi skiptagerš veriš įfrżjaš fyrir žann tķma skal mįlinu lokiš fyrir Hęstarétti eftir įkvęšum eldri laga.
Ef įgreiningur hefur risiš viš naušasamningstilraun eša gjaldžrotaskipti fyrir gildistöku laga žessara en mįl hefur ekki veriš žingfest ķ skiptarétti til aš leiša įgreininginn til lykta, mį leita śrlausnar hérašsdómara um mįlefniš eftir įkvęšum laga žessara.
Leysa mį śr kröfum ķ dómsmįlum skv. 173. gr. žótt gjaldžrotaskipti hafi byrjaš fyrir gildistöku laga žessara.
Frumvarp žetta er samiš aš tilhlutan dómsmįlarįšherra. Hefur veriš unniš aš gerš, žess ķ samrįši viš réttarfarsnefnd, en jafnframt voru drög aš žvķ kynnt stjórnum Lögmannafélags Ķslands, Dómarafélags Ķslands og Sżslumannafélags Ķslands og leitaš tillagna žeirra og įbendinga.
Frumvarpinu er ętlaš aš leysa af hólmi nśgildandi gjaldžrotalög, nr. 6 5. maķ 1978, og lög um naušasamninga, nr. 19 4. jśnķ 1924, auk įkvęša um svonefnda skuldaröš ķ 8. kapķtula laga um skipti į dįnarbśum og félagsbśum, o.fl., nr. 3 12. aprķl 1878. Frumvarpiš geymir žannig reglur um greišslustöšvun, naušasamninga og gjaldžrotaskipti, en meš žvķ aš meginefni žess varšar gjaldžrotaskipti hefur sś leiš verši farin aš lįta heiti frumvarpsins rįšast af žvķ.
Frumvarpiš er samiš sem žįttur ķ heildarendurskošun löggjafar um dómstólaskipan, réttarfar og mešferš framkvęmdarvalds rķkisins ķ héraši og er snišiš aš žeirri skipan sem kvešiš er į um ķ lögum um ašskilnaš dómsvalds og umbošsvalds ķ héraši, nr. 92 1. jśnķ 1989. Įkvęši laga nr. 6/1978 og 19/1924 mišast viš žį skipan dómstóla og réttarfars, sem lķšur undir lok viš gildistöku laga nr. 92/1989 1. jślķ 1992, og er žvķ žegar af žeirri įstęšu óhjįkvęmilegt aš umrędd lög verši endurskošuš fyrir žann tķma til samręmis viš breytta skipan. Ķ frumvarpinu eru žó einnig geršar tillögur um breytingar frį nśgildandi lögum, sem eiga ekki beinlķnis rętur aš rekja til breyttrar dómstólaskipunar eftir lögum nr. 92/1989, en żmsar įstęšur bśa žar aš baki og žykir rétt aš geta nś žegar žeirra helstu.
Ķ fyrsta lagi mį nefna ķ žessu sambandi aš reglur um gjaldžrotaskipti ķ lögum nr. 6/1978 fólu ķ sér verulegar breytingar frį eldri löggjöf, en žessar nżju reglur voru ķ flestum atrišum teknar upp eftir danskri fyrirmynd. Gekk erfišlega framan af eftir gildistöku laganna aš hrinda żmsum nżmęlum žeirra ķ framkvęmd, en žetta hefur eflaust įtt stóran žįtt ķ žvķ aš sumum markmišum laganna, sem nįnar var lżst ķ athugasemdum meš frumvarpi aš žeim, hefur aldrei veriš nįš, t.d. aš draga śr óhóflegri beitingu gjaldžrotaskipta ķ tilvikum žar sem žau žjóna engum tilgangi. Enn fremur hefur reynslan af framkvęmd leitt ķ ljós aš betur geti fariš į žvķ aš skipa vissum atrišum į annan veg en gert er ķ lögum nr. 6/1978, auk žess aš skżrari reglur hefur žótt vanta žar um żmis įlitaefni. Af žessum įstęšum eru geršar tillögur ķ frumvarpinu um breytingar į reglum um gjaldžrotaskipti frį nśgildandi lögum, żmist til aš stušla frekar aš žvķ aš upphaflegum markmišum laga nr. 6/1978 verši nįš eša til aš bęta śr atrišum sem framkvęmd eftir lögunum hefur gefiš til kynna aš žurfi aš haga į annan veg en žar er gert.
Ķ öšru lagi skal žess getiš aš ķ II. kafla laga nr. 6/1978 voru ķ fyrsta sinn lögfest hér į landi įkvęši um greišslustöšvun. Meš žeim įtti ķ senn aš veita mönnum sérstakt śrręši til aš leitast viš aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn og stušla um leiš aš žvķ aš fyrr kęmi til kasta gjaldžrotaskipta en įšur hafši veriš, vęntanlega meš žvķ aš greišslustöšvun gęti gefiš hlutašeigendum tóm til aš komast aš raun um aš tilgangslaust vęri aš verja frekari tķma ķ višleitni til aš komast hjį gjaldžrotaskiptunum. Žessar reglur laga nr. 6/1978 hafa reynst vel ķ żmsum atrišum, en žęr hafa žó veriš misnotašar ķ nokkrum męli og žvķ markmiši žeirra, aš flżta fyrir aš til gjaldžrotaskipta komi, hefur varla veriš nįš. Ķ frumvarpinu eru lagšar til żmsar breytingar į reglum um greišslustöšvun, sem byggja ašallega į fenginni reynslu af žessu śrręši hér į landi, en aš nokkru er tekiš miš af nżlegum breytingum į reglum um žetta efni ķ danskri löggjöf.
Ķ žrišja lagi mį nefna aš fram kom ķ athugasemdum viš frumvarp, sem varš aš lögum nr. 6/1978, aš žį hafi stašiš til aš gera sérstakt frumvarp um breytingar į lögum um naušasamninga nr. 19/1924. Ķ žessum athugasemdum var žess žó getiš aš umrędd lög hafi ekki haft mikla raunhęfa žżšingu og var sś tilgįta sett žar fram um įstęšur žess, aš gerš naušasamninga eftir lögunum hafi veriš of flókin og torveld. Ekki varš af žvķ aš breytingar yršu geršar į lögum nr. 19/1924, en eftir setningu laga nr. 6/1978 hefur komiš til žess ķ stórauknum męli aš naušasamningar hafi veriš geršir eftir reglum laga nr. 19/1924. Reynslan af beitingu žeirra reglna hefur vissulega leitt ķ ljós żmsa vankanta, en śrręšiš sem žęr bjóša upp į hefur reynst eiga fullan rétt į sér. Er žvķ gert rįš fyrir nżjum reglum um naušasamninga ķ žessu frumvarpi, en žęr eru jöfnum höndum byggšar į fenginni reynslu ķ framkvęmd hér į landi į žessu sviši og dönskum reglum um žetta efni. Žess mį geta aš ķ Danmörku eru reglur um naušasamninga ķ löggjöf um gjaldžrotaskipti, eins og rįšgert er ķ frumvarpinu, en nśgildandi danskar reglur eiga rętur aš rekja til endurskošunar į eldri löggjöf sem svipaši mjög til laga nr. 19/1924 hér į landi.
Loks mį geta žess ķ fjórša lagi aš samhliša gerš žessa frumvarps hefur veriš samiš heildarfrumvarp til nżrra laga um skipti į dįnarbśum o.fl., sem er einkum ętlaš aš leysa af hólmi fyrrnefnd lög nr. 3/1878, og hefur veriš gengiš śt frį aš frumvörpin tvö verši lögš fyrir Alžingi um lķkt leyti. Framkvęmd opinberra skipta į dįnarbśum byggist ķ mjög mörgum atrišum į sömu grundvallarreglum og framkvęmd gjaldžrotaskipta. Ķ žvķ ljósi hefur žótt rétt aš stefna aš žvķ aš įkvęši žessara tveggja frumvarpa verši hlišstęš ķ sem flestum atrišum, enda ętti slķk tilhögun aš stušla aš verulegu hagręši ķ framkvęmd į bįšum svišum. Žessi stefna hefur ķ för meš sér aš vissar breytingar verša óhjįkvęmilegar į reglum um framkvęmd gjaldžrotaskipta, en rétt er aš benda į aš žessar samręmdu reglur frumvarpanna tveggja bera stórum meiri keim af nśgildandi reglum laga nr. 6/1978 en af įkvęšum laga nr. 3/1878.
Žrįtt fyrir aš frumvarpiš geymi žannig żmsar tillögur um breytingar žį eru fjölmörg įkvęši žess um gjaldžrotaskipti og greišslustöšvun efnislega žau sömu og ķ gildandi lögum. Žess gętir hins vegar ķ nokkrum męli aš reglur komi fram ķ annarri röš ķ frumvarpinu en ķ lögum nr. 6/1978. Stafar žetta einkum af žvķ aš ķ frumvarpinu er leitast viš aš setja reglur fram ķ žeirri röš sem mį ętla aš samsvari atburšarįs ķ framkvęmd, en ķ nśgildandi lögum hefur žvķ višhorfi ekki veriš fylgt, sem hefur leitt til talsveršra óžęginda ķ framkvęmd. Žį į žetta einnig aš nokkru leyti rętur aš rekja til žess aš leitast hefur veriš viš aš samręma efnisröš einstakra reglna ķ žessu frumvarpi og įšurnefndu frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl.
Įšur en fjallaš veršur nįnar um einstök įkvęši frumvarpsins žykir rétt aš gera grein fyrir helstu breytingunum sem eru lagšar til frį nśgildandi reglum og żmsum almennum atrišum varšandi efni žess. Rétt er aš geta žess įšur en lengra er haldiš aš viš samningu eftirfarandi athugasemda hefur veriš gengiš śt frį žvķ aš įšurnefnt frumvarp til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. verši lagt fyrir Alžingi samhliša žessu frumvarpi. Ķ athugasemdum viš žaš frumvarp er fjallaš talsvert um żmis atriši sem eiga sér samsvörun ķ žessu frumvarpi, bęši atriši almenns ešlis og einstök įkvęši frumvarpsins. Sś leiš er žvķ farin hér aš leitast viš aš komast hjį endurtekningum į slķkri umfjöllun, į köflum meš žvķ aš vķsa beinlķnis um tiltekin atriši til athugasemda viš umrętt frumvarp.
I.
Ķ lögum nr. 19/1924 og 6/1978 er ekki um žaš aš ręša aš hérašsdómurum séu falin umbošsstörf ķ žįgu framkvęmdarvaldsins, en į hinn bóginn gętir žess talsvert aš žeim sé ętlaš aš annast żmsa umsżslu viš gerš naušasamninga og gjaldžrotaskipti. Ķ lögum nr. 19 1924 er hérašsdómurum ekki ašeins fališ aš hafa meš höndum dómsvald til aš leysa śr um hvort manni verši heimilaš aš leita naušasamnings aš hętti laganna, heldur einnig aš gefa śt innköllun til skuldheimtumanna žess sem leitar samningsins, yfirfara kröfur sem koma fram, įkveša skuldheimtumönnum atkvęši um naušasamning og halda fundi meš žeim til aš leiša ķ ljós hvort samningsfrumvarp fįist samžykkt. Žvķ til višbótar er hérašsdómurum sķšan ętlaš aš leysa śr įgreiningsmįlum sem rķsa ķ tengslum viš gerš naušasamnings. Af žessum verkefnum veršur ašeins sagt aš um eiginleg dómstörf sé aš ręša žegar hérašsdómari śrskuršar ķ öndveršu um heimild til aš leita naušasamnings og žegar hann žarf aš leysa śr įgreiningsmįlum mešan į samningsumleitunum stendur. Eftir lögum nr. 6/1978 eiga hérašsdómarar ekki ašeins aš kveša upp dómsśrskurši um hvort bś séu tekin til gjaldžrotaskipta og leysa sķšan śr įgreiningi sem rķs viš framkvęmd skipta, heldur er žeim fališ aš annast fjölmörg umsżsluverkefni viš gjaldžrotaskiptin. Žótt rįšgert sé ķ lögum nr. 6/1978 aš sérstakir bśstjórar og skiptastjórar annist margvķsleg umsżslustörf viš gjaldžrotaskipti, er hérašsdómurum samt sem įšur ętlaš aš gefa śt innköllun til skuldheimtumanna, taka viš kröfum žeirra og halda sķšan skiptafundi žar sem bśstjórar eša skiptastjórar lįta uppi afstöšu sķna til krafna skuldheimtumanna og kynna rįšstafanir sķnar į hagsmunum žrotabśa. Žį ber einnig aš lķta til žess aš eftir lögum nr. 6/1978 verša bśstjórar almennt ekki rįšnir eša skiptastjórar kjörnir nema eignir séu aš einhverju marki fyrir hendi ķ žrotabśum, en ef forsendur eru ekki aš žessu leyti til aš rįša eša kjósa bśstjóra eša skiptastjóra verša hérašsdómarar aš annast žau umsżslustörf sem žeim hefšu ella veriš falin. Lķkt og nefnt var um įkvęši laga nr. 19/1924 er hér ekki um eiginleg dómstörf aš ręša, nema aš žvķ leyti sem hérašsdómarar kveša į um hvort til gjaldžrotaskipta komi og leysa śr įgreiningsefnum sem rķsa viš framkvęmd skipta.
Ķ frumvarpinu er sś leiš farin til samręmis viš stefnu laga nr. 92/1989 aš leggja til aš umrędd umsżslustörf verši fęrš śr höndum hérašsdómara. Er žetta gert annars vegar meš žvķ aš lagt er til ķ 3. žętti frumvarpsins aš hérašsdómari skipi hverju sinni sérstakan umsjónarmann meš naušasamningsumleitunum, ef heimild er veitt til žeirra ķ dómsśrskurši, og umsjónarmašurinn annist sķšan alla umsżslu į žessu sviši į kostnaš skuldarans, en hérašsdóm
Ķ 2. žętti frumvarpsins er aš finna reglur žess um greišslustöšvun sem er ętlaš aš koma ķ staš įkvęša II. kafla laga nr. 6/1978. Žessar reglur frumvarpsins byggja um margt į nśgildandi reglum, en eins og įšur var nefnt eru žó lagšar til żmsar breytingar sem tilefni žykir til af fenginni reynslu ķ framkvęmd, auk žess hefur hlišsjón veriš höfš hér af reglum danskrar löggjafar um žetta efni eins og žeim var breytt meš lögum nr. 187/1984 žar ķ landi. Skal vikiš hér nįnar aš helstu breytingunum sem eru lagšar til ķ žessu sambandi.
1. Ķ II. kafla laga nr. 6/1978 er žaš skilyrši sett fyrir heimild til greišslustöšvunar aš skuldarinn rįši sér lögmann eša löggiltan endurskošanda til ašstošar ķ tilraunum til aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn. Įkvęši laganna eru óljós um žaš hverju hlutverki ašstošarmašurinn eigi aš gegna og hefur žvķ rķkt óvissa ķ framkvęmd ķ žessum efnum, auk žess aš ósamręmis hefur gętt ķ žvķ hvernig stašiš hafi veriš aš verki aš žessu leyti ķ einstökum tilvikum. Ķ frumvarpinu eru geršar tillögur til śrbóta ķ žessum efnum meš žvķ aš tiltaka nįnar til hvers sé ętlast af ašstošarmanni. Helstu nżmęlin aš žessu leyti koma fram ķ IV. kafla frumvarpsins, žar sem tekiš er af skariš um aš ašstošarmašur verši aš taka virkan žįtt ķ öllum fjįrhagslegum rįšstöfunum skuldarans sem mįli skipta mešan į greišslustöšvun stendur, en meš žessu er ašstošarmašurinn ķ reynd geršur įbyrgur gagnvart lįnardrottnum fyrir žvķ aš ekkert verši hafst aš viš greišslustöšvun žeim til tjóns. Žį er ašstošarmanninum einnig ętlaš aš hafa talsvert samrįš viš lįnardrottna mešan į greišslustöšvun stendur, en žaš kęmi einkum til vegna skyldna ašstošarmanns til aš halda fundi meš lįnardrottnum eftir einstökum reglum III. kafla frumvarpsins.
2. Eins og įšur var nefnt voru įkvęši II. kafla laga nr. 6/1978 į sķnum tķma nżmęli ķ ķslenskri löggjöf žvķ žar var ķ fyrsta sinn męlt fyrir um heimild til greišslustöšvunar ķ žvķ skyni aš endurskipuleggja fjįrhag skuldara svo komast mętti hjį gjaldžrotaskiptum į bśi hans, en mešan į greišslustöšvun stendur er lįnardrottnum óheimilt aš koma fram fullnustugeršum fyrir kröfum sķnum. Minnst hefur veriš į aš nokkuš hafi boriš į aš žetta śrręši hafi veriš misnotaš ķ framkvęmd, en einkum var um žaš aš ręša į fyrstu įrunum eftir gildistöku umręddra laga. Var žį ekki sķst um žaš aš ręša aš leitaš hafi veriš heimildar til greišslustöšvunar gagngert til aš fyrirbyggja aš fullnustugeršir nęšu fram aš ganga įn žess aš neinn įsetningur hafi bśiš aš baki til aš reyna aš koma nżrri skipan į fjįrmįl skuldarans meš samningum viš lįnardrottna hans. Ķ II. kafla laga nr. 6/1978 er lįnardrottnum veittur mjög takmarkašur réttur til afskipta af žvķ hvort heimild til greišslustöšvunar verši veitt ķ byrjun eša eftir atvikum framlengd, en greišslustöšvun getur stašiš yfir ķ allt aš fimm mįnuši og žannig fyrirbyggt ašgeršir lįnardrottna um žann tķma. Sś skipan laganna įtti sér nokkra hlišstęšu ķ žįgildandi reglum danskrar lög
3. Įkvęši II. kafla laga nr. 6/1978 um skilyrši fyrir greišslustöšvun eru um margt óįkvešin og lįta ósvaraš żmsum spurningum um žaš hvenęr eigi aš veita heimild til hennar. Leiddi žetta til žess aš į fyrstu įrunum eftir gildistöku laganna gętti verulegs ósamręmis ķ framkvęmd og var oft gengiš óhęfilega langt ķ žvķ aš heimila greišslustöšvun ķ tilvikum žar sem bersżnilegt mįtti vera aš hśn gęti engan įrangur boriš. Var žaš fyrst į įrabilinu 1983–1985 sem einhverrar festu för aš gęta ķ žessum efnum ķ framkvęmd og mį heita aš į allra sķšustu įrum hafi loks fariš aš gęta samręmis ķ flestum umdęmum landsins um žaš hverjum skilyršum žurfi aš fullnęgja fyrir heimild til greišslustöšvunar. Žessi langi ašlögunartķmi hefur ekki įtt minnstan žįtt ķ žvķ ķ hverjum męli heimild til greišslustöšvunar hefur veriš misnotuš ķ framkvęmd. Til aš tryggja frekar ķ sessi žau višhorf, sem hafa veriš lögš til grundvallar ķ žessum efnum į undanförnum įrum, eru geršar tillögur ķ 10., 12. og 17. gr. frumvarpsins um miklu mun nįkvęmari talningu skilyrša fyrir greišslustöšvun ķ lögum, en reglur žessara įkvęša eru aš mestu byggšar į rķkjandi venjum ķ framkvęmd.
4. Eins og minnst hefur veriš į er gert rįš fyrir žvķ ķ įkvęšum II. kafla laga nr. 6/1978 aš greišslustöšvun geti stašiš yfir ķ allt aš fimm mįnuši, en eftir 7. gr. laganna er almenna reglan sś aš heimild sé veitt til greišslustöšvunar ķ žrjį mįnuši, sem mį sķšan framlengja um tvo mįnuši ef sérstaklega stendur į, sbr. 2. mgr. 12. gr. laganna. Framkvęmd hefur žokast inn į žį braut aš heimildin sé ekki endilega veitt til žriggja mįnaša ķ öndveršu, heldur til skemmri tķma, en hśn sé sķšan framlengd ķ fleiri en einum įfanga upp ķ umręddan fimm mįnaša hįmarkstķma. Reynslan hefur veriš sś ķ framkvęmd aš yfirleitt hafi mįtt leiša ķ ljós į skömmum tķma hvort greišslustöšvun muni geta boriš įrangur og sį hįmarkstķmi sem hér um ręšir hefur aš jafnaši nęgt til aš ljśka tilraunum til aš koma nżrri skipan į fjįrmįl skuldara. Undantekningar hafa žó veriš frį žessu, en vķša erlendis eru heimildir til aš sambęrileg śrręši geti nįš yfir lengri tķma en rįšgert er ķ ķslenskum lögum, til dęmis allt aš einu įri ķ Danmörku. Ekki veršur tališ aš įstęša sé til aš ganga svo langt hér, en ķ frumvarpinu er gert rįš fyrir aš greišslustöšvun geti žó stašiš yfir ķ allt aš sex mįnuši og žrjįr vikur, sbr. 12., 17. og 18. gr.
5. Ķ 8. gr. laga nr. 6/1978 koma fram meginfyrirmęlin um réttarįhrif greišslustöšvunar, bęši um žaš hvaš skuldari megi gera varšandi fjįrhagsleg mįlefni sķn mešan hśn stendur yfir og til hverra ašgerša lįnardrottnar geti gripiš ķ garš skuldarans į žeim tķma. Reglur umręddrar 8. gr. eru ekki langoršar ķ žessum efnum og hafa gefiš tilefni til vafa um żmis atriši ķ framkvęmd. Ķ IV. kafla frumvarpsins eru geršar tillögur um mun nįnari reglur um įhrif greišslustöšvunar, en žęr byggjast aš verulegu leyti į rķkjandi skošunum ķ framkvęmd um skżringu 8. gr. laga nr. 6/1978.
6. Ķ athugasemdum viš frumvarp sem varš aš lögum nr. 6/1978 kom fram aš nżmęli um heimild til greišslustöšvunar hafi mešal annars įtt aš žjóna žeim tilgangi aš bś kęmu fyrr til gjaldžrotaskipta en eftir eldri reglum og žar meš aš lįnardrottnar fengju meira ķ sinn hlut ef ekki tękist aš koma nżrri skipan į fjįrmįl skuldara meš žessu śrręši. Žaš er hįš miklum vandkvęšum aš leggja mat į hvort greišslustöšvun hafi almennt leitt til žess aš skuldurum hafi tekist aš rįša bót į fjįrhagsöršugleikum sķnum žvķ eftir įkvęšum laga nr. 6/1978 er ekki ętlast til neinnar skżrslugjafar um žetta žegar greišslustöšvunartķmi er į enda og žótt greišslustöšvun leiši ekki til įrangurs er hvorki skuldara frekar skylt en ella aš gefa bś sitt upp til gjaldžrotaskipta né hafa lįnardrottnar neinar sérstakar heimildir til aš knżja į um gjaldžrotaskipti af žvķ tilefni. Hefur veriš mjög breytilegt ķ hverjum męli gjaldžrotaskipti hafi fylgt ķ kjölfar greišslustöšvunar, en žvķ viršist žó mega slį föstu af fenginni reynslu ķ framkvęmd aš reglur II. kafla laga nr. 6/1978 hafi haft mjög lķtil įhrif ķ žį įtt aš gjaldžrotaskipti komi fyrr til en ella. Mį ętla aš žetta stafi helst af žvķ annars vegar aš fyrirmęli 14. gr. laganna um skyldu skuldara til aš gefa bś sitt upp til gjaldžrotaskipta žegar fjįrhagsöršugleikar hans eru komnir į tiltekiš stig hafa veriš stórlega vanvirt ķ framkvęmd, og hins vegar aš lįnardrottnar skuldarans hafa ekki neinar sérstakar heimildir til aš knżja į um gjaldžrotaskipti žótt greišslustöšvun ljśki įn įrangurs. Ķ frumvarpinu er gerš tillaga til aš rįša hér nokkra bót į meš žvķ aš ķ 2. mgr. 65. gr. er męlt fyrir um heimild lįnardrottna til aš krefjast gjaldžrotaskipta į bśi skuldara ef hann hefur haft heimild til greišslustöšvunar sem hefur runniš śt innan mįnašar įšur en gjaldžrotaskipta er krafist, enda sżni skuldarinn žį ekki fram į aš hann sé fęr um aš standa ķ skilum. Meš žessum hętti er vęnst aš rįšageršir aš baki įkvęšum II. kafla laga nr. 6/1978 geti fremur oršiš aš veruleika en reyndin hefur oršiš.
Nśgildandi reglur um naušasamninga koma fram ķ lögum nr. 19/1924 og er žar greint milli naušasamninga sem eru geršir ķ tengslum viš gjaldžrotaskipti į bśi skuldara, sem įkvęši II. kafla laganna taka til, og naušasamninga sem eru geršir įn undanfarandi gjaldžrotaskipta, en įkvęši um žį eru ķ III. kafla laganna. Lög nr. 19/1924 eru žannig uppbyggš aš meginfyrirmęlin um naušasamninga koma fram ķ II. kafla žeirra, en reglur III. kaflans um samningsgerš įn tengsla viš gjaldžrotaskipti geyma um margt tilvķsanir til tiltekinna įkvęša II. kaflans.
Eins og vikiš var aš hér ķ upphafi žessara athugasemda er gert rįš fyrir žvķ ķ frumvarpinu aš reglur um naušasamninga verši felldar inn ķ löggjöf um gjaldžrotaskipti. Žessu er žannig hagaš į sama veg og ķ danskri löggjöf, en fyrir žessu eru žau rök aš reglur um naušasamningsumleitanir eru um margt tengdar reglum um gjaldžrotaskipti og greišslustöšvun, enda bżr sś hugmynd aš baki žessum reglum ķ heild aš žegar fjįrhagsöršugleikar stešji aš geti skuldari aflaš sér heimildar til greišslustöšvunar til aš reyna aš greiša śr mįlum sķnum, en ef greišslustöšvunin ein śt af fyrir sig nęgi ekki til aš rįša bót į öršugleikunum blasi žeir tveir kostir viš aš skuldarinn leiti annašhvort naušasamnings eša gefi bś sitt upp til gjaldžrotaskipta. Žessari efnisskipan frumvarpsins er žannig ętlaš aš geyma samfellda mynd af žeirri rįs atburša sem mętti ętla aš sé dęmigerš ķ framkvęmd.
Reglur frumvarpsins um naušasamninga koma fram ķ tvennu lagi, annars vegar ķ 3. žętti žess žar sem męlt er fyrir um gerš naušasamninga įn undanfarandi gjaldžrotaskipta og hins vegar ķ XXI. kafla žar sem gert er rįš fyrir aš gjaldžrotaskiptum geti lokiš meš žvķ aš naušasamningur komist į fyrir žrotamann. Ašalreglurnar ķ žessum efnum koma fram ķ 3. žętti, en įkvęši XXI. kafla vķsa meira eša minna til žeirra reglna og geyma ašeins fįeinar sérreglur um naušasamninga viš gjaldžrotaskipti, sem eru naušsynlegar af tilliti til žess ešlismunar sem er milli žessara tveggja afbrigša naušasamninga. Er žvķ gert rįš fyrir gagnstęšri skipan ķ žessum efnum frį žeirri sem er byggt į ķ lögum nr. 19/1924 og įšur var nefnd. Kemur žetta til af žvķ aš ķ miklum meirihluta tilvika žar sem naušasamningar eru geršir į žaš sér staš įn tengsla viš gjaldžrotaskipti og veršur žvķ aš telja óešlilegt aš ašalreglur löggjafar um žessi efni komi fram ķ fyrirmęlum um tilvik sem heyri til undantekninga, lķkt og er ķ nśgildandi lögum. Žessi efnisskipan į sér jafnframt hlišstęšu ķ danskri löggjöf.
Įkvęšum 3. žįttar frumvarpsins er ekki ętlaš aš leiša til teljandi breytinga frį žeirri framkvęmd viš gerš naušasamninga sem nś tķškast į grundvelli laga nr. 19/1924 ef frį er tališ aš sérstakur umsjónarmašur meš naušasamningsumleitunum fęri meš žau umsżslustörf sem hérašsdómarar annast nś eftir umręddum lögum. Hefur žó veriš leitast viš aš gera reglur um naušasamninga ašgengilegri og einfaldari, en hlišsjón hefur veriš höfš af dönskum reglum ķ žessu sambandi. Er vęnst aš ef frumvarpiš veršur aš lögum geti žaš leitt til nokkurrar aukningar ķ beitingu žessa śrręšis, bęši fyrir félög eša menn ķ atvinnurekstri og fyrir menn sem eiga ķ fjįrhagsöršugleikum af öšrum sökum. Žess mį geta ķ žessu sambandi aš hugaš var sérstaklega aš žvķ viš gerš frumvarpsins hvort įstęša vęri til aš gera tillögur um aš taka upp sambęrilegar reglur og fram koma ķ 4. žętti dönsku löggjafarinnar um gjaldžrotaskipti, žar sem męlt er fyrir um svokallaš „gęldssanering“. Žar er um śrręši aš tefla sem svipar mjög til naušasamninga og er fyrst og fremst ętlaš mönnum sem hafa ekki meš höndum atvinnurekstur, en įkvęši danskrar löggjafar um naušasamninga eru į hinn bóginn žį fremur ętluš félögum og mönnum ķ atvinnurekstri. Varš nišurstašan sś aš sérreglur eftir žessari danskri fyrirmynd yršu óžarfar, einkum meš žvķ aš įkvęši frumvarpsins um naušasamninga hafa veriš gerš žannig śr garši aš žau geti jöfnum höndum tekiš til žeirra sem leggi stund į atvinnurekstur og žeirra sem žaš gera ekki.
Ķ 4. žętti frumvarpsins er aš finna reglur žess um gjaldžrotaskipti, en eins og įšur sagši eru žau byggš aš miklu leyti į įkvęšum laga nr. 6/1978. Af einstökum breytingum sem eru hér lagšar til ķ žessum efnum mį telja žį žżšingarmestu felast ķ žvķ aš įkvęši frumvarpsins gera rįš fyrir aš sérstakir skiptastjórar muni aš öllu leyti og ķ öllum tilvikum annast framkvęmd gjaldžrotaskipta og umsżslu ķ sambandi viš žau, en meš žessu er lagt til aš algerlega verši afnumin sś tilhögun aš hérašsdómarar hafi störf sem žessi meš höndum. Hér er engan veginn um alger nżmęli aš ręša, enda var stigiš žżšingarmikiš skref ķ žessa įtt meš setningu laga nr. 6/1978 žegar teknar voru upp heimildir til aš fela bśstjórum og skiptastjórum aš gegna störfum į žessum vettvangi. Ķ frumvarpinu er hins vegar gengiš mun lengra ķ žessu sambandi žvķ ętlast er til aš skiptastjórar verši įvallt skipašir viš gjaldžrotaskipti, en ekki aš žaš verši ašeins gert ef vitaš er aš einhverjar eignir séu fyrir hendi ķ žrotabśi.
Fjölmargar röksemdir mį fęra fyrir žeirri skipan sem er lögš til aš žessu leyti ķ frumvarp
Til višbótar žvķ sem nś hefur veriš nefnt, en engan veginn sķst, mį lķta til žess aš telja mį sżnt aš sś breytta skipan sem hér um ręšir leiši óbeint til žess aš žaš dragi mjög śr tķšni gjaldžrotaskipta hér į landi. Eins og įšur var minnst į var žetta eitt af markmišum laga nr. 6/1978 samkvęmt athugasemdum meš frumvarpi aš žeim lögum, en žaš hefur ekki nįšst sem sést į žvķ aš į sķšustu įrum hefur įrlegur fjöldi gjaldžrotaśrskurša veriš um žaš bil sjöfaldur sį sem hann var fyrir setningu laganna. Ętla mį aš fjöldi gjaldžrotaśrskurša hér į landi eigi sér hvergi hlišstęšu ķ öšrum rķkjum og žaš jafnvel žótt žaš yrši einhverju leyti lįtiš hjį lķša aš taka tillit til mannfjölda. Žessi sérstaša hér į landi stafar frįleitt af žvķ aš óskilvķsi eša fjįrhagsleg bįgindi séu stórum algengari hér en ķ öšrum rķkjum, heldur bżr hér aš baki aš erlendis heyrir til undantekninga aš krafist sé gjaldžrotaskipta ef fyrir fram er vitaš aš engar eignir séu fyrir hendi til skiptanna. Žótt nįkvęmar tölulegar upplżsingar liggi ekki fyrir f žeim efnum frį sķšustu įrum žykir mega slį žvķ föstu meš hlišsjón af framkvęmd ķ Reykjavķk aš ķ 85–90% tilvika komi engar eignir fram viš gjaldžrotaskipti, žannig aš skiptum verši lokiš įn žess aš lįnardrottnar fįi greišslur upp ķ kröfur sķnar. Undanfarinn aš slķkum gjaldžrotaskiptum er meš fįum undantekningum sį aš reynt hafi veriš aš gera ašför fyrir peningakröfu hjį skuldaranum, en hann hafi lżst sig eignalausan viš ašfarargeršina og henni hefur žvķ veriš lokiš įn įrangurs. Ķ žessum tilvikum mį almennt vera ljóst aš gjaldžrotaskipti žjóni engum tilgangi, enda įskotnast ekki skuldaranum eignir viš žaš eitt aš śrskuršur gangi um gjaldžrotaskipti į bśi hans. Rótin aš žessari einkennilegri tilhögun hér į landi viršist ašallega vera sś aš ekki hafi veriš tališ viš hęfi aš afskrifa kröfur į hendur skuldara, žótt įrangurslaus ašför hafi fariš fram hjį honum, heldur verši gjaldžrotaskipti aš fylgja ķ kjölfariš įšur en žaš verši gert, en žetta į žó einkum viš um innheimtu opinberra gjalda. Ķ öšrum rķkjum viršist hins vegar įrangurslaus ašfarargerš žykja fyllilega nęgjanlegt tilefni til aš lįnardrottinn lįti af frekari višleitni til aš innheimta kröfu sķna hjį eignalausum skuldara. Ętlaš er aš frumvarpiš muni leiša til breytinga ķ žessum efnum meš žeim óbeina hętti aš skiptastjórar verši įvallt skipašir til aš hafa framkvęmd gjaldžrotaskipta meš höndum. Samkvęmt įkvęšum frumvarpsins yrši sį sem krefšist gjaldžrotaskipta aš bera kostnaš af störfum skiptastjóra og af skiptunum aš öšru leyti, ef eignir kęmu ekki fram til aš standa undir žeim śtgjöldum, en hér er um verulega breytingu aš ręša frį nśgildandi reglum sem leiša til žess aš rķkiš beri meginhluta kostnašarins ķ tilvikum sem žessum. Žótt hér yrši ekki um neinar teljandi fjįrhęšir aš ręša hverju sinni, žį ętti žessi ašstaša ein śt af fyrir sig aš leiša til žess aš lįnardrottinn gefi žvķ sérstakan gaum, įšur en hann gerši kröfu um gjaldžrotaskipti, hvort sś ašgerš žjóni neinum hagsmunum hans ķ ljósi kostnašarins sem hann yrši aš bera. Mį ętla aš ef įrangurslaus ašför hefši žegar fariš fram hjį hlutašeigandi skuldara og lįnardrottinn hans hefši enga įstęšu til aš rįšgera aš eignir kunni aš koma fram viš gjaldžrotaskipti žį sęi lįnardrottinn sér almennt engan hag ķ žvķ aš krefjast skipta. Rétt er aš benda hér til višbótar į žaš aš ekki veršur séš aš žessi skipan geti stefnt hagsmunum lįnardrottna ķ hęttu, žvķ sérstök nżmęli koma fram ķ VIII. kafla laga um ašför, nr. 90/1989, um skilyrši fyrir žvķ aš ljśka ašfarargerš įn įrangurs. Samkvęmt žeim mętti gera flestar žęr rįšstafanir viš framkvęmd ašfarargeršar til aš ganga śr skugga um hvort skuldara tilheyri einhverjar eignir eins og nś verša geršar viš gjaldžrotaskipti ķ žvķ skyni. Mį žannig ętla aš įrangurslaus ašfarargerš eftir VIII. kafla laga nr. 90/1989 muni geta talist nęgilega traustveršug heimild um eignastöšu skuldara til aš lįnardrottnar hans telji sig ekki žurfa aš krefjast aš auki gjaldžrotaskipta til aš taka af tvķmęli um hana.
Ašrar rįšageršir ķ frumvarpinu um breytingar frį nśgildandi reglum um gjaldžrotaskipti eru ekki sambęrilegar aš umfangi viš žį sem hér hefur veriš fjallaš um, en hafa veršur ķ huga aš sś skipan, aš skiptastjórar annist żmis umsżslustörf sem hérašsdómarar hafa įšur haft meš höndum, setur mark sitt į fjölmörg įkvęši frumvarpsins. Hér mį žó nefna eftirfarandi atriši ķ frumvarpinu sem fela einnig ķ sér tillögur um breytingar frį reglum um gjaldžrotaskipti ķ lögum nr. 6/1978.
1. Ķ XI. kafla frumvarpsins eru reglur um heimildir til aš krefjast gjaldžrotaskipta og um mešferš slķkra krafna fyrir hérašsdómi einfaldašar nokkuš frį žvķ sem męlt er fyrir um ķ lögum nr. 6/1978. Flestar žessar breytingar eru litlar śt af fyrir sig, en ęttu aš leiša til greišari og fljótlegri mįlsmešferšar. Žęr byggja um margt į venjum sem hafa mótast ķ framkvęmd į žessu sviši į undanförnum įrum.
2. Ķ XIII. kafla frumvarpsins koma fram ķtarlegri almennar reglur um hęfi og störf skiptastjóra en nś gilda. Žessar reglur eru ekki sķst naušsynlegar meš tilliti til aukins hlutverks skiptastjóra viš gjaldžrotaskipti, en žęr eiga sér aš mestu hlišstęšur ķ V. kafla frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., sem fjallar um skiptastjóra viš opinber skipti dįnarbśa. Af öšrum atrišum XIII. kafla frumvarpsins mį vekja athygli į žvķ aš žar er rįšgert aš hérašsdómari skipi skiptastjóra žegar viš uppkvašningu śrskuršar um gjaldžrotaskipti og skiptastjórinn hafi sķšan meš höndum alla umsżslu viš skiptin. Meš žessu er stefnt aš breytingu frį nśgildandi reglum žvķ eftir įkvęšum laga nr. 6/1978 į hérašsdómari aš rįša bśstjóra til brįšabirgša viš uppkvašningu gjaldžrotaśrskuršar, ef eignastaša žrotabśsins žykir gefa tilefni til žess, en skiptastjóri er sķšan kjörinn af lįnardrottnum nokkrum mįnušum sķšar į fyrsta skiptafundi ķ žrotabśinu eftir lok kröfulżsingarfrests. Żmsar įstęšur bśa aš baki tillögu um breytingu į žessari skipan, en af žeim helstu mį ķ fyrsta lagi nefna aš mjög óljós greinarmunur hefur veriš geršur į valdsviši bśstjóra til brįšabirgša og skiptastjóra ķ nśgildandi lögum, sem ekki veršur séš aš tilefni sé til aš halda viš. Ķ öšru lagi hefur sś staša veriš uppi eftir nśgildandi lögum aš bśstjórar til brįšabirgša žurfa aš standa aš żmsum ašgeršum į kröfulżsingarfresti ķ žįgu allra lįnardrottna ķ sameiningu, sem kunna aš geta bakaš bśstjórum óvild einhverra žeirra. Bśstjórar standa hins vegar frammi fyrir žvķ aš žurfa aš hljóta kosningu lįnardrottna ķ starf skiptastjóra į sķšari stigum, sem gęti gefiš tilefni til aš óttast um hvort žeim kunni aš hętta til aš haga störfum sķnum žannig aš žeir spilli ekki fylgi sķnu mešal lįnardrottna meš žvķ aš halda fast um hagsmuni žrotabśa gagnvart lįnardrottnun
3. Ķ XVII. kafla frumvarpsins koma fram reglur um innbyršis rétthęš krafna viš gjaldžrotaskipti, eša svokallaša skuldaröš, en nśgildandi reglur ķ žessum efnum er aš finna ķ 8. kapķtula laga um skipti į dįnarbśum og félagsbśum, o.fl., nr. 3/1878. Eins og fjallaš er um ķ athugasemdum meš frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. reynir mjög lķtiš į žessar reglur į žeim vettvangi, en fyrst og fremst hafa žęr žżšingu viš gjaldžrotaskipti. Tillögur eru ekki geršar um veigamiklar breytingar į žessum reglum, en einstök atriši ķ žeim efnum eru nįnar skżrš ķ athugasemdum viš 109.–115. gr. žessa frumvarps.
4. Ķ XIV. og XVIII. kafla frumvarpsins er aš finna mun nįnari reglur en ķ lögum nr. 6/1978 um efni og įhrif innköllunar til skuldheimtumanna viš gjaldžrotaskipti, kröfulżsingar žeirra og mešferš krafna. Žessar reglur frumvarpsins taka miš af žeirri framkvęmd sem hefur mótast eftir nśgildandi lögum, auk žess aš leitast er viš aš taka af tvķmęli um żmis atriši į žessu sviši sem óvissa hefur žótt standa um.
5. Reglur XIX. kafla frumvarpsins um rįšstöfun hagsmuna žrotabśa fela aš żmsu leyti ķ sér tillögur um breytingar frį nśgildandi reglum til einföldunar og hagręšingar, m.a. meš žvķ aš draga nokkuš śr naušsyn žess aš įkvaršanir ķ žessum efnum verši teknar į skiptafundum meš lįnardrottnum, en žessi breyting er lögš til meš hlišsjón af žróuninni sem hefur oršiš ķ framkvęmd aš žessu leyti. Žį felst enn fremur ķ XIX. kafla tillaga um afnįm reglna um kosningu sérstakra kröfuhafanefnda, en heimildum laga nr. 6/1978 til žess hefur aldrei veriš beitt ķ framkvęmd svo vitaš sé. Loks mį nefna aš ķ 129. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir sérreglu um ašra rįšstöfun en naušungarsölu į eignum žrotabśa, sem hafa veriš vešsettar fyrir hęrri fjįrhęšum en megi ętla aš žęr seljist fyrir, en sambęrileg regla er ekki ķ nśgildandi lögum sem hefur žótt valda verulegum erfišleikum ķ framkvęmd.
Ķ 5. žętti frumvarpsins koma fram sérreglur um hvernig verši leyst śr įgreiningsmįlum, sem rķsa ķ tengslum viš greišslustöšvun, naušasamningsumleitanir eša gjaldžrotaskipti. Žessar reglur eru um margt mótašar meš hlišsjón af framkvęmd į grundvelli nśgildandi laga, en nżmęli eru žó óhjįkvęmileg um żmis atriši vegna breyttrar dómstólaskipunar į grundvelli laga nr. 92/1989 og vegna breytts hlutverks dómara viš framkvęmd greišslustöšvunar, naušasamningsumleitana og gjaldžrotaskipta eftir öšrum įkvęšum frumvarpsins.
Ķ žessum įkvęšum koma fram skżringar į nokkrum sérhugtökum sem byggt er į ķ öšrum reglum frumvarpsins. Er žannig ķ 1. gr. skżrt hvaš įtt sé viš meš oršunum skuldari og žrotamašur, en sambęrileg skżring kemur ekki fram į žessum hugtökum ķ nśgildandi lögum žótt žau séu notuš žar ķ sömu merkingu og hér um ręšir.
Ķ 2. gr. er hugtakiš frestdagur skilgreint, en samkvęmt žessari skilgreiningu ręšst frestdagur af žvķ hvenęr hérašsdómara berst beišni um heimild til greišslustöšvunar eša nauša
Ķ 3. gr. er afmarkaš hvaš įtt sé viš meš hugtakinu nįkomnir, en efnislega er žetta įkvęši žaš sama og nś kemur fram ķ 2. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 4.–6. gr. koma fram reglur sem er ętlaš aš afmarka til hverra manna og félaga ašgeršir geti tekiš samkvęmt įkvęšum frumvarpsins, en reglurnar eru settar fram ķ einu lagi meš žeim hętti aš žęr taki ķ senn til heimilda til greišslustöšvunar og naušasamningsumleitana og til gjaldžrotaskipta.
Ķ fyrsta lagi er aš finna almennar reglur ķ 4. gr. um žaš hvernig mašur, félag eša stofnun žurfi aš tengjast ķslenska rķkinu meš bśsetu eša starfsemi hér į landi til aš dómstólar hér į landi verši taldir hafa lögsögu til aš beita įkvęšum frumvarpsins gagnvart hlutašeiganda, en ķ žessu sambandi er vert aš vekja athygli į aš 2. mgr. 5. gr. og 2. mgr. 6. gr. frumvarpsins geyma frekari reglur af žessum meiši varšandi śtibś ķslenskra félaga erlendis og śtibś erlendra félaga sem kynnu aš vera starfrękt hér į landi. Sambęrilegar reglur koma ekki fram ķ lögum nr. 6/1978, en ętla mį aš sömu nišurstöšur yršu fengnar af almennum lagavišhorfum įn beinna lagafyrirmęla. Nefna mį aš sérreglur ķ žessu sambandi um śtibś erlendra hlutafélaga koma nś aš nokkru fram ķ XVII. kafla laga um hlutafélög, nr. 32/1978, en ķ 5. tölul. 182. gr. frumvarpsins eru lagšar til nokkrar breytingar į žeim, m.a. til samręmis viš 2. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 6. gr.
Ķ öšru lagi koma fram reglur ķ 5. gr. sem er ętlaš aš śtiloka aš įkvęši frumvarpsins geti tekiš sjįlfstętt til tiltekinna félaga, śtibśa félaga, firma eša stofnana, ef ašrir bera ótakmarkaša įbyrgš į skuldbindingum žeirra, en žess ķ staš yršu ašgeršir eftir atvikum aš nį ķ senn til hlutašeigandi lögpersónu og žeirra sem bera įbyrgš į skuldbindingum hennar. Įkvęši 1. mgr. 5. gr. eiga sér aš nokkru hlišstęšu ķ 3. mgr. 13. gr. laga nr. 6/1978, en eru aš öšru leyti, lķkt og 2. mgr. 5. gr., ķ samręmi viš kenningar sem hefur veriš stušst viš ķ framkvęmd. Įkvęši 3. mgr. 5. gr. eru meš įžekkum hętti sambęrileg žeim sem nś koma fram ķ 2. mgr. 13. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ žrišja lagi mį vekja athygli a žvķ aš ķ 1. mgr. 6. gr. er męlt fyrir um heimild dómsmįlarįšherra til aš gera samninga viš önnur rķki um įhrif žess aš heimild sé veitt ķ öšru eša einu samningsrķkinu til greišslustöšvunar eša naušasamningsumleitana eša aš śrskuršur gangi žar um gjaldžrotaskipti. Sambęrileg almenn heimild er ekki nś fyrir hendi ķ lögum, en hśn er lögš hér til ķ ljósi žess aš unniš hefur veriš į undanförnum įrum aš gerš alžjóšasamnings um žessi efni, m.a. meš nokkurri žįtttöku af hįlfu ķslenska rķkisins. Eins og sakir standa į ķslenska rķkiš ašeins žįtt aš einum millirķkjasamningi um žessi efni, Noršurlandasamningi um gjaldžrotaskipti, sbr. lög nr. 21/1934.
Ķ 7.–9. gr. koma fram almenn fyrirmęli um efni beišna og krafna um ašgeršir samkvęmt frumvarpinu, til hvaša hérašsdómstóls slķkum erindum yrši beint hverju sinni, hvernig upplżsingum yrši haldiš til haga um žau viš dómstólana og hverjir ęttu rétt til ašgangs aš žeim.
Ķ 7. gr. er ķ einu lagi męlt fyrir um hvers efnis beišni skuldara um heimild til greišslustöšvunar eša naušasamningsumleitana žurfi aš vera eša krafa hans eša lįnardrottins um gjaldžrotaskipti, auk žess aš fram kemur hvaš žurfi aš fylgja slķku erindi til hérašsdóms. Nįnari reglur koma aš nokkru fram um efni žessara erinda eša fylgigögn meš žeim ķ 10. gr. varšandi greišslustöšvun, 34.–36. gr. varšandi naušasamningsumleitanir og 66. gr. varšandi gjaldžrotaskipti. Almennu reglurnar um žetta ķ 7. gr. eru aš nokkru sama efnis og įkvęši 1. mgr. 4. gr. laga nr. 6/1978, en ķ frumvarpinu er žó gert rįš fyrir aš ķtarlegri upplżsingar komi fram ķ beišni, kröfu eša fylgigögnum en nś er męlt fyrir um. Er žetta gert ķ ljósi reynslu af framkvęmd, enda hafa dómarar oršiš aš hlutast til um öflun gagna eša upplżsinga um żmis žau atriši, sem hér er lagt til aš sį sem hafi uppi erindi lįti ķ té, žar sem nśgildandi lög hafa ekki bošiš aš slķkt žurfi aš koma fram ķ beišni eša kröfu eša aš fylgja henni.
Ķ 8. gr. er aš finna reglur um žaš til hvers hérašsdómstóls skuli leita hverju sinni meš beišnir um heimild til greišslustöšvunar og naušasamningsumleitana og kröfur um gjaldžrotaskipti, svo og meš mįlefni sem žessu tengjast. Ašalreglan ķ žessum efnum kemur fram ķ 1. mgr. 8. gr., žar sem lagt er til grundvallar aš žetta verši gert į heimilisvarnaržingi skuldarans, sem ręšst af reglum 73.–75. gr. laga nr. 85/1936, en žetta er ķ samręmi viš 1. mgr. 3. gr. laga nr. 6/1978. Ķ 2. mgr. 8. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir undantekningu fra umręddri ašalreglu varšandi žau tilvik, žar sem greišslustöšvun, naušasamningsumleitanir eša gjaldžrotaskipti yršu aš fylgjast aš hjį lögpersónu og žeim sem bera ótakmarkaša įbyrgš į skuldbindingum hennar, sbr. 1. mgr. 5. gr., en lķkt og nś er heimilaš ķ 2. mgr. 3. gr. laga nr. 6/1978 er hér męlt fyrir um aš dómsmįlarįšherra geti įkvešiš aš ašgeršir varšandi alla hlutašeigendur fari fram ķ sama dómumdęmi žótt žeir eigi žar ekki allir heimilisvarnaržing. Ķ 3. mgr. 8. gr. kemur fram hvernig hérašsdómari eigi aš bregšast viš ef honum berst erindi sem ętti ekki undir hann aš fara meš, en meš sama hętti og męlt er fyrir um ķ 3. mgr. 3. gr. laga nr. 6/1978 er gert rįš fyrir aš hérašsdómari framsendi erindiš į réttan staš. Ķ nišurlagi 3. mgr. 8. gr. frumvarpsins segir aš frestdagur skuli rįšast af žvķ hvenęr beišni eša krafa hafi borist hérašsdómara žótt ķ röngu umdęmi hafi veriš, en ķ framkvęmd hefur veriš gengiš śt frį aš žessi regla gildi. Loks koma fram reglur ķ 4. og 5. mgr. 8. gr. um žaš hvar verši fariš meš beišnir eša kröfur eftir fyrirmęlum frumvarpsins ef skuldarinn flyst milli dómumdęma eftir aš mįlefni hans hafa komiš til kasta hérašsdómstóls. Žessar reglur eru lagšar til ķ žvķ skyni aš taka af tvķmęli ķ žessum efnum, en sambęrileg įkvęši eru ekki ķ lögum nr. 6/1978, sem hefur leitt til óvissu ķ framkvęmd žau fįu skipti sem hefur reynt į žetta.
Ķ 1. og 2. mgr. 9. gr. er dómsmįlarįšherra heimilaš aš setja fyrirmęli ķ reglugerš um skrįr, sem hérašsdómstólum er ętlaš aš halda um beišnir, kröfur og dómsmįl samkvęmt įkvęšum frumvarpsins, žingbękur, ašra skrįningu upplżsinga og veitingu vottorša. Hlišstęš heimild til aš setja reglugerš um žessi efni kemur ekki fram ķ nśgildandi lögum žótt męlt sé fyrir um skrįningu vissra upplżsinga viš hérašsdómstóla ķ 2. mgr. 4. gr. laga nr. 6/1978. Ętti setning reglugeršar um žessi efni aš leiša til samręmingar ķ framkvęmd milli einstakra umdęma, sem ekki er tryggš viš nśverandi ašstęšur, en įstęšulaust žykir aš męla beinlķnis fyrir um žessi atriši ķ lögum.
Loks er męlt fyrir ķ 3. mgr. 9. gr. um žaš hverjir geti notiš ašgangs aš upplżsingum śr skrįm hérašsdómstóla skv. 1. mgr. įkvęšisins, svo og ašgangs aš beišnum, kröfum eša fylgigögnum meš žeim. Žessi fyrirmęli eru aš efni til įžekk žeim sem nś koma fram ķ 2. og 3. mgr. 6. gr. laga nr. 6/1978.
Žessi grein er upphafsįkvęši 2. žįttar frumvarpsins sem fjallar um greišslustöšvun. Žęttinum er skipt ķ žrjį kafla, en sį fyrsti žeirra, III. kafli frumvarpsins, geymir reglur um heimild til greišslustöšvunar, ķ IV. kafla er kvešiš į um réttarįhrif greišslustöšvunar og ķ V. kafla er męlt fyrir um lok hennar.
Ķ 1. mgr. 10. gr. kemur fram aš skuldari, sem eigi ķ verulegum fjįrhagsöršugleikum, geti leitaš heimildar til greišslustöšvunar ķ žvķ skyni aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn meš ašstoš lögmanns eša löggilts endurskošanda sem hann hafi rįšiš til žess verks. Žessi regla er efnislega sś sama og kemur fram ķ 1. mįlsl. 7. gr. laga nr. 6/1978 og veršur žvķ ekki séš aš hśn žarfnist sérstakra skżringa hér. Žó mį vekja athygli į žvķ annars vegar aš įšurgreind įkvęši 4.–6. gr. frumvarpsins takmarka aš nokkru leyti hverjir skuldarar ķ skilningi 1. mgr. 1. gr. geti leitaš heimildar til greišslustöšvunar žótt ekki sé beinlķnis vķsaš til žess ķ 1. mgr. 10. gr. Hins vegar mį benda hér į aš žótt 1. mgr. 10. gr. feli ķ sér viss grundvallarskilyrši fyrir aš heimild verši veitt til greišslustöšvunar, ž.e. aš skuldarinn eigi ķ verulegum fjįrhagsöršugleikum eša sjįi fram į žį, aš hann vilji koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn og aš hann hafi rįšiš sér lögmann eša löggiltan endurskošanda til ašstošar, žį er hér engan veginn um tęmandi talningu skilyrša aš ręša žvķ ķ 2. mgr. 12. gr. er nįnar męlt fyrir um atvik sem yršu žvķ til fyrirstöšu aš slķk heimild vęri veitt. Eru įkvęši frumvarpsins ķ žessum efnum žannig talsvert ķtarlegri en fyrirmęli laga nr. 6/1978 um skilyrši greišslustöšvunar, sem eru tęmandi talin ķ 7. gr. žeirra.
Ķ 2. mgr. 10. gr. er gert rįš fyrir aš skuldari verši aš gera ķtarlega greinargerš um įstęšur og ešli fjįrhagsöršugleika sinna og hvernig hann ętli aš leysa śr žeim meš greišslustöšvun, en sś greinargerš komi annaš tveggja fram ķ beišni hans eša ķ sérstöku fylgiskjali meš henni. Ķ greinargeršinni ętti enn fremur aš tiltaka hvern skuldarinn hafi rįšiš sér til ašstošar viš greišslustöšvun. Ķ lögum nr. 6/1978 er ekki męlt fyrir um naušsyn slķkrar greinargeršar, en ķ framkvęmd hefur nś um įrabil veriš gengiš śt frį aš žessar upplżsingar verši aš koma fram ķ sambęrilegu horfi og mišar žetta įkvęši frumvarpsins žvķ aš lögfestingu žeirrar venju. Ķ 2. mgr. 10. gr. er enn fremur rįšgert aš skuldarinn verši aš leggja fram meš beišni sinni yfirlżsingu löggilts endurskošanda um aš bókhald skuldarans sé ķ žvķ formi sem męlt er fyrir um ķ lögum um bókhald nr. 51/1968. Sambęrilegur įskilnašur er ekki geršur ķ lögum nr. 6/1978, en žetta er lagt hér til ķ žvķ skyni aš tryggja aš hęgt verši aš ganga śt frį aš žęr upplżsingar megi vera įreišanlegar sem ętlast er til aš skuldarinn lįti af hendi ķ tengslum viš greišslustöšvunarbeišni og styšjast viš upplżsingar śr bókhaldi hans.
Ķ įkvęšum laga nr. 6/1978 er hvergi męlt fyrir um žaš aš ašstošarmašur skuldara viš greišslustöšvun žurfi aš fullnęgja öšrum skilyršum en aš vera lögmašur, ž.e. aš hafa réttindi til mįlflutnings fyrir hérašsdómi eša Hęstarétti, eša löggiltur endurskošandi. Er žannig ekkert sem beinlķnis śtilokar aš til dęmis lögmašur eša löggiltur endurskošandi verši ašstošarmašur félags viš greišslustöšvun žótt hann eigi verulegan hluta ķ žvķ. Sś ašstaša veršur aš teljast mjög óheppileg žvķ augljóst er aš hśn geti leitt til tortryggni af hendi lįnardrottna skuldarans. Til aš fyrirbyggja aš žetta geti gerst er lagt til ķ 3. mgr. 10. gr. frumvarpsins aš ašstošarmašur skuldarans verši aš vera lögmašur eša löggiltur endurskošandi og auk žess verši hann aš fullnęgja tilteknum hęfisskilyršum sem ķ flestum atrišum eru hlišstęš įkvęšum 75. gr. frumvarpsins um hęfi skiptastjóra viš gjaldžrotaskipti.
Ķ 11. gr. er kvešiš į um ašgeršir hérašsdómara žegar honum hefur borist beišni skuldara um heimild til greišslustöšvunar. Er gert rįš fyrir aš hérašsdómari boši skuldarann til žing
Ķ 1. mgr. 12. gr. kemur fram aš hérašsdómari verši aš taka afstöšu til beišni um heimild til greišslustöšvunar ķ śrskurši sem honum er ętlaš aš kveša upp svo fljótt sem verša mį eftir aš gagnaöflun um beišnina skv. 11. gr. er lokiš. Žessi regla er sama efnis og įkvęši 1. mįlsl. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 6/1978 og žarfnast žvķ ekki frekari skżringa.
Ķ 2. mgr. 12. gr. frumvarpsins eru talin atriši ķ įtta tölulišum sem hérašsdómari yrši aš taka tillit til viš mat į žvķ hvort heimild til greišslustöšvunar verši veitt og gętu leitt til žess aš honum bęri aš synja um heimildina af sjįlfsdįšum. Aš frįtöldu žvķ aš įkvęši 2. tölul. 2. mgr. 12. gr. eiga sér hlišstęšu ķ sķšari mįlsliš 7. gr. laga nr. 6/1978 er ekki aš finna sambęrilega talningu hindrana viš heimild til greišslustöšvunar ķ umręddum lögum. Reglurnar sem eru lagšar til ķ žessum efnum ķ 2. mgr. 12. gr. frumvarpsins eiga sér hins vegar aš mestu fyrirmyndir ķ venjum sem hafa myndast ķ framkvęmd į undanförnum įrum og er žeim žvķ ekki ętlaš aš leiša til neinna verulegra breytinga frį žvķ sem nś gildir.
Ķ 3. mgr. 12. gr. er breyting lögš til frį nśgildandi reglum, meš žvķ aš ef hérašsdómari telur skilyrši til aš veita heimild til greišslustöšvunar žį er ętlast til aš heimildin standi ašeins til brįšabirgša, eša til allt aš žriggja vikna, en skuldarinn geti sķšan leitaš framlengingar į heimildinni eftir aš hafa kynnt lįnardrottnum stöšu mįla og gefiš žeim kost į aš koma fram višhorfum sķnum, sbr. 13.–18. gr. Įkvęši 3. mgr. 12. gr., sem eiga sér fyrirmynd ķ įkvęšum danskrar löggjafar eins og žeim var breytt į įrinu 1984, eru žįttur ķ žeirri višleitni aš baki żmsum reglum III. kafla frumvarpsins, sem vikiš var aš ķ almennum athugasemdum hér įšur, aš auka afskiptarétt lįnardrottna skuldarans af veitingu heimildar til greišslustöšvunar. Eftir įkvęšum 7. og 10. gr. laga nr. 6/1978 eiga lįnardrottnar ekki afskipti sem žessi af veitingu heimildar til greišslustöšvunar, heldur er hérašsdómara ętlaš aš taka afstöšu til beišni um slķka heimild og veita hana ķ allt aš žrjį mįnuši ķ einum įfanga įn žess aš honum verši kynnt annaš ķ žeim efnum en višhorf skuldarans sjįlfs. Ķ įkvęšum 3. mgr. 12. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir aš hérašsdómari marki lengd žessa brįšabirgšatķmabils greišslustöšvunar meš įkvöršun um žinghald, žar sem skuldaranum gęfist kostur į aš leggja fram beišni um framlengingu heimildarinnar til allt aš žriggja mįnaša, sbr. 1. mgr. 15. gr. og 4. mgr. 17. gr. Fyrsta tķmabil greišslustöšvunar stęši žannig žar til umrętt žinghald yrši hįš, en ef beišni um framlengingu heimildarinnar kęmi žar fram er gert rįš fyrir aš upphaflegi greišslustöšvunartķminn lengist sjįlfkrafa žar til hérašsdómari tęki afstöšu til beišninnar ķ śrskurši, en žó ekki lengur en um eina viku, sbr. 1. mgr. 17. gr. Samkvęmt 3. mgr. 12. gr. er hérašsdómari bundinn viš žaš aš umrętt žinghald verši hįš innan žriggja vikna frį žvķ hann kvešur upp śrskurš sinn um upphaflega beišni skuldarans, en hérašsdómari hefur žar hins vegar frjįlsar hendur til įkvöršunar um lengd tķmans innan žessara marka. Mį žó ętla aš yfirleitt yrši aš haga žessari įkvöršun žannig aš skuldarinn og ašstošarmašur hans hefšu sem nęst žrjįr vikur til rįšstöfunar, enda gęti annars oršiš öršugt fyrir žį aš sinna žeim višfangsefnum į žessu fyrsta tķmabili sem žeim eru lagšar į heršar ķ 13. og 14. gr.
Ķ 4. mgr. 12. gr. er męlt svo fyrir aš śrskuršur hérašsdómara, žar sem hann tęki afstöšu til upphaflegrar beišni skuldarans um heimild til greišslustöšvunar geti ekki sętt kęru til Hęstaréttar og gildir einu hvort śrskuršurinn kvęši į um höfnun beišninnar eša aš hśn vęri tekin til greina. Samkvęmt 1. mgr. 10. gr. laga nr. 6/1978 veršur śrskurši hérašsdómara, žar sem beišni um heimild til greišslustöšvunar er hafnaš, ekki skotiš til ęšra dóms, en gagnstęš regla gildir um śrskurši žar sem heimildin er veitt. Er žvķ varšandi sķšarnefnda atrišiš gert rįš fyrir breytingu frį nśgildandi reglum ķ 4. mgr. 12. gr. frumvarpsins. Tillaga er gerš um žessa breytingu ķ ljósi žess aš greišslustöšvunartķmi samkvęmt śrskurši hérašsdómara, sem 4. mgr. 12. gr. tęki til, yrši aldrei lengri en žrjįr vikur, sbr. 3. mgr. 12. gr., žannig aš ósennilegt vęri aš Hęstiréttur gęti fellt dóm ķ slķku mįli įšur en sį tķmi vęri į enda og vęru žį ekki neinir hagsmunir tengdir žvķ aš fį leyst śr mįlinu eftir žaš. Aš auki bjóšast lįnardrottnum skuldarans śrręši ķ 16. og 26. gr. til aš gęta hagsmuna sinna varšandi greišslustöšvunarheimild fyrir hérašsdómi, sem veršur aš telja nęrtękara śrręši en aš heimila mįlskot śrskuršar sem hefur įhrif jafn skamman tķma og hér um ręšir.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins koma fram reglur sem er ętlaš aš stušla aš žvķ aš lįnardrottnar skuldarans eigi kost į aš koma į framfęri višhorfum sķnum til rįšagerša hans um ašgeršir til aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn og eiga žį eftir atvikum óbeinan žįtt ķ įkvöršunartöku um hvernig verši stašiš aš žeim. Žessar reglur eiga sér nokkra fyrirmynd ķ įkvęšum danskrar löggjafar eins og žeim var breytt į įrinu 1984.
Samkvęmt 13. gr. frumvarpsins hvķlir sś skylda į ašstošarmanni skuldarans aš tilkynna öllum lįnardrottnum, sem vitaš er um, tafarlaust um veitingu heimildar til greišslustöšvunar og boša žį um leiš til fundar viš sig, sem ber aš halda aš minnsta kosti žremur sólarhringum įšur en žinghald veršur hįš viš lok upphaflegs greišslustöšvunartķma, sbr. 3. mgr. 12. gr. Samkvęmt 2. mgr. 13. gr. ber ašstošarmanninum aš senda žetta fundarboš ķ śtbornu įbyrgšarbréfi, sķmskeyti eša į annan sannanlegan hįtt, meš fyrirvara sem veršur talinn hęfilegur til aš lįnardrottnar geti komiš viš aš sękja fund um mįlefni skuldarans eša aš senda umbošsmann fyrir sķna hönd. Ķ žessu įkvęši er ętlast til aš fram komi ķ fundarboši hvar og hvenęr fundurinn verši haldinn, hvenęr heimild hafi veriš veitt til greišslustöšvunar og hvenęr hérašsdómari taki mįlefniš aftur fyrir į dómžingi viš lok upphaflegs greišslustöšvunartķma, sbr. 3. mgr. 12. gr. Meš sķšastnefndu atriši tilkynningarinnar er leitast viš aš tryggja aš lįnardrottnum berist vitneskja um žaš hvenęr umrętt dómžing verši hįš, til žess aš žeir geti eftir atvikum mętt žar og haldiš uppi andmęlum gegn žvķ aš skuldaranum verši veitt heimild til įframhaldandi greišslustöšvunar, sbr. 16. gr., en réttur lįnardrottna til aš koma fram slķkum andmęlum yrši óhįšur žvķ hvort žeir męttu til fundar sem ašstošarmašur skuldarans bošar til eftir įkvęšum 13. gr.
Įkvęši koma sķšan fram ķ 14. gr. um žaš hvaš verši fjallaš um į fundi sem vęri bošaš til skv. 13. gr. Er ętlast žar til aš ašstošarmašur skuldarans geri ķtarlegar skrįr um eignir og skuldir skuldarans įšur en kęmi aš fundinum, en žessar skrįr yršu lagšar žar fram til upplżsinga fyrir lįnardrottna og sem grundvöllur frekari umręšna. Enn fremur kemur fram ķ 1. mgr. 14. gr. aš į fundinum beri ašstošarmanninum aš kynna lįnardrottnum hvernig ętlunin sé aš reyna aš koma nżrri skipan į fjįrmįl skuldarans, hvaš hafi žegar veriš gert ķ žvķ skyni og hvort leitaš verši heimildar til framlengingar į greišslustöšvun. Ašstošarmanninum er og ętlaš aš leita afstöšu lįnardrottna til žessara atriša og tillagna žeirra. Samkvęmt 2. mgr. 14. gr. į ašstošarmašur skuldarans aš stjórna žessum fundi og fęra fundargerš, en ķ įkvęšinu er sérstaklega tekiš fram aš ašstošarmanninum beri aš gęta aš žvķ aš višhorf lįnardrottna komi skżrlega fram ķ fundargerš. Žessi įskilnašur į rętur aš rekja til žess aš skv. 2. mgr. 15. gr. ber aš leggja fundargerš žessa fyrir hérašsdómara ef skuldarinn ęskir įframhaldandi heimildar til greišslustöšvunar aš loknum upphaflega greišslustöšvunartķmanum, en meš žessum hętti ętti hérašsdómari ašgang aš upplżsingum um višhorf lįnardrottna skuldarans ķ žessum efnum.
Įstęša er til aš taka hér fram aš ekki er ętlast til aš lįnardrottnar taki įkvaršanir um hagsmuni skuldarans į fundi sem žessum eša aš žeir greiši atkvęši eša įlykti um fylgi viš įframhaldandi heimild handa honum til greišslustöšvunar. Er žannig ašeins stefnt aš žvķ aš fundurinn fari fram til aš lįnardrottnar eigi žess kost aš fį upplżsingar um hag skuldarans og fyrirhugašar ašgeršir og greiši eftir atvikum fyrir um framhald mįla meš žvķ aš lįta žar uppi hvernig žeir yršu fįanlegir til aš koma til móts viš žarfir skuldarans. Ef lįnardrottnar teldu žęr rįšageršir athugaveršar, sem žeim yršu kynntar į žessum fundi, ęttu žeir kost į aš męta į dómžingi žar sem skuldarinn legši fram beišni um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar og mótmęla žvķ aš hśn yrši tekin til greina, sbr. 16. gr. Af žessum sökum mį vęntanlega sjį aš ekki er ętlast hér til aš fundartķma verši variš til langvarandi umręšna, t.d. um hvort įframhaldandi greišslustöšvun geti įtt rétt į sér, žvķ į fundinum yrši ekkert ašhafst til aš taka af skariš um hvort til slķks įframhalds komi, heldur yrši lįnardrottinn sem ekki vildi sętta sig viš žaš aš lįta uppi andstöšu sķna fyrir dómi.
Aš endingu er rétt aš nefna ķ tengslum viš įkvęši 13. og 14. gr. aš žau leggja öneitanlega žżšingarmikiš starf ķ hendur ašstošarmannsins sem skuldarinn hefur sjįlfur vališ til starfans. Ašstošarmanninum er hér lagt ķ hendur aš boša lįnardrottna til fundar sem hann stjórnar sķšan sjįlfur og žar sem hann fęrir fundargerš til aš lżsa višhorfum žeirra. Žvķ veršur ekki neitaš aš ašstošarmanninum geti oršiš į mistök ķ žessum efnum eša aš hann hreinlega sinni ekki sķnu hlutverki sem skyldi. Staša lįnardrottna er žó tryggš gagnvart slķkri ašstöšu, žvķ skv. 2. tölul. 2. mgr. 17. gr. getur vanręksla ašstošarmannsins varšaš synjun um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar og skv. 26. gr. getur lįnardrottinn krafist fyrir hérašsdómi aš heimild til greišslustöšvunar verši felld nišur af žessum sökum. Žį ber einnig aš hafa ķ huga aš skv. 4. og 5. tölul. 2. mgr. 17. gr. gętir hérašsdómari aš žvķ, ef óskaš er įframhaldandi heimildar til greišslustöšvunar, hvort stašiš hafi veriš ešlilega aš störfum og hvort heimildin muni žjóna ešlilegum tilgangi, en žessi athugun hérašsdómara tęki žį eftir ešli sķnu til atriša sem sérstaklega varša hagsmuni lįnardrottna skuldarans žótt hśn beindist reyndar ašeins aš žeim gögnum sem skuldarinn legši sjįlfur fram meš beišni sinni ef enginn lįnardrottinn mótmęlti henni.
Ķ 15. gr. er fjallaš um hvernig skuldarinn eigi aš bera sig aš ef hann ęskir framlengingar į heimild sinni til greišslustöšvunar žegar upphaflega heimild hans, eins og hérašsdómari hefur įkvešiš lengd hennar skv. 3. mgr. 12. gr., er aš enda komin. Ķ 1. mgr. 15. gr. kemur fram aš skuldarinn eigi žį aš leggja skriflega beišni um žetta fyrir hérašsdómara ķ žvķ žinghaldi sem įšur var įkvešiš til aš marka lok greišslustöšvunartķmans. Meš beišninni eiga aš fylgja tiltekin gögn, sem eru nįnar talin ķ 2. mgr. 15. gr., en žessum gögnum er ętlaš aš leiša öšru fremur ķ ljós hvort forsendur geti veriš fyrir įframhaldandi greišslustöšvun. Er žvķ vert aš leggja įherslu į aš žessi gögn verši aš vera vandlega śr garši gerš og žį ekki sķst sś greinargerš ašstošarmanns skuldarans, sem rįšgert er ķ įkvęšinu aš verši lögš fram, en žar er ętlast til aš fram komi ķ senn frįsögn af žvķ sem hefur žegar veriš gert viš greišslustöšvun og af žvķ sem stendur fyrir dyrum aš gera til aš koma nżrri skipan į fjįrmįl skuldarans.
Ķ tengslum viš įkvęši 15. gr. er rétt aš vekja athygli į žvķ aš ef skuldarinn mętir ekki til žess žinghalds sem markar lok upphaflegs greišslustöšvunartķma eša ef hann leggur žar ekki fram beišni um įframhaldandi heimild žį lżkur greišslustöšvuninni žar meš sjįlfkrafa, sbr. 1. mgr. 23. gr. Hérašsdómari yrši aš setja žing žótt skuldarinn mętti ekki undir žessum kringumstęšum, en žar žyrfti ekki annaš aš gera en aš bóka aš ekki vęri mętt af hįlfu skuldarans og aš heimild hans vęri žar meš į enda.
Ķ 16. gr. er aš finna heimild, sem hefur veriš minnst į hér įšur, handa lįnardrottnum skuldarans, einum eša fleiri, til aš męta į dómžinginu sem markar lok upphaflegs greišslustöšvunartķma og koma žar fram mótmęlum gegn žvķ aš beišni skuldarans um framlengingu heimildarinnar verši tekin til greina. Er ętlast til žess ķ 16. gr. aš lįnardrottinn, sem vill neyta žessa réttar, leggi fram ķ žinghaldinu skrifleg og rökstudd mótmęli sķn, en ef hvorki hann né skuldarinn falla frį kröfum sķnum verši hérašsdómari aš fara meš mįlefniš eftir reglum 166. gr. og XXIV. kafla frumvarpsins og kveša žį upp śrskurš um hvort įframhald verši į heimild til greišslustöšvunar aš teknu tilliti til framkominna mótmęla. Įkvęši 16. gr. eiga sér ekki hlišstęšu ķ lögum nr. 6/1978 og hafa žvķ lįnardrottnar, sem vilja ekki una viš heimild skuldara til greišslustöšvunar, žannig oršiš aš kęra śrskurš um heimildina til Hęstaréttar til aš leitast viš aš fį henni hnekkt. Tilhögun 16. gr. frumvarpsins ętti aš leiša til töluveršrar einföldunar og létta um leiš óžarfa įlagi af ęšra dómstiginu.
Um heimildir 16. gr. er aš öšru leyti rétt aš vekja athygli į žvķ aš žargreind réttindi til mótmęla eru veitt lįnardrottnum skuldarans. Meš hugtakinu lįnardrottni er hér eftir bókstaflegum skilningi įtt viš žį sem eiga peningakröfu į hendur skuldaranum og mį žvķ almennt ganga Lķt frį žvķ aš žeir sem eigi annars konar kröfur į hendur honum njóti ekki žessa réttar. Žannig yrši til dęmis mašur, sem teldi sig eiga tilkall til hlutar ķ vörslum skuldarans, ekki talinn lįnardrottinn ķ žessum skilningi žótt hann kynni vissulega aš eiga kröfu į hendur skuldaranum. Ķ žessum efnum veršur almennt aš gefa žvķ gaum aš greišslustöšvun fyrirbyggir fullnustu į peningakröfum gagnvart skuldaranum, sbr. 22. gr., en ekki į kröfum annars efnis, og hlżtur žvķ aš leiša af sjįlfu sér aš kröfuhafar, sem hafa uppi tilkall til annars en peningagreišslu, leiti fullnustu į žeim réttindum eftir almennum reglum en hafi ekki afskipti af heimild skuldarans til greišslustöšvunar sem takmarkar ekki rétt žeirra. Annaš įlitaefni getur einnig varšaš lįnardrottinshugtakiš ķ 16. gr., en žaš er nįnar tiltekiš hvernig brugšist verši viš ef mašur hefši uppi mótmęli gegn įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar og bęri žvķ viš aš hann ętti peningakröfu į hendur skuldaranum, sem skuldarinn kannast ekki viš aš eigi viš rök aš styšjast. Um žessa ašstöšu er rétt aš taka fram aš regla 16. gr. įskilur ekki aš sį einn verši talinn lįnardrottinn sem fari meš óumdeilda peningakröfu į hendur skuldaranum. Er žvķ ljóst aš hérašsdómari gęti oršiš aš taka afstöšu til žess ķ śrskurši um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar hvort peningakrafa žess, sem hefur mótmęlt veitingu heimildarinnar, eigi viš rök aš styšjast og hann njóti žannig réttar til aš hafa uppi mótmęlin. Ef peningakrafa hans žętti ekki eiga viš rök aš styšjast yrši um ašildarskort aš ręša af hans hendi til aš hafa uppi mótmęli gegn veitingu įframhaldandi heimildar til greišslustöšvunar og yrši žvķ ekki unnt aš taka frekara tillit til mótmęla hans. Ef hins vegar žętti nęgilega sżnt fram į aš peningakrafan vęri réttmęt yrši aš leysa śr mótmęlum hlutašeiganda eins og hann hefši fariš meš óumdeilda kröfu į hendur skuldaranum.
Ķ 17. gr. er fjallaš um hvernig hérašsdómari leysi śr um hvort skuldaranum verši veitt įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar, en žessi įkvęši geta įtt jafnt viš hvort sem lįnardrottinn hefši uppi mótmęli gegn óskum skuldarans skv. 16. gr. eša ekki.
Ķ 1. mgr. 17. gr. kemur fram sś regla aš ef skuldarinn mętir į dómžingi, sem markar lok upphaflegs greišslustöšvunartķma, og leggur žar fram beišni um įframhaldandi heimild, žį framlengist greišslustöšvunartķminn sjįlfkrafa žar til hérašsdómari hefur kvešiš upp śrskurš um beišnina, žó aldrei lengur en ķ eina viku. Žessi sjįlfvirka framlenging kęmi jafnt til hvort sem mótmęli vęru höfš uppi gegn veitingu įframhaldandi heimildar eša ekki, en hśn hefši hins vegar engin įhrif į heildarlengd greišslustöšvunartķmans ef beišni skuldarans yrši tekin til greina, žvķ ķ śrskurši hérašsdómara yrši kvešiš į um framlengingu greišslustöšvunar frį žvķ žinghaldi aš telja žar sem beišni var lögš fram um hana, sbr. 4. mgr. 17. gr. Ķ žessu sambandi er rétt aš vekja athygli į žvķ aš ef hérašsdómara tękist ekki aš kveša upp śrskurš um beišni skuldarans um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar innan žeirrar viku, sem um ręšir ķ 1. mgr. 17. gr., žį félli heimild skuldarans sjįlfkrafa śr gildi viš lok hennar, sbr. 3. mgr. 23. gr.
Ķ 2. mgr. 17. gr. eru talin upp atriši ķ fimm tölulišum sem geta valdiš aš hérašsdómara beri aš synja um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar. Reglur žessa efnis eiga sér ekki samsvörun ķ nśgildandi lögum, en ķ flestum atrišum mį segja aš hér sé veriš aš leggja til aš lögfest verši višhorf sem hefur veriš beitt um įrabil ķ framkvęmd. Ętla mį aš einstök atriši ķ 1.–5. tölul. 2. mgr. 17. gr. skżri sig sjįlf, en rétt er aš benda sérstaklega į žaš aš oršalagiš ķ upphafi mįlsgreinarinnar ber meš sér aš hérašsdómara sé skylt aš synja um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar viš žessar ašstęšur, žannig aš honum bęri aš huga aš žessum atrišum af sjįlfsdįšum eftir žvķ sem framkomin gögn gefa tilefni til. Fyrst og fremst gęti reynt į slķka sjįlfsdįšarskošun dómara ķ tilvikum žar sem lįnardrottinn hefur ekki mótmęlt veitingu įframhaldandi heimildar til greišslustöšvunar samkvęmt įkvęšum 16. gr., en jafnvel žótt slķk mótmęli kęmu fram vęri hérašsdómari ekki hįšur žvķ ķ śrlausn sinni hvort mótmęli gegn veitingu heimildarinnar hafi byggst į tiltekinni reglu 2. mgr. 17. gr. sem kynni aš geta įtt viš um fyrirliggjandi ašstęšur.
Ķ 3. mgr. 17. gr. er męlt fyrir um aš śrskurši hérašsdómara um höfnun įframhaldandi heimildar til greišslustöšvunar verši ekki skotiš til ęšra dóms, en žetta įkvęši į sér hlišstęšu ķ 1. mgr. 10. gr. laga nr. 6/1978. Gagnįlyktun frį žessu įkvęši frumvarpsins leišir žannig til žess aš lįnardrottinn skuldarans gęti kęrt śrskurš hérašsdómara um framlengingu greišslustöšvunarheimildar til Hęstaréttar, hvort sem hann hafši uppi mótmęli gegn óskum skuldarans um žaš skv. 16. gr. eša ekki. Hér er hins vegar įstęša til aš vekja sérstaka athygli į žvķ aš žótt slķkt mįlskot vęri heimilt žį yrši aš telja žaš óešlilegt og aš nokkru ķ andstöšu viš ętlan annarra reglna frumvarpsins aš lįnardrottinn kęrši śrskurš hérašsdómara ef hann hefši ekki haft uppi mótmęli gegn veitingu heimildarinnar skv. 16. gr. Vęri žį nęrtękara aš lįnardrottinn brygšist žannig viš ašstęšum sem žessum aš krefjast nišurfellingar heimildar skuldarans eftir įkvęšum 26. gr., en śrskurši hérašsdómara um höfnun slķkrar kröfu mętti skjóta til Hęstaréttar.
Ķ 4. mgr. 17. gr. er męlt fyrir um hvernig įkvöršun hérašsdómara um framlengingu heimildar til greišslustöšvunar eigi aš koma fram ķ śrskurši hans, en žetta yrši gert meš žeim hętti aš tiltekiš vęri aš heimildin sé framlengd til žinghalds sem verši hįš į tilteknum tķma innan žriggja mįnaša frį žvķ beišni um framlenginguna var lögš fram skv. 1. mgr. 15. gr. Hér vęri annaš tķmabil greišslustöšvunar žvķ afmarkaš meš sambęrilegum hętti og ętlast er til aš yrši gert ķ öndveršu eftir reglu 3. mgr. 12. gr. Samkvęmt 4. mgr. 17. gr. er hérašsdómari bundinn af žvķ aš framlenging geti ekki oršiš lengri en žar er męlt fyrir um, en hins vegar vęri honum ķ lófa lagiš aš kveša į um skemmri framlengingu, t.d. ef fyrir liggur aš nišurstaša rįšist um hvort nż skipan komist į fjįrmįl skuldarans innan mįnašar frį žvķ óskaš er framlengingar į heimildinni. Tķškast hefur um įrabil ķ framkvęmd aš framlengja heimild til greišslustöšvunar um skemmri tķma en nemur hįmarksfresti eftir įkvęšum II. kafla laga nr. 6/1978, en aš veita žį framlengingu oftar en einu sinni ef žörf krefur. Ķ 4. mgr. 18. gr. frumvarpsins eru tekin af tvķmęli um aš žetta megi gera ef efni žykja til og gęti žvķ hérašsdómari t.d. framlengt heimild til greišslustöšvunar žrķvegis um einn mįnuš ķ senn ķ staš žess aš framlengja einu sinni um žriggja mįnaša hįmark 4. mgr. 17. gr.
Samkvęmt 5. mgr. 17. gr. ber ašstošarmanni skuldara aš tilkynna lįnardrottnum tafarlaust um śrskurš hérašsdómara um beišni um framlengingu greišslustöšvunar į sannanlegan hįtt og er hér ekki geršur greinarmunur į žvķ hvort hérašsdómari taki beišnina til greina eša ekki, sbr. einnig 5. mgr. 23. gr.
Ķ 18. gr. kemur fram heimild handa skuldaranum til aš ęskja frekari framlengingar į greišslustöšvun en męlt er fyrir um ķ 17. gr., en eins og rįšiš veršur af oršalagi 1. og 2. mgr. 18. gr. er ętlast til aš slķk framlenging verši ekki veitt nema sżnt sé fram į veruleg lķkindi fyrir aš hśn leiši til įrangurs sem ekki mįtti vęnta aš fengist į žeim tķma sem įšur er lišinn. Žetta skilyrši fyrir frekari framlengingu heimildarinnar er ķ samręmi viš žann skilning sem hefur veriš lagšur ķ įkvęši 2. mgr. 12. gr. laga nr. 6/1978 ķ framkvęmd.
Ašferširnar til aš afla aukinnar framlengingar greišslustöšvunar eftir 18. gr. eru ķ reynd žęr sömu og męlt er fyrir um ķ 13.–17. gr. og įšur hefur veriš lżst. Žannig yrši ašstošarmašurinn aš boša lįnardrottna skuldarans į nż til fundar viš sig og leggja žar fram nż gögn og veita žęr upplżsingar sem męlt er fyrir um ķ 14. gr., sbr. tilvķsun til žess įkvęšis ķ nišurlagi 1. mgr. 18. gr. Skuldarinn yrši sķšan aš leggja fram skriflega beišni um framlengingu heimildar sinnar ķ žvķ žinghaldi, sem hérašsdómari hefši įšur įkvešiš og hefši annars markaš lok greišslustöšvunartķmans, sbr. 4. mgr. 17. gr. Lįnardrottnum gęfist sem fyrr kostur į aš hafa uppi mótmęli gegn beišni skuldarans eftir reglum 16. gr., en hérašsdómari legši sķšan mat į žaš hvort skilyrši vęru til aš verša viš henni eftir reglum 2. mgr. 17. gr. hvort sem mótmęli kęmu fram eša ekki. Undir žessum kringumstęšum yrši hérašsdómari žó aš auki aš huga sérstaklega aš žvķ hvort almennum skilyršum 1. og 2. mgr. 18. gr. til frekari framlengingar heimildarinnar vęri fullnęgt. Ef svo vęri, yrši enn kvešiš į um žaš ķ śrskurši aš heimildin vęri framlengd, en skv. 3. mgr. 18. gr. mętti greišslustöšvun žó aldrei standa til lengri tķma en alls sex mįnuši frį žinghaldi viš lok fyrsta greišslustöšvunartķmabilsins, sbr. 3. mgr. 12. gr. Ef greišslustöšvun vęri framlengd innan umrędds sex mįnaša hįmarks 3. mgr. 18. gr. yrši hérašsdómari aš marka lok hennar meš įkvöršun nżs žinghalds, enda vęri enn ekki śtilokaš aš skuldarinn kynni aš geta leitaš eftir framlengingu upp ķ hįmarkstķmann. Ef greišslustöšvunin vęri hins vegar įkvešin upp ķ žennan hįmarkstķma kemur fram ķ 3. mgr. 18. gr. aš žinghald yrši ekki įkvešiš viš lok hans, heldur yrši žį hérašsdómari aš męla fyrir um žaš ķ śrskurši sķnum aš heimildin til greišslustöšvunar vęri veitt til tiltekins dags viš lok sex mįnaša frestsins.
Ķ 4. mgr. 18. gr. eru tekin af tvķmęli um aš framlengja megi greišslustöšvun oftar en einu sinni innan hįmarkstķma 3. mgr. 18. gr., en fjallaš var um helstu atriši žessa įkvęšis ķ athugasemdum viš 4. mgr. 17. gr. hér į undan, sem hér mį vķsa til.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins koma fram reglur um réttarįhrif heimildar til greišslustöšvunar, en ķ žeim kemur annars vegar fram hvernig žessi heimild takmarki kosti skuldarans til aš rįšstafa hagsmunum sķnum og hins vegar hvernig hśn hafi įhrif į rétt lįnardrottna skuldarans til aš ganga aš honum. Įkvęšum 19.–22. gr. er ętlaš aš koma ķ staš 8. gr. laga nr. 6/1978, en rétt er aš taka fram aš hér er gert rįš fyrir afnįmi 9. gr. nefndra laga, sem felur ašeins ķ sér tilvķsun til žess aš reglur 39.–41. gr. kaupalaga, nr. 39/1922, gildi um greišslustöšvun, enda veršur aš telja žęr reglur sżnilega eiga viš undir žessum kringumstęšum įn sérstakrar tilvķsunar.
Ķ heild mį segja um įkvęši 19.–22. gr. frumvarpsins aš žeim sé ekki ętlaš aš leiša til teljandi breytinga frį reglu 8. gr. laga nr. 6/1978 nema um žau atriši, sem hér veršur vikiš sérstaklega aš. Įkvęši 19.–22. gr. eru hins vegar sett fram meš žeim hętti aš reynt er aš taka af meiri nįkvęmni į einstökum atrišum en beinlķnis er gert ķ nśgildandi lögum, en ķ žeim efnum er aš mestu byggt į višhorfum sem hafa veriš rķkjandi ķ framkvęmd.
Af breytingartillögum ķ žessum įkvęšum mį ķ fyrsta lagi benda į aš ķ 19. gr. er gert rįš fyrir stórum meiri afskiptum ašstošarmanns af rįšstöfunum į hagsmunum skuldarans en nś er męlt beinlķnis fyrir um ķ lögum, en eins og nefnt var hér įšur ķ almennum athugasemdum hafa verulega skiptar skošanir veriš uppi ķ framkvęmd um hvernig eigi aš skżra įkvęši laga nr. 6/1978 aš žessu leyti. Ķ 19. gr. frumvarpsins kemur fram aš ašstošarmašurinn verši ķ reynd aš samžykkja sérhverja rįšstöfun sem gripiš verši til varšandi fjįrhagsleg mįlefni skuldarans, en eftir atvikum geti ašstošarmašurinn žó gefiš skuldaranum eša starfsmanni hans almenna heimild meš skriflegri yfirlżsingu til vissra minni hįttar rįšstafana innan marka tiltekinnar fjįrhęšar, sbr. 2. mgr. 19. gr. Er meš žessu veriš aš stefna aš žvķ aš gera ašstošarmanninn įbyrgan gagnvart lįnardrottnum skuldarans fyrir žvķ aš ekkert verši gert viš greišslustöšvun til aš rżra hag žeirra, enda leišir af įkvęšum 3. mgr. 19. gr. aš ašstošarmanninum beri aš gęta af sjįlfsdįšum aš žvķ aš skuldarinn fari ekki śt fyrir heimildir sķnar. Žetta er lagt hér til ķ žvķ skyni aš draga śr misnotkun heimildar til greišslustöšvunar ķ žessu tilliti, en finna mį nokkur dęmi um žaš ķ framkvęmd į lišnum įrum aš stórfellt undanskot eigna hafi įtt sér staš undir greišslustöšvun. Ķ tengslum viš žessa skipan 19. gr. er rétt aš benda į aš ašstošarmanninum gefst kostur į aš firra sig įbyrgš į athöfnum skuldarans, ef hann telur įstęšu til, meš žvķ aš neyta heimildar 24. eša 25. gr. til aš fęrast undan frekari störfum. Žį er og rétt aš nefna žaš sérstaklega ķ žessu sambandi aš žessi breytta skipan er afgerandi forsenda fyrir žeim nżmęlum sem eru lagšar til ķ 4. tölul. 110. gr. um stöšu žeirra krafna ķ skuldaröš, sem hafa oršiš til į greišslustöšvunartķma, en aš žeim nżmęlum veršur vikiš nįnar hér į eftir.
Ķ öšru lagi mį geta žess aš ķ 20. gr. frumvarpsins er tekiš af skariš um žaš aš skuldaranum sé heimilt aš rįšstafa eignum sķnum ķ nįnar tilteknu skyni žótt hann hafi heimild til greišslustöšvunar, en skiptar skošanir hafa veriš uppi um hvernig eigi aš skżra 1. mgr. 8. gr. laga nr. 6/1978 varšandi žetta. Ķ dómaframkvęmd hefur žaš višhorf hlotiš višurkenningu aš skuldaranum geti veriš naušsynlegt aš koma eignum sķnum ķ verš til aš greišslustöšvun geti boriš įrangur og er sś leiš farin ķ 20. gr. frumvarpsins aš męla m. a. beinlķnis fyrir um slķka heimild.
Ķ žrišja lagi er įstęša til aš nefna aš regla 3. mgr. 8. gr. laga nr. 6/1978, žar sem segir aš įkvęši ķ samningum eša réttarreglum um afleišingar vanefnda taki ekki gildi mešan į greišslustöšvun standi, getur eftir bókstaflegri skżringu gefiš tilefni til aš įlykta m.a. aš lįnardrottinn njóti ekki réttar til aš krefjast drįttarvaxta af peningakröfu vegna žess tķmabils sem greišslustöšvun varir. Žrįtt fyrir žaš viršist sem gengiš hafi veriš śt frį žvķ gagnstęša ķ žessum efnum ķ framkvęmd allar götur frį gildistöku laganna. Til aš taka af tvķmęli ķ žessum efnum er gert rįš fyrir nokkuš breyttu oršalagi umręddrar reglu ķ 1. mgr. 22. gr. frumvarpsins, žar sem m.a. er berum oršum tekiš fram aš lįnardrottinn njóti réttar til drįttarvaxta, dagsekta eša févķtis vegna vanefnda skuldarans įn tillits til heimildar til greišslustöšvunar.
Loks mį nefna ķ fjórša lagi aš ķ 3. mgr. 22. gr. er tekin afstaša til žess ķ hverjum męli heimild til greišslustöšvunar geti stašiš ķ vegi fyrir aš stjórnvöld neyti žvingunarśrręša gagnvart skuldaranum vegna vanefnda hans, en skżr svör koma ekki fram viš spurningum um žetta ķ nśgildandi lögum. Hefur žetta m.a. leitt til óvissu um hvort gjaldheimtur og innheimtumenn rķkissjóšs geti neytt heimilda til aš loka atvinnustarfsemi vegna vanskila į stašgreišsluskatti og viršisaukaskatti, svo eitthvaš sé nefnt. Reglan sem er lögš til ķ žessum efnum er ķ samręmi viš žęr skošanir sem viršast fremur hafa veriš rķkjandi ķ framkvęmd.
Ķ 23.–26. gr. er aš finna fyrirmęli um hvernig greišslustöšvun ljśki. Almennar reglur um žetta koma fram ķ 23. gr., sem eiga sér aš nokkru hlišstęšur ķ 12. gr. laga nr. 6/1978. Ķ fyrsta lagi er męlt fyrir um žį nįnast sjįlfgefnu reglu ķ 1. mgr. 23. gr. frumvarpsins aš greišslustöšvun falli nišur viš lok žess tķma, sem hérašsdómari hefur markaš henni meš śrskurši sķnum, enda komi žį ekki fram beišni skuldarans um įframhald hennar og hįmarkstķma greišslustöšvunar skv. 3. mgr. 18. gr. hefur ekki enn veriš nįš. Ķ öšru lagi eru talin upp ķ 2. mgr. 23. gr. fimm atriši sem leiša sjįlfkrafa til žess aš heimild til greišslustöšvunar falli nišur žótt tķmi hennar sé ekki runnin śt, en tvö fyrsttöldu atrišin ķ žessu sambandi eiga sér fyrirmyndir ķ 1. mgr. 12. gr. laga nr. 6/1978, mešan almennt hefur veriš gengiš śt frį žvķ ķ framkvęmd aš hin atrišin žrjś hafi sömu afleišingar ķ för meš sér žótt žeirra sé ekki berum oršum getiš ķ nśgildandi lögum. Ķ žrišja lagi kemur sķšan fram ķ 3. mgr. 23. gr. frumvarpsins aš greišslustöšvun falli žegar nišur viš uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara, žar sem annaš tveggja vęri hafnaš beišni um įframhaldandi heimild til hennar eša heimildin vęri felld nišur eftir reglum 24., 25. eša 26. gr. Žį er žess og getiš aš heimildin falli sjįlfkrafa nišur aš lišnum žeim vikufresti, sem um ręšir ķ 1. mgr. 17. gr., hafi hérašsdómari ekki framlengt hana meš śrskurši innan frestsins. Žótt žaš sé ekki tekiš beinlķnis fram ķ 3. mgr. 23. gr. hefši dómur Hęstaréttar um nišurfellingu greišslustöšvunarheimildar eša um höfnun framlengingar hennar vitanlega sömu įhrif, ef gagnstęšum śrskurši hérašsdómara vęri skotiš til ęšra dóms og sętti žar slķkri breytingu. Loks kemur fram ķ 4. mgr. 23. gr. aš öll įšur bošuš žinghöld eša fundir meš lįnardrottnum falli sjįlfkrafa nišur ef heimild til greišslustöšvunar fellur nišur eftir einhverri įšurtalinni reglu, en skv. 5. mgr. įkvęšisins hvķlir sś skylda įvallt į ašstošarmanni skuldarans aš tilkynna öllum žekktum lįnardrottnum um lok greišslustöšvunar įn tillits til žess hvernig žau hafa boriš aš höndum.
Ķ 24.–26. gr. frumvarpsins koma fram sérreglur um atvik sem geta leitt til nišurfellingar heimildar til greišslustöšvunar, sem mį ętla ķ ljósi reynslu aš fremur sjaldan geti reynt į ķ framkvęmd. Er ķ fyrsta lagi męlt fyrir um žaš ķ 24. gr. hvernig stašiš verši aš verki ef annašhvort ašstošarmašur skuldarans getur ekki eša vill ekki sinna žvķ verkefni lengur, sbr. 1. mgr., eša skuldarinn telur ašstošarmann sinn ekki sinna störfum sķnum sem skyldi, sbr. 2. mgr. Sambęrilegar reglur er ekki finna um žessa ašstöšu ķ nśgildandi lögum, en į hana hefur žó reynt einhver skipti ķ framkvęmd. Ķ 3. mgr. 24. gr. er žaš śrręši bošiš ķ žessum efnum aš berist hérašsdómara tilkynning frį ašstošarmanninum eša skuldaranum žess efnis sem um er rętt ķ 1. eša 2. mgr. įkvęšisins žį boši hann til žinghalds af žessum sökum og kanni hvort fyrirliggjandi atvik séu žess ešlis aš žau valdi aš heimild til greišslustöšvunar verši felld nišur žegar ķ staš meš śrskurši. Ef slķk atvik žykja ekki uppi og skuldarinn sękir umrętt žinghald er rįšgert aš hérašsdómari gefi honum kost į aš tilnefna žį žegar annan mann sér til ašstošar, en aš žvķ geršu stęši heimild skuldarans óhögguš įn sérstaks śrskuršar dómarans. Sambęrileg leiš og hér um ręšir hefur veriš farin ķ framkvęmd žegar ašstęšur sem žessar hafa komiš upp.
Ķ öšru lagi er aš finna įkvęši ķ 25. gr. um skyldu ašstošarmanns skuldarans til aš tilkynna hérašsdómara ef hann telur reynt aš greišslustöšvun muni ekki bera įrangur eša ef skuldarinn starfar ekki ešlilega aš višleitni til aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn eša hefur gert rįšstafanir ķ andstöšu viš heimildir 19.–21. gr. frumvarpsins. Er gert rįš fyrir žvķ ķ 2. mgr. 25. gr. aš hérašsdómari boši žegar ķ staš til žinghalds ef honum berst slķk tilkynning frį ašstošarmanninum og felli nišur greišslustöšvunarheimildina meš śrskurši ef fyrirliggjandi vitneskja hefši leitt til aš skuldaranum yrši synjaš um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar vegna įkvęša 2. mgr. 17. gr., ef beišni um slķka heimild vęri žį fyrirliggjandi. Ef įbendingar ašstošarmannsins žykja hins vegar ekki žess ešlis aš žau eigi aš hafa žessar afleišingar ķ för meš sér, er gert rįš fyrir žvķ ķ 2. mgr. 25. aš hérašsdómari bóki įkvöršun sķna um aš heimild skuldarans standi óbreytt. Undir žeim kringumstęšum mętti almennt ętla aš grundvöllur vęri brostinn fyrir frekara samstarfi ašstošarmannsins og skuldarans žannig aš nęrtękt vęri aš rįšgera aš ašstöšu sem žessari mundi fylgja rįšning nżs ašstošarmanns aš hętti 2. og 3. mgr. 24. gr. sem įšur var getiš. Įkvęši 1. mgr. og aš nokkru 2. mgr. 25. gr. eru sambęrileg reglum 11. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ žrišja lagi er svo loks aš finna heimild ķ 26. gr. frumvarpsins handa einum eša fleiri lįnardrottnum skuldarans til aš krefjast žess aš heimild hans til greišslustöšvunar verši felld nišur įšur en komiš er aš lokum įšur įkvešins tķma hennar. Žessi regla į sér ekki hlišstęšu ķ nśgildandi lögum, en eins og įšur var nefnt ķ athugasemdum viš 3. mgr. 17. gr. stendur lįnardrottnum žaš eina śrręši nś almennt til boša til aš fį greišslustöšvunarheimild hnekkt aš kęra śrskurš hérašsdómara um hana til Hęstaréttar. Sś tilhögun hefur um sumt leitt til óžarfrar ķžyngingar fyrir Hęstarétt, auk žess aš hśn hefur veriš ķ nokkurri andstöšu viš almennar reglur aš žvķ leyti aš hlutašeigandi lįnardrottni hefur žį fyrst gefist kostur į aš gera grein fyrir mótmęlum sķnum gegn heimild til greišslustöšvunar fyrir Hęstarétti, sem leysir žannig śr um réttmęti žeirra į fyrsta og eina dómstigi. Ķ frumvarpinu er gert rįš fyrir žvķ aš ef lįnardrottinn hefur ekki neytt heimildar 16. gr. til aš hafa uppi mótmęli gegn greišslustöšvun fyrir hérašsdómi žį fari hann fremur žį leiš aš notfęra sér įkvęši 26. gr. til aš fį henni hrundiš fyrir hérašsdómi en aš kęra śrskurš hérašsdómara um hana til Hęstaréttar, en eftir įkvęšum frumvarpsins stęšu žó bęši śrręšin til boša.
Ķ 26. gr. er gert rįš fyrir aš lįnardrottinn geti krafist žess skriflega viš hérašsdómara aš heimild skuldarans til greišslustöšvunar verši felld nišur ef hann telur atvikum žannig hįttaš aš hérašsdómara bęri aš synja skuldaranum um įframhaldandi greišslustöšvun af žeim sökum skv. 2. mgr. 17. gr. Samkvęmt 2. mgr. 26. gr. ber lįnardrottni aš tiltaka ķ kröfu sinni hver žau atvik séu, sem hann telji žessa ešlis, og rökstyšja žar aš žau eigi aš hafa žessar afleišingar. Ķ 26. gr. er hérašsdómara ekki gert skylt aš taka kröfu sem žessa til formlegrar śrlausnar žvķ aš skv. 3. mgr. įkvęšisins gęti dómarinn įkvešiš meš bókun ķ žingbók aš vķsa henni į bug ef hśn žętti bersżnilega tilefnislaus, henni vęri efnislega įfįtt eša svo skammt stęši žį eftir af greišslustöšvunartķmanum aš žaš tęki žvķ ekki aš leysa śr kröfunni. Fram kemur aš įkvöršun um žetta yrši ekki skotiš til Hęstaréttar, en žetta śrręši handa hérašsdómara žykir naušsynlegt til aš girša fyrir aš lįnardrottnar baki honum og eftir atvikum skuldaranum óžarfa erfiši meš tilefnislausri kröfugerš ķ žessum efnum. Ef kröfugerš lįnardrottins yrši ekki vķsaš į bug eftir umręddri heimild 3. mgr. 26. gr. er rįšgert ķ 4. mgr. įkvęšisins aš hérašsdómari boši skuldarann, ašstošarmann hans og žann lįnardrottinn, sem hefur krafist nišurfellingar heimildarinnar, til žinghalds til aš taka kröfuna fyrir. Eftir atvikum yrši žį aš leysa śr įgreiningi milli skuldarans og lįnardrottins um kröfu sem žessa eftir įkvęšum 166. gr. og XXIV. kafla frumvarpsins.
Ķ lokamįlsgreinum 24., 25. og 26. gr. kemur fram aš ķ engu žessara tilvika verši śrskurši hérašsdómara um nišurfellingu heimildar til greišslustöšvunar skotiš til ęšra dóms, en sś skipan er ķ samręmi viš įšurnefndar reglur ķ 4. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 17. gr. frumvarpsins og 1. mgr. 10. gr. og 2. mgr. 11. gr. laga nr. 6/1978. Af žessum įkvęšum frumvarpsins, svo og 1. mgr. 179. gr. žess, veršur hins vegar įlyktaš į žann veg aš kęra megi til Hęstaréttar žį nišurstöšu hérašsdómara aš hafna žvķ aš fella nišur heimild til greišslustöšvunar. Ķ tengslum viš žetta er žó vert aš nefna aš varla verši séš hverjir gętu įtt ašild aš kęru slķkra nišurstašna ķ žeim tilvikum, sem um ręšir ķ 24. og 25. gr., žannig aš hér mį nįnast segja aš ašeins gęti komiš til mįlskots sem žessa af hendi lįnardrottins ef hérašsdómari hafnaši kröfu hans um nišurfellingu greišslustöšvunar meš śrskurši skv. 4. mgr. 26. gr.
Eins og įšur hefur komiš fram fjallar 3. žįttur frumvarpsins um naušasamninga įn undanfarandi gjaldžrotaskipta, en til hans heyra įkvęši 27.–63. gr. Žessum įkvęšum er skipaš ķ kafla meš žeim hętti aš ķ VI. kafla, 27.–33. gr., koma fram żmsar almennar reglur um naušasamninga, ķ VII. kafla, 34.–42. gr., er męlt fyrir um hvernig heimild verši fengin til aš leita naušasamnings og hver atvik geti leitt til aš slķk heimild falli nišur, ķ VIII. kafla, 43.–53. gr., er kvešiš į um hvernig stašiš verši aš naušasamningsumleitunum, ķ IX. kafla, 54.–59. gr., er greint frį žvķ hvernig naušasamningur komist į meš uppkvašningu dómsśrlausnar um stašfestingu hans aš umleitunum loknum, og loks er ķ X. kafla, 60.–63. gr., męlt fyrir um réttarįhrif naušasamnings. Žessum įkvęšum frumvarpsins er sem įšur segir ętlaš aš koma ķ staš reglna laga nr. 19/1924, einkum ķ III. kafla žeirra.
Ķ 27. gr. frumvarpsins kemur fram skilgreining į žvķ hvaš sé įtt viš meš naušasamningi, en efnislega er skilgreiningin į žann veg aš žetta sé samningur um greišslu skulda eša eftirgjöf af žeim sem kemst į milli skuldarans og nęgilegs fjölda lįnardrottna hans og hlżtur stašfestingu fyrir dómi, en samningurinn bindi žį alla lįnardrottna skuldarans aš žvķ leyti sem kröfur žeirra verša ekki undanžegnar įhrifum samningsins eftir einstökum įkvęšum frumvarpsins. Žessi skilgreining į naušasamningi er sama efnis og sś sem kemur fram ķ 1. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1924. Hśn felur ķ sér aš verulegu leyti skķrskotun til atriša sem rįšast nįnar af öšrum įkvęšum 3. žįttar frumvarpsins, žannig aš einstök atriši hennar verša tęplega skżrš hér frekar aš gagni nema meš ótķmabęrri umfjöllun um fjölmargar ašrar reglur. Rétt er žó aš nefna žaš hér aš lagahugtakiš naušasamningur getur į engan hįtt tekiš til annarra samninga um skuldaskil en žeirra sem beinlķnis er kvešiš hér į um, enda er sś nauš, sem hugtakiš er dregiš af, fólgin ķ žvķ lögbundna ešli žessara samninga aš žeir bindi minnihluta lįnardrottna algerlega įn tillits til vilja žeirra. Er žvķ um alranga notkun žessa hugtaks aš ręša žegar žaš er notaš um samninga sem skuldari nęr um skuldaskil meš öšrum hętti hvaš žį žegar slķkir samningar eru nefndir „frjįlsir naušasamningar“ til ašgreiningar eins og stundum viršist vera gert.
Ķ 28. gr. frumvarpsins er afmarkaš til hverra skuldbindinga naušasamningur geti tekiš, en meginreglan ķ žessum efnum kemur fram ķ 1. mgr. žar sem byggt er į žvķ aš naušasamningur taki til allra skuldbindinga skuldarans, sem žar eru ekki sérstaklega taldar upp og eru undanžegnar įhrifum hans, sbr. 1. mgr. 29. gr. Žessi meginregla felur žannig ķ sér aš naušasamningur leiši almennt til sömu ķvilnunar handa skuldaranum śr hendi allra lįnardrottna hans, en vissar kröfur haggist žó ekki af naušasamningi og standi žvķ óbreyttar įn tillits til geršar hans.
Ķ ljósi žess hįttar sem er hafšur į skilgreiningu žess ķ 28. gr., til hverra skuldbindinga naušasamningur taki, skiptir upptalningin ķ 1.–6. tölul. 1. mgr. įkvęšisins į žeim kröfum, sem standa óhįšar naušasamningi, aš sjįlfsögšu miklu mįli. Žótt žessi upptalning eigi sér um margt samsvörun ķ įkvęšum laga nr. 19/1924 žykir rétt aš geta hér nįnar helstu atrišanna ķ žessu sambandi.
Ķ 1. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins er tiltekiš aš žęr kröfur standi óhaggašar af naušasamningi, sem hafa oršiš til eftir aš śrskuršur gengur fyrir hérašsdómi um heimild skuldarans til aš leita hans, sbr. 1. mgr. 39. gr., eša kvešiš vęri į um hana meš dómi Hęstaréttar, sbr. 2. mgr. 38. gr. Įstęša žess aš stofnunartķmi skuldbindingar sé lįtinn hafa žżšingu meš žessum hętti er öšru fremur aš sś ašstaša vęri óvišunandi fyrir višsemjanda skuldarans, sem öšlast kröfu į hendur honum eftir upphaf naušasamningsumleitana, aš honum yrši gert aš žola skeršingu samkvęmt naušasamningi į kröfu sinni, eftir atvikum įn žess aš honum hafi veriš kunnugt um yfirstandandi samningsumleitanir, en slķk ašstaša byši upp į augljósa hęttu į misferli af hendi skuldarans. Žessi regla er sama efnis og įkvęši 1. mgr. 43. gr. laga nr. 19/1924.
Ķ 2. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins kemur fram aš kröfur um annaš en peningagreišslu séu undanžegnar įhrifum naušasamnings ef žeim veršur fullnęgt eftir ašalefni sķnu. Žessi regla byggir į žvķ višhorfi aš naušasamningar eigi eftir ešli sķnu og tilgangi ašeins aš taka til peningakrafna, enda er um śrręši aš tefla til aš rįša bót į fjįrhagslegri stöšu skuldara. Fjölbreytilegar kröfur um annaš en peningagreišslu geta hvķlt į skuldaranum, sem óešlilegt vęri aš skertust af naušasamningi svo ekki sé meira sagt, t.d. krafa um ómerkingu ummęla hans, krafa nįgranna um umferšarrétt um lóš hans o.s.frv. Ef kröfum sem žessum veršur fullnęgt ķ samręmi viš hljóšan sķna, eša eftir ašalefni sķnu eins og segir ķ umręddu įkvęši, eftir atvikum meš ašför eftir 72.–75. gr. ašfararlaga, nr. 90/1989, leišir af 2. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins aš gerš naušasamnings varši žęr ekki. Ef kröfum sem žessum yrši hins vegar ekki fullnęgt meš žessum hętti yrši óhjįkvęmilegt aš žeim yrši umbreytt ķ peningakröfur eftir reglum 77. gr. ašfararlaga, sbr. 2. mgr. 99. gr. frumvarpsins, en ķ žvķ horfi mundu žęr žį skeršast af naušasamningi. Įkvęši 2. tölul. 1. mgr. 28. gr. eiga sér ekki beina hlišstęšu ķ lögum nr. 19/1924, en regla 3. mgr. 43. gr. laganna leišir ķ reynd til sömu ašstöšu og hér hefur veriš lżst.
Ķ 3. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins er męlt fyrir um aš žęr kröfur standi óhaggašar af naušasamningi, sem yrši skipaš ķ skuldaröš eftir 109., 110. og 112. gr. frumvarpsins ef śrskuršur hefši gengiš um töku bśs skuldarans til gjaldžrotaskipta į žeim degi sem śrskuršur gekk um heimild hans til aš leita naušasamnings. Žessi regla byggir į žvķ hefšbundna višhorfi aš naušasamningur eigi ekki aš hagga stöšu žess sem nyti forgangsréttar fyrir kröfu sinni viš gjaldžrotaskipti, en umrędd įkvęši frumvarpsins kveša einmitt į um slķkan forgangsrétt fyrir tilteknum tegundum krafna. Žetta įkvęši frumvarpsins er sama efnis og regla 2. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924.
Ķ 4. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins eru žęr kröfur undanžegnar įhrifum naušasamnings, sem eru tryggšar meš vešrétti eša sambęrilegum tryggingarréttindum ķ eignum skuldarans, en hér er um kröfur aš ręša sem yrši skipaš ķ forgangsstöšu eftir 111. gr. frumvarpsins viš gjaldžrotaskipti. Žeir fyrirvarar eru žó geršir ķ įkvęšinu aš annars vegar eigi žetta ašeins viš aš žvķ leyti sem slķkum kröfum verši fullnęgt af andvirši žeirra eigna skuldarans, sem standi til tryggingar, en af žessu leišir t.d. aš ófullnęgšar veškröfur mundu skeršast eftir efni naušasamnings. Hins vegar er tekiš fram aš žessi undanžįga frį įhrifum naušasamnings eigi žvķ ašeins viš aš viškomandi tryggingarréttindi falli ekki nišur vegna samningsins. Meš žessu er skķrskotaš til žess aš skv. 1. mgr. 32. gr. gilda įkvęši um riftun rįšstafana ķ XX. kafla frumvarpsins viš gerš naušasamnings, en skv. 137. og 138. gr., sem heyra til umrędds XX. kafla, getur żmist komiš til riftunar į tryggingarréttindum eša žess aš žau falli sjįlfkrafa nišur. Ef riftun ętti sér žannig staš į tryggingarrétti skv. 137. gr. eša hann félli nišur af sjįlfu sér skv. 138. gr. vegna naušasamnings, tęki samningurinn til žeirrar kröfu sem tryggingin stöš įšur fyrir. Įkvęši 4. tölul. 1. mgr. 28. gr. eru hlišstęš reglu 1. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924, en rétt er aš taka fram aš ķ frumvarpinu er meš sama hętti og ķ umręddri reglu nśgildandi laga ašeins męlt fyrir um žessa undanžįgu vegna krafna, sem njóta tryggingar ķ eignum skuldarans, en samkvęmt žvķ mundi tryggingarréttur ķ eign žrišja manns fyrir kröfu į hendur skuldaranum ekki breyta žvķ aš samningurinn hefši įhrif į kröfuna gagnvart skuldaranum.
Ķ 5. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins kemur fram aš naušasamningur hafi ekki įhrif į žęr kröfur į hendur skuldaranum, sem mętti fį fullnęgt meš skuldajöfnuši ef bś hans hefši veriš tekiš til gjaldžrotaskipta. Žessi regla vķsar til skuldajafnašarheimilda 100. gr. frumvarpsins, en hśn er hlišstęš įkvęšum 5. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924.
Ķ 6. tölul. 1. mgr. 28. gr. frumvarpsins er loks męlt fyrir um aš ef kvešiš er sérstaklega į um žaš ķ naušasamningi į grundvelli heimildar ķ 2. mgr. 36. gr., sbr. 3. mgr. 29. gr., aš lįgar kröfur innan tiltekinnar fjįrhęšar verši greiddar aš fullu, žį séu žęr undanžegnar įhrifum samningsins. Rįšagerš um žessa heimild į sér fyrirmynd ķ danskri löggjöf og tekur miš af žeirri ašstöšu sem kemur aš jafnaši upp ķ framkvęmd aš einhverjar kröfur į hendur skuldaranum séu upp į óverulegar fjįrhęšir, t.d. vegna įskriftargjalds aš dagblaši o.s.frv. Bęši er til mikilla žyngsla aš žurfa aš taka tillit til slķkra skuldbindinga viš gerš naušasamnings og yfirleitt til lķtilla bóta fyrir kröfueigandann aš fį skuldina greidda aš til dęmis 1/5 hluta fremur en aš engu. Žykir žvķ til verulegrar einföldunar aš heimila aš skuldir fįi aš standa óhaggašar af samningnum ef žęr eru innan vissrar fjįrhęšar sem yrši įkvešin hverju sinni ķ frumvarpi aš naušasamningi. Sambęrilega reglu er ekki aš finna ķ lögum nr. 19/1924.
Žótt žaš sem nś er komiš fram afmarki ķ ašalatrišum til hverra skuldbindinga naušasamningur geti tekiš, veršur aš gefa žvķ gaum aš įkvęši 2. og 3. mgr. 28. gr. frumvarpsins hafi einnig įhrif ķ žessum efnum. Er žannig męlt fyrir um žaš ķ umręddri 2. mgr. aš lįnardrottinn skuldarans geti kallaš yfir sig įhrif naušasamnings, žótt hann hefši annars veriš ķ žeirri ašstöšu aš samningurinn hefši ekki snert kröfu hans, meš žvķ aš gefa yfirlżsingu žess efnis viš undirbśning aš öflun heimildar til aš leita naušasamnings eša sķšar. Er sérstaklega rįšgert aš yfirlżsing sem žessi megi vera skilyrt į žann hįtt aš hśn teljist ašeins bindandi ef naušasamningur komist į. Meš žessum reglum er haft ķ huga aš lįnardrottinn, sem nżtur t.d. vešréttar fyrir kröfu sinni ķ eign skuldarans, kunni aš telja hag sķnum betur borgiš meš žvķ aš eiga hlut aš naušasamningi og falla frį vešrétti sķnum, eša aš forgangskröfuhafi sé reišubśinn aš falla frį forréttindum sķnum ef žaš gęti stušlaš aš žvķ aš naušasamningur komist į. Ķ ljósi žess aš lįnardrottinn tęki vęntanlega afstöšu sem žessa ķ žvķ skyni aš greiša fyrir aš naušasamningur komist į vęri óešlilegt aš setja žaš skilyrši aš hann yrši aš afsala sér réttindum sķnum fyrir fullt og allt įn tillits til afdrifa naušasamningsumleitana. Er fyrrnefnd heimild ķ nišurlagi 2. mgr. til aš skilyrša yfirlżsingu sem žessa rįšgerš til aš koma ķ veg fyrir slķka nišurstöšu.
Ķ 3. mgr. 28. gr. er męlt fyrir um tilvik žar sem gerš naušasamnings hefši ekki įhrif til samningsbundinnar skeršingar į kröfum, heldur beinlķnis til žess aš vissar kröfur falli meš öllu nišur. Hér er nįnar tiltekiš um žęr kröfur aš ręša, sem yrši skipaš ķ skuldaröš viš gjaldžrotaskipti skv. 1.–3. og 5. tölul. 114. gr. frumvarpsins. Žessi regla į sér aš mestu fyrirmynd ķ danskri löggjöf, en įkvęši 6. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924 ganga aš mun skemur ķ žessum efnum en hér um ręšir. Rétt er aš taka fram aš eftir 3. mgr. 28. gr. mundi naušasamningur ekki leiša til brottfalls krafna, sem ęttu undir 4. tölul. 114. gr., heldur mundu žęr kröfur skeršast eftir almennum įkvęšum samningsins. Hér er um aš ręša kröfur, sem samiš hefur veriš um aš vķki fyrir kröfum allra annarra viš gjaldžrotaskipti, eša svokölluš vķkjandi lįn sem slķkar kröfur viršast oft vera nefndar. Žykir gagnstętt tilgangi og ešli žeirra samninga, sem leiša til sérstöšu žessara krafna ķ skuldaröš, aš naušasamningur hefši ķ för meš sér brottfall krafnanna eša aš žęr stęšu óhaggašar af samningnum.
Ķ 1. mgr. 29. gr. kemur fram sś hugtakaskilgreining aš žęr kröfur, sem naušasamningur getur haft įhrif į eftir įšurgreindri afmörkun 28. gr., nefnist samningskröfur. Žetta hugtak er notaš meš sama hętti ķ lögum nr. 19/1924, sbr. 3. mgr. 1. gr. žeirra.
Ķ 2.–5. mgr. 29. gr. koma fram almennar reglur um žaš, hvers efnis įkvęši naušasamnings geti oršiš um mešferš eša afdrif samningskrafna. Ķ 2. mgr. segir žannig aš ķ naušasamningi megi męla fyrir um algert brottfall samningskrafna, hlutfallslega lękkun žeirra eša einungis greišslufrest į žeim eša breytt form į greišslu žeirra, en žrennt žaš sķšastnefnda megi žó fara saman. Hefur reyndar veriš algengast ķ framkvęmd hér į landi aš męlt sé ķ senn fyrir um hlutfallslega lękkun samningskrafna og tiltekinn greišslufrest. Ķ upphafsoršum 3., 4. og 5. mgr. er įréttuš sś grundvallarregla um naušasamninga aš viš samningsgeršina verši aš hafa ķ heišri jafnręši lįnardrottna žannig aš eitt gangi yfir žį alla. Segir žannig ķ 3. mgr. aš ekki megi kveša į um mismikla eftirgjöf į samningskröfum ķ 4. mgr. aš ekki megi kveša į um mismikla lengingu greišslufrests į žeim nema gjalddagi žeirra allra verši sį sami, og ķ 5. mgr. aš ekki megi bjóša greišslur ķ mismunandi formi. Žótt žetta séu grundvallarreglurnar į žessum vettvangi eru žó rįšgeršar undantekningar frį žeim ķ 3.–5. mgr., en beiting žessara undantekninga leišir til žess aš vikiš yrši frį reglum um jafnręši lįnardrottna og vęri hįš žvķ aš žeir sem gjaldi fyrir frįvikin lżsi sig reišubśna til aš sęta žvķ. Af žessum sökum gęti komiš til žess aš ķ frumvarpi til naušasamnings verši rįšgert aš lįnardrottnar, sem fari meš hęrri kröfur en nemi tiltekinni fjįrhęš, gefi hlutfallslega meira eftir af sķnum kröfum en ašrir og aš žannig verši neytt heimildar til aš vķkja frį meginreglu 3. mgr. Eins er heimilaš ķ 3. mgr. aš lįnardrottnar sem fari meš mjög lįgar samningskröfur fįi notiš žeirrar sérstöšu aš hlutfallsleg eftirgjöf žeirra verši minni en annarra, en sś heimild er afmörkuš nįnar ķ 2. mgr. 36. gr. Žį gęti veriš įkvešiš ķ naušasamningi aš tilteknir lįnardrottnar veiti gjaldfrest į greišslum mešan ašrir fengju stašgreitt og aš žeir sem veiti gjaldfrestinn njód vaxta og trygginga eftir aš ašrir hafa fengiš greitt, en žannig yrši notfęrš heimild ķ 4. mgr. til aš vķkja frį meginreglu įkvęšisins. Žį gęti enn komiš til žess aš neytt yrši heimildar ķ 5. mgr. til aš vķkja frį meginreglunni um aš allir verši aš fį greišslur ķ sama formi meš žvķ aš almennt yršu samningskröfur greiddar meš peningum, en žeir lįnardrottnar sem samžykki žaš fįi til dęmis greišslu meš žvķ aš eignast hlut ķ rekstri skuldarans sem yrši metin veršminni aš gangverši en almenna peningagreišslan til annarra.
Meš žvķ aš įkvęši 3.–5. mgr. 29. gr. heimila aš vikiš verši ķ naušasamningi frį meginreglunni um jafnręši lįnardrottna til ķžyngingar gagnvart žeim sem žaš samžykkja og ķ undantekningartilvikum til hagsbóta fyrir žį sem fara meš mjög litlar kröfur veršur aš taka af skariš um žaš hver įhrif slķk frįvik hafi, einkum varšandi framkvęmd naušasamningsumleitana. Er žaš gert ķ 6. mgr. 29. gr. meš žvķ aš tiltaka aš žótt žessar heimildir 3.–5. mgr. séu nżttar žį breyti žaš žvķ ekki aš almenna ķvilnunin samkvęmt naušasamningnum verši lögš til grundvallar žar sem mįli skiptir, en meš almennri ķvilnun er hér įtt viš žau kjör sem lįnardrottnum standa til boša įn žess aš samžykkja aš taka į sig aš veita frekari ķvilnun en ašrir. Žetta hefur fyrst og fremst žżšingu til įkvöršunar į žvķ hvern atkvęšafjölda žurfi til samžykkis į naušasamningi skv. 49. gr. frumvarpsins. Ķ žessu sambandi er rétt aš benda į žaš aš eftir 3. mgr. 36. gr. veršur aš koma greinilega fram ķ frumvarpi skuldara aš naušasamningi hver almenna ķvilnunin ķ žessum skilningi sé og hvernig žau lakari kjör, sem einstakir lįnardrottnar verša aš samžykkja aš žiggja, séu henni frįbrugšin.
Įkvęši 2.–5. mgr. 29. gr. frumvarpsins eru til muna sveigjanlegri en reglur laga nr. 19/1924 žar sem ekki er rįšgert žar berum oršum aš fara megi żmsar žęr leišir ķ žessum efnum sem umrędd įkvęši frumvarpsins leyfa. Mį ętla aš žetta gęti stušlaš aš aukinni beitingu naušasamninga ķ framkvęmd.
Sś mešferš į samningskröfum, sem mį kveša į um ķ naušasamningi samkvęmt reglum 29. gr., er beinlķnis hįš žvķ sem fram kęmi ķ samningnum sjįlfum. Gagnstętt žessu eru frekari reglur um įhrif naušasamnings į samningskröfur ķ 30. gr. frumvarpsins settar fram meš žeim hętti aš žęr ęttu viš žótt ekkert yrši tekiš fram um žaš ķ samningnum, en eftir atvikum mętti žó vķkja frį vissum reglum 30. gr. meš gagnstęšum samningsįkvęšum eftir žvķ sem nįnar er žar heimilaš.
Ķ 1. mgr. 30. gr. kemur žannig fram sś regla aš naušasamningur hafi ķ för meš sér aš allar samningskröfur falli sjįlfkrafa ķ gjalddaga, įn tillits til žess gjaldfrests sem hefši ella gilt, nema kvešiš sé berum oršum į um annaš ķ samningnum. Samkvęmt žessu hefši naušasamningur ķ för meš sér gjaldfellingu krafna nema tiltekiš vęri ķ honum t.d. aš įšur įkvešinn gjaldfrestur haldist óbreyttur, aš greišslufrestur į öllum kröfum lengist um tiltekinn tķma eša aš žęr komi allar ķ gjalddaga į tilteknum degi, en žessara įhrifa naušasamnings mundi vitanlega žvķ ašeins gęta aš hann hafi komist į, sbr. 1. mgr. 60. gr., og leiddu naušasamningsumleitanir einar śt af fyrir sig žvķ ekki til gjaldfellingar krafna. Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. 30. gr. er tekiš fram aš fjįrhęš samningskrafna verši ekki fęrš nišur žótt žęr falli ķ gjalddaga af žessum sökum, en meš öšrum oršum hefur žetta ķ för meš sér aš gjaldfelling vegna įkvęšisins leiši ekki til žess aš samningskröfur verši lękkašar um fjįrhęš sem nemi afföllum eša vaxtahagnaši lįnardrottins. Ekki er heimilaš aš vķkja frį žessari sķšastgreindu reglu ķ įkvęšum 1. mgr. 30. gr.
Ķ 2. mgr. 30. gr. er kvešiš į um aš naušasamningur hafi žau įhrif į samningskröfur ķ erlendum gjaldmišli aš žęr verši fęršar ķ ķslenskar krónur mišaš viš skrįš sölugengi višeigandi gjaldmišils į žeim degi sem śrskuršur gekk um heimild til aš leita naušasamnings. Žessi regla, sem į sér ekki hlišstęšu ķ lögum nr. 19/1924, er lögš hér til ķ samręmi viš reglu um sömu įhrif gjaldžrotaśrskuršar į kröfur ķ erlendum gjaldmišli ķ 3. mgr. 99. gr. frumvarpsins. Meš žessu er leitast viš aš tryggja aš jafnręši haldist meš lįnardrottnum įn tillits til gengisbreytinga sem kynnu aš eiga sér staš fram aš greišslu samningskrafna, en breytingar į gengi mundu ella leiša til žess aš samningskröfur ķ erlendri mynt fengjust żmist greiddar meš hęrri eša lęgri fjįrhęš ķ ķslenskum krónum en rįšgert hefši veriš ķ upphafi. Ekki er heimilaš aš vķkja frį reglu 2. mgr. 30. gr. meš įkvęšum žess efnis ķ naušasamningi.
Ķ 3. mgr. 30. gr. kemur fram hvernig reikna eigi fjįrhęšir samningskrafna meš tilliti til vaxta, veršbóta, gengisįlagi, innheimtukostnašar og fleiri įžekkra liša, en sś ófrįvķkjanlega regla er sett ķ žessum efnum aš žessir lišir verši lagšir viš höfušstól samningskrafna mišaš viš stöšuna į žeim degi sem dómsśrlausn gekk um heimild til naušasamningsumleitana. Hér er um aš ręša sömu reglu og leišir af įkvęšum 1. tölul. 114. gr. um śtreikning krafna viš gjaldžrotaskipta. Žessu til višbótar er tekiš fram ķ 3. mgr. 30. gr. aš samningskröfur beri ekki vexti eftir gerš naušasamnings nema beinlķnis hafi veriš męlt fyrir um žaš ķ samningnum, en undantekning er žó gerš um drįttarvexti ef vanefudir verša į greišslum samkvęmt samningnum.
Ķ 4. mgr. 30. gr. er męlt fyrir um hvernig fari um stöšu lįnardrottins sem į fleiri samningskröfur en eina į hendur skuldaranum eša hefur įtt žęr innan žriggja mįnaša fyrir frestdag og ašilaskipti hafa oršiš aš einni žeirra eša fleirum eftir žann tķma. Samkvęmt įkvęšinu teljast kröfurnar samanlagšar ein samningskrafa, įn tillits til uppruna žeirra eša annarra atvika og gildir žaš einnig žótt ašilaskipti hafi oršiš aš einhverri žeirra eša žeim öllum įšur en naušasamningur komst į, en žį teldist heildarkrafan vera ķ sameign hlutašeigenda ķ žeim hlutföllum sem fjįrhęš hverrar kröfu leiddi til. Žessar reglur hafa fyrst og fremst žżšingu varšandi įkvöršun į atkvęšisrétti um naušasamningsfrumvarp skuldarans, en žęr eiga sér aš nokkru marki hlišstęšu ķ 1. mgr. 11. gr. laga nr. 19/1924.
Vikiš var aš žvķ hér įšur ķ athugasemdum viš 27. gr. frumvarpsins aš žaš sé eitt helsta einkenni naušasamninga aš žeir taki til samningskrafna allra lįnardrottna įn tillits til vilja hvers žeirra til aš fallast į samningsskilmįla, ef nęgilegur meiri hluti lįnardrottna samžykkir skilmįlana og samningurinn hlżtur sķšan stašfestingu fyrir dómi. Ķ samręmi viš fręšikenningar eru žó tekin af tvķmęli ķ 31. gr. frumvarpsins um enn vķštękari žżšingu naušasamnings, žar sem fram kemur aš hann sé bindandi įn tillits til žess hvort samningskrafan hafi veriš žekkt viš gerš naušasamnings eša henni hafi veriš lżst viš samningsumleitanir og einnig įn tillits til žess hvort krafan hafi veriš skilyrt eša umdeild, en žį veršur samningurinn bindandi um kröfuna aš fullnęgšu skilyrši fyrir henni eša leystum įgreiningi um hana, ef hśn er žį aš einhverju leyti fyrir hendi. Žessar sömu reglur hafa talist gilda eftir lögum nr. 19/1924 žótt almennt megi ašeins rįša um tilvist žeirra meš óbeinum hętti af dreifšum fyrirmęlum laganna.
Ķ 1. mgr. 32. gr. er męlt fyrir um aš ef naušasamningur komist į žį verši reglum XX. kafla frumvarpsins um riftun rįšstafana viš gjaldžrotaskipti beitt meš nįnar tilteknum frįvikum til riftunar į rįšstöfunum skuldarans og öšrum žargreindum ašgeršum, en žetta įkvęši er tekiš hér upp eftir fyrirmynd ķ danskri löggjöf. Röksemdir fyrir beitingu riftunarreglna aš geršum naušasamningum eru ķ ašalatrišum žęr sömu og bśa aš baki riftunarheimildum viš gjaldžrotaskipti, ž.e. višleitnin til aš tryggja jafnręši mešal lįnardrottna skuldarans. Žį mętti einnig nefna aš tilvist heimilda til riftunar aš geršum naušasamningi kynni aš geta komiš ķ veg fyrir aš lįnardrottnar leitist viš aš knżja į um gjaldžrotaskipti til žess eins aš ašgangur fįist aš riftunarheimildum og aš žeir verši žannig frekar en ella tilleišanlegir til aš ljį mįls į stušningi viš naušasamningsumleitanir.
Ķ 1. mgr. 32. gr. koma fram fyrirmęli sem vķkja frį almennum reglum XX. kafla frumvarpsins žegar leita ętti riftunar aš geršum naušasamningi. Nįnar tiltekiš felast žau ķ fyrsta lagi ķ žvķ aš frestur til aš höfša riftunarmįl byrjar alltaf aš lķša žegar naušasamningur er kominn į og stendur sķšan ašeins ķ žrjį mįnuši, en meš žessu er bęši vikiš frį reglum 148. gr. um upphafsmörk mįlshöfšunarfrestsins og lengd hans. Ķ öšru lagi er kvešiš beinlķnis į um aš miša eigi fresti ķ sambandi viš riftunarheimildir viš uppkvašningu śrskuršar um heimild til aš leita naušasamnings ķ žeim tilvikum, sem įkvęši XX. kafla taka miš af uppkvašningu gjaldžrotaśrskuršar, en žaš heyrir reyndar mjög til undantekninga aš reglur um
Ķ 2. mgr. 32. gr. kemur fram aš naušasamningur taki til kröfu, sem kynni aš verša til eša rakna viš į hendur skuldaranum ķ kjölfar riftunar, ef krafan hefši aš öšrum kosti veriš talin samningskrafa eftir almennum reglum 28. gr. Įkvęši 2. mgr. 32. gr. hafa žannig ķ för meš sér aš sį sem riftun beinist aš verši eins settur ķ kjölfariš og ef riftanlega rįšstöfunin hefši aldrei įtt sér staš og standi žį jafnt aš vķgi viš ašra žį sem eiga sambęrilegar kröfur į hendur skuldaranum. Tekiš er sérstaklega fram ķ nišurlagi 2. mgr. 32. gr. aš krafa, sem kann aš verša til vegna riftunar og yrši žį talin samningskrafa, verši talin skilyrt krafa viš naušasamningsumleitanir nema hlutašeigandi fallist žį žegar į riftun, en žessi regla hefur fyrst og fremst žżšingu til aš taka af skariš um hvort atkvęšisréttur um naušasamningsfrumvarp geti fylgt žessari hugsanlegri kröfu, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 33. gr. Rétt er aš nefna aš endingu ķ žessu sambandi aš frekari reglur koma fram ķ 61. gr. um réttarstöšu žess sem riftunarkröfu yrši beint aš į grundvelli 32. gr.
Eins og fram kom ķ athugasemdum viš 28. og 29. gr. er į žvķ byggt aš naušasamningur taki til flestra žeirra fjįrskuldbindinga, sem kunna aš hvķla į skuldara, eša til samningskrafna eins og žęr eru skilgreindar ķ žessum įkvęšum. Meš žvķ aš žeir lįnardrottnar, sem fara meš samningskröfur, žurfi almennt einir aš gjalda fyrir žęr ķvilnanir, sem naušasamningur kann aš kveša į um, gefur vęntanlega augaleiš aš žeir eigi einir aš njóta réttar til aš eiga hlut aš įkvöršun um hvort samningurinn komist į. Į žessum grundvelli er sś meginregla sett fram ķ upphafi 1. mgr. 33. gr. aš lįnardrottnar, sem fara meš samningskröfur og hafa lżst žeim viš naušasamningsumleitanir, sbr. 4. mgr. 45. gr., eigi atkvęšisrétt um naušasamning, en af henni veršur sś sjįlfsagša įlyktun dregin aš ef lįnardrottinn fer meš kröfu, sem haggast ekki af naušasamningi, žį eigi hann ekki atkvęši um hvort samningurinn verši geršur. Ķ tengslum viš žetta er žó rétt aš benda į aš eftir 3. mgr. 28. gr. falla vissar kröfur meš öllu nišur žegar naušasamningur kemst į, en žęr teljast ekki til samningskrafna, sbr. 1. mgr. 29. gr. Eftir upphafsoršum 1. mgr. 33. gr. njóta žannig žeir sem eiga slķkar kröfur ekki atkvęšisréttar um hvort naušasamningur komist į žótt žeir verši aš gjalda meira fyrir gerš hans en ašrir lįnardrottnar. Žótt žetta sé į vissan hįtt andstętt įšurlżstum grundvelli aš baki meginreglunni ķ upphafi 1. mgr. 33. gr., žį ber aš taka hér tillit til žess aš žęr kröfur, sem hér um ręšir og falla nišur įn žess aš atkvęši fylgi žeim, eru réttlęgstu kröfurnar ef til gjaldžrotaskipta kęmi į bśi skuldarans, en af reynslunni ķ framkvęmd mį telja sżnt aš hverfandi lķkindi standi til aš slķkar kröfur fįist greiddar viš gjaldžrotaskipti. Vęri žvķ óešlilegt aš veita žeim lįnardrottnum, sem fara meš žessar réttlęgstu kröfur, afskiptarétt af žvķ hvort naušasamningur komist į, enda hefšu žeir almennt engan hag af žvķ aš koma ķ veg fyrir naušasamning og stušla žannig meš óbeinum hętti aš gjaldžrotaskiptum į bśi skuldarans. Nefna mį ķ žessu sambandi aš śtilokun žessara lįnardrottna frį atkvęšisrétti um naušasamning į sér fyrirmynd ķ danskri löggjöf, en hśn kemur einnig fram meš óbeinum hętti ķ 3. tölul. og 2. mgr. 6. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924.
Žótt meginreglan sé samkvęmt žessu sś aš samningskröfum fylgi atkvęšisréttur um hvort naušasamningur komist į getur sś regla ekki stašiš meš öllu įn undantekninga. Annars vegar vęri ófęrt aš veita til dęmis nįnum skyldmennum skuldarans atkvęši um naušasamning, žótt žeir segist eiga samningskröfur į hendur honum sem hann višurkenni sem réttar, enda gęfi slķk skipan augljóst tilefni til misferlis af hendi skuldarans. Hins vegar vęri óešlilegt aš lįnardrottinn nyti atkvęšisréttar į grundvelli skilyrtrar kröfu, sem hįš vęri ókomnum atvikum hvort greiša ętti. Af žessum sökum er męlt fyrir um undantekningar ķ tveimur tölulišum viš 1. mgr. 33. gr. frį žeirri meginreglu aš samningskröfu fylgi atkvęši um naušasamning, en ķ žeirri fyrri eru žeir lįnardrottnar śtilokašir frį atkvęši, sem eru nįkomnir skuldaranum ķ skilningi 3. gr., og ķ žeirri sķšari eru lįnardrottnar śtilokašir sem fara meš skilyrtar kröfur. Sams konar undantekningar koma fram ķ 4. og 8. tölul. 12. gr. laga nr. 19/1924.
Samkvęmt žessu er į žvķ byggt ķ 1. mgr. 33. gr. frumvarpsins aš žeir lįnardrottnar, sem eiga samningskröfur į hendur skuldaranum, eigi atkvęši um naušasamning aš žeim frįtöldum sem reglur 1. og 2. tölul. įkvęšisins taka til. Meš sama hętti og gert er ķ 4. mgr. 1. gr. laga nr. 19/1924 er sś leiš farin til einföldunar ķ 2. mgr. 33. gr. frumvarpsins aš gefa žeim lįnardrottnum, sem njóta atkvęšisréttar samkvęmt žessu, heitiš atkvęšismenn.
Žótt įkvęši 1. og 2. mgr. 33. gr. afmarki hverjir verši taldir geta oršiš atkvęšismenn um naušasamning žį er ekki vikiš žar aš žvķ hvert verši tališ vęgi atkvęšis hvers žeirra. Eins og nįnar kemur fram ķ 49. gr. og aš nokkru ķ 2. tölul. 1. mgr. 35. gr. er atkvęšagreišsla um naušasamning tvķžętt. Annars vegar eru atkvęši greidd um frumvarp aš naušasamningi eftir höfšatölu atkvęšismanna og hins vegar eftir kröfufjįrhęšum žeirra og veršur tiltekiš hlutfall atkvęša aš falla til samžykkis į frumvarpi į bįša vegu, en hér er um sömu tilhögun aš ręša og gildir eftir įkvęšum laga nr. 19/1924. Af žessum sökum er kvešiš į um žaš ķ 3. og 4. mgr. 33. gr. frumvarpsins hvert atkvęši fylgi samningskröfu hvers atkvęšismanns ķ žessu tilliti, en įstęša er til aš vķkja mun nįnar aš reglum hvorrar mįlsgreinarinnar um sig.
Ķ 3. mgr. 33. gr. kemur sś meginregla fram aš viš atkvęšagreišslu eftir höfšatölu fari hver atkvęšismašur meš eitt atkvęši, en ekki skiptir mįli ķ žessu sambandi hver fjįrhęš kröfu hvers žeirra sé. Frį žessari meginreglu eru žó geršar tvęr undantekningar. Annars vegar veršur aš hafa hér ķ huga aš skv. 4. mgr. 30. gr. getur komiš til žess aš samningskröfum tveggja eša fleiri atkvęšismanna verši steypt saman ķ eina samningskröfu, ef bįšar eša allar kröfurnar tilheyršu einum og sama lįnardrottninum žremur mįnušum fyrir frestdag og ašilaskipti uršu sķšar aš žeim žannig aš žęr dreifšust į fleiri hendur. Af žessum sökum gęti fariš svo aš tveir eša jafnvel fleiri atkvęšismenn teljist eiga eina samningskröfu ķ sameiningu, en žaš vęri ķ andstöšu viš tilgang reglu 4. mgr. 30. gr. ef hver žessara atkvęšismanna um sig fęri meš eitt höfšatöluatkvęši, enda er gert rįš fyrir žessari reglu gagngert til aš koma ķ veg fyrir aš krafa verši framseld til mįlamynda til tveggja eša fleiri manna til aš bśa beinlķnis til mörg höfšatöluatkvęši um naušasamning. Ef til žess kęmi aš samningskröfum tveggja eša fleiri lįnardrottna vęri steypt saman ķ eina aš hętti 4. mgr. 30. gr. leišir af fyrirmęlum žess įkvęšis aš hver žessara lįnardrottna fęri meš žaš hlutfall af einu höfšatöluatkvęši, sem svaraši til hlutdeildar hans ķ sameiginlegu samningskröfunni. Hins vegar kemur sś undantekning fram ķ 3. mgr. 33. gr. frį žeirri meginreglu aš hver atkvęšismašur fari meš eitt höfšatöluatkvęši aš ef tveir eša fleiri lįnardrottnar eiga samningskröfu saman af öšrum sökum en hér įšur var getiš žį fari žeir til samans meš eitt atkvęši. Ķ bįšum žeim undantekningarreglum, sem hér um ręšir, kemur fram aš žótt tveir eša fleiri atkvęšismenn fari til samans meš eitt höfšatöluatkvęši um naušasamning žį njóti hver žeirra um sig sjįlfstęšan atkvęšisrétt fyrir sķnu hlutfalli af samningskröfunni. Af žessum sökum yrši ekki farin sś leiš ef t.d. žrķr atkvęšismenn ęttu eina samningskröfu saman aš lįta höfšatöluatkvęšiš į grundvelli hennar falla ķ heild sinni į annan hvorn veginn eftir žvķ sem tveir atkvęšismannanna vildu ķ andstöšu viš žann žrišja, heldur ętti hver žessara žriggja rétt į aš greiša 1/3 hluta af höfšatöluatkvęši eftir eigin höfši.
Ķ 4. mgr. 33. gr. kemur sķšan fram hvernig reikna eigi atkvęši hvers atkvęšismanns žegar til atkvęšagreišslu kemur um frumvarp aš naušasamningi eftir fjįrhęšum samningskrafna žeirra. Segir ķ įkvęšinu aš žetta skuli gert meš žeim hętti aš fjįrhęšir allra samningskrafna atkvęšismanna verši fyrst lagšar saman, en sķšan verši reiknaš śt hvern hundrašshluta hver atkvęšismašur eigi af heildinni. Atkvęšismenn fari žį hver um sig meš atkvęši ķ žessu tilliti sem svari til hundrašshluta hvers žeirra af heildinni. Til frekari skżringa į žessu mį taka sem dęmi aš fjórar kröfur komi fram viš naušasamningsumleitanir, frį A aš fjįrhęš 216.000 kr., frį B 284.000 kr., frį C 300.000 kr. og frį D 200.000 kr. Eftir 4. mgr. 33. gr. yrši žį hafist handa meš žvķ aš leggja fjįrhęšir žessara krafna saman, en śtkoman yrši 1.000.000 kr. Žvķ nęst bęri aš reikna śt hvert hlutfall hver žessara fjögurra atkvęšismanna ętti af heildinni, en žannig ętti A 21,6%, B 28,4%, C 30,0% og D 20,0%. Žessar hundrašstölur rįša sķšan stęrš hvers atkvęšis ķ žessu tilliti, en af žeim 100 atkvęšum sem yršu greidd um naušasamning eftir kröfufjįrhęšum fęri žį A meš 21,6 atkvęši, B 28,4 atkvęši, C 30,0 atkvęši og D 20,0 atkvęši.
Hér er um aš ręša fyrstu įkvęšin ķ VII. kafla frumvarpsins, sem fjallar um heimild til aš leita naušasamnings, en lķkt og eftir reglum laga nr. 19/1924, og reyndar einnig skipaninni vķša ķ erlendri löggjöf, er byggt į žvķ ķ frumvarpinu aš sį ašdragandi verši aš gerš naušasamnings aš skuldarinn afli sér heimildar dómstóla til aš leita samningsins meš žvķ aš lįta af hendi formlega beišni žess efnis įsamt nįnar tilgreindum gögnum, en hérašsdómari kveši upp śrskurš um žessa heimild eša eftir atvikum ęšri dómur. Įkvęši 34.–36. gr. lżsa fyrstu skrefunum į žessum ferli meš žvķ aš tiltaka hvers efnis beišni skuldarans žurfi aš vera og hver gögn žurfi aš fylgja henni til hérašsdóms. Žykir rétt aš vķkja hér nįnar aš hverju žessara įkvęša.
Ķ 34. gr. er tališ upp hvaš žurfi aš koma fram ķ beišni skuldara um heimild til aš leita naušasamnings eša eftir atvikum ķ sérstakri greinargerš meš henni, en auk žeirra almennu atriša, sem žarf aš greina skv. 7. gr. ķ beišnum og kröfum um rįšstafanir eftir įkvęšum frumvarpsins, er įskiliš ķ 1.–4. tölul. 34. gr. aš beišnin eša greinargerš meš henni geymi tilteknar upplżsingar um atriši sem gagngert varša skilyrši fyrir heimild til naušasamningsumleitana og eftir atvikum framkvęmd žeirra. Ķ 1. mgr. 31. gr. laga nr. 19/1924 koma ekki fram beinar reglur um žaš hvers efnis beišni sem žessi žurfi aš vera, en įkvęši 34. gr. frumvarpsins taka um margt miš af žvķ hvernig žessu hefur veriš hagaš ķ framkvęmd eftir nśgildandi lögum og gera aš auki rįš fyrir aš żmis atriši komi fram ķ beišninni eša greinargerš meš henni, sem rįšgert er ķ 2. mgr. 31. gr. nefndra laga aš komi fram ķ sérstökum fylgiskjölum meš beišninni. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist frekari skżringa.
Ķ 35. og 36. gr. frumvarpsins kemur sķšan fram hvaš žurfi aš fylgja beišni skuldarans um heimild til aš leita naušasamnings, en žessum įkvęšum er ętlaš aš koma ķ staš nśgildandi reglna 2. mgr. 31. gr. laga nr. 19/1924. Af gögnum, sem ętlast er til ķ 35. gr. frumvarpsins aš fylgi beišni um heimild til naušasamningsumleitana, mį ķ fyrsta lagi nefna aš skv. 2. tölul. 1. mgr. įkvęšisins žurfa skriflegar yfirlżsingar aš koma fram um mešmęli meš naušasamningi af hendi aš minnsta kosti fjóršungs žeirra atkvęšismanna, sem skuldarinn greinir frį ķ yfirliti um skuldir sķnar skv. 3. tölul. 34. gr., bęši eftir höfšatölu žeirra og kröfufjįrhęšum. Žessi regla er sama efnis og įkvęši 8. tölul. 2. mgr. 31. gr. laga nr. 19/1924. Ķ öšru lagi veršur sķšasta skattframtal skuldarans aš fylgja beišni hans, sbr. 3. tölul. 2. mgr. 35. gr. frumvarpsins, og einnig, ef hann er bókhaldsskyldur, sķšustu įrsreikningar hans og uppgjörsreikningar sem kunna sķšar aš hafa veriš geršir, įsamt įlitsgerš löggilts endurskošanda um hvort bókhald skuldarans sé ķ lögbošnu horfi og reikningar hans gefi raunhęfa mynd af efnahag hans, sbr. 2. mgr. 35. gr. Žessar reglur eru aš nokkru sambęrilegar viš įkvęši 2. og 5. tölul. 2. mgr. 31. gr. laga nr. 19/1924. Ķ žrišja lagi kemur fram ķ 4. tölul. 1. mgr. 35. gr. frumvarpsins aš skuldarinn žurfi aš lįta tryggingu fylgja beišni sinni fyrir greišslu kostnašar af naušasamningsumleitunum, en sś trygging žyrfti m.a. aš nį til śtgjalda vegna starfa umsjónarmanns meš samningsumleitunum, sem yrši skipašur af hérašsdómara skv. 2. mgr. 39. gr. Loks skal getiš aš ķ 1. tölul. 2. mgr. 35. gr. er męlt fyrir um aš skuldarinn žurfi aš lįta af hendi frumvarp sem hann gerir aš naušasamningi, en nįnari įkvęši um efni žess koma fram ķ 36. gr.
Sķšastnefnda fylgigagniš meš beišni skuldara um heimild til aš leita naušasamnings, frumvarp hans aš naušasamningi, er tvķmęlalaust žeirra žżšingarrnest. Frumvarpiš į aš geyma tillögur skuldarans um efni vęntanlegs naušasamnings, eša eins konar samningsboš hans til atkvęšismanna, en frumvarpiš er į sķšari stigum boriš undir atkvęši og ef žaš hlżtur nęgilegt fylgi atkvęšismanna og stašfestingu dómstóla aš atkvęšagreišslu lokinni žį veršur efni žess ķ reynd aš žeim naušasamningi sem kemst į milli skuldarans og lįnardrottna sem fara meš samningskröfur į hendur honum. Žessi tilhögun er sś sama og gildir eftir įkvęšum laga nr. 19/1924 og į sér jafnframt hlišstęšur ķ löggjöf annarra rķkja.
Įšurnefnd ašstaša, aš frumvarp skuldarans geti nįnast veriš lagt óbreytt til grundvallar sem naušasamningur fyrir hann ef žaš hlżtur nęgilegt fylgi og stašfestingu, setur ešlilega mark sitt į žaš hvaš žurfi aš koma fram ķ frumvarpinu. Skiptir žar ekki sķst mįli aš frumvarpiš žarf aš vera nęgilega įkvešiš til žess aš ekki orki tvķmęlis į sķšari stigum hvers efnis naušasamningurinn sé. Įkvęšum 1. mgr. 36. gr. er ętlaš aš tryggja aš frumvarpiš verši nęgilega įkvešiš meš žvķ aš įskiliš er aš žar žurfi aš taka af skariš um žaš hversu hįtt hlutfall skuldarinn bjóšist til aš greiša af samningskröfum, hvort greitt verši ķ peningum eša öšru formi, hvort stašgreitt verši eša ętlast sé til gjaldfrests til įkvešins tķma, hvort vextir eigi aš greišast og žį hverjir og um hvern tķma, og hvort veš eša önnur trygging verši sett fyrir greišslum sem gjaldfrestur yrši į og žį eftir atvikum hver sś trygging yrši. Eins og minnst var į ķ athugasemdum viš 29. gr. er gert rįš fyrir žvķ aš skuldarinn geti aš vissu marki bošiš lįnardrottnum mismunandi kjör, t.d. meš žvķ aš žeir sem fallist į lengri gjaldfrest fįi vexti af greišslum eša aš žeir sem samžykki fįi greišslu ķ veršminna formi en ašrir. Aš žessu er vikiš nįnar ķ 3. mgr. 36. gr. žar sem fram kemur aš sękist skuldarinn eftir žvķ ķ frumvarpi sķnu aš fį frekari ķvilnanir hjį sumum lįnardrottnum sķnum meš samžykki žeirra en hjį öšrum žį verši aš koma žar afdrįttarlaust fram ķ hverju sś aukna ķvilnun felist og ķ hverju sé žį vikiš frį žeim almennum skilmįlum sem séu ętlašir öšrum. Ķ frumvarpi sķnu gęti skuldarinn hvort heldur tiltekiš aš hann ęski slķkrar aukinnar ķvilnunar hjį tilteknum lįnardrottnum eša hjį hverjum lįnardrottni sem kynni aš ljį mįls į henni.
Ķ 2. mgr. 36. gr. eru lögš til nżmęli, sem var vikiš nokkuš aš ķ athugasemdum viš 6. tölul. 1. mgr. 28. gr., en samkvęmt žeim mį skuldarinn tiltaka ķ frumvarpi sķnu aš allar kröfur innan tiltekinnar fjįrhęšar, sem hefšu ella talist til samningskrafna, verši greiddar aš fullu žótt įskiliš sé aš ašrir lįnardrottnar veiti ķvilnun af samningskröfum sķnum. Fyrir žessu eru žó sett tvö skilyrši. Annars vegar veršur sś fjįrhęš, žar sem skuldarinn dregur mörkin ķ žessum efnum, aš teljast óveruleg ķ ljósi efnahags hans. Öršugt er aš tiltaka einhver almenn sjónarmiš um žaš hvenęr fjįrhęš verši talin óveruleg ķ ljósi efnahags skuldarans ķ žessum skilningi, enda veršur aš ętla aš žetta yrši metiš sjįlfstętt hverju sinni meš hlišsjón af heildarfjįrhęš samningskrafna, andvirši eigna skuldarans, fjölda žeirra lįnardrottna sem mętti vęnta aš fengju fulla greišslu samkvęmt žessu ķ samanburši viš žann fjölda sem fengju hana ekki og sķšast en ekki sķst hvort ašstašan ķ heild sinni bęri keim af óhęfilegri mismunun lįnardrottna. Hins vegar er žaš skilyrši sett fyrir žvķ aš įkvęši sem žetta standi ķ samningsfrumvarpi aš allar samningskröfur verši aš minnsta kosti aš fįst greiddar meš žeirri fjįrhęš, sem markar žar skilin milli krafna sem greišast aš fullu og žeirra sem gefiš veršur eftir af. Žessum įskilnaši mętti fullnęgja į annan af tvo vegu, sem skżra veršur frekar meš tveimur dęmum žar sem rįšgert vęri ķ frumvarpi aš naušasamningi aš kröfur aš fjįrhęš 20.000 kr. og lęgri verši greiddar aš fullu, en fjóršungur verši greiddur af samningskröfum. Ķ fyrra dęminu mętti fullnęgja umręddu skilyrši 2. mgr. 36. gr. meš žvķ aš allar samningskröfur į bilinu frį 20.001 kr. til og meš 79.999 kr. verši greiddar meš umręddum 20.000 kr., žótt hlutašeigendur séu žannig aš fį meira en fjóršung ķ sinn hlut, en allar kröfur frį og meš 80.000 kr. verši greiddar meš réttum fjóršungi. Ķ sķšara dęminu yrši skilyršinu einnig fullnęgt meš žvķ aš hver og ein krafa aš fjįrhęš 20.001 kr. og hęrri verši greidd meš umręddum 20.000 kr. og žvķ til višbótar yrši greiddur fjóršungur af hverri. Fengi žį hver lįnardrottinn ķ reynd meira en fjóršung ķ sinn hlut, en eftir žvķ sem kröfur vęru hęrri yrši raunverulega greišsluhlutfalliš lęgra. Žessi sķšarnefnda tilhögun mundi ekki breyta žvķ aš samningsfrumvarpiš žyrfti allt aš einu aš fį žaš fylgi til aš teljast samžykkt ķ atkvęšagreišslu, sem veršur įkvešiš af tilliti til žess aš fjóršungsgreišsla sé bošin. Ķ ljósi žess sem įšur sagši um aš efni samningsfrumvarps žurfi aš vera skżrt og įkvešiš žį yrši aš sjįlfsögšu aš tiltaka žar hvor af žessum tveimur leišum verši farin. Ķ sķšari mįlsliš 2. mgr. 36. gr. er sett įkvęši ķ varśšarskyni til aš fyrirbyggja aš lįnardrottinn, sem ętti margar litlar kröfur į hendur skuldaranum, gęti hagnast af žvķ aš fį fulla greišslu į hverri žeirra eša meira greitt upp ķ hverja en annars hefši oršiš. Eftir žessu įkvęši ber aš leggja kröfurnar saman og įkveša hvernig žęr standi samanlagšar gagnvart frumvarpsįkvęši sem žessu, en eftir sömu leiš yrši fariš meš litlar kröfur sem lįnardrottinn hefši įtt žremur mįnušum fyrir frestdag eša sķšar og ašilaskipti hefšu oršiš aš meš žeim afleišingum aš žęr dreifšust į hendur tveggja eša fleiri.
Ķ 37. gr. er męlt fyrir um fyrstu ašgeršir hérašsdómara žegar honum hefur borist beišni um heimild til aš leita naušasamnings, en žessar ašgeršir eru sambęrilegar žeim sem męlt er fyrir um ķ 11. gr. og 1. mgr. 12. gr. varšandi fyrstu ašgeršir aš framkominni beišni um heimild til greišslustöšvunar. Žykir žvķ mega lįta viš žaš sitja aš vķsa hér til athugasemda viš žau įkvęši frumvarpsins.
Ķ žessum įkvęšum er einkum męlt fyrir um śrskurš sem hérašsdómara er ętlaš aš kveša upp um hvort beišni skuldarans um heimild til aš leita naušasamnings verši tekin til greina. Ķ 1. mgr. 38. gr. eru talin upp atvik ķ fimm tölulišum sem mundu valda aš hérašsdómara bęri aš synja af sjįlfsdįšum um žessa heimild ķ śrskurši sķnum. Hér er ekki ķ öllum atrišum um sambęrilegar reglur aš ręša viš žęr sem nś koma fram um sama efni ķ 3. mgr. 33. gr. laga nr. 19/1924,.en telja veršur aš žessar reglur frumvarpsins skżri sig sjįlfar. Ef žessi įkvęši 1. mgr. 38. gr. standa žvķ ekki ķ vegi žį er gert rįš fyrir žvķ ķ fyrri mįlsliš 1. mgr. 39. gr. aš hérašsdómari kveši upp śrskurš um veitingu heimildar til aš leita naušasamnings. Ķ 2. mgr. 38. gr. og sķšari mįlsliš 1. mgr. 39. gr. er męlt fyrir um verulegar takmarkanir į heimildum til aš skjóta śrskuršum hérašsdómara um žessi efni til ęšra dóms, en ekki veršur séš aš žęr reglur žarfnist hér sérstakra skżringa.
Ef hérašsdómari tekur til greina ķ śrskurši sķnum beišni skuldarans um aš sér verši veitt heimild til aš leita naušasamnings, segir ķ 2. mgr. 39. gr. aš hérašsdómari skuli tafarlaust skipa umsjónarmann meš naušasamningsumleitunum meš bókun um skipunina ķ žingbók. Ķ almennum athugasemdum hér į undan var vikiš nokkuš aš rökum fyrir og markmišum meš žeirri skipan aš sérstaklega rįšnum manni verši fališ aš hafa umsjón meš framkvęmd naušasamningsumleitana, sem hér mį vķsa til. Umsjónarmašur sem yrši skipašur samkvęmt 2. mgr. 39. gr. ętti aš gegna svipušu hlutverki viš framkvęmd naušasamningsumleitana og įkvęši laga nr. 19/1924 fela nś hérašsdómara. Žannig ętti umsjónarmašur m.a. aš rannsaka og hafa eftirlit meš fjįrreišum skuldarans, gefa śt innköllun til atkvęšismanna og taka viš kröfum žeirra, gera skrį žar sem atkvęši hvers žeirra vęri įkvešiš og halda sķšan fund meš žeim og lįta greiša žar atkvęši um naušasamningsfrumvarp, en um žessi atriši eru nįnari fyrirmęli ķ VIII. kafla. Eins og žessi stutta lżsing į helstu verkefnum umsjónarmanns gefur žegar til kynna er umsjónarmanninum ętlaš aš gegna slķku hlutverki viš naušasamningsumleitanir aš annaš vęri ófęrt en aš lįnardrottnar geti jafnt sem skuldari treyst į óhlutdręgni hans. Vęri af žessum įstęšum ófęrt aš haga reglum um val į manni ķ hlutverk umsjónarmanns meš sama hętti og gert er ķ III. kafla, žar sem skuldara er fališ aš rįša sér ašstošarmann viš greišslustöšvun. Žį veršur aš ętlast til aš umsjónarmašur hafi žį žekkingu į višfangsefni sķnu og ašra kosti sem žurfi til aš geta leyst žaš af hendi. Af žessum įstęšum žykir bęši nęrtękast og helst til hagręšis aš sömu reglur gildi um umsjónarmanninn og skiptastjóra viš gjaldžrotaskipti, en ķ 2. mgr. 39. gr. er einmitt vķsaš ķ žessum tilgangi til reglna XIII. kafla frumvarpsins um żmis almenn atriši varšandi umsjónarmanninn eftir žvķ sem žęr reglur geti įtt viš. Samkvęmt žessu ęttu įkvęši 2., 4. og 6. mgr. 75. gr. aš gilda um hęfi umsjónarmannsins, lausn hans frį starfi og tryggingu sem hann yrši aš setja vegna rękslu žess, reglur 76. gr. ęttu viš um frįvikningu umsjónarmanns, įkvęši 77. gr. mundu taka til réttar hans til žóknunar og eftir atvikum til aš leita žjónustu annarra vegna starfa viš naušasamningsumleitanir į kostnaš skuldarans, stöšu umsjónarmannsins ķ starfi og bótaįbyrgš, og regla 80. gr. ętti viš um vištöku og varšveislu gagna vegna naušasamningsumleitana.
Ķ 1. og 2. mgr. 40. gr. er męlt fytir um įhrif naušasamningsumleitana į heimildir skuldarans til aš rįšstafa hagsmunum sķnum og lįnardrottna til aš fylgja kröfum sķnum eftir į tķma
Ķ 3. mgr. 40. gr. frumvarpsins kemur fram sérregla til takmörkunar į heimildum skuldarans til aš framselja kröfur sķnar mešan į naušasamningsumleitunum stendur, en tilgangur hennar er aš vernda hagsmuni žess sem kynni aš eiga kost į aš neyta réttar til skuldajafnašar viš kröfur skuldarans, sbr. 5. tölul. 1. mgr. 28. gr. Reglu sama efnis er nś aš finna ķ 2. mgr. 42. gr. laga nr. 19/1924.
Ķ 41. gr. er męlt fyrir um atvik sem rįšgert er aš hafi sjįlfkrafa ķ för meš sér aš heimild til aš leita naušasamnings teljist fallin nišur. Hér er żmist um aš ręša atriši sem gętu leitt til loka naušasamningsumleitana įšur en reyndi į atkvęšagreišslu um samningsfrumvarp skuldarans, sbr. 1.–3. tölul. 41. gr., eša atriši sem marka lok samningsumleitana į sķšari stigum meš žvķ aš samningsfrumvarp hafi ekki hlotiš samžykki nęgilegs fjölda atkvęšismanna, sbr. 4. tölul. 41. gr., skuldarinn hafi ekki leitaš stašfestingar hérašsdómara į samžykktu samningsfrumvarpi ķ tęka tķš, sbr. 5. tölul. 41. gr., eša kröfu um stašfestingu naušasamnings hafi veriš endanlega hafnaš fyrir dómi, sbr. 6. tölul. 41. gr. Sambęrileg upptalning kemur ekki fram ķ lögum nr. 19/1924, en ķ framkvęmd yrši tvķmęlalaust gengiš śt frį žvķ aš sömu atvik leiši til loka samningsumleitana.
Ķ 42. gr. er męlt fyrir um sérstaka heimild handa hvort heldur lįnardrottni sem fer meš samningskröfu eša umsjónarmanni meš naušasamningsumleitunum til aš krefjast fyrir hérašsdómi aš heimild skuldarans verši felld nišur mešan hśn hefur ekki enn lišiš undir lok eftir įkvęšum 41. gr. eša meš žvķ aš naušasamningur hafi veriš stašfestur. Ķ žremur tölulišum 1. mgr. 42. gr. eru žau atvik talin sem gętu oršiš tilefni til kröfu sem žessarar, en žessi įkvęši žykja skżra sig sjįlf. Reglur 2.–4. mgr. 42. gr. um efni kröfu um nišurfellingu heimildar til naušasamningsumleitana og mešferš hennar fyrir hérašsdómi eru samsvarandi įkvęšum 26. gr. um kröfu lįnardrottins um nišurfellingu heimildar til greišslustöšvunar og mį žvķ vķsa hér til athugasemda viš žau. Ķ 5. mgr. 42. gr. er kvešiš į um rétt skuldarans til aš kęra til Hęstaréttar śrskurš hérašsdómara um nišurfellingu heimildar til aš leita naušasamnings innan mjög skamms kęrufrests, eins sólarhrings, og eigi kęra sér staš innan žess tķma stendur heimild skuldarans įn tillits til śrskuršarins žar til dómur gengur ķ mįlinu ķ Hęstarétti. Meš žessum reglum er tekiš tillit til žess aš skuldarinn getur haft verulega hagsmuni af žvķ aš fį reynt til fullnašar į žaš hvort hann eigi rétt til aš halda samningsumleitunum sķnum įfram, enda gęti stöšvun žeirra leitt til hęttu į gjaldžrotaskiptum og žaš sem žegar vęri aš baki ķ vinnu viš samningsumleitanir yrši honum ónżtt. Žykir žvķ naušsynlegt aš gefa skuldaranum kost į aš leita śrlausnar ęšra dóms ķ žessari ašstöšu og tryggja um leiš aš heimildin til naušasamningsumleitana standi óhögguš mešan bešiš yrši śrlausnarinnar, žannig aš samningsumleitanir geti haldiš įfram eins og ekkert hefši ķ skorist ef nišurstaša ęšra dóms yrši į annan veg en hérašsdómara. Kęrufrestur er hins vegar hafšur mjög skammur hér til aš girša fyrir aš skuldari geti vķsvitandi dregiš aš kęra og notiš žannig verndar 40. gr. fyrir lįnardrottnum um óžarflega langan tķma ef réttmętt vęri aš fella heimild hans til samningsumleitana nišur, en skuldarinn mundi glata rétti sķnum til kęru aš lišnum žeim sólarhringsfresti sem kvešiš er į um ķ 5. mgr. 42. gr. Ķ nišurlagi umrędds įkvęšis kemur fram aš almennar reglur gildi aš öšru leyti um mįlskot śrskurša hérašsdómara skv. 4. mgr. 42. gr., en meš žessum fyrirmęlum er umsjónarmanni eša lįnardrottni, sem hefur krafist nišurfellingar heimildar skuldarans, veittur réttur til aš kęra til Hęstaréttar śrskurš hérašsdómara, žar sem kröfunni hefši veriš hafnaš, eftir reglum 179. gr. frumvarpsins.
Ķ 43.–53. gr., sem heyra til VIII. kafla frumvarpsins, er fjallaš um žaš hvernig naušasamningsumleitanirnar fari fram, en žęr hefjast žegar ķ staš viš uppkvašningu dómsśrlausnar um heimild skuldarans til žeirra og ef heimildin fellur ekki nišur samkvęmt įkvęšum 41. eša 42. gr. mį segja aš ķ bókstaflegum skilningi ljśki samningsumleitunum sem slķkum viš lok atkvęšagreišslu žar sem samningsfrumvarp fęst samžykkt og žį taki viš lokaašgeršin viš samningsgeršina aš fį naušasamning stašfestan žótt réttarįhrif naušasamningsumleitana skv. 40. gr. standi allt žar til stašfesting fęst.
Ķ 43. gr. er męlt fyrir um żmsar sérstakar starfsskyldur umsjónarmanns meš naušasamningsumleitunum og śrręši sem honum eru veitt til aš geta gegnt žeim. Žannig er ķ fyrsta lagi aš finna reglur ķ 1. mgr. um fyrstu ašgeršir umsjónarmanns eftir aš hann hefur tekiš til starfa, en hann į žegar ķ staš aš gera athugun į žvķ hvort žęr upplżsingar skuldarans hafi veriš réttar, sem voru lįtnar af hendi viš öflun heimildar til samningsumleitana. Umsjónarmašurinn į einnig aš gera naušsynlegar rįšstafanir strax eftir skipun sķna til aš koma į žvķ eftirliti og žeirri umsjón sem honum er ętlaš aš hafa meš höndum varšandi fjįrmįl skuldarans skv. 40. gr. Žį eru ķ öšru lagi įkvęši ķ 1. mgr. 43. gr. sem er ętlaš aš tryggja umsjónarmanni ašgang aš naušsynlegum upplżsingum, bęši til aš gera fyrrnefnda athugun į įreišanleika upplżsinga skuldarans og halda uppi eftirliti sķnu og umsjón meš fjįrreišum. Ķ žessu skyni er annars vegar kvešiš į um skyldu skuldarans til aš veita umsjónarmanninum upplżsingar og ašgang aš gögnum og hins vegar skyldu annarra til upplżsingagjafar ef žeim vęri slķkt skylt vegna gjaldžrotaskipta į bśi skuldarans, en hér er um žį aš ręša sem er getiš ķ 2. og 3. mįlsl. 1. mgr. 81. gr. og 1. mgr. 82. gr. Umsjónarmanninum er heimilaš sérstaklega aš neyta śrręša 81. og 82. gr. til aš fylgja žvķ eftir aš žessum skyldum verši sinnt. Loks er ķ žrišja lagi ķ 2. mgr. 43. gr. męlt fyrir um skyldu umsjónarmannsins til aš hafa sérstakar gętur į žvķ hvort einhver atvik komi upp sem valdi annašhvort aš heimild skuldarans til samningsumleitana falli sjįlfkrafa nišur, sbr. 41. gr., eša aš heimildin geti veriš felld nišur, sbr. 1. mgr. 42. gr.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins er fjallaš um hvernig lżst verši eftir samningskröfum viš naušasamningsumleitanir, hvernig lįnardrottnar komi kröfum sķnum į framfęri og hverja afgreišslu kröfurnar hljóti ķ kjölfariš.
Ķ 44. gr. eru įkvęši um žaš atriši, sem hér var fyrst tališ, en skv. 1. mgr. er meginleišin til aš kalla eftir samningskröfum sś aš umsjónarmašurinn gefur śt og fęr birta tvķvegis ķ Lögbirtingablaši įskorun til žeirra sem telja sig eiga slķkar kröfur aš lżsa žeim fyrir sér innan fjögurra vikna frį fyrri birtingu innköllunarinnar. Ķ innkölluninni eiga tiltekin atriši aš koma fram til aš taka af tvķmęli um hver skuldarinn sé, tilgreina veršur aš um innköllun sé aš ręša vegna naušasamningsumleitana, sem skuldarinn hafi fengiš heimild til meš tiltekinni dómsśrlausn, fram žarf aš koma hvert kröfulżsingar skuli sendar og hvar og hvenęr fundur verši haldinn skv. 48. gr. til aš greiša atkvęši um samningsfrumvarp. Auk žess aš gefa śt innköllun meš žessum hętti hvķlir skylda skv. 2. mgr. 44. gr. į umsjónarmanninum til aš senda öllum žekktum lįnardrottnum skuldarans tilkynningu žar sem sömu atriši komi fram og ķ innköllun įsamt eintaki af samningsfrumvarpinu, en žessi gögn žarf aš senda ķ įbyrgšarbréfi eša į annan jafntryggan hįtt. Įkvęši 44. gr. eru nįnast žau sömu og nś koma fram ķ 1., 3. og 4. mgr. 37. gr.laga nr. 19/1924. Lķkt og ķ nefndum įkvęšum nśgildandi laga bżr žaš sjónarmiš aš baki reglum frumvarpsins um skemmri kröfulżsingarfrest handa lįnardrottnum en viš gjaldžrotaskipti aš naušsynlegt er aš nišurstaša fįist į sem skemmstum tķma um hvort naušasamningur komist į, en til mótvęgis viš žennan stutta kröfulżsingarfrest kemur skyldan til aš vekja athygli žekktra lįnardrottna į samningsumleitunum og kröfulżsingarfresti meš tilkynningu til hvers žeirra.
Ķ 45. gr. eru fyrirmęli um kröfulżsingar lįnardrottna, en skv. 1. mgr. eiga žęr aš vera geršar eins śr garši og viš gjaldžrotaskipti, sbr. 2. og 3. mgr. 117. gr. Įhrif kröfulżsingar viš žessar ašstęšur eru hins vegar ekki žau sömu og viš gjaldžrotaskipti, žvķ skv. 6. mgr. 117. gr. telst kröfulżsing ķ žrotabś ķgildi mįlshöfšunar og hśn veitir jafnframt lįnardrottni rétt til aš hafa afskipti af framkvęmd skipta og fį kröfu sinni fullnęgt viš skiptin ef hśn veršur višurkennd og fjįrhagur bśsins leyfir. Viš naušasamningsumleitanir hefur kröfulżsing į hinn bóginn žau įhrif aš hśn leišir ķ fyrsta lagi til slita į fyrningu, sbr. 2. mgr. 45. gr., ķ öšru lagi veitir hśn lįnardrottninum rétt til aš greiša atkvęši um samningsfrumvarpiš, sbr. 4. mgr. 45. gr., enda sé um samningskröfu aš ręša sem atkvęšisréttur fylgir, ķ žrišja lagi veitir hśn lįnardrottni rétt til afskipta af žvķ hverjir fįi notiš atkvęšisréttar, sbr. 3. mgr. 48. gr., og ķ fjórša lagi getur hśn leitt til žess aš lįnardrottinn verši eins settur aš geršum naušasamningi og ef hann hefši gert réttarsįtt viš skuldarann um kröfu sķna, sbr. 3. mgr. 60. gr. Kröfulżsing veitir hins vegar lįnardrottni engan rétt til aš fį fullnustu į kröfu sinni žegar um naušasamningsumleitanir er aš ręša.
Rétt er aš vekja hér athygli į žvķ aš įkvęši 45. gr. fela einnig ķ sér reglur sem leiša til žess aš innköllun viš naušasamningsumleitanir hafi ekki sömu įhrif og viš gjaldžrotaskipti. Žetta kemur nįnar fram meš žeim hętti ķ 3. mgr. 45. gr. aš vanlżsing kröfu viš naušasamningsumleitanir hefur ekki ķ för meš sér kröfumissi gagnstętt žvķ sem į aš jafnaši viš um vanlżsingu viš gjaldžrotaskipti, sbr. 118. gr. Įkvęši 3. og 4. mgr. 45. gr. leiša žannig sameiginlega ķ ljós aš tilgangur innköllunar viš naušasamningsumleitanir sé fyrst og fremst sį aš gefa žeim lįnardrottnum kost į aš gefa sig fram sem geti įtt rétt til aš greiša atkvęši um samningsfrumvarp og aš sama skapi aš tilgangur kröfulżsingar lįnardrottins sé öšru fremur aš fį aš neyta atkvęšisréttar sķns um frumvarpiš.
Aš öšru leyti skal žess getiš um 45. gr. aš ķ 4. mgr. kemur fram aš žeir atkvęšismenn, sem hafa lżst kröfum sķnum fyrir umsjónarmanni innan kröfulżsingarfrests, eigi einir rétt til aš greiša atkvęši um samningsfrumvarp. Lįnardrottinn nżtur žannig ekki atkvęšisréttar aš öšrum kosti og skiptir žį ekki mįli hvort kunnugt hafi veriš um kröfu hans eša hvort honum hafi veriš send tilkynning aš hętti 2. mgr. 44. gr. Žį er heldur ekki heimild til aš koma kröfu aš eftir lok kröfulżsingarfrests til aš fį aš njóta atkvęšisréttar, gagnstętt žvķ sem er um aš ręša viš gjaldžrotaskipti, sbr. 1.–6. tölul. 118. gr.
Ķ 46. gr. er męlt fyrir um hvernig umsjónarmašurinn fari meš kröfulżsingar lįnardrottna, en skv. 1. mgr. įkvęšisins į hann aš gera skrį um framkomnar samningskröfur, sem hann telur atkvęšisrétt fylgja um samningsfrumvarp, žegar ķ staš aš loknum kröfulżsingarfresti eša eftir atvikum jafnharšan og kröfurnar berast mešan į frestinum stendur. Ķ žessari skrį, sem svipar mjög til kröfuskrįr viš gjaldžrotaskipti skv. 119. gr., į aš tiltaka žau atriši sem eru talin ķ 1.–3. tölul. 1. mgr. 46. gr., ž.e. frį hverjum krafa stafi og hvenęr hśn hafi borist, fjįrhęš hverrar kröfu og hver atkvęši fylgi henni ķ atkvęšagreišslu eftir höfšatölu atkvęšismanna og kröfufjįrhęšum. Verklag umsjónarmanns viš gerš žessarar skrįr yrši hins vegar ekki žaš sama og viš gerš kröfuskrįr ķ žrotabśi žvķ rįša mį af įkvęšum 1. og 2. mgr. 46. gr. aš umsjónarmanninum sé ekki ętlaš aš leggja mat į réttmęti framkominna krafna. Į hinn bóginn į hann aš gęta žess af sjįlfsdįšum skv. 2. tölul. 1. mgr. 46. gr. aš fjįrhęš hverrar kröfu sé reiknuš ķ skrįnni af tilliti til reglna 3. mgr. 28. gr. og 2. og 3. mgr. 30. gr. žannig aš hann yrši aš lękka kröfufjįrhęš frį žvķ sem kęmi fram ķ kröfulżsingu til samręmis viš žęr reglur ef žvķ vęri aš skipta, en eftir almennum reglum réttarfars mętti hann hins vegar ekki reikna lįnardrottni t.d. vexti sem ekki hefur veriš krafist ķ kröfulżsingu. Į grundvelli nišurstöšu sem fengist į žennan hįtt um kröfufjįrhęšir į umsjónarmašurinn sķšan aš įkvarša hverjum atkvęšismanni atkvęši į grundvelli kröfufjįrhęšar, sbr. 3. tölul. 1. mgr. 46. gr., og um leiš eftir höfšatölu. Skyldur umsjónarmannsins til aš huga aš kröfum aš sjįlfsdįšum koma helst fram viš įkvöršun hans į atkvęšisrétti aš öšru leyti en įšur getur žvķ skv. 2. mgr. 46. gr. į hann aš kanna hvort lżst krafa teljist samningskrafa og hann į einnig aš gęta aš žvķ hvort lįnardrottinn, sem hefur lżst samningskröfu, njóti atkvęšisréttar į grundvelli hennar, sbr. 1. mgr. 33. gr. Ef hann telur aš framkominni kröfu fylgi ekki atkvęši af žessum sökum į hann aš lįta hjį lķša aš taka hana upp ķ skrį sķna, en skv. sķšari mįlsliš 2. mgr. 46. gr. ber honum aš tilkynna hlutašeigandi lįnardrottni um slķka afstöšu sķna meš sannanlegum hętti og tilteknum fyrirvara, žannig aš hlutašeiganda gęfist eftir atvikum kostur į aš halda rétti sķnum til atkvęšis til streitu, sbr. 3. mgr. 48. gr. Rétt er aš ķtreka hér aš endingu aš umsjónarmanninum er ekki ętlaš aš kanna réttmęti lżstra krafna viš gerš skrįr sinnar skv. 1. mgr. 46. gr., hvorki meš žvķ aš bera žęr t.d. saman viš bókhaldsgögn skuldarans né meš žvķ aš leita afstöšu skuldarans til žeirra, og į umsjónarmašurinn žvķ aš leggja kröfulżsingarnar til grundvallar ķ skrį sinni aš gęttum žeim atrišum varšandi įkvöršun fjįrhęša og atkvęšisréttar sem hér var getiš.
Samkvęmt 3. mgr. 46. gr. į umsjónarmašurinn aš gefa skuldaranum kost į aš kynna sér skrį skv. 1. mgr. 46. gr., kröfulżsingar og fylgigögn meš žeim meš hęfilegum fyrirvara fyrir fund skv. 48. gr., en meš žessu er veriš aš tryggja aš skuldarinn eigi kost į aš kynna sér stöšu mįla įšur en komiš er aš atkvęšagreišslu um samningsfrumvarpiš, bęši til aš athuga hvort kröfur hafi komiš fram, sem tilefni gęti veriš til aš mótmęla, og til aš gera rįšstafanir til aš tryggja sér fylgi meš samningsfrumvarpi hjį atkvęšismönnum.
Ķ 47. gr. kemur fram heimild handa skuldaranum til aš breyta frumvarpi sķnu aš naušasamningi allt fram aš žvķ aš atkvęšagreišslu ljśki endanlega um žaš skv. 50. eša 51. gr. Ef skuldarinn hyggst breyta frumvarpi sķnu sér til aukinnar ķvilnunar er heimild hans til žess žó hįš žvķ aš hann afli mešmęla meš frumvarpinu ķ breyttri mynd frį aš minnsta kosti fjóršungi atkvęšismanna, tališ bęši eftir höfšatölu žeirra og kröfufjįrhęšum, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 35. gr., en af žessu veršur įlyktaš aš engra mešmęla sé žörf ef skuldarinn hękkar greišsluboš sitt eša breytir öšrum skilmįlum frumvarps til hagsbóta fyrir lįnardrottna.
Sambęrilega heimild til breytinga į samningsfrumvarpi mį finna ķ 2. mgr. 38. gr., sbr. 6. gr. laga nr. 19/1924, en žar er žó ekki įskiliš aš mešmęli žurfi aš koma fram į nż frį lįnardrottnum žótt frumvarpi sé breytt skuldara ķ hag. Žykir ešlilegt aš breyta reglum um žetta ķ žaš horf, sem lagt er til meš frumvarpinu, enda eru mešmęli lįnardrottna ein frumforsendan fyrir heimild til naušasamningsumleitana og lakara greišsluboš eftir breyttu frumvarpi gęti žannig ešlilega leitt til brostinna forsendna fyrir samningsumleitunum ef lįnardrottnar vęru žvķ ekki samžykkir.
Ķ framkvęmd hefur lķtiš sem ekkert reynt į žęr heimildir skuldara sem hér um ręšir, en žęr geta žó žjónaš raunhęfum tilgangi, t.d. ef kęmi ķ ljós viš lok kröfulżsingarfrests aš frekari kröfur hafi komiš fram en skuldarinn vęnti, žannig aš hann gęti ekki stašiš undir fyrra greišsluboši sķnu.
Ķ žessum 48.–52. gr. frumvarpsins koma fram reglur um atkvęšagreišslu atkvęšismanna um samningsfrumvarp skuldarans, en hśn fer fram į fundi sem umsjónarmašur meš naušasamningsumleitunum heldur meš lįnardrottnum eftir lok kröfulżsingarfrests. Žessi tilhögun er sambęrileg žeirri sem męlt er fyrir um ķ įkvęšum 3. mgr. 37. gr., 41. gr. og 1. og 4. mgr. 43. gr. laga nr. 19/1924, aš öšru leyti en žvķ aš samkvęmt žeim įkvęšum fara fundir um samningsfrumvarp fram fyrir dómi og undir stjórn hérašsdómara.
Ķ 48. gr. frumvarpsins koma fram almennar reglur um fundinn sem er haldinn meš lįnardrottnum til atkvęšagreišslu um samningsfrumvarp skuldarans. Ķ 1. mgr. 48. gr. er aš mestu vķsaš til įkvęša 4. žįttar frumvarpsins varšandi skiptafundi viš gjaldžrotaskipti um žaš hvernig stašiš verši aš framkvęmd fundarins meš žeirri athugasemd aš umsjónarmašur meš samningsumleitunum gegni žvķ hlutverki ķ žessum efnum sem skiptastjóri gegnir viš gjaldžrotaskipti. Ķ upphafi 1. mgr. er žó tiltekiš sérstaklega aš halda beri žennan fund til atkvęšagreišslu um samningsfrumvarpiš innan tveggja vikna frį lokum kröfulżsingarfrests, en meš žessari reglu er tekiš tillit til žess aš naušsynlegt sé aš žvķ verši rįšiš sem fyrst til lykta hvort naušasamningur komist į. Ekki er męlt fyrir um sérstakar afleišingar af broti gegn žvķ aš fylgja skyldu til aš halda fundinn innan umrędds tķma, en vanręksla umsjónarmanns ķ žessum efnum gęti varšaš įminningu eša frįvikningu eftir 76. gr., sbr. 2. mgr. 39. gr.
Ķ 2. mgr. 48. gr. eru tiltekin atriši talin upp sem umsjónarmanninum er ętlaš aš gera grein fyrir ķ byrjun fundar meš lįnardrottnum, en aš žeirri greinargerš lokinni er męlt svo fyrir ķ 3. mgr. aš umsjónarmanninum beri aš gefa fundarmönnum kost į aš hreyfa mótmęlum gegn žeim grundvelli atkvęšagreišslu um samningsfrumvarpiš sem kemur fram ķ skrį hans skv. 46. gr. Ķ 3. mgr. 48. gr. kemur fram aš atkvęšismenn og skuldarinn eigi rétt į aš hafa uppi mótmęli, sem geti eftir atvikum beinst aš réttmęti kröfu, sem vęri aš finna ķ skrįnni, įkvöršun kröfufjįrhęšar eša atkvęšis ķ skjóli kröfu samkvęmt skrįnni, eša žvķ aš umsjónarmašur hafi ekki tekiš lżsta kröfu upp ķ skrįnni vegna įkvęša 2. mgr. 46. gr. Aš sama skapi gęti lįnardrottinn, sem hefur lżst kröfu en hefur ekki veriš įkvešiš atkvęši ķ skrįnni, mótmęlt žvķ aš hann fįi ekki aš njóta atkvęšis. Žótt mótmęli kęmu fram meš žessum hętti er ekki ętlast til žess aš gengiš verši lengra į žessu stigi en aš umsjónarmašurinn bóki ķ fundargerš aš žau hafi komiš fram og reyni įš jafna įgreininginn, sbr. 3. mįlsl. 3. mgr. 48. gr. Žótt kröfu į skrį umsjónarmannsins hefši veriš mótmęlt mundi atkvęšisréttur allt aš einu fylgja henni, en lįnardrottinn sem teldi sig ranglega śtilokašan frį atkvęši ķ skrįnni fengi aš njóta atkvęšisréttar aš framkomnum mótmęlum af hendi hans. Atkvęši sem vęru greidd meš žessum hętti undir mótmęlum verša hins vegar talin įgreiningsatkvęši, sbr. 3. mgr. 50. gr., en įhrif žeirra į nišurstöšur um samningsfrumvarp fara eftir sérstökum reglum ķ 52. gr. Įgreiningur um žessi atriši yrši žvķ ekki lagšur sérstaklega fyrir hérašsdómara til śrlausnar, en reynt gęti į hann meš óbeinum hętti į sķšari stigum viš śrlausn um hvort samžykkt samningsfrumvarp verši stašfest, sbr. 4. og 5. tölul. 58. gr.
Samkvęmt 4. mgr. 48. gr. į umsjónarmašurinn aš gefa fundarmönnum kost į aš tjį sig um samningsfrumvarpiš aš framangreindum ašgeršum afstöšnum og eftir atvikum aš koma fram fyrirspurnum um frumvarpiš eša fjįrmįl skuldarans. Aš žeim umręšum loknum er svo komiš aš atkvęšagreišslu um samningsfrumvarpiš, sem nįnar er męlt fyrir um ķ reglum 49.–52. gr.
Ķ 49. gr. koma fram reglur um žaš hvert fylgi frumvarp aš naušasamningi žurfi aš fį ķ atkvęšagreišslu til aš žaš teljist samžykkt. Meš sama hętti og ķ įkvęšum 15. gr. laga nr. 19 1924 ręšst naušsynlegt fylgi meš samningsfrumvarpi til samžykkis žess af žvķ um hverja eftirgjöf eša ķvilnun sé žar aš ręša handa skuldaranum, og į sama hįtt og ķ umręddum įkvęšum veršur višeigandi atkvęšafjöldi aš koma fram til samžykkis bęši eftir talningu höfšatöluatkvęša og kröfufjįrhęšaatkvęša. Reglur 49. gr. frumvarpsins eru hins vegar frįbrugšnar įkvęšum nefndrar 15. gr. um žaš hversu mikiš fylgi samningsfrumvarp žurfi aš fį til samžykkis, en žau nżmęli sem hér um ręšir eiga sér fyrirmyndir ķ danskri löggjöf.
Um žann atkvęšafjölda sem žarf til samžykkis naušasamningsfrumvarpi er geršur greinarmunur į žvķ ķ 49. gr. hvort rįšgert sé ķ frumvarpinu aš skuldarinn fįi hlutfallslega, eftir atvikum algera, eftirgjöf af samningskröfum eša hvort engin rįšagerš sé uppi um slķka lękkun krafna. Ef um žaš sķšarnefnda er aš ręša, t.d. meš žvķ aš skuldarinn leiti ašeins eftir gjaldfresti į samningskröfum en muni greiša žęr aš fullu, veršur frumvarpiš aš hljóta 60% atkvęša til aš teljast samžykkt, bęši eftir höfšatölu og kröfufjįrhęšum. Ef skuldarinn ęskir hins vegar lękkunar į samningskröfum, hvort sem žvķ fylgja sķšan įkvęši um gjaldfrest eša önnur efni sem heimilt vęri, er męlt fyrir um ašrar reglur. Nįnar tiltekiš veršur skuldarinn žį aš fį sama hundrašshluta fylgis meš samningsfrumvarpi og nemur hundrašshluta eftirgjafarinnar sem hann ęskir af samningskröfum žó aldrei minna en 60% atkvęša. Žetta tįknar meš öšrum oršum aš ef skuldarinn bżšst t.d. til aš greiša 30% af samningskröfum žį er um aš ręša 70% eftirgjöf af žeim, en žį yrši samningsfrumvarpiš samžykkt ef žaš fengi 70% atkvęša viš atkvęšagreišslu eftir bęši höfšatölu og kröfufjįrhęšum. Boš um 31% greišslu fęli ķ sér 69% eftirgjöf og žyrfti žį frumvarpiš aš fį 69% atkvęša. Ef skuldarinn bżšur hins vegar t.d. greišslu į 50% og ęskir žar meš 50% eftirgjafar veršur frumvarpiš allt aš einu aš fį 60% atkvęša til aš teljast samžykkt, en žetta er afleišing af fyrrgreindu įkvęši 49. gr. um lįgmarksfylgi til samžykktar į naušasamningsfrumvarpi.
Rétt er aš taka fram aš umrędd atkvęšahlutföll žurfa aš fįst fyrir samžykki samningsfrumvarps mišaš viš heildarfjölda atkvęša, en ekki er nóg aš višeigandi hlutfall nįist af greiddum atkvęšum.
Ķ 50. gr. koma fram nįnari reglur um framkvęmd atkvęšagreišslunnar um samningsfrumvarp skuldarans. Gengiš er śt frį žeirri ašalreglu aš atkvęšamenn męti į fundi skv. 48. gr. til aš greiša žar atkvęši, en ķ 1. mgr. er žó kvešiš į um undantekningu frį žvķ meš žvķ aš rįšgert er aš atkvęšismönnum verši heimilt aš greiša atkvęši skriflega, sem yrši žį aš gera ķ nįnar tilteknu formi. Ķ 2. mgr. er sķšan męlt fyrir um greišslu atkvęšis eftir umboši į fundi skv. 48. gr. Žessar reglur žykja skżra sig sjįlfar.
Ķ 3. mgr. 50. gr. er fjallaš um įgreiningsatkvęši, sem minnst var į hér įšur ķ tengslum viš 3. mgr. 48. gr., en til žeirra teljast atkvęši greidd į grundvelli kröfu, sem annašhvort er talin į skrį umsjónarmanns skv. 46. gr. og hefur veriš mótmęlt, eša sem hefur ekki veriš talin ķ skrįnni og hlutašeigandi lįnardrottinn hefur sótt fundinn og krafist aš fį aš njóta atkvęšis fyrir. Tekiš er fram ķ 3. mgr. 50. gr. aš ef įgreiningur stendur ašeins um hluta kröfu žį skuli atkvęši į grundvelli hennar greitt ķ tvennu lagi žannig aš annars vegar lęgi fyrir almennt atkvęši, sem vęri greitt ķ skjóli žess hluta kröfunnar sem vęri óumdeildur, og hins vegar įgreiningsatkvęši sem styddist viš umdeildan hluta kröfunnar. Eins og fram kemur ķ nišurlagi 4. mgr. 50. gr. į umsjónarmašurinn aš halda įgreiningsatkvęšum ašgreindum frį öšrum atkvęšum, enda koma sérreglur fram ķ 52. gr. um hvort žau verši talin meš og žį eftir atvikum hvernig.
Ķ 4. mgr. 52. gr. er męlt fyrir um aš umsjónarmašurinn eigi aš fęra nįnar tiltekin atriši um atkvęšagreišsluna ķ fundargerš, en įkvęšin um žetta žykja skżra sig sjįlf.
Ķ 51. gr. felst heimild handa umsjónarmanni til aš įkveša aš ósk skuldara aš atkvęšagreišslu um samningsfrumvarp verši fram haldiš į sérstökum fundi meš atkvęšismönnum, sem yrši aš halda innan tveggja vikna frį fundi eftir 48. gr. Meginskilyršiš fyrir žvķ aš žessarar heimildar verši neytt er aš ónóg žįtttaka hafi veriš ķ atkvęšagreišslu į fundi skv. 48. gr. žannig aš frumvarpiš hafi hvorki fengist samžykkt né hafi žaš falliš. Žetta gęti t.d. gerst viš žęr ašstęšur aš greiša hafi įtt atkvęši um frumvarp, sem žyrfti 70% atkvęša til samžykkis, en į fundi skv. 48. gr. hafi komiš fram 62% atkvęša fylgjandi frumvarpinu og 12% atkvęša gegn žvķ. Undir žessum kringumstęšum gęti aukin žįtttaka ķ atkvęšagreišslu hvort heldur nęgt til aš frumvarpiš yrši samžykkt eša beinlķnis fellt meš nęgilega mörgum mótatkvęšum. Ef nęgilega mörg mótatkvęši kęmu hins vegar žegar fram į fundi skv. 48. gr. til aš fella frumvarpiš, hvort sem vęri bęši viš talningu eftir höfšatölu og kröfufjįrhęšum eša ašeins į annan hvorn veginn, vęri samningsumleitunum žar meš lokiš og yrši žį ekki um žaš aš ręša aš framhaldsfundur yrši haldinn skv. 51. gr. Žaš skilyrši er aš auki sett ķ 1. mgr. 51. gr. fyrir žvķ aš framhaldsfundur verši haldinn aš skuldarinn óski eftir žessu viš umsjónarmanninn įšur en fundi skv. 48. gr. er slitiš.
Ef žeim tveimur skilyršum, sem nś hefur veriš getiš, vęri fullnęgt fyrir žvķ aš framhaldsfundur fari fram til aš reyna aš nį fram frekari žįtttöku ķ atkvęšagreišslu, er gert rįš fyrir žvķ ķ 1. mgr. 51. gr. aš umsjónarmašurinn verši viš ósk skuldarans um aš halda slķkan fund. Žetta yrši umsjónarmašurinn aš tilkynna fundarmönnum įšur en fundi skv. 48. gr. vęri slitiš, en beinlķnis er tekiš fram ķ 1. mgr. 51. gr. aš umsjónarmašurinn žurfi ekki aš boša frekar til framhaldsfundarins en meš umręddri tilkynningu į fyrri fundinum. Vęri žaš žannig verk skuldarans aš reyna aš fį aukna fundarsókn į sķšari fundinum.
Samkvęmt 51. gr. er ętlast til aš framhaldsfundur fari fram meš sama hętti og fundur skv. 48. gr., en męlt er žó fyrir um frįvik frį žessu aš tvennu leyti. Annars vegar kemur fram ķ nišurlagi 1. mgr. 51. gr. aš mótmęli aš hętti 3. mgr. 48. gr. verši ekki höfš uppi į framhaldsfundi og hins vegar kemur fram ķ 2. mgr. 51. gr. aš atkvęši greidd į upphaflega fundinum teljist standa óhögguš nema annašhvort aš hlutašeigandi atkvęšismašur męti į framhaldsfundinn og greiši žar atkvęši į nż eša aš samningsfrumvarpinu hafi veriš breytt frį žvķ atkvęšiš var greitt. Skiptir ekki mįli ķ žvķ tilliti hvort breyting hafi veriš gerš til aukinnar ķvilnunar fyrir skuldarann eša honum til ķžyngingar.
Ętlunin meš framhaldsfundi eftir heimild ķ 51. gr. er aš sjįlfsögšu sś aš žar verši reynt til žrautar į žaš hvort samningsfrumvarp fįist samžykkt. Ašeins er heimilt aš halda framhaldsfund eitt skipti, svo sem rįša mį af įkvęšum 51. gr. og 1. mgr. 52. gr., žannig aš samningsumleitanir gętu ekki ašeins fariš śt um žśfur meš žvķ aš frumvarpiš verši beinlķnis fellt, heldur einnig meš žvķ aš žįtttaka ķ atkvęšagreišslu į framhaldsfundi vęri enn ónóg til aš hrein nišurstaša fįist, en žetta mį sjį af oršalagi 4. tölul. 41. gr. Mundi heldur engu breyta žótt nęgileg atkvęši hefšu komiš fram til samžykkis į frumvarpi viš talningu eftir höfšatölu atkvęšismanna ef eitthvaš vantaši upp į nęgileg atkvęši talin eftir kröfufjįrhęšum, og öfugt.
Samkvęmt 1. mgr. 52. gr. į umsjónarmašur aš kunngera nišurstöšur atkvęšagreišslu um samningsfrumvarp įšur en žeim fundi er slitiš žar sem henni lżkur endanlega, en žetta gęti annašhvort veriš fyrsti og eini fundurinn sem yrši haldinn til atkvęšagreišslu, sbr. 48. gr., eša framhaldsfundur eftir 51. gr. Žessi fyrirmęli hafa ķ för meš sér aš atkvęšatalning fari fram į fundinum aš višstöddum atkvęšismönnum sem vilja fylgjast meš henni. Er žetta lagt til ķ žvķ skyni aš tvķmęlalaust verši hvenęr atkvęšagreišslu hafi veriš lokiš žannig aš vķst verši hvenęr annašhvort heimild til samningsumleitana hefur falliš nišur meš žvķ aš frumvarp hafi ekki fengist samžykkt, sbr. 4. tölul. 41. gr., eša frestur skuldarans til aš krefjast stašfestingar fyrir dómi į samžykktu frumvarpi byrji aš lķša, sbr. 1. mgr. 54. gr.
Ķ framkvęmd hefur veriš sjaldgęft aš įgreiningur standi um atkvęšisrétt eša umfang einstakra atkvęša viš naušasamningsumleitanir og er įstęšulaust aš vęnta aš nein breyting verši žar į žótt žetta frumvarp verši aš lögum. Žegar enginn įgreiningur er uppi ķ žessum efnum er talning atkvęša tiltölulega einfalt verk žótt atkvęšatölur geti óneitanlega veriš nokkuš óvenjulegar ķ ljósi žess aš žęr reiknist sem hlutfallstölur. Af žessum įstęšum žykir ekkert tilefni vera til aš gera rįš fyrir sérstökum reglum um talningu atkvęša um naušasamningsfrumvarp ef įgreiningur er ekki uppi um žau.
Öšru mįli gegnir ef įgreiningur stendur um atkvęši og er óhjįkvęmilegt aš sérstök fyrirmęli komi fram ķ frumvarpi žessu um talningu viš žęr ašstęšur. Eftir įkvęšum 13. gr. laga nr. 19/1924 er leitast viš aš komast hjį töfum į aš fį nišurstöšu um samningsumleitanir meš žvķ aš reyna į žaš hvort samningsfrumvarp teljist annašhvort samžykkt eša falliš įn tillits til įgreinings um atkvęši, en ef sś staša er uppi veršur ekki hugaš frekar aš įgreiningnum. Aš öšrum kosti tefst aš fį nišurstöšur samningsumleitana žar til dómsśrlausn gengur um įgreiningsefni. Reglur 2.–4. mgr. 52. gr. frumvarpsins byggja aš nokkru į svipušum grunni meš žvķ aš reynt er meš sambęrilegum hętti aš komast hjį frekari athugun į įgreiningsatrišum ef žau skipta ekki mįli fyrir nišurstöšur atkvęšagreišslu, en umręddar reglur frumvarpsins eru hins vegar frįbrugšnar nśgildandi reglum um žaš hvaš verši gert ef įgreiningsatkvęši gęti skipt sköpum um nišurstöšur.
Nįnar tiltekiš fela įkvęši 2.–4. mgr. 52. gr. ķ sér aš hafi eitt eša fleiri įgreiningsatkvęši komiš fram skv. 3. mgr. 50. gr., žį į umsjónarmašurinn aš byrja atkvęšatalningu eftir fyrirmęlum 2. mgr. 52. gr. meš žvķ aš telja öll atkvęši, žar į mešal žau sem įgreiningur er um, en kanna sķšan hvort óumdeild atkvęši nęgi til aš nišurstaša fįist į annan hvorn veginn. Ef svo er žarf hann ekki aš huga frekar aš įgreiningsefnum, enda hefšu žau enga žżšingu um lyktir samningsumleitana. Fįist ekki mįlalok meš žessum hętti vegna žess aš įgreiningsatkvęši gętu rįšiš hvort frumvarp teldist samžykkt, žį veršur umsjónarmašurinn aš stķga annaš skrefiš į žessari braut, en skv. 3. mgr. 52. gr. felst žaš ķ žvķ aš hann reyni frekar aš jafna žann įgreining sem er uppi um atkvęši, hvort sem įgreiningurinn stendur milli tveggja lįnardrottna, skuldarans og lįnardrottins eša hans sjįlfs og lįnardrottins. Af 3. mgr. 52. gr. leišir aš ef įgreiningsefni leysast aš einhverju leyti eša öllu į žennan hįtt žį verši atkvęši talin į nż meš fyrrgreindum hętti. Ef nišurstaša fęst ķ žetta sinn um afdrif samningsfrumvarpsins žarf ekki meira til jafnvel žótt enn sé óleystur įgreiningur um atkvęši sem mundi engu skipta um nišurstöšuna. Fįist hins vegar ekki mįlalok meš žessu móti veršur umsjónarmašurinn aš grķpa til žrišja og sķšasta śrręšisins til aš nį fram nišurstöšu atkvęšagreišslu. Samkvęmt 4.mgr. 52. gr. felst žetta śrręši ķ žvķ aš umsjónarmašurinn telji atkvęšin enn į nż og žessu sinni meš žvķ aš taka óumdeild atkvęši og įgreiningsatkvęši til samžykkis į frumvarpinu meš, en sleppa öllum öšrum įgreiningsatkvęšum hvort sem žau voru greidd gegn frumvarpinu, lįnardrottinn tók ekki afstöšu til frumvarpsins eša atkvęšisréttar į grundvelli žeirra var ekki neytt. Viš talningu eftir žessari ašferš breytist innbyršis vęgi atkvęša nokkuš žvķ įgreiningsatkvęši, sem hafa falliš gegn frumvarpinu eša voru ekki greidd, verša afmįš meš öllu śr atkvęšaskrį. Viš žaš fękkar höfšatöluatkvęšum og aš sama skapi hękkar vęgi allra annarra atkvęša ķ talningu eftir kröfufjįrhęšum žannig aš samningsfrumvarp gęti talist samžykkt meš atbeina fęrri atkvęšismanna en ella. Nišurstašan sem fęst viš beitingu žessa sķšasta kosts um atkvęšatalningu telst endanleg samkvęmt nišurlagsoršum 4. mgr. 52. gr. žannig aš annašhvort hefur frumvarpiš veriš samžykkt eša ekki.
Munurinn milli žeirrar skipunar, sem leišir af reglum 2.–4. mgr. 52. gr., og žeirrar sem gildir eftir įkvęšum laga nr. 19/1924, felst ķ žvķ aš samningsumleitanir verša hér ekki stöšvašar um óįkvešinn tķma til aš fį leyst śr įgreiningi um einstök atkvęši fyrir dómstólum. Žess ķ staš leiša įkvęši 52. gr. frumvarpsins til žess aš įgreiningur verši virtur aš vettugi til hagsbóta žvķ aš samningsfrumvarp teljist samžykkt. Įstęšan fyrir žessu er sś aš žótt samningsfrumvarp hafi fengist samžykkt, žį hefur naušasamningur ekki komist į, žvķ enn į eftir aš bera mįlefniš undir dómstól til aš fį samninginn stašfestan eftir fyrirmęlum IX. kafla. Ķ 58. gr. er beinlķnis gert rįš fyrir žvķ aš halda megi uppi andófi gegn stašfestingu naušasamnings į žeim forsendum aš samningsfrumvarpiš hafi fengist samžykkt meš styrk įgreiningsatkvęšis eša vegna žess aš tillit hafi ekki veriš tekiš til įgreiningsatkvęšis sem féll žvķ ekki til samžykkis. Er žannig tryggt aš leita megi śrlausnar dómstóla um réttmęti įgreiningsatkvęšis, en ķ staš žess aš tefja fyrir aš nišurstaša fįist ķ samningsumleitunum meš žvķ aš leita žeirrar śrlausnar žegar ķ staš žį er žaš geymt žangaš til mįlefniš žarf hvort eš er aš koma til kasta dómstóla af öšrum sökum. Mį žannig ętla aš žessi skipan geti bęši leitt til nokkurrar einföldunar frį nśgildandi reglum og til žess aš endanlega nišurstaša fįist meš skjótari hętti en ella um žaš hvort naušasamningur komist į.
Ķ 53. gr. er męlt fyrir um skyldur umsjónarmanns til tilkynninga og auglżsinga ef naušasamningsumleitunum lżkur meš öšrum hętti en žeim aš samningsfrumvarp hafi veriš samžykkt. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist skżringa.
Ķ IX. kafla frumvarpsins, sem 54.–59. gr. heyra til, er eins og ķ lögum nr. 19/1924 gert rįš fyrir aš naušasamningur hafi ekki komist į žótt samningsfrumvarp skuldara hafi veriš samžykkt af nęgilegum fjölda atkvęšismanna, heldur žurfi aš auki aš koma til žess aš krafa um stašfestingu samningsins verši tekin til greina ķ sérstakri dómsśrlausn. Ķ lögum nr. 19/1924 er sem įšur segir gert rįš fyrir aš samningsumleitanirnar sem slķkar fari meira eša minna fram fyrir dómi, en ętlast er til žess aš hafist sé handa um ašgeršir ķ tengslum viš stašfestingu samnings fyrir sama dómi ķ beinu framhaldi af samžykki frumvarps. Meš žvķ hins vegar aš įkvęši žessa frumvarps miša aš žvķ aš fęra naušasamningsumleitanir śr höndum hérašsdómara og ķ hendur sérstaks umsjónarmanns er augljóst aš reglur um stašfestingu samningsins žurfi aš vera meš nokkuš öšrum hętti, einkum varšandi ašdragandann aš henni. Žótt sį munur sé žannig óhjįkvęmilegur į reglum IX. kafla frumvarpsins og nśgildandi reglum, eru žęr allt aš einu svipašar aš żmsu leyti.
Ķ 54. gr. frumvarpsins er kvešiš į um aš skuldarinn verši sjįlfur aš eiga frumkvęši aš öflun stašfestingar į naušasamningi innan viku frį žvķ nišurstaša atkvęšagreišslu um samningsfrumvarp hans var kynnt į fundi, sbr. 1. mgr. 52. gr. Gerist žetta ekki innan žess frests fellur heimild skuldarans til samningsumleitana sjįlfkrafa nišur, sbr. 5. tölul. 41. gr., en žannig mundu allar fyrri ašgeršir viš samningsumleitanir ónżtast, žar į mešal śrskuršur um heimild til žeirra, innköllun til lįnardrottna, kröfulżsingar og samžykki samningsfrumvarps. Žótt hér sé vissulega um haršar afleišingar aš ręša veršur žessi tilhögun aš teljast óhjįkvęmileg til aš koma ķveg fyrir aš skuldarinn dragi žetta aš ófyrirsynju ef til vill ķvissu um aš samningurinn muni ekki fįst stašfestur, en haldi žó allt aš einu vernd fyrir ašgeršum lįnardrottna vegna įkvęša 40. gr. Skuldarinn žarf hins vegar lķtiš aš hafa fyrir žvķ aš ljśka naušsynlegum ašgeršum af sinni hendi innan žessa frests žvķ nęgilegt er skv. 1. mgr. 54. gr. aš skrifleg krafa hans um stašfestingu naušasamnings komi ķ hendur hérašsdómara innan frestsins. Meš žessari kröfu žurfa aš fylgja žau gögn frį umsjónarmanninum, sem eru talin ķ 2. mgr. 54. gr. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žvķ sambandi žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 55. gr. kemur fram aš hérašsdómara beri aš įkveša žinghald til aš taka fyrir kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings sem fyrst eftir aš hśn berst honum. Kvešiš er į um hvernig verši bošaš til žessa žinghalds, en annars vegar kemur fram ķ 1. mgr. 55. gr. aš birta verši bošun tiltekins efnis ķ Lögbirtingablaši meš minnst viku fyrirvara og hins vegar er rįšgert ķ 2. mgr. 55. gr. aš skuldaranum verši tilkynnt um žinghaldiš meš žvķ aš hérašsdómari afhendi honum eša umbošsmanni hans bošun eša sendi honum hana meš sannanlegum hętti. Tilgangurinn meš opinberri birtingu bošunar eftir įkvęšum 1. mgr. er sį aš tryggja aš öllum žeim, sem kynnu aš telja sig hafa hagsmuni af žvķ aš varna stašfestingu naušasamnings, gefist kostur į aš gęta hagsmuna sinna, en ekki er śtilokaš aš žeir standi utan žess hóps lįnardrottna sem lżsti kröfum viš samningsumleitanir og žannig er kunnugt um. Žess mį geta aš žinghald til aš fjalla um stašfestingu naušasamnings į sér įžekkan ašdraganda eftir įkvęšum 1. mgr. 18. gr. laga nr. 19/1924.
Ķ 56. gr. er męlt fyrir um žęr žrenns konar ašstęšur sem geta komiš upp žegar hérašsdómari tekur kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings fyrir į dómžingi aš undangengnum bošunum skv. 55. gr. Ķ fyrsta lagi kynni aš fara svo aš skuldarinn hefši ekki meiri hug į aš fį samning sinn stašfestan en svo aš hann lįti hjį lķša aš męta eša lįta męta fyrir sig į dómžingi. Ķ slķku tilviki bęri hérašsdómara aš kveša upp śrskurš um höfnun kröfu skuldarans žį žegar, sbr. 1. mgr. 55. gr. Ķ öšru lagi gęti fariš svo aš skuldarinn mętti til žinghaldsins eša umbošsmašur hans, en enginn hafi žį uppi mótmęli gegn kröfu hans um stašfestingu naušasamningsins. Samkvęmt 2. mgr. 55. gr. yrši krafa skuldarans žį aš öšru jöfnu tekin til śrskuršar žegar ķ staš, en ef naušsyn krefši mętti hérašsdómari žó veita honum skamman frest til aš leggja fram frekari gögn til stušnings kröfunni. Ķ śrskurši sem hérašsdómari kvęši upp ķ kjölfariš um kröfu skuldarans tęki hann ašeins tillit til žess hvort einhverjar žęr hindranir, sem eru taldar ķ 57. gr., kynnu aš standa ķ vegi fyrir aš krafan verši tekin til greina. Ķ žrišja lagi gęti veriš mętt af hįlfu skuldarans viš žinghaldiš og einnig af hįlfu lįnardrottna eša annarra, sem hefšu hagsmuni af stašfestingu naušasamningsins, og mótmęli kęmu fram af hendi žeirra sķšarnefndu gegn kröfu skuldarans. Undir žeim kringumstęšum leišir af įkvęšum 3. mgr. 56. gr. aš hérašsdómari tęki įgreiningsmįliš til sérstakrar mešferšar eftir reglum 167. gr. og XXIV. kafla žar sem leyst yrši śr hvort krafa um stašfestingu naušasamningsins verši tekin til greina aš teknu tilliti til akvęša 57. gr. og mótmęla sem byggšu į įkvęšum 58. gr.
Ķ 57. og 58. gr. koma fram reglur um žau atriši sem geta stašiš ķ vegi fyrir aš krafa skuldarans um stašfestingu naušasamnings verši tekin til greina. Žessar reglur eru aš nokkru įžekkar įkvęšum 20. gr. og 2. mgr. 44. gr. laga nr. 19/1924 sem eru žó um margt śreltar og verša žvķ ekki teknar upp ķ óbreyttu horfi svo vel fari. Svipar įkvęšum 57. og 58. gr. hins vegar fremur til reglna ķ danskri löggjöf.
Sį munur er milli reglna 57. og 58. gr. frumvarpsins aš ķ fyrri greininni eru talin atvik sem hérašsdómara er ętlaš aš gęta af sjįlfsdįšum og gętu leitt til höfnunar kröfu um stašfestingu naušasamnings, hvort sem mótmęli hafi komiš fram gegn kröfunni eša ekki og įn tillits til žess hvort mótmęli hafi veriš reist į slķkum grunni. Ķ seinni greininni eru hins vegar talin upp atriši, sem gętu leitt til sömu mįlaloka, en žeirra mundi hérašsdómari ekki gęta af sjįlfsdįšum, heldur ašeins lįta žau rįša nišurstöšu ef žeim vęri haldiš fram af lįnardrottni eša öšrum sem kynnu aš mótmęla kröfu skuldarans. Žessi munur milli įkvęšanna sést af oršalaginu ķ upphafi hvors žeirra žar sem ķ 57. gr. segir aš hérašsdómari skuli hafna kröfu skuldarans af žargreindum įstęšum mešan ķ 58. gr. segir aš hérašsdómari geti hafnaš henni eftir kröfu af žeim įstęšum sem sķšan eru žar talin.
Önnur atriši ķ įkvęšum 57. gr. en nś hefur veriš getiš žykja ekki žarfnast sérstakra skżringa hér.
Įstęša er til aš vekja athygli į žvķ aš upphafsorš 58. gr. afmarka hverjir geti haft uppi mótmęli gegn kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings svo žżšingu hafi meš žvķ aš įskiliš er aš hlutašeigandi hafi lögmętra hagsmuna aš gęta. Fyrst og fremst gęti veriš hér um aš ręša lįnardrottin sem yrši knśinn til aš veita skuldaranum ķvilnun eftir įkvęšum naušasamningsins, ef hann yrši stašfestur. Ekki er žó śtilokaš aš ašrir gętu einnig talist hafa lögvarša hagsmuni af žessu eftir almennum višhorfum ķ einkamįlaréttarfari, t.d. žrišji mašur sem bęri įbyrgš į greišslu samningskröfu og stęši frammi fyrir aš žurfa aš greiša kröfuna aš fullu, sbr. 4. mgr. 60. gr., en gęti ašeins endurkrafiš skuldarann um hluta af henni ef naušasamningur yrši stašfestur. Žį er einnig rétt aš vekja athygli į žvķ aš mótmęli gegn kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings yršu ekki tekin til greina nema žau styddust viš einhver atvik sem eru talin ķ 58. eša eftir atvikum 57. gr. Mundi žvķ ekki stoša aš hafa uppi mótmęli į öšrum grundvelli en hér um ręšir.
Einstök atriši ķ 1.–6. tölul. 58. gr. žykja ekki žarfnast skżringa hér, en benda mį į aš vikiš var nokkuš aš atrišum varšandi įkvęši 4. og 5. tölul. ķ athugasemdum viš 52. gr.
Ķ 1. mgr. 59. gr. er męlt fyrir um afbrigšilegan frest til aš kęra til Hęstaréttar śrskurš hérašsdómara um kröfu um stašfestingu naušasamnings og gildir sį frestur hvort sem krafan hefur veriš tekin til greina eša ekki. Segir ķ įkvęšinu aš ef śrskuršinum hefur ekki veriš skotiš til ęšra dóms innan žessa frests verši nišurstaša hans endanleg um hvort naušasamningur hafi komist į eša ekki. Ef śrskuršur yrši hins vegar kęršur innan frestsins stęši óśtkljįš hvort naušasamningur kęmist į žar til mįlinu lyki fyrir Hęstarétti, en m.a. yršu įhrif 40. gr. viš lżši į žeim tķma. Įstęšulaust er aš taka berum oršum fram ķ 1. mgr. 59. gr. aš nišurstaša Hęstaréttar um kröfu skuldarans verši talin endanleg, enda leišir žaš af grundvallarreglum réttarfars.
Samkvęmt 2. mgr. 59. gr. hvķlir skylda į umsjónarmanni meš naušasamningsumleitunum aš fį birta ķ Lögbirtingablaši auglżsingu um endanlega nišurstöšu um kröfu skuldarans um stašfestingu naušasamnings, en žessi skylda er jafnt fyrir hendi į hvorn veginn sem nišurstašan yrši.
Ķ 60.–63. gr. er męlt fyrir um réttarįhrif naušasamnings, en žessi įkvęši heyra til X. kafla frumvarpsins.
Ķ 1. mgr. 60. gr. kemur fram hvenęr naušasamningur verši talinn hafa komist į og žar meš frį hvaša tķma gęti réttarįhrifa hans. Gerist žetta žegar endanleg dómsśrlausn liggur fyrir um stašfestingu naušasamnings, eša meš öšrum oršum aš lišinni viku frį uppkvašningu śrskuršar hérašsdómara, sem hefur ekki veriš kęršur til Hęstaréttar, sbr. 1. mgr. 59. gr., eša viš uppkvašningu dóms Hęstaréttar.
Ķ 2. mgr. 60. gr. kemur fram grundvallarregla sem varšar beinlķnis ešli naušasamninga, en samkvęmt henni eru lįnardrottnar og žeir sem kunna aš koma ķ staš žeirra bundnir um samningskröfur sķnar af įkvęšum naušasamnings žegar hann hefur komist į. Žessi regla felur ķ sér aš lįnardrottnar eru naušbeygšir til aš hlķta skilmįlum naušasamnings hvort sem žeir voru fylgjandi honum eša andvķgir, en žetta į žó ašeins viš um samningskröfur eins og žęr eru skilgreindar meš įkvęšum 1. mgr. 29. gr., sbr. 28. og 31. gr. Regla sama efnis kemur fram ķ 21. gr. laga nr. 19/1924. Ķ 2. mgr. 60. gr. frumvarpsins er jafnframt tekiš fram aš efndir samningskröfu ķ samręmi viš įkvęši naušasamnings hafi sömu įhrif og ef hśn hefši veriš efnd eftir upphaflegu efni sķnu. Sambęrilegt įkvęši kemur ekki fram ķ nśgildandi lögum, en ķ fręšikenningum hefur veriš gengiš śt frį aš žessi regla gildi. Reglan tekur af tvķmęli um aš lįnardrottinn geti ekki neytt vanefndaśrręša gagnvart skuldaranum ef samningskrafa hefur veriš efnd ķ skertri mynd eftir įkvęšum naušasamnings.
Ķ 3. mgr. 60. gr. kemur fram aš naušasamningur hafi sömu įhrif og réttarsįtt milli skuldarans og lįnardrottna um žęr samningskröfur, sem koma fram ķ skrį umsjónarmanns skv. 46. gr. og skuldarinn hefur ekki mótmęlt eftir 3. mgr. 48. gr. viš naušasamningsumleitanir. Žessi regla er sama efnis og 22. gr. laga nr. 19/1924, en hśn hefur m.a. ķ för meš sér aš hlutašeigandi lįnardrottnar gętu krafist fjįrnįms til fullnustu į kröfum sķnum eftir naušasamningnum ef vanefndir yršu af hendi skuldarans, sbr. 3. tölul. 1. mgr. 1. gr. ašfararlaga, nr. 90/1989.
Ķ 4. mgr. 60. gr. kemur fram aš naušasamningur breyti ekki rétti lįnardrottins til aš ganga aš tryggingu af hendi žrišja manns eša aš įbyrgšarmanni til fullnustu į samningskröfu sinni ķ heild. Žessi regla, sem er sama efnis og regla 23. gr. laga nr. 19/1924, hefur ķ för meš sér aš mašur, sem hefur til dęmis gengist ķ įbyrgš gagnvart lįnardrottni fyrir samningskröfu hans į hendur skuldaranum eša sett eign sķna aš veši fyrir kröfunni, verši aš standa skil į skuldinni ķ heild sinni, en aš žvķ geršu gęti hann hins vegar ekki gengiš aš skuldaranum nema fyrir žeim hluta sem naušasamningur hefur kvešiš į um.
Ķ 32. gr., sem įšur hefur veriš fjallaš um, er kvešiš į um heimild skuldarans til aš höfša riftunarmįl eftir reglum XX. kafla eftir aš naušasamningur hefur komist į. Riftun hefši aš öšru jöfnu ķ för meš sér aš sį sem hśn beinist aš mundi eignast kröfu sem riftuninni nęmi į hendur skuldaranum. Krafan į hendur skuldaranum, sem yrši til meš žessum hętti, yrši aš öšru jöfnu talin samningskrafa eftir žvķ sem nįnar segir ķ 2. mgr. 32. gr. og mundi hśn žvķ fęrast nišur ķ samręmi viš įkvęši naušasamningsins. Eftir sem įšur vęri žó sennilegt aš sį sem riftun beinist aš ętti einhverja kröfu į hendur skuldaranum žótt hśn nęmi ekki svo miklu sem honum bęri aš greiša skuldaranum fyrir sitt leyti. Ef ekki yrši męlt beinlķnis fyrir um réttarstöšuna milli skuldarans og gagnašila hans ķ tilviki sem žessu gęti oršiš įlitamįl hvort gagnašili skuldarans kynni aš geta krafist skuldajafnašar viš hann aš žvķ leyti sem krafa gagnašilans kynni aš hrökkva til. Įkvęšum 61. gr. er ętlaš aš taka af skariš um žaš aš hverju marki slķkur skuldajöfnušur geti įtt sér staš, en samkvęmt žvķ sem žar kemur fram gęti gagnašili skuldarans ašeins krafist skuldajafnašar aš žvķ leyti sem greišslur, sem hann ętti rétt til eftir naušasamningnum, vęru žį komnar ķ gjalddaga.
Ķ 1. mgr. 62. gr. frumvarpsins er męlt fyrir um heimild lįnardrottins, sem į samningskröfu į hendur skuldaranum, til aš höfša einkamįl gegn honum eftir almennum reglum til ógildingar į naušasamningi, ef einhverju skilyrši 1.–3. tölul. įkvęšisins vęri fullnęgt mešan skuldarinn hefši ekki efnt skyldur sinar samkvęmt samningnum aš fullu. Žį er ķ 2. mgr. 62. gr. męlt fyrir um aš naušasamningur falli śr gildi ef skuldarinn fęr heimild til aš leita naušasamnings į nż eša bś hans er tekiš til gjaldžrotaskipta mešan upphaflegi naušasamningurinn hefur ekki veriš efndur. Įkvęši 63. gr. taka sķšan til žess hver įhrif ógilding eša brottfall naušasamnings skv. 62. gr. hefši į stöšu skuldarans, lįnardrottna hans og eftir atvikum žeirra sem hafa gengist ķ įbyrgš fyrir efndum skyldna samkvęmt samningnum. Žessar reglur eiga sér aš nokkru fyrirmynd ķ danskri löggjöf, en žeim er ętlaš aš koma ķ staš įkvęša 29. og 48. gr. laga nr. 19/1924. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist frekari skżringa.
Hér er um aš ręša fyrsta įkvęši 4. žįttar frumvarpsins žar sem fram koma reglur žess um gjaldžrotaskipti. Žessum žętti er skipt ķ kafla meš eftirfarandi hętti:
– Ķ XI. kafla, sem er fyrsti kafli 4. žįttarins og geymir 64.–71. gr., er męlt fyrir um upphaf gjaldžrotaskipta.
– Ķ XII. kafla, 72.–74. gr., eru almennar reglur um žżšingu gjaldžrotaskipta.
– Ķ XIII. kafla, 75.–84. gr., eru reglur um skiptastjóra.
– Ķ XIV. kafla, 85.–88. gr., er męlt fyrir um fyrstu ašgeršir viš gjaldžrotaskipti.
– Ķ XV. kafla, 89.–98. gr., eru reglur um gagnkvęma samninga sem žrotabś į hlut aš.
– Ķ XVI. kafla, 99.–108. gr., eru įkvęši um kröfur į hendur žrotabśi.
– Ķ XVII. kafla, 109.–115. gr., er męlt fyrir um rétthęš krafna į hendur žrotabśi,
– Ķ XVIII. kafla, 116.–121. gr., eru reglur um mešferš krafna į hendur žrotabśi.
– Ķ XIX. kafla, 122.–130. gr., er kvešiš į um bśstjórn og rįšstöfun hagsmuna žrotabśs.
– Ķ XX. kafla, 131.–148. gr., eru reglur um riftun viš gjaldžrotaskipti.
– Ķ XXI. kafla, 149.–153. gr., er męlt fyrir um gerš naušasamninga viš gjaldžrotaskipti.
– Ķ XXII. kafla, sem er jafnframt sķšasti kafli 4. žįttar frumvarpsins, eru reglur um śthlutun og lok gjaldžrotaskipta, en til žessa kafla heyra 154.–165. gr.
Eins og vikiš var aš hér įšur ķ almennum athugasemdum eru ekki rįšgeršar stórfelldar breytingar ķ žessum žętti frumvarpsins frį nśgildandi reglum um gjaldžrotaskipti ķ III.–XIX. kafla laga nr. 6/1978 og reglum um skuldaröš ķ 8. kapķtula laga nr. 3/1878, sem eru tekin hér upp ķ XVII. kafla frumvarpsins. Vissar breytingar eru samt óhjįkvęmilegar af tilliti til breyttrar dómstólaskipunar, en öllu umfangsmeiri eru žó įhrif žeirrar stefnu, sem er fylgt ķ frumvarpinu, aš hérašsdómarar muni ekki annast framkvęmd gjaldžrotaskipta, heldur sérstakir skiptastjórar. Žęr breytingar, sem leiša af žessu tvennu, eiga sér aš miklu leyti hlišstęšur ķ frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. og eru skżršar frekar ķ athugasemdum viš žaš frumvarp. Žį eru einnig lagšar til żmsar minni breytingar af tilliti til fenginnar reynslu af įkvęšum nśgildandi laga ķ framkvęmd, en loks mį geta aš reglum žessa žįttar frumvarpsins er skipaš meš nokkuš öšrum hętti ķ efnisröš en gert er ķ lögum nr. 6/1978.
Ķ ljósi žess hvers ešlis žęr breytingar eru, sem eru lagšar til ķ 4. žętti frumvarpsins, žykir almennt ekki tilefni til umfangsmikilla skżringa viš hverja grein žįttarins fyrir sig. Af žeim sökum veršur sś leiš almennt farin hér į eftir aš fjalla ķ sem stystu mįli um žęr greinar sem heyra til žessa žįttar og eiga sér żmist hlišstęšur ķ įkvęšum nśgildandi laga eša ķ frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., en ķ sķšarnefndu tilvikunum er žį haft ķ huga aš finna megi frekari skżringar um sambęrilegar reglur ķ athugasemdum viš nefnt frumvarp, sem er žį nįnar vķsaš til hverju sinni. Aš žvķ leyti sem hvorugt af žessu į viš um įkvęši žessa žįttar frumvarpsins er hins vegar óhjįkvęmilegt aš leitast viš aš skżra žau nįnar.
Ķ 64. gr. koma fram reglur um rétt eša eftir atvikum skyldu skuldara til aš gefa bś sitt upp til gjaldžrotaskipta sjįlfur, en reglur sama efnis koma fram annars vegar ķ a-liš 1. mgr. 13. gr. og hins vegar ķ 14. gr. laga nr. 6/1978. Oršalag 2. mgr. 64. gr. frumvarpsins felur ķ sér breytingu frį įkvęšum 14. gr. nśgildandi laga, en hśn er til samręmis viš hefšbundin višhorf ķ fręšikenningum sem hefur veriš stušst viš um skżringu į umręddri grein ķ framkvęmd.
Ķ 65. gr. koma fram reglur um žaš hvenęr lįnardrottinn geti krafist gjaldžrotaskipta į bśi skuldara. Ķ 1. mgr. er aš finna reglu sem er efnislega samhljóša įkvęšum b-lišar 1. mgr. 13.gr. laga nr. 6/1978, en lķklega hefur ekki reynt į heimild žess įkvęšis nema eitt skipti frį žvķ žaš tók gildi.
Įkvęši 2. mgr. 65. gr. frumvarpsins er ętlaš aš koma ķ staš c-lišar 1. mgr. 13. gr. laga nr. 6/1978. Ķ upphafi 2. mgr. kemur berum oršum fram aš skuldari geti varist kröfu um gjaldžrotaskipti meš žvķ aš sżna fram į aš hann sé fęr um aš standa skil į skuldbindingum sķnum eša verši žaš innan skamms tķma, en žótt sambęrileg fyrirmęli komi ekki fram ķ įkvęšum nśgildandi laga hefur veriš gengiš śt frį aš žetta gildi ķ framkvęmd. Įkvęši 1. og 4. tölul. 2. mgr. eiga sér efnislegar hlišstęšur ķ umręddum c-liš 1. mgr. 13. gr. laga nr. 6/1978. Įkvęši 2. og 3. tölul. geyma hins vegar nżmęli meš žvķ aš lagt er hér til aš lįnardrottinn geti krafist gjaldžrotaskipta sjįlfstętt į žeim grundvelli aš skuldarinn hafi haft heimild til greišslustöšvunar eša til aš leita naušasamnings sem hefur falliš nišur innan mįnašar įšur en gjaldžrotaskiptanna yrši krafist. Žetta er gert ķ žvķ skyni aš tryggja betur hagsmuni lįnardrottna en gert er ķ nśgildandi lögum og um leiš aš flżta fyrir aš til gjaldžrotaskipta komi ef žau eru į annaš borš óumflżjanleg. Žessar heimildir geta vart talist varhugaveršar gagnvart skuldaranum, enda mį segja aš meš žvķ aš leita heimildar til greišslustöšvunar eša naušasamningsumleitana hafi skuldarinn višurkennt ķ verki aš hann sé ófęr um aš standa ķ skilum nema honum takist aš koma nżrri skipan į fjįrmįl sķn eša nįi naušasamningi. Ef heimild skuldarans til žessara śrręša fellur nišur įn žess aš honum hafi tekist slķk ętlunarverk vęri andstętt hagsmunum lįnardrottna aš frekari biš verši į gjaldžrotaskiptum. Ef skuldaranum hefši hins vegar tekist žetta vęri vitanlega ekki um žaš aš ręša aš lįnardrottnar hans krefjist gjaldžrotaskipta į grundvelli žessara heimilda. Žį mį og vekja athygli į žvķ aš skuldarinn ętti įvallt kost į aš verjast kröfu um gjaldžrotaskipti undir žessum kringumstęšum į grundvelli įšurnefndra upphafsorša 2. mgr.
Vekja mį athygli į žvķ aš meš 2. mgr. 65. gr. er gert rįš fyrir brottfalli heimilda lįnardrottna til aš styšja kröfu um gjaldžrotaskipti viš żmis önnur atvik en nś hafa veriš nefnd, sem nįnar er męlt fyrir um ķ įšurnefndum c-liš 1. mgr. 13. gr. laga nr. 6/1978. Žeim heimildum sem žetta į viš um hefur ekki veriš beitt ķ framkvęmd og veršur aš telja mjög óraunhęft aš ętla aš žęr žjóni neinum tilgangi.
Ķ 3. og 4. mgr. 65. gr. er aš finna įkvęši sem er ętlaš aš koma ķ staš reglna 15. gr. laga nr. 6/1978. Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins felst tillaga um nokkra einföldun frį reglu nśgildandi laga, en telja veršur aš žau žarfnist ekki sérstakra skżringa, enda reynir hverfandi lķtiš į įlitaefni af žessum meiši ķ framkvęmd.
Ķ 1. mgr. 66. gr. er gert rįš fyrir žeirri breytingu frį nśgildandi reglum aš krafa lįnardrottins um gjaldžrotaskipti og fylgigögn meš henni verši send hérašsdómara ķ tvķriti. Er žetta gert ķ žvķ skyni aš unnt verši aš afhenda skuldaranum eintak žessara gagna žegar hann er kvaddur fyrir dóm vegna kröfunnar, sbr. 1. mgr. 69. gr., sem veršur aš te1ja aš sé ešlilegt aš gera til glöggvunar fyrir skuldarann.
Įkvęši 2. mgr. eru efnislega žau sömu og nś koma fram ķ fyrri mįlsliš 21. gr. og 2. mgr. 120. gr. laga nr. 6/1978, en žau eiga sér jafnframt hlišstęšu ķ 2. mgr. 41. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl.
Ķ 3. mgr. koma fram reglur sem svara til įkvęša 20. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 1. mgr. er gert rįš fyrir aš hérašsdómari kanni kröfu um gjaldžrotaskipti žegar ķ staš eftir aš hśn berst honum til aš ganga śr skugga um hvort einhverjir slķkir gallar séu į henni aš henni verši hafnaš af sjįlfsdįšum. Ef slķkir annmarkar vęru į kröfu er gert rįš fyrir aš hérašsdómari geti vķsaš henni į bug meš einföldum hętti, en sį sem gerši kröfuna geti žó įvallt krafist śrskuršar hérašsdómara um žessa įkvöršun. Sambęrileg heimild kemur ekki fram ķ nśgildandi lögum en allt aš einu hefur veriš fariš aš meš žessum hętti ķ framkvęmd um įrabil og hefur žaš gefiš góša raun. Er žvķ lagt hér til aš žessi framkvęmdarvenja verši beinlķnis fest ķ lög.
Ķ 2. mgr. er gert rįš fyrir nįnari reglum en ķ nśgildandi lögum um hvernig stašiš verši aš įkvöršun um žį tryggingu fyrir skiptakostnaši sem sį sem krefst gjaldžrotaskipta kann aš vera krafinn um og um setningu tryggingarinnar. Žessar reglur eiga sér aš nokkru hlišstęšu ķ įkvęšum 21. gr. laga nr. 6/1978, en ķ frumvarpinu er žó ekki gert rįš fyrir žvķ aš įskilin verši trygging fyrir hugsanlegum skašabótum vegna kröfu um gjaldžrotaskipti eins og žar er gert, enda veršur aš telja slķka reglu óraunhęfa.
Įkvęšum 3. mgr. er ętlaš aš koma ķ staš 1. mgr. 16. gr. laga nr. 6/1978, en hér er žó um mun nįnari reglur aš ręša en žar koma fram. Veršur aš telja žęr skżra sig sjįlfar.
Regla 4. mgr. er samhljóša 3. mgr. 16. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 68. gr. er męlt fyrir um mešferš į kröfu skuldarans sjįlfs um gjaldžrotaskipti į bśi sķnu, en įkvęši žessarar greinar svara til reglna 17. gr. laga nr. 6/1978 eins og žeim hefur veriš beitt ķ framkvęmd.
Ķ 69. gr. er męlt fyrir um undirbśning aš fyrirtöku kröfu lįnardrottins um gjaldžrotaskipti į dómžingi meš žvķ aš fyrirkall verši birt fyrir skuldaranum og lįnardrottninum verši tilkynnt um žinghaldiš, en reglur um žetta efni koma nś fram ķ 2. og 3. mgr. 18. gr. laga nr. 6/1978. Įkvęši frumvarpsins um žetta eru aš mun ķtarlegri, sem er lagt til af tilliti til verklags ķ žessum efnum ķ framkvęmd, en vissar breytingar eru žó einnig rįšgeršar til samręmis viš almennar reglur um stefnubirtingar. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist skżringa.
Įkvęši 1. og 2. mgr. 70. gr. svara til 4. og 5. mgr. 18. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 3. mgr. 70. gr. er lagt til aš tekin verši upp sérregla um heimildir til aš fresta mešferš kröfu lįnardrottins um gjaldžrotaskipti, en afstaša er ekki tekin til žessa atrišis ķ nśgildandi lögum. Žess hefur gętt mjög ķ framkvęmd, bęši fyrir gildistöku laga nr. 6/1978 og allar götur sķšan, aš lįnardrottnar hafi krafist gjaldžrotaskipta og fengiš slķkar kröfur teknar fyrir į dómžingi aš undangengnu fyrirkalli til skuldarans, en lįtiš sķšan fresta mešferš kröfunnar, jafnvel margsinnis, żmist aš ósk skuldarans eša įn žess aš mętt hafi veriš af hįlfu hans. Hefur žessi hįttur boriš sterkan keim af žvķ aš lįnardrottnar hafi krafist gjaldžrotaskipta ķ žvķ skyni einu aš reyna aš ógna skuldara til efnda į skuldbindingum sķnum, en įn žess aš neinn įsetningur hafi veriš til aš knżja ķ reynd į um gjaldžrotaskipti. Įkvęši 2. mgr. 67. gr. frumvarpsins ęttu aš vķsu aš hafa ķ för meš sér aš mjög dragi śr žessari óvišeigandi beitingu réttarśrręša, en įstęša er žó allt aš einu til aš girša fyrir aš frestanir į mešferš gjaldžrotakrafna verši śr hófi. Stafar žaš af žvķ aš móttaka kröfu um gjaldžrotaskipti markar hver verši talinn frestdagur viš skiptin, sbr. 4. mgr. 2. gr., en viš hann mišast bęši sum įkvęši XVII. kafla varšandi aldur krafna af tilliti til forgangsréttar fyrir žeim viš gjaldžrotaskipti og riftunarreglur XX. kafla varšandi žaš hvenęr rįšstöfun žurfi aš hafa įtt sér staš til aš af riftun geti oršiš. Getur žvķ veriš mjög varhugavert aš jafnlangur tķmi lķši frį frestdegi fram aš žvķ aš śrskuršur gangi um gjaldžrotaskipti eins og oftast er nś reyndin ķ framkvęmd, en žetta hefur aš verulegu leyti įtt rętur aš rekja til umręddra frestveitinga viš mešferš į kröfum um gjaldžrotaskipti. Ķ 3. mgr. 70. gr. er lagt til aš frestir sem žessir verši ekki veittir nema ķ mesta lagi ķ einn mįnuš frį žvķ krafa er tekin fyrir į dómžingi ķ fyrsta sinn og aš auki er gert rįš fyrir aš frestun verši hįš žvķ aš mętt sé į dómžingi af hįlfu skuldarans til aš ęskja hennar. Mį telja aš žessi breyting geti oršiš til verulegra bóta ķ framkvęmd.
Ķ 4. mgr. 70. gr. er męlt fyrir um hvernig verši brugšist viš ef skuldari mętir į dómžingi og mótmęlir kröfu lįnardrottins um gjaldžrotaskipti, en fariš yrši meš įgreining sem žennan eftir įkvęšum 168. gr. og XXIV. kafla. Ekki er aš finna sambęrilega reglu ķ nśgildandi lögum, en fariš hefur veriš aš meš įžekkum hętti ķ framkvęmd og rįšgert er ķ žessum efnum ķ umręddum įkvęšum frumvarpsins.
Įkvęši fyrri mįlslišar 1. mgr. 71. gr. svara til 1. mgr. 19. gr. laga nr. 6/1978. Sķšari mįlslišur 1. mgr. 71. gr. į sér ekki hlišstęšu ķ oršum nśgildandi laga, en byggt hefur veriš į žeirri reglu, sem žar kemur fram, ķ framkvęmd jafnt sem fręšikenningum.
Reglur 2. mgr. 71. gr. svara efnislega til įkvęša 2. mgr. 19. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 3. mgr. 71. gr. er gert rįš fyrir aš krafa um gjaldžrotaskipti kunni fyrst aš verša tekin til greina fyrir Hęstarétti og eru tekin af tvķmęli um hvernig fari žį um višmišunarmörk varšandi fresti eftir öšrum įkvęšum frumvarpsins ķ slķkum tilvikum. Hlišstęš regla kemur ekki fram ķ nśgildandi lögum, en vķst mį telja aš eins yrši fariš aš ķ framkvęmd og hér er kvešiš į um.
Ķ 4. mgr. 71. gr. kemur fram regla um žaš hvaša dagur verši talinn svara til śrskuršardags um gjaldžrotaskipti ef fariš veršur meš dįnarbś, sem er til opinberra skipta, eftir įkvęšum 4. žįttar frumvarpsins vegna ógjaldfęrni žess. Žessi regla tengist rįšageršum ķ 3. mgr. 62. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. um aš skipti į ógjaldfęru dįnarbśi fari eftir reglum um gjaldžrotaskipti.
Ķ XII. kafla frumvarpsins, sem 72.–74. gr. heyra til, er aš finna almennar reglur um žżšingu gjaldžrotaskipta. Ķ žessum žremur greinum frumvarpsins er aš finna sambęrileg įkvęši og nś mį aš mestu finna ķ 22., 23., 25.–27. og 29. gr. laga nr. 6/1978, sem koma žó fram ķ tveimur ašgreindum köflum laganna, žeim IV. og V. Ķ tengslum viš žetta er rétt aš nefna aš reglur 24. gr. nśgildandi laga eru žess efnis aš žau žykja fremur eiga samstöšu meš öšrum įkvęšum en žeim, sem hér um ręšir, og eru žęr žvķ aš mestu teknar upp ķ 116. og 138. gr. frumvarpsins. Enn fremur aš įkvęši 28. gr. nśgildandi laga varša ķ sjįlfu sér ekki gjaldžrotaskipti, heldur dįnarbśsskipti, og žykir žvķ óžarft aš taka žau upp hér.
Ķ fyrirmęlum 72. gr. felst aš ein meginįhrif śrskuršar um gjaldžrotaskipti séu žau aš til verši sjįlfstęš persóna aš lögum, žrotabś kennt viš hlutašeigandi mann, félag eša stofnun, en žessi lögpersóna taki ķ ašalatrišum bęši viš réttindum og skyldum skuldarans og njóti hęfis til aš öšlast réttindi og baka sér skyldur mešan hśn er viš lżši fram aš endanlegum lokum gjaldžrotaskipta. Sį hįttur, aš žrotabś sé skilgreint sem sjįlfstęš lögpersóna, er sį sami og byggt er į um dįnarbś ķ frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., svo sem fram kemur ķ 2. gr. žess frumvarps. Ķ athugasemdum viš žaš įkvęši žess frumvarps er vikiš nįnar aš žvķ hvaš bśi aš baki žessari skilgreiningu og hverja žżšingu hśn hafi, en žęr athugasemdir geta eins įtt viš 72. gr. žessa frumvarps aš breyttu breytanda. Telja mį aš byggt sé į sama grunni ķ įkvęšum laga nr. 6/1978 žótt žaš koma hvergi fram žar jafn berlega og hér er lagt til.
Um 72. gr. frumvarpsins skal žess aš öšru leyti getiš aš įkvęši 1. mgr. svara aš nokkru til įkvęša 25. og 29. gr. laga nr. 6/1978. Fyrirmęli 2. og 3. mgr. eru ķ samręmi viš višhorf ķ fręšikenningum og framkvęmd žótt žau eigi sér ekki beinar hlišstęšur ķ oršum nśgildandi laga.
Įkvęši 1. mgr. 73. gr. geyma efnislega sömu reglur og fram koma ķ 25. og 26. gr. og 1. mgr. 27. gr. laga nr. 6/1978. Žį fela įkvęši 2. mgr. 73. gr. ķ sér reglu sem nś kemur fram ķ nišurlagi 1. mgr. 30. gr. nśgildandi laga.
Reglur 74. gr. frumvarpsins eru aš mestu sama efnis og įkvęši 22. og 24. gr. og 2. og 3. mgr. 27. gr. laga nr. 6/1978.
Įkvęši 75.–84. gr. heyra til XIII. kafla frumvarpsins, en ķ honum er fjallaš um skiptastjóra viš gjaldžrotaskipti.
Ķ lögum nr. 6/1978 mį einkum finna įkvęši um bśstjóra til brįšabirgša og skiptastjóra ķ XIII. og XV. kafla, en eins og nefnt var hér įšur ķ almennum athugasemdum er rįšgert ķ frumvarpinu aš skiptastjóri verši rįšinn til starfa viš žrotabś ķ eitt skipti fyrir öll viš upphaf skipta og aš sś tilhögun nśgildandi laga verši žannig afnumin aš bśstjóri til brįšabirgša verši rįšinn af dómara ķ byrjun og skiptastjóri verši sķšan kosinn af lįnardrottnum til aš taka viš störfum hans. Reglur XIII. kafla frumvarpsins eru um sumt įžekkar einstökum reglum įšurnefndra kafla laga nr. 6/1978 žegar žessi fyrirvari er hafšur ķ huga, en ķ umręddum reglum frumvarpsins koma žó einnig fram fyrirmęli um atriši sem önnur įkvęši laga nr. 6/1978 taka til, t.d. 86., 137. og 138. gr. žeirra.
Ķ 1. mgr. 75. gr. frumvarpsins er męlt fyrir um aš hérašsdómari skuli skipa skiptastjóra til aš fara meš skipti į žrotabśi um leiš og śrskuršur hefur veriš kvešinn upp um gjaldžrota
Įkvęši 75. gr. žessa frumvarps eru ķ nęr öllum atrišum samhljóša įkvęšum 46. gr. frumvarps til laga um skipti į dįilarbśum o.fl. og mį žvķ vķsa hér aš flestu leyti til umfjöllunar um umrędda 46. gr. ķ athugasemdum viš žaš frumvarp. Sį munur er žó į žessum įkvęšum aš ķ 5. tölul. 2. mgr. 75. gr. žessa frumvarps er gert aš óundanžęgu hęfisskilyrši aš skiptastjóri hafi lokiš embęttisprófi ķ lögum og ķ 3. mgr. 75. gr. er rįšgerš sérstök heimild handa dómara til aš įkveša aš skiptastjórar verši tveir eša jafnvel enn fleiri, en um hvorugt er aš ręša ķ nefndri 46. gr., auk žess aš įkvęši 6. tölul. 2. mgr. og 5. mgr. 75. gr. um vanhęfi skiptastjóra eru frįbrugšin įkvęšum umręddrar 46. gr. af tilliti til ólķkra ašstęšna viš gjaldžrotaskipti og opinber skipti į dįnarbśum.
Ķ 76. gr. er męlt fyrir um heimildir žeirra, sem telja til krafna į hendur žrotabśi, til aš hafa uppi athugasemdir vegna starfa skiptastjóra viš hérašsdómara og krefjast eftir atvikum aš skiptastjóri verši įminntur eša honum vikiš frį. Fremur ófullkomin įkvęši mį finna um žessi atriši ķ 3. mgr. 90. gr. og 105. gr. laga nr. 6/1978.
Reglur 76. gr. eru efnislega žęr sömu og koma fram ķ 47. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. og mį žvķ vķsa til athugasemda viš žaš frumvarp um skżringar į einstökum atrišum, sem mį telja aš eigi hér viš aš breyttu breytanda.
Įkvęši žessarar greinar eiga sér ekki hlišstęšu ķ lögum nr. 6/1978, en žau eru nįnast samhljóša 48. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. Žykir žvķ mega vķsa hér til athugasemda viš žaš frumvarp varšandi efnisatriši 77. gr.
Ķ 78. gr. er fjallaš um reikningshald fyrir žrotabś, sem skiptastjóra er ętlaš aš annast, skżrslugjöf hans til yfirvalda ķ žįgu bśs og reglubundna gerš yfirlita um rekstur og efnahag žrotabśs sem lįnardrottnum er ętlašur réttur til aš fį ašgang aš. Reglur um žessi efni ķ 93., 102. og 103. gr. laga nr. 6/1978 eru svipašar įkvęšum 78. gr., en hafa um sumt reynst žungar ķ vöfum og hefur ekki veriš fylgt til hlķtar ķ framkvęmd. Er leitast viš aš rįša bót į žvķ meš žessum įkvęšum frumvarpsins.
Įkvęši 78. gr. eru nįnast samhljóša 49. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl.
Ķ žessu įkvęši frumvarpsins koma fram almennar reglur um skiptafundi ķ žrotabśum, en gert er rįš fyrir aš skiptastjórar haldi slķka skiptafundi og hafi žannig m.a. meš höndum aš įkveša hvar og hvenęr žaš verši gert og hvert fundarefni verši, annist bošun til fundar og stjórn hans og fęri žar fundargeršir. Hér er um talsverša breytingu aš ręša frį reglum 1.–3. mgr. 96. gr. laga nr. 6/1978, žar sem gert er rįš fyrir aš hérašsdómari gegni žessum störfum, en hśn er lögš til ķ samręmi viš žį stefnu žessa frumvarps aš afskipti hérašsdómara af framkvęmd gjaldžrotaskipta verši afnumin ķ öšrum atrišum en varšandi skipun skiptastjóra og śrlausn įgreiningsefna sem rķsa viš bśskiptin. Žį er einnig vert aš nefna ķ žessu sambandi aš umrędd įkvęši 96. gr. laga nr. 6/1978 hafa leitt til nokkuš sérkennilegrar ašstöšu ķ žeim žrotabśum žar sem skiptastjórar hafa annast framkvęmd skipta žvķ ķ slķkum tilvikum hafa hérašsdómarar oršiš aš boša til skiptafunda um mįlefni, sem žeir eru jafnvel ekkert kunnugir sjįlfir, og hafa ķ orši kvešnu įtt aš stjórna slķkum fundum žar sem žeir hafa žó ekkert haft til mįlanna aš leggja. Žykir ķ ljósi žeirrar reynslu bęši einfaldara og ešlilegra aš fela skiptastjórum aš gegna žessum störfum. Af öšrum breytingum af völdum fyrirmęla 79. gr. mį vekja athygli į žvķ aš ķ 1. mgr. er rįšgert aš skiptafundir fari fram į žeim staš, sem skiptastjóri velur til žess, en meš žessu yrši ailagt aš dómstólar žyrftu aš hżsa fundarhöld sem žessi, og jafnframt mį benda į aš skv. 3. mgr. yrši ekki fortakslaus skylda aš boša til skiptafunda meš auglżsingum ķ Lögbirtingablaši, gagnstętt žvķ sem nś gildir skv. 2. mgr. 96. gr. laga nr. 6/1978.
Aš öšru leyti mį benda hér į aš įkvęši 79. gr. eru efnislega žau sömu og koma fram ķ 50. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. og mį žvķ vķsa hér til umfjöllunar um žį grein ķ athugasemdum viš žaš frumvarp.
Ķ 80. gr. er męlt fyrir um hlutverk skiptastjóra varšandi vištöku į skjölum vegna mįlefna žrotabśa, varšveislu žeirra og veitingu heimilda handa öšrum til ašgangs aš žeim. Sambęrilegar reglur koma ekki fram ķ lögum nr. 6/1978, enda er žar byggt į žvķ aš hérašsdómarar taki almennt viš skjölum sem žessum žannig aš almennar réttarfarsreglur gildi um žessi atriši. Įkvęši 80. gr. eru samhljóša įkvęšum 51. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl.
Ķ 1. mgr. 81. gr. er męlt fyrir um skyldur žrotamanns, manna sem honum eru nįkomnir og forrįšamanna gjaldžrota félags eša stofnunar til aš veita skiptastjóra upplżsingar og afhenda honum gögn ķ tengslum viš gjaldžrotaskipti. Reglur žessa įkvęšis svara aš mestu til reglna 79., sbr. 84. gr. laga nr. 6/1978, aš žvķ frįtöldu aš žar er jöfnum höndum gert rįš fyrir aš hlutašeigendur veiti skiptastjórum og hérašsdómurum upplżsingar.
Ķ 2. mgr. 81. gr. er męlt fyrir um heimild skiptastjóra til aš taka eftir žörfum skriflegar skżrslur af žeim sem eru taldir ķ 1. mgr., en hér mętti vęntanlega lķta svo į aš meš žvķ aš skylda hvķli į hlutašeigendum til skżrslugjafar og skiptastjóri teljist opinber sżslunarmašur ķ starfi sķnu, sbr. 3. mgr. 77. gr., žį gęti röng skżrsla eftir atvikum varšaš viš įkvęši 146. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940. Sambęrilega reglu er ekki aš finna ķ lögum nr. 6/1978, enda gengiš žar śt frį aš hérašsdómari taki skżrslur sem žessar žegar žeirra er žörf.
Ķ 3. mgr. 81. gr. er męlt fyrir um śrręši skiptastjóra ef skyldu er ekki sinnt til skżrslugjafar viš hann, en samkvęmt įkvęšinu gęti hann óskaš eftir žvķ viš hérašsdómara aš hlutašeigandi verši kvaddur fyrir dóm til skżrslugjafar. Slķk skżrslutaka fęri eftir almennum reglum um vitnaskżrslur ķ lögum nr. 85/1936, en ķ žvķ ljósi vęri m.a. unnt aš krefjast aš vitniš hefši mešferšis gögn viš skżrslugjöf sķna, sbr. 3. mgr. 124. gr. žeirra laga. Ķ 1. mgr. 82. gr. laga nr. 6/1978 er kvešiš į um śrręši viš žessar ašstęšur, en samkvęmt žvķ įkvęši getur hérašsdómari lįtiš lögreglu fęra žann, sem sinnir ekki aš męta til skżrslugjafar, į fund sinn eša skiptastjóra. Reglur 3. mgr. 81. gr. frumvarpsins žykja fela ķ sér nęgileg śrręši aš žessu leyti til aš ekki sé įstęša til aš taka nśgildandi reglur upp óbreyttar.
Ķ 1. mgr. 82. gr. frumvarpsins er męlt fyrir um skyldur tiltekinna manna, sem įkvęši 81. gr. taka ekki til, til aš veita skiptastjóra upplżsingar viš gjaldžrotaskipti. Samsvarandi reglur er aš finna 2. og 3. mgr. 79. gr. laga nr. 6/1978, sbr. 2. gr. laga nr. 98/1985, en žęr eru žó frįbrugšnar umręddum fyrirmęlum frumvarpsins aš žvķ leyti aš žęr kveša į um skyldu til upplżsingagjafar viš hérašsdómara. Įkvęši 2. mgr. 82. gr. frumvarpsins fela ķ sér heimild handa skiptastjóra til aš fylgja eftir kröfu sinni um upplżsingar frį žeim, sem hér um ręšir, meš žvķ aš hann óski eftir aš žeir verši kvaddir fyrir dóm til skżrslugjafar eftir įšurnefndri reglu 3. mgr. 81. gr.
Ķ 3. og 4. mgr. 82. gr. er aš finna heimildir handa skiptastjóra til aš leita atbeina hérašsdómara til aš nį umrįšum eignar žrotabśs, sem haldiš er fyrir honum, og til aš tryggja sér ašgang aš hśsnęši žar sem įstęša vęri til aš ętla aš finna mętti eign žrotabśs eša gögn žess. Žessar reglur žykja skżra sig sjįlfar, en žęr eiga sér ekki hlišstęšu ķ įkvęšum laga nr. 6/1978, sem hefur stundum leitt til vandkvęša ķ framkvęmd.
Ķ 83. gr. er gert rįš fyrir heimildum skiptastjóra til aš leita dómsśrskuršar um bann viš brottför žrotamanns eša forrįšamanna gjaldžrota félags eša stofnunar śr landi ef slķkt bann žykir naušsynlegt til aš tryggja nęrveru hlutašeigenda mešan athugun stendur yfir į fjįrreišum žrotabśs og rįšstafanir fyrir upphaf skipta. Ķ 80. og 81. gr., sbr. 84. gr. laga nr. 6/1978 er aš finna til mikilla muna strangari reglur til takmörkunar į feršafrelsi žessara manna, sem įstęšulaust er aš taka hér upp ķ óbreyttu horfi.
Ekki veršur séš aš einstök atriši 83. gr. žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 84. gr. er aš finna reglur sem svara til įkvęša 3. mgr. 91. gr. laga nr. 6/1978. Ķ tengslum viš žessar reglur er vert aš benda į aš ekki er rįšgert ķ frumvarpinu aš hérašsdómari framkvęmi sjįlfstęša rannsókn į atrišum sem varša hugsanlega refsivert athęfi žrotamanns eša forrįšamanna gjaldžrota félags, svo sem nś er męlt fyrir um ķ 4. mgr. 88. gr. laga nr. 6/1978 žannig aš rannsókn į slķkum atrišum yrši aš öllu leyti aš fara eftir almennum reglum um mešferš opinberra mįla.
Ķ XIV. kafla frumvarpsins, sem nęr yfir 85.–88. gr., er męlt fyrir um fyrstu ašgeršir viš gjaldžrotaskipti, en į žvķ stigi žarf ekki sķst aš huga aš śtgįfu innköllunar til kröfuhafa, įkveša lengd frests handa žeim til aš lżsa kröfum sķnum og gera rįšstafanir til aš tryggja aš žeir sem hafi hagsmuni af gjaldžrotaskiptunum geti įtt kost į aš fį vitneskju um žau. Um žessi atriši er fjallaš ķ 85. og 86. gr.
Ķ 85. gr. er aš finna fyrirmęli annars vegar um śtgįfu, efni og birtingu innköllunar viš gjaldžrotaskipti og hins vegar um įkvöršun į lengd kröfulżsingarfrests. Reglur 85. gr. eru sama efnis og įkvęši 3. mgr. 19. gr., 1. mgr. 87. gr. og 106. gr. laga nr. 6/1978, sbr. 1. gr. laga nr. 98/1985, eins og žeim hefur veriš beitt ķ framkvęmd, aš žvķ frįtöldu aš ķ reglum frumvarpsins er gert rįš fyrir žvķ aš skiptastjóri gefi śt innköllun og įkveši lengd kröfulżsingarfrests mešan įkvęši nśgildandi laga fela hérašsdómara žessi verk.
Ķ 86. gr. er męlt fyrir um frekari rįšstafanir en birtingu innköllunar, sem skiptastjóra vęri rétt aš grķpa til ķ žvķ skyni aš tryggja aš kröfuhafar fįi vitneskju um gjaldžrotaskipti, en žessi įkvęši varša fyrst og fremst ašstöšu erlendra kröfuhafa. Eftir žessu įkvęši vęri skiptastjóra ekki skylt aš grķpa til ašgerša sem žessara, en žęr gętu einkum žjónaš žeim tilgangi aš koma ķ veg fyrir aš erlendir lįnardrottnar geti komiš aš kröfum eftir lok kröfulżsingarfrests ķ skjóli 2. tölul. 118. gr. Meš žessum įkvęšum frumvarpsins er lögš til breyting frį 2. mgr. 87. gr. laga nr. 6/1978 žvķ samkvęmt žeirri reglu er įvallt skylt aš beina sérstakri tilkynningu um gjaldžrotaskipti til allra žekktra lįnardrottna, bęši hér į landi og erlendis. Er skemmst frį žvķ aš segja aš žeirri skyldu hefur nįnast aldrei veriš sinnt ķ framkvęmd, enda nįnast ógerningur aš fylgja umręddri reglu og tęplega heldur neitt almennt tilefni til žess.
Ķ 87. og 88. gr. er męlt fyrir um fyrstu ašgeršir skiptastjóra varšandi eignir žrotabśs og ašra hagsmuni žess. Žessi įkvęši taka miš af beitingu reglna 86. gr. og 1.–3. mgr. 88. gr. laga nr. 6/1978 ķ framkvęmd og veršur ekki séš aš einstök atriši žeirra žarfnist skżringa.
Ķ XV. kafla frumvarpsins, sem nęr til įkvęša 89.–97. gr., er fjallaš um gagnkvęma samninga sem žrotamašurinn hefur įtt ašild aš og voru geršir įšur en śrskuršur gekk um töku bśs hans til gjaldžrotaskipta. Męla įkvęši žessa kafla fyrir um réttarstöšu žrotabśsins og višsemjenda žess ķ żmsum žżšingarmiklum atrišum varšandi gagnkvęma samninga žeirra. Gert er rįš fyrir aš reglur žessa kafla verši aš mestu efnislega óbreyttar frį reglum VII. kafla laga nr. 6/1978, en tillögur eru žó geršar um minni hįttar efnisbreytingar og einstaka oršalagsbreytingar. Žar sem žessar breytingar eru óverulegar žykir ekki įstęša til aš skżra hvert įkvęši sérstaklega, heldur veršur lįtiš viš žaš sitja aš geta breytinga sem eru lagšar til.
Ķ 89.–91. gr. er męlt fyrir um óbreyttar reglur frį žeim sem nś koma fram ķ 41.–43. gr. laga nr. 6/1978.
Įkvęši 1. og 2. mgr. 92. gr. eru ķ samręmi viš 1. og 2. mgr. 44. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 3. mgr. 92. gr. er gert rįš fyrir lķtillega breyttu oršalagi frį 3. mgr. 43. gr. laga nr. 6/ 1978, sem į rętur aš rekja til breyttrar dómstólaskipunar samkvęmt įkvęšum laga nr. 92/ 1989. Eftir sem įšur yrši mat į žeim atrišum, sem įkvęši 3. mgr. taka til, lagt undir hérašsdóm til śrlausnar, en žaš yrši žį gert eftir sérreglum XXIII. og XXIV. kafla frumvarpsins.
Įkvęši 93.–97. gr. eru efnislega samhljóša įkvęšum 44.–49. gr. laga nr. 6/1978.
Įkvęši 1. og 2. mgr. 98. gr. eru efnislega ķ samręmi viš 1. og 2. mgr. 50. gr. laga nr. 6/1978, en žó er lagt hér til aš žrotabś fįi meira svigrśm til aš taka įkvöršun um žaš hvort žaš taki viš réttindum og skyldum samkvęmt rįšningarsamningum, sem žrotamašurinn var ašili aš viš uppkvašningu śrskuršar um gjaldžrotaskiptin. Er allt aš einu įfram gert rįš fyrir žvķ aš hlutašeigandi starfsmenn eigi rétt til launa frį žeim tķma og til žess tķmamarks sem įkvöršun žrotabśs um framhald rįšningarsambandsins liggur fyrir. Um rétthęš launakröfunnar er lagt til aš sama regla gildi og nś.
Ķ 3. mgr. 98. gr. er gerš tillaga um aš starfsmanni verši, svipaš og er samkvęmt lögum nr. 6/1978, heimilt aš slķta rįšningarsamningi sķnum ef gjaldžrotiš hefur ķ för meš sér breyttar ašstęšur og brżnir hagsmunir hans krefjast žess. Lagt er til aš ef starfsmašur neytir žessa réttar įšur en žrotabśiš hefur įkvešiš aš taka viš réttindum og skyldum samkvęmt samn
Ķ XVI. kafla frumvarpsins, sem 99.–108. gr. heyra til, er aš finna reglur um żmis atriši, sem lśta aš kröfum į hendur žrotabśi, rétt til skuldajafnašar žegar kröfuhafinn stendur einnig ķ skuld viš žrotabśiš, hvernig meš skuli fara žegar krafa ķ žrotabś er veštryggš og er greidd aš hluta af andvirši vešsins og žegar fleiri skuldarar eru aš kröfu sem er lżst į hendur žrotabśi. Žį eru einnig reglur um endurkröfurétt samskuldara į hendur žrotabśi ef hann hefur greitt kröfuna eša hluta hennar. Reglur um žessi atriši er nś aš finna ķ VI. kafla laga nr. 6/1978 og er hér gert rįš fyrir aš žęr verši aš mestu óbreyttar.
Įkvęši 1. og 2. mgr. 99. gr. eru efnislega samhljóša reglum 1. og 2. mgr. 31. gr. laga nr. 6/1978. Ķ 3. mgr. 99. gr. er hins vegar gert rįš fyrir breytingum frį reglu 3. mgr. 31. gr. laga nr. 6/1978 um žaš viš hvaša tķmamörk eigi aš miša viš gjaldžrotaskipti žegar umreikna žarf kröfur ķ erlendum gjaldmišli ķ ķslenskar krónur, en umrędd regla nśgildandi laga hefur žótt sérlega óljós og leitt til verulegra vandkvęša ķ framkvęmd. Ķ 3. mgr. 99. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir aš žessi umreikningur eigi aš fara eftir skrįšu gengi višeigandi gjaldmišils į žeim degi sem śrskuršur er kvešinn upp um gjaldžrotaskiptin ef um kröfur er aš ręša sem standa ķ skuldaröš eftir 112. og 113. gr., en ef um ašrar kröfur er aš ręša verši fariš eftir gengi į greišsludegi. Sś leiš, sem hér er farin, veršur aš teljast ešlileg af tilliti til višhorfa um jafnręši lįnardrottna, enda verša žį žeir lįnardrottnar, sem fara meš kröfur ķ erlendum gjaldmišli, eins settir varšandi rétt til gengismunar og vaxta af kröfum sķnum og lįnardrottnar, sem fara meš kröfur ķ ķslenskum krónum, verša varšandi rétt til veršbóta og vaxta, sbr. nįnar 1. tölul. 114. gr. Žess mį geta aš įkvęši 3. mgr. 99. gr. eru sama efnis og reglur danskrar löggjafar um žetta.
Įkvęši žessi samsvara ķ nęr öllum atrišum įkvęšum 32.–35. gr. laga nr. 6/1978 og veršur žvķ ekki séš aš einstök atriši žarfnist skżringa.
Ķ 104. gr. er gert rįš fyrir aš sś meginregla, sem fram kemur ķ 36. gr. laga nr. 6/1978, verši įfram ķ gildi, en hśn er į žann veg aš kröfuhafi, sem getur krafiš fleiri skuldara en žrotabśiš um greišslu og hefur fengiš greišslu frį einhverjum žeirra, geti ekki boriš meira śr bżtum samanlagt en nemi kröfunni meš vöxtum og mįlskostnaši, enda mundi gagnstęš regla geta leitt til aušgunar kröfuhafans į kostnaš skuldaranna. Jafnframt er gert rįš fyrir aš sama regla gildi og nś ef śthlutun śr žrotabśi til kröfuhafans er svo hį, til višbótar žvķ sem hann hefur fengiš greitt frį samskuldurum bśsins, aš hśn mundi leiša til žess aš hann fengi hęrri greišslu en nęmi kröfunni meš vöxtum og mįlskostnaši, en žį bęri skiptastjóra aš greiša žeim samskuldurum žrotabśsins, sem hafa greitt of mikiš mišaš viš skyldur sķnar, žaš sem umfram vęri. Žęr greišslur mundu ganga hlutfallslega til samskuldaranna eftir žvķ sem žeir hafa greitt umfram skyldur sķnar. Ef žeir samskuldarar, sem hafa greitt of mikiš, fengju ekki meš greišslunni frį žrotabśinu endurgreišslu į žvķ sem žeir hafa greitt umfram skyldur sķnar, ęttu žeir kröfur į hendur žeim samskuldurum sem of lķtiš hafa greitt.
Ķ nišurlagi 36. gr. laga nr. 6/1978 er endurkröfuréttur samskuldara takmarkašur sérstaklega ķ žessum tilvikum ef sį samskuldari, sem hefur greitt of lķtiš, er žrotabś. Lagt er til meš 104. gr. frumvarpsins aš žessi takmörkun verši felld nišur, enda eru tępast rök fyrir henni ef endurgreišslukröfu er lżst réttilega og śthlutaš yrši upp ķ hana viš skiptalok ķ žvķ žrotabśi.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins er gert rįš fyrir óbreyttum reglum frį žvķ sem nś gildir eftir 37.–40. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ reglum 109.–115. gr. frumvarpsins, sem tilheyra XVII. kafla žess, er kvešiš į um innbyršis rétthęš krafna į hendur žrotabśi eša röšun réttinda eša skuldaröš eins og oft er nefnt, en reglur um žetta rįša žvķ ķ hverri forgangsröš einstakar kröfur verši greiddar af andvirši eigna žrotabśa viš gjaldžrotaskipti. Önnur įkvęši žessa kafla en 99. gr. taka til atriša sem nś er męlt fyrir um ķ reglum 8. kapķtula laga nr. 3/1878, eins og žeim var breytt meš lögum nr. 32/1974 og 23/1979, og eru žęr reglur teknar hér upp meš fįum breytingum.
Ķ 109. gr. frumvarpsins er fjallaš um rétthęstu kröfurnar viš gjaldžrotaskipti, en žaš eru kröfur žrišja manns um afhendingu muna eša annarra veršmęta ķ vörslum žrotabśs į grundvelli eignarréttar hans aš žeim, svo og tilkall hans til greišslu andviršis slķkra veršmęta sem kunna aš hafa veriš rįšstafaš af hįlfu bśsins įšur en hann hafši uppi kröfu sķna. Tekiš hefur veriš svo til orša ķ framkvęmd og fręšikenningum aš kröfur sem žessar séu utan skuldarašar, en meš žvķ er vķsaš til žess aš žeir sem hafi uppi kröfur į grundvelli eignarréttar žurfi ekki aš sęta žvķ aš hlutašeigandi munum eša réttindum verši variš til fullnustu öšrum kröfum eftir stöšu žeirra ķ skuldaröš. Meš 109. gr. er gerš tillaga um aš setja regluna um žetta ķ samhengi viš skuldaröšina aš öšru leyti meš žvķ aš hafa hana fyrsta ķ röš žeirra reglna sem kveša hver af annarri į um rétthęš einstakra afbrigša krafna. Til samręmis viš žessa tillögu ber XVII. kafli frumvarpsins ekki fyrirsögnina „skuldaröšin“, svo sem fyrirsögn X. kafla laga nr. 6/1978, eša „um nišurröšun skulda“, eins og gert er ķ undirfyrirsögn viš 8. kapķtula laga nr. 3/1878, heldur er tekiš svo til orša aš kaflinn fjalli um rétthęš krafna į hendur žrotabśi. Meš žeirri fyrirsögn er gefiš til kynna aš žar sé ekki ašeins aš finna įkvęši um skuldaröšina sem slķka, heldur einnig um rétthęš annars konar krafna.
Įkvęši 1. mgr. 109. gr. eru efnislega žau sömu og nś koma fram ķ 69. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 2. mgr. 109. gr. er męlt fyrir um rétt žrišja manns sem hefur įtt hlut ķ vörslum žrotabśs ef skiptastjóri selur hlutinn ķ grandleysi um eignarrétt hans. Meginreglan ķ žessum efnum, sem kemur fram ķ įkvęšinu, er į žann veg aš eigandinn njóti réttar til aš fį söluandvirši hlutarins óskert ķ sinn hlut og aš sį réttur hans gangi framar öllum öšrum greišslukröfum į hendur bśi. Ef skiptastjóri hefur hins vegar vitaš eša mįtt vita um eignarrétt žrišja manns, en allt aš einu rįšstafaš hlutnum, nżtur sį sķšarnefndi aukinna réttinda meš žvķ aš honum er męltur réttur til bóta ķ 3. mgr. 123. gr., ef hann fęr ekki tjón sitt af missi hlutarins aš fullu bętt meš greišslu skv. 2. mgr. 109. gr., en slķk bótakrafa stęši žį ķ skuldaröš eftir 3. tölul. 110. gr. Skipanin sem leišir samkvęmt žessu af įkvęšum 2. mgr. 109. gr. og 3. mgr. 123. gr. er aš mestu sś sama efnislega og nś er męlt fyrir um ķ 70. og 72. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 110. gr. eru taldar upp rétthęstu kröfurnar į hendur žrotabśi žegar frį eru talin įšurnefnd réttindi skv. 109. gr. Kröfurnar ķ 110. gr. koma fram ķ fjórum tölulišum įkvęšisins og eftir upphafsoršum žess felur upptalningin um leiš ķ sér įkvöršun į rétthęš hverrar kröfutegundar gagnvart hinum sem žar eru taldar. Ķ upphafsoršum 110. gr. kemur einnig fram fyrirvari um rétthęš žeirrar krafna, sem sķšan eru taldar, žvķ vķsaš er žar um undantekningu til įkvęša 3. mgr. 111. gr. Žessi fyrirvari um undantekningu er til žess aš vekja athygli į žvķ aš kröfur, sem njóta vešréttar eša annarra tryggingarréttinda ķ eign žrotabśs, gangi allt aš einu framar kröfum skv. 110. gr. til fullnustu af andvirši žeirrar eignar sem stendur aš veši eša til tryggingar. Hér er um óbreytta skipan aš ręša frį žvķ sem nś kemur fram ķ 82. og 83. gr. laga nr. 3/1878.
Įkvęši 1.–3. tölul. 110. gr. frumvarpsins eru sama efnis og nśgildandi reglur 1.–3. tölul. 82. gr. laga nr. 3/1878. Vakin skal žó athygli į žvķ aš ķ 2. tölul. 110. gr. er ekki tekiš berum oršum fram aš gjöld ķ rķkissjóš vegna skipta teljist ekki til skiptakostnašar, svo sem er gert ķ 2. tölul. 82. gr. laga nr. 3/1878, en sį varnagli žykir óžarfur ķ ljósi žess aš slķk gjöld geti tęplega talist eiga ķ ešlilegum skilningi undir hugtakiš skiptakostnašur.
Ķ 4. tölul. 110. gr. frumvarpsins eru hins vegar lögš til nżmęli meš žvķ aš žar er gert rįš fyrir forgangsrétti fyrir kröfum sem hafa oršiš til eftir frestdag vegna rįšstafana skuldarans viš greišslustöšvun eša naušasamningsumleitanir, en forgangsrétturinn er žó hįšur žvķ tvennu aš ašstošarmašur eša umsjónarmašur hafi samžykkt žį rįšstöfun, sem leiddi til myndunar kröfunnar, og aš rįšstöfunin hafi aš auki veriš heimil eftir reglum 19.–21. gr., sbr. 1. mgr. 40. gr. Žessi regla, sem į sér fyrirmynd ķ danskri löggjöf, žykir naušsynleg til aš tryggja stöšu višsemjenda skuldara į greišslustöšvunartķma eša viš naušasamningsumleitanir. Žykir aš auki mega telja regluna rökrétta ķ ljósi žess aš hér vęri almennt um kröfur aš ręša, sem ęttu rętur aš rekja til gagnkvęmra samninga skuldarans viš kröfuhafa eftir frestdag, en slķk višskipti mundu žį almennt hafa fęrt veršmęti ķ hendur skuldarans sem svara til krafnanna į hendur honum. Veršmętin sem skuldarinn fengi ęttu sķšan aš öšru jöfnu aš liggja fyrir viš upphaf gjaldžrotaskipta og koma žannig žrotabśi hans til góša. Vęri óešlilegt aš slķkar hagsbętur bśs yršu fengnar į kostnaš žess sem hefur įtt višskipti viš skuldarann į greišslustöšvunartķma eša viš naušasamningsumleitanir, meš žvķ aš krafa višsemjandans yrši almenn krafa eftir 113. gr.
Ķ 111. gr. koma fram reglur um rétthęš krafna sem vešréttindi eru fyrir ķ eign žrotabśs eša njóta annarra tryggingarréttinda ķ henni. Nżtur žį kröfuhafinn réttar fram yfir ašra til fullnustu kröfu sinnar af andvirši žeirrar eignar, sem hann į vešrétt eša önnur tryggingarréttindi ķ, enda standist žau réttindi riftun eftir 137. eša 138. gr.
Įkvęši 111. gr. eru efnislega žau sömu og reglur 83. gr. laga nr. 3/1878 nema ķ einu atriši. Nįnar tiltekiš er lögš til sś breyting ķ nišurlagi 1. mgr. 111. gr. aš kröfuhafar, sem eiga vešréttindi eša tryggingarréttindi ķ eign, njóti ekki ašeins eins og nś er réttar til greišslu af söluandvirši eignarinnar, heldur einnig réttar til greišslu af arši eša öšrum tekjum sem žrotabśiš kynni aš njóta af viškomandi eign frį upphafi gjaldžrotaskipta og žar til henni vęri rįšstafaš. Er žannig gert rįš fyrir žvķ aš ef žrotabś hefur t.d. įtt fasteign, sem hefur veriš leigš śt frį upphafi skipta fram til söludags, žį njóti vešhafar ķ fasteigninni réttar til aš fį kröfur sķnar greiddar af söluverši eignarinnar og leigutekjunum, eftir atvikum aš frįdregnum śtgjöldum vegna rekstrar fasteignarinnar, sbr. 3. tölul. 110. gr. og 3. mgr. 111. gr. Telja veršur žessa reglu ešlilega žvķ aš öšrum kosti gętu almennir kröfuhafar notiš góšs af leigutekjum, sem vęri aflaš mešan į skiptum stęši, jafnvel meš žvķ aš dregiš yrši aš rįšstafa vešsettri eign gagngert til aš afla leigutekna ķ žessu skyni, mešan kröfur vešhafa fęru hękkandi vegna įfallandi vaxta og eftir atvikum veršbóta meš žeim afleišingum aš aftari vešhafar kynnu aš fara į mis viš fullnustu af žessum sökum.
Ķ 112. gr. er kvešiš į um forgangsrétt fyrir tilteknum kröfum, sem kęmu til greišslu viš gjaldžrotaskipti aš frįgengnum kröfum skv. 109.–111. gr. Įkvęši um forgangsrétt fyrir sömu kröfunum og hér um ręšir mį nś finna ķ 84. gr. laga nr. 3/1878, en ķ framkvęmd reynir mest į forgangsrétt ķ skjóli žessara įkvęša fyrir kröfum um vinnulaun, laun ķ uppsagnarfresti, orlofsfé eša orlofslaun og išgjöld til lķfeyrissjóša. Reglur nefndrar 84. gr. eru aš mestu leyti teknar upp meš lķtt breyttu oršalagi ķ 112. gr. frumvarpsins, en eftirtaldar breytingar eru žó lagšar hér til:
1. Ķ 3. tölul. 112. gr. er lögš til óveruleg breyting į žvķ til hvaša tķmabils kröfur um orlofsfé eša orlofslaun žurfi aš eiga rętur aš rekja til aš forgangsréttur fylgi žeim. Sś breyting, sem hér um ręšir, ętti aš leiša ķ senn til einföldunar og um margt til ešlilegri skipunar en nśgildandi įkvęši um žetta ķ 3. tölul. 84. gr. laga nr. 3/1878.
2. Ķ 4. tölul. 112. gr. er gert rįš fyrir aš sérreglur um forgangsrétt ķ 8. gr. laga nr. 55/1980 verši fluttar ķ reglu, sem svarar aš öšru leyti til 4. tölul. 84. gr. laga nr. 3/1878, en žessu til samręmis er lagt til afnįm umręddrar 8. gr. ķ 181. gr. frumvarpsins.
3. Ķ 5. tölul. 112. gr. er oršalagi breytt lķtillega frį įkvęšum 5. tölul. 84. gr. laga nr. 3/1878 til aš afnema žargreint skilyrši fyrir forgangsrétti um ašild aš kröfu um bętur fyrir örorku eša daušsfall af völdum vinnuslyss, enda veršur ekki séš hver ešlisrök geti bśiš aš baki slķku skilyrši.
4. Ķ 3. mgr. 112. gr. er lagt til aš tekin verši upp regla aš danskri fyrirmynd til aš fyrirbyggja aš forrįšamenn gjaldžrota félaga og menn nįkomnir žrotamanni geti notiš forgangsréttar fyrir kröfum sķnum um vinnulaun, laun ķ uppsagnarfresti og orlofsfé. Sambęrileg takmörkun er ekki fyrir hendi ķ įkvęšum 84. gr. laga nr. 3/1878, sem hefur stundum leitt til mjög óešlilegra nišurstašna ķ framkvęmd.
Rétt er aš taka fram aš öšru leyti aš ķ 112. gr. frumvarpsins er oršalagi breytt nokkuš frį įkvęšum 84. gr. laga nr. 3/1878, en žetta felur almennt ekki ķ sér rįšageršir um breytingar frį rķkjandi venjum ķ framkvęmd um skżringu og beitingu nśgildandi reglna.
Įkvęši 113. gr. eru efnislega eins og įkvęši 85. gr. laga nr. 3/1878 og žarfnast žvķ ekki skżringa.
Ķ žessu įkvęši frumvarpsins eru reglur um svonefndar eftirstęšar kröfur viš gjaldžrotaskipti, en reglur fyrstu žriggja töluliša žess eru efnislega eins og reglur 86. gr. laga nr. 3/1878, svo sem žeim hefur veriš beitt ķ framkvęmd. Frį žessu er žó sś undantekning aš ķ 2. tölul. 114. gr. frumvarpsins eru kröfur um refsingar og refsikennd višurlög ekki taldar mešal eftirstęšra krafna eins og gert er ķ 2. tölul. 86. gr. laga nr. 3/1878, enda veršur ekki séš hver rök standi til žeirrar skipunar. Af žessum sökum yršu kröfur sem žessar taldar til svonefndra almennra krafna eftir 113. gr. frumvarpsins, en žess mį geta aš ekki hefur reynt į umrędd įkvęši 2. tölul. 86. gr. ķ framkvęmd svo vitaš sé.
Ķ 4. tölul. 114. gr. er hins vegar aš finna žau nżmęli aš tekiš er fram aš žęr kröfur standi öllum öšrum kröfum aš baki sem hefur veriš samiš um aš vķki fyrir žeim. Meš žessu er gert rįš fyrir žvķ berum oršum aš krafa vegna svonefnds vķkjandi lįns geti beinst aš žrotabśi, en vęri ekki įskiliš sérstaklega ķ lįnssamningi aš slķk krafa vķki ašeins fyrir vissum kröfum og öšrum ekki yrši aš lķta svo į aš hśn falli aftast ķ skuldaröš eftir įkvęšum 4. tölul. 114. gr. Žótt ekki sé nś fyrir hendi lögfest regla um žetta žį hefur veriš gengiš śt frį žvķ ķ framkvęmd aš fariš verši aš meš žessum hętti.
Ķ 5. tölul. 114. gr. er loks kvešiš į um stöšu vaxta og fleiri liša, sem kunna aš falla į kröfur um févķti og gjafir og vķkjandi kröfur eftir 2.–4. tölul. 114. gr., en meš žessu eru tekin af tvķmęli um aš sambęrilegum reikniašferšum verši beitt um eftirstęšar kröfur og um kröfur eftir 112. og 113. gr. Sams konar regla kemur ekki fram ķ 86. gr. laga nr. 3/1878, en ętla mį aš meš lögskżringu yrši komist aš efnislega sömu nišurstöšu og męlt er hér fyrir um.
Ķ 115. gr. eru įkvęši 87. gr. laga nr. 3/1878 tekin upp efnislega óbreytt og žarfnast žessi grein žvķ ekki sérstakra skżringa.
Ķ XVIII. kafla frumvarpsins, žar sem 116.–121. gr. er skipaš, koma fram reglur um hvernig verši fariš meš kröfur į hendur žrotabśi, en žessum reglum er ekki ętlaš aš leiša til breytinga aš heitiš geti frį žeirri framkvęmd sem hefur mótast į grundvelli įkvęša laga nr. 6/1978.
Ķ 1. mgr. 116. gr. koma fram meginreglur um takmarkanir į heimildum til aš höfša dómsmįl į hendur žrotabśi, enda er ętlast til žess ķ frumvarpinu aš kröfuhafar fylgi réttindum sķnum eftir viš gjaldžrotaskipti meš kröfulżsingum til skiptastjóra ķ staš žess aš höfša mįl ķ žvķ skyni. Sambęrileg regla og hér um ręšir kemur ekki berum oršum fram ķ lögum nr. 6/1978, en gengiš hefur veriš allt aš einu ótvķrętt śt frį gildi hennar ķ framkvęmd į grundvelli dómafordęma og įkvęša 1. mgr. 33. gr. laga nr. 3/1878.
Ķ 2. mgr. 116. gr. er aš finna įkvęši sem svara til 1.–3. mgr. 118. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 3. mgr. 116. gr. koma fram hlišstęšar reglur og nś verša leiddar af 1. mgr. 24. gr. laga nr. 6/1978 ķ samanburši viš 34. gr. laga nr. 3/1878. Ķ žessum efnum er žó gert rįš fyrir žvķ ķ frumvarpinu aš afnumin verši sérstök undantekningarregla, sem kemur fram ķ nefndri 1. mgr. 24. gr., enda hefur henni ekki veriš beitt ķ framkvęmd og veršur hśn aš auki aš teljast ķ nokkurri andstöšu viš almennar réttarfarsreglur.
Ķ 4. mgr. 116. gr. er efnislega aš finna sömu reglu og nś kemur fram ķ 1. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 74. gr. laga nr. 6/1978. Ķ tengslum viš hana mį nefna aš ķ frumvarpinu er ekki gert rįš fyrir öšrum sérreglum um naušungarsölu į eignum žrotabśa eins og nś mį finna ķ 2. mgr. 73. gr., 2. mgr. 74. gr. og 75.–77. gr. laga nr. 6/1978, enda veršur ekki séš hverjum tilgangi žęr ęttu aš žjóna.
Ķ žessu įkvęši frumvarpsins er aš finna reglur um kröfulżsingar į hendur žrotabśum, žar į mešal um efni kröfulżsinga, fylgigögn meš žeim og réttarįhrif žeirra. Žessar reglur eiga sér ekki nema aš litlu leyti hlišstęšur ķ įkvęšum laga nr. 6/1978, en žó mį benda į 107. gr. laganna ķ žessu sambandi.
Efni 117. gr. frumvarpsins er ķ samręmi viš venjubundin višhorf ķ fręšikenningum og framkvęmd. Įkvęšiš į sér hlišstęšu ķ 57. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. og žykir hér mega lįta viš žaš sitja aš vķsa til umfjöllunar um žaš įkvęši ķ athugasemdum viš umrętt frumvarp.
Ķ upphafi 118. gr. kemur fram meginreglan um afleišingar af žvķ aš kröfu sé ekki lżst innan kröfulżsingarfrests viš gjaldžrotaskipti, en slķk vanlżsing hefur aš jafnaši ķ för meš sér aš krafa glatist gagnvart žrotabśi. Žessi regla kemur fram meš óbeinum hętti ķ įkvęšum 111. gr. laga nr. 6/1978, en byggt hefur veriš į henni ķ žvķ horfi, sem fram kemur ķ upphafi 118. gr. frumvarpsins, um langan aldur ķ dómaframkvęmd og fręšikenningum.
Undantekningar frį meginreglunni um aš krafa tapist gagnvart žrotabśi meš vanlżsingu koma fram fram ķ sex tölulišum ķ 118. gr. auk žess aš ein undantekningin til višbótar felst ķ upphafsoršum įkvęšisins žar sem vķsaš er til žess aš krafa tapist ekki ef henni veršur fylgt eftir gagnvart žrotabśi eftir įkvęšum 116. gr. Žęr undantekningar, sem hér um ręšir, eiga sér żmist hlišstęšur ķ 111. gr. laga nr. 6/1978 eša ólögfestum fordęmisreglum, og veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist sérstakra skżringa hér.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins er fjallaš um skrį sem skiptastjóra er ętlaš aš gera um lżstar kröfur eftir lok kröfulżsingarfrests og skiptafund sem hann heldur sķšan til aš leggja skrį sķna fram. Žessar reglur fela nįnar ķ sér hvernig stašiš sé aš žvķ aš komast aš nišurstöšu um žaš hvort lżst krafa verši višurkennd viš gjaldžrotaskiptin og žį eftir atvikum hvernig hśn verši višurkennd.
Reglur 119. og 120. gr. eru ķ nęr öllum atrišum sama efnis og įkvęši 108.–110. gr. laga nr. 6/1978 eins og žeim hefur veriš beitt ķ framkvęmd. Rétt er žó aš benda į aš ķ frumvarpinu er skiptastjóra ętlaš aš halda skiptafund til aš fjalla um kröfuskrį, eins og reyndar ašra skiptafundi viš gjaldžrotaskipti, en ķ įkvęšum nśgildandi laga er hérašsdómara fališ aš halda skiptafund ķ žessu skyni. Žį er einnig rétt aš benda į aš ķ frumvarpinu er gert rįš fyrir aš įgreiningur um višurkenningu lżstra krafna komi til kasta hérašsdómara eftir reglum 171. gr., en rekstur sérstakra dómsmįla til aš fį leyst śr sams konar įgreiningsefnum į sér ašeins annan ašdraganda eftir lögum nr. 6/1978. Aš öšru leyti mį geta žess aš įkvęši 119. og 120. gr. frumvarpsins eru hlišstęš įkvęšum 59. og 60. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., en ķ athugasemdum viš žaš frumvarp er fjallaš aš nokkru um einstök atriši žeirra įkvęša. Žykir žvķ mega lįta viš žaš sitja aš vķsa hér aš öšru leyti til žeirrar umfjöllunar.
Hér er aš finna sérreglu um hvernig afstaša verši tekin til kröfu sem fyrst kemur fram eftir lok kröfulżsingarfrests viš gjaldžrotaskipti. Sambęrilega reglu er ekki aš finna ķ lögum nr. 6/1978, en ķ įkvęšum 121. gr. frumvarpsins er tekiš miš af žvķ hvernig hafi veriš stašiš aš verki ķ žessum efnum ķ framkvęmd.
Sams konar regla og hér um ręšir kemur fram ķ 61. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl.
Ķ 122.–130. gr. frumvarpsins, sem mynda XIX. kafla žess, er fjallaš um stjórn žrotabśs og rįšstöfun hagsmuna žess viš gjaldžrotaskiptin. Ķ žessum įkvęšum er gert rįš fyrir aš skiptastjóri hafi meš höndum daglega stjórn į mįlefnum žrotabśs, varšveiti eignir žess, annist sölu eša ašra rįšstöfun eigna, gęti hagsmuna bśs ķ samskiptum viš ašra og komi fram śt į viš sem fyrirsvarsmašur žess ķ alla staši. Valdiš til aš taka įkvaršanir um žessi mįlefni žrotabśs er hins vegar aš nokkru ķ höndum lįnardrottna, sem geta lįtiš til sķn taka į skiptafundum, en aš öšru leyti ķ höndum skiptastjóra. Ķ frumvarpinu er ętlast til žess aš skiptastjóri haldi einkum skiptafundi meš lįnardrottnum ķ žvķ skyni aš gera žeim grein fyrir rįšageršum sķnum um vęntanlegar rįšstafanir og žeim ašgeršum sem hann hefur žegar gripiš til, en į žessum fundum geti lįnardrottnar komiš fram tillögum ķ žessum efnum og eftir atvikum tekiš įkvaršanir sem binda skiptastjóra. Eins gęti skiptastjóri haldiš skiptafund gagngert til žess aš lįta lįnardrottna taka įkvöršun um mįlefni sem hann telur óheppilegt aš rįša til lykta sjįlfur.
Reglur frumvarpsins ķ žessum efnum fela ekki ķ sér teljandi breytingar frį žeirri framkvęmd sem hefur mótast į grundvelli įkvęša laga nr. 6/1978. Žess veršur aš vķsu aš geta ķ žessu sambandi aš ķ frumvarpinu er gert rįš fyrir aš skiptastjórar haldi žį skiptafundi, sem hér er um aš ręša, ķ staš hérašsdómara eftir nśgildandi lögum, en žessi breyting er ķ reynd ašeins formlegs ešlis, enda hafa skiptastjórar ķ reynd haft veg og vanda aš fundum sem žessum ķ framkvęmd. Meš įkvęšum frumvarpsins er hins vegar leitast viš aš fęra lagareglur nęr žeim bśningi sem framkvęmd hefur tekiš į sig į undanförnum įrum, en ķ žvķ sambandi gętir žess öšru fremur aš ķ frumvarpinu er dregiš nokkuš śr žżšingu skiptafunda varšandi įkvöršunartöku um hagsmuni žrotabśa, enda hefur reynslan ķ framkvęmd gefiš eindregiš til kynna aš lįnardrottnar hafi mjög takmarkašan įhuga af virkum afskiptum af žessu. Aš öšru leyti mį nefna aš ķ žessum įkvęšum frumvarpsins er tekin skżrari afstaša en ķ nśgildandi lögum til nokkurra įlitaefna, sem hafa veriš uppi ķ framkvęmd, auk žess aš ķ 129. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir sérreglum um rįšstöfun vešsettra eigna, sem eiga sér ekki hlišstęšu ķ nśgildandi lögum.
Rétt er aš taka fram aš įkvęši XIX. kafla eru aš verulegu leyti samsvarandi įkvęšum IX. kafla frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. Ķ athugasemdum viš žaš frumvarp er almennt fjallaš nokkuš um einstök atriši hvers įkvęšis um sig, en sś umfjöllun getur aš meira eša minna įtt viš um sambęrileg įkvęši ķ žessu frumvarpi. Ķ žessum efnum veršur žó aš taka tillit til žess ešlismunar į reglum žessara tveggja frumvarpa aš ķ frumvarpi til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. er gert rįš fyrir aš heimildir skiptastjóra til sjįlfstęšra įkvaršana verši öllu takmarkašri en męlt er fyrir um ķ žessu frumvarpi, en aš sama skapi séu žį skiptafundir oftar haldnir og afskipti žeirra aš mun meiri af bśstjórn. Sś skipan umrędds frumvarps į rętur aš rekja til žess tillits, sem žarf aš taka til hagsmuna erfingja af bśstjórn ķ dįnarbśum, en sambęrilegar žarfir eru aš sjįlfsögšu ekki fyrir hendi viš gjaldžrotaskipti.
Ķ 122. gr. frumvarpsins mį finna almenn fyrirmęli um forręši skiptastjóra į hagsmunum žrotabśs og helstu atrišin sem hann veršur aš gęta aš ķ störfum sķnum. Žessi fyrirmęli eiga sér aš verulegu leyti samsvörun ķ 1. mgr. 91. gr. laga nr. 6/1978 og veršur ekki séš aš einstök atriši žeirra žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 1. mgr. 123. gr. er kvešiš į um aš skiptastjóri eigi aš hefjast handa um rįšstöfun eigna og réttinda žrotabśs svo fljótt sem verša mį eftir skipun sķna, en sérstaklega er žó tekiš fram aš hann geti frestaš slķkum ašgeršum um sinn ef hann telur žaš hagkvęmara eša žjóna betur hagsmunum lįnardrottna meš žvķ aš slķk biš geti leitt til aš žrotabśiš beri meira śr bżtum fjįrhagslega en meš rįšstöfun žegar ķ staš. Žį er einnig męlt fyrir um skyldu skiptastjóra til aš slį rįšstöfunum į frest, ef žrotamašurinn hefst handa um naušasamningsumleitanir viš gjaldžrotaskiptin, aš žvķ leyti sem rįšstafanirnar kynnu aš vera ķ andstöšu viš tilgang samningsumleitana, en um sömu skyldu vęri og aš ręša aš žvķ leyti sem horfur žęttu į aš gjald
Ķ 2. og 3. mgr. 123. gr. er aš finna reglur um mešferš eigna sem eru ķ vörslum žrotabśs og óvissa er um hverjum tilheyri. Žessar reglur eru um margt sambęrilegar įkvęšum 71. og 72. gr. laga nr. 6/1978, en ķ 2. mgr. 123. gr. er žó aš finna nżmęli um ašdragandann aš žvķ aš slķkum eignum verši rįšstafaš. Žessum nżmęlum er ętlaš aš stušla aš öruggari mešferš į žessum vettvangi, en ekki veršur séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 124. gr. koma fram reglur sem er ętlaš aš taka af skariš um žaš hvar mörkin standi milli valds skiptastjóra til aš taka įkvaršanir um hagsmuni žrotabśs upp į eindęmi sitt annars vegar og valds skiptafunda ķ žessum efnum hins vegar. Meginreglan ķ žessum efnum kemur fram ķ 1. mgr. 124. gr. meš samanburši viš įkvęši 2. mgr., en samkvęmt henni veršur skiptastjóri talinn bęr um aš taka įkvaršanir um alla hagsmuni žrotabśs, nema įkvöršun hafi įšur veriš tekin į skiptafundi um rįšstafanir sem žį voru enn ógeršar. Er enginn greinarmunur geršur hér į žvķ hvort įkvöršun varši stórfellda hagsmuni eša óverulega og heldur ekki į žvķ hvort um sé aš ręša įkvöršun um sölu eignar, mįlshöfšun, eftirgjöf réttinda eša önnur tiltekin atriši. Ķ lögum nr. 6/1978 er ekki aš finna skżrar reglur um skilin milli įkvöršunarvalds skiptastjóra annars vegar og skiptafunda hins vegar aš öšru leyti en žvķ aš leitt veršur af 4. mgr. 96. gr. laganna aš skiptafundur standi skiptastjóranum almennt framar ķ žessum efnum. Įkvęši 124. gr. frumvarpsins taka hins vegar miš af žvķ hvernig hafi veriš stašiš aš verki ķ žessu sambandi ķ framkvęmd.
Ķ 2. mgr. 124. gr. kemur aš öšru leyti fram aš skiptastjóri geti haldiš skiptafundi til aš fjalla um rįšstöfun į hagsmunum žrotabśs svo oft sem hann telur tilefni til, en ķ tveimur tilvikum er žó rįšgert aš honum sé žaš skylt. Annars vegar er męlt fyrir um skyldu skiptastjóra til aš taka žessi mįlefni upp į skiptafundi, sem er haldinn til aš fjalla um kröfuskrį, sbr. 5. tölul. 1. mgr. 85. gr. og 120. gr. Hins vegar ber honum aš efna til skiptafundar ef žess er krafist skriflega af hįlfu žeirra, sem fęru aš minnsta kosti meš fimmtung atkvęša į fundinum, en um atkvęšisrétt er nįnar męlt ķ 126. gr. Meš žessum hętti žykir nęgilega tryggt aš lįnardrottnar geti haft afskipti af bśstjórninni ef žeir telja tilefni til. Ķ sambandi viš žetta er rétt aš ķtreka žaš sem kom fram hér įšur ķ almennum athugasemdum aš ķ frumvarpinu er ekki gert rįš fyrir sérstökum kröfuhafanefndum til aš fylgjast meš bśstjórn skiptastjóra, svo sem finna mį heimild fyrir 92. gr. laga nr. 6/1978, enda er ekki vitaš um dęmi žess aš žeirrar heimildar hafi veriš neytt ķ framkvęmd.
Įkvęši 3. mgr. 124. gr. taka miš af verklagi sem oft er beitt ķ framkvęmd įn beinna fyrirmęla um žaš ķ lögum nr. 6/1978. Veršur ekki séš aš žau žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 125. er męltfyrir um žaš hverjir njóti réttar til aš sękja skiptafundi viš gjaldžrotaskipti. Meginreglan ķ žeim efnum kemur fram ķ 1. mgr. 125. gr. žar sem segir aš žaš séu kröfuhafar, sem hafi lżst kröfum fyrir skiptastjóra, sem njóti žessa réttar, enda hafi kröfum žeirra ekki įšur veriš hafnaš meš öllu. Žessu til višbótar kemur žó fram ķ 2. mgr. 125. gr. aš skiptastjóri geti heimilaš öšrum fundarsókn, en hér vęri aldrei um žaš aš ręša aš skiptastjóra yrši tališ skylt aš veita žeim sem žar greinir ašgang aš skiptafundi. Žessar reglur byggja einfaldlega į žvķ aš į skiptafundum er veriš aš fjalla um mįlefni sem varša almennt ekki hagsmuni annarra en lįnardrottna, en nęrvera annarra getur leitt til tafa į störfum fundar og jafnvel oršiš til óžęginda ef veriš er aš fjalla um einkamįlefni manna.
Įkvęši 1. og 2. mgr. 126. gr. um įkvöršun atkvęšisréttar į skiptafundum eru hlišstęš įkvęšum 1. mgr. 97. gr. og 98.–100. gr. laga nr. 6/1978 og žykja žvķ ekki žarfnast skżringa.
Ķ 3. mgr. 126. gr. er męlt fyrir um aš lįnardrottinn njóti ekki atkvęšisréttar į skiptafundi um mįlefni sem varša sérstaka hagsmuni hans sjįlfs. Sambęrileg regla kemur ekki fram ķ lögum nr. 6/1978 og hefur žaš leitt til óvissu um hvort fariš yrši svo aš sem hér er męlt fyrir. Hins vegar žykir vart geta orkaš tvķmęlis aš regla žessa efnis eigi rétt į sér.
Ķ 127. gr. er męlt fyrir um hvernig įkvaršanir verši teknar į skiptafundum, žar į mešal hver lįgmarksfundarsókn žurfi aš vera į skiptafundi til hann verši talinn fęr um aš taka bindandi įkvaršanir, hvernig brugšist verši viš ef įkvöršun fęst ekki į fundi og hvenęr mętti virša įkvöršun fundar aš vettugi. Žessum įkvęšum er aš nokkru ętlaš aš koma ķ staš 2. og 3. mgr. 97. gr. og 105. gr. laga nr. 6/1978, en aš öšru leyti snśa žau aš atrišum sem settar reglur hafa ekki nįš til. Žau eru nįnast samhljóša 70. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. og žykir žvķ mega vķsa hér um frekari skżringar til umfjöllunar um žį grein ķ athugasemdum viš žaš frumvarp.
Įkvęši žessarar greinar eru samhljóša 71. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., og žykir žvķ mega vķsa hér til umfjöllunar um žį grein ķ athugasemdum viš žaš frumvarp. Sambęrilegar reglur koma ekki fram ķ lögum nr. 6/1978, en žęr eru aš nokkru byggšar į venjum ķ framkvęmd.
Ķ žeim tilvikum žar sem žrotabśum hafa į annaš borš tilheyrt einhverjar eignir hefur sś ašstaša oft veriš uppi ķ framkvęmd aš vešbönd hafi hvķlt į eign fyrir kröfum sem nema hęrri fjįrhęš en söluandvirši hennar hefur getaš oršiš. Undir žeim kringumstęšum getur ešlilega ekki oršiš af sölu nema meš žvķ aš įhvķlandi veškröfum verši aš einhverju meira eša minna leyti aflétt, en til žess eru ašeins tvenn śrręši aš gildandi lögum. Annars vegar geta vešhafar aš sjįlfsögšu fellt sjįlfir nišur vešbönd sķn aš žvķ leyti sem žörf krefur til aš unnt verši aš selja eign, en hins vegar er unnt aš rįšstafa eign viš naušungarsölu į grundvelli d-lišar 1. tölul. 1. gr. laga nr. 57/1949, sem hefur ķ för meš sér aš vešbönd fyrir meira en söluveršinu falla brott, sbr. 1. mgr. 36. gr. nefndra laga. Žetta hefur leitt til žess aš ef eign žrotabśs er yfirvešsett žį er ašeins unnt aš selja hana į frjįlsum markaši meš velvild vešhafa, aš minnsta kosti žeirra sem eiga veškröfur sem söluveršiš hrekkur ekki til aš greiša. Ef umręddir vešhafar fįst hins vegar ekki til aš afmį vešbönd sķn sjįlfir veršur ekki komist hjį naušungarsölu jafnvel žótt ašeins einn af mörgum vešhöfum standi gegn frjįlsri sölu. Oft hefur žetta beinlķnis oršiš til žess aš ekki hafi veriš hęgt aš komast hjį naušungarsölu jafnvel žótt flestum eša öllum hlutašeigendum hafi mįtt vera ljóst aš slķk rįšstöfun eignar verši žeim til tjóns. Ķ framkvęmd hefur tilfinnanlega žótt vanta heimild til annarra śrręša undir žessum kringumstęšum žannig aš vešhafar hefšu ekki afgerandi vald til aš koma ķ veg fyrir frjįlsa sölu.
Ķ 129. gr. frumvarpsins er gerš tillaga til aš rįša bót į žeirri ašstöšu sem hér var lżst. Hśn felst ķ žvķ ķ stuttu mįli aš skiptastjóra verši heimilaš aš rįšstafa yfirvešsettri eign žrotabśs įn tillits til afstöšu einstakra vešhafa, en įšur veršur hann žó annašhvort aš fį samžykki fyrir sölunni hjį žeim vešhöfum, sem fengju ekki fullnustu af söluverši eignarinnar, eša aš gefa žeim sem fį ekki fullnustu og fįst ekki til aš afmį vešbönd sķn kost į aš ganga inn ķ framkomiš tilboš ķ eignina og gera eftir atvikum hęrra boš ķ hana. Ef vešhafi fęst hvorki til aš ganga inn ķ framkomiš tilboš né til aš bjóša betur er skiptastjóra heimilaš aš rįšstafa eigninni og hlutast sķšan sjįlfur til um aš vešböndin verši afmįš meš framvķsun gagna fyrir žvķ aš stašiš hafi veriš žannig aš verki sem nįnar er bošiš ķ fyrirmęlum 129. gr.
Telja veršur aš einstök atriši 129. gr. skżri sig sjįlf og žykir žvķ ekki įstęša til aš vķkja nįnar aš žeim hér.
Įkvęši 130. gr. eru aš mestu samhljóša įkvęšum 114. og 115. gr. laga nr. 6/1978 og veršur žvķ ekki séš aš žau žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ XX. kafla frumvarpsins, sem 131.–148. gr. heyra til, er gert rįš fyrir aš reglur um riftun rįšstafana žrotamanns og um endurgreišslu riftunaržola verši ķ öllum ašalatrišum óbreyttar frį žvķ sem męlt er fyrir um ķ VIII. kafla laga nr. 6/1978. Ķ frumvarpinu eru geršar nokkrar tillögur um breytingar, sem felast aš jafnaši ķ breyttu oršalagi įn žess aš um efnislegan mun sé aš ręša, en flestar ašrar tillögur um breytingar miša aš žvķ aš lögfesta reglur sem hefur veriš beitt ķ framkvęmd, t.d. įkvęši 143. gr. frumvarpsins. Af žessum sökum veršur ekki séš aš įstęša sé til aš skżra hér sérstaklega önnur atriši ķ įkvęšum žessa kafla frumvarpsins en žau sem fela ķ sér tillögur um efnislegar breytingar frį nśgildandi lögum.
Meš 131. gr. og 1. og 2. mgr. 132. gr. eru lagšar til óbreyttar reglur frį žeim sem koma fram ķ 51. og 52. gr. laga nr. 6/ 1978.
Ķ 3. mgr. 132. gr. er gert rįš fyrir sambęrilegri reglu og nś kemur fram ķ 60. gr. laga um réttindi og skyldur hjóna nr. 20/1923. Sś regla heimilar skuldheimtumönnum annars hjóna aš ganga aš hinu til fullnustu į kröfum sķnum ef žaš hjónanna, sem kröfurnar hvķla į, hefur gefiš nokkuš eftir af sķnum eignum eša tilkalli til eigna hins viš fjįrslit milli žeirra og hefur ekki gętt žess aš halda eftir nęgilegum fjįrmunum af sķnum eignum til aš standa skil į skuldum sķnum. Geta žį skuldheimtumenn gengiš aš hinu hjónanna aš žvķ marki, sem žaš fékk meiri eignir viš skiptin en nam réttum hluta žess. Regla 60. gr. laga nr. 20/1923 er ekki riftunarregla ķ hefšbundnum skilningi žar sem riftun žarf ekki aš fara fram, heldur geta skuldheimtumenn einfaldlega gengiš aš žvķ hjónanna sem fékk eignir umfram žaš sem honum bar. Žessi heimild skuldheimtumanna hefur heldur ekki veriš hįš žvķ aš bś žess hjónanna, sem kröfur žeirra hvķla į, hafi veriš tekiš til gjaldžrotaskipta og žeir frestir, sem gilda til mįlshöfšunar skv. VIII. kafla laga nr. 6/1978, hafa ekki įtt viš um žessa heimild.
Žar sem markmiš žeirrar reglu, sem nś er ķ 60. gr. laga nr. 20/1923, er aš vernda skuldheimtumenn žess hjónanna, sem gefur eftir réttindi sķn viš fjįrslit ķ žeim męli aš žaš eigi ekki eftir nęgar eignir til greišslu skulda sinna, og žetta markmiš er žaš sama og riftunarreglna viš gjaldžrotaskipti, er lagt til aš įkvęšiš verši fellt inn ķ XX. kafla žessa frumvarps. Af žeirri tilfęrslu reglunnar leišir aš henni verši ekki beitt nema viš gjaldžrotaskipti og aš auki ęttu almennar reglur um fresti į žessum vettvangi žį viš, bęši um aš réttindaafsališ fari fram innan tiltekins tķmabils fyrir frestdag og aš mįl verši höfšaš til riftunar innan žess frests sem tilgreindur er ķ 148. gr. frumvarpsins.
Ķ 133.–137. gr. eru įkvęši 53.–57. gr. laga nr. 6/1978 tekin upp efnislega óbreytt meš tveimur undantekningum.
Annars vegar er gert rįš fyrir aš heimildir til riftunar verši rżmkašar lķtils hįttar ķ 134. gr. Samkvęmt 54. gr. laga nr. 6/1978 er heimilt aš rifta greišslu skuldar į sķšustu sex mįnušum fyrir frestdag, m.a. ef greišslan hefur rįšiš śrslitum um greišslugetu žrotamannsins. Ekki er kunnugt um aš žessari riftunarreglu hafi veriš beitt ķ framkvęmd, enda veršur aš telja aš oršalag hennar leggi svo strangar kröfur į heršar žess, sem krefst riftunar, aš erfitt sé aš sjį fyrir tilvik žar sem reglunni yrši beitt. Mį žvķ ętla aš reglan hafi lķtiš sem ekkert sjįlfstętt gildi viš hliš annarra riftunarreglna, eins og oršalag hennar er nś. Žvķ er lögš til sś breyting į oršalagi žessa įkvęšis aš riftun verši hįš žvķ aš greišsla hafi skert greišslugetu žrotamanns verulega. Viš žetta mundu möguleikar til aš beita reglunni aukast, en žó ber aš leggja įherslu į aš oršalagsbreytingin felur ašeins ķ sér stigsmun en ekki ešlismun, og er žess ekki aš vęnta aš reglunni yrši oft beitt til aš rifta rįšstöfunum žrotamanns.
Hins vegar er lagt til ķ nišurlagi 1. mgr. 137. gr., sem aš öšru leyti er sama efnis og 1. mgr. 57. gr. laga nr. 6/1978, aš frestur verši lengdur śr žremur mįnušum ķ sex mįnuši. Ķ žvķ felst einungis aš frestur žessi verši samręmdur frestum ķ öšrum įkvęšum žessa kafla, enda veršur ekki séš aš rök séu til žess aš hafa annan frest ķ žessu tilviki en öšrum.
Įkvęši 138. gr. eru sama efnis og 58. gr. laga nr. 6/1978, aš frįtöldum oršalagsbreytingum, og žvķ aš įkvęši 3. mgr. 24. gr. laganna um brottfall kyrrsetningar vegna gjaldžrotaskipta eru tekin hér upp, enda eiga žau efnislega betur viš ķ samhengi viš önnur fyrirmęli 138. gr. frumvarpsins en žar sem žeim er skipaš ķ nśgildandi lögum. Žį skal žess getiš aš ķ frumvarpinu er ekki gert rįš fyrir sambęrilegri reglu viš 3. mgr. 58. gr. laga nr. 6/1978 žar sem ekki veršur talin įstęša til aš žaš undantekningarįkvęši verši įfram ķ lögum.
Įkvęši 139.–142. gr. eru efnislega eins og 59.–63. gr. laga nr. 6/1978.
Regla 143. gr. į sér ekki hlišstęšu ķ lögum nr. 6/1978, en hśn er ķ samręmi viš žaš sem tķškaš hefur veriš ķ framkvęmd og styšst viš fręšikenningar ķ žessum efnum.
Įkvęši 1. mįlsl. 143. gr. miša viš žaš aš žeim sem er gert aš sęta riftun, beri, aš inna af hendi endurgreišslu sķna til žrotabśsins alveg óhįš žvķ hvenęr skiptum kunni aš ljśka og hvaš hann kunni žį aš fį upp ķ hugsanlegar kröfur sķnar į hendur bśinu. Er žannig gert rįš fyrir žvķ aš riftunaržoli njóti ekki réttar til skuldajafnašar gagnvart endurgreišslukröfunni. Hefur rķkt nokkur óvissa um žetta ķ framkvęmd og žykir naušsynlegt aš taka af tvķmęli meš žvķ aš setja um žetta įkvešnar reglur. Er tępast hęgt aš sjį aš reglan geti veriš meš öšrum hętti til žess aš jafnręšis sé gętt milli kröfuhafa og riftunaržoli fįi greišslu sķna um leiš og ašrir kröfuhafar.
Er einnig lagt til ķ 143. gr. aš riftunaržoli geti komiš aš upphaflegri kröfu sinni į hendur žrotabśinu mišaš viš stöšu hennar viš upphaf skipta žannig aš hann verši ķ öllu tilliti jafnsettur öšrum kröfuhöfum.
Įkvęši 144.–148. gr. eru sama efnis og reglur 64.–68. gr. laga nr. 6/1978 og žarfnast žvķ ekki frekari skżringa.
Ķ XXI. kafla frumvarpsins, sem 149.–153. gr. heyra til, er fjallaš um heimildir žrotamanns, eftir atvikum stjórnar gjaldžrota félags eša stofnunar, til aš leita naušasamnings viš gjaldžrotaskipti. Žessum reglum frumvarpsins er ętlaš aš koma ķ staš įkvęša II. kafla laga nr. 19/1924, en žęr eiga sér fremur fyrirmyndir ķ danskri löggjöf en aš teljandi skyldleika gęti viš nśgildandi reglur. Eins og fram kemur ķ 2. mgr. 149. gr. er gengiš śt frį aš reglum 3. žįttar frumvarpsins verši almennt beitt um naušasamningsumleitanir viš žessar ašstęšur, žannig aš efni XXI. kafla er ķ reynd bundiš viš aš lżsa naušsynlegum frįvikum frį nefndum meginįkvęšum frumvarpsins um naušasamninga. Rétt er aš nefna aš ķ framkvęmd hefur hverfandi lķtiš reynt į reglur um gerš naušasamninga viš gjaldžrotaskipti og viršist ekki teljandi įstęša til aš vęnta žess aš breyting yrši žar į žótt frumvarp žetta verši aš lögum.
Ķ 149. gr. koma fram almenn fyrirmęli um gerš naušasamninga viš gjaldžrotaskipti. Er žannig ķ 1. mgr. męlt fyrir um tilvist heimildar til žessa og afmarkaš į hvaša tķmaskeiši gjaldžrotaskipta hśn teljist fyrir hendi. Aš įkvęšum 2. mgr. hefur žegar veriš vikiš, en ķ 3. mgr. er męlt fyrir um aš skiptastjóri gegni sama hlutverki viš naušasamningsumleitanir viš gjaldžrotaskipti eins og umsjónarmašur eftir fyrirmęlum 3. žįttar. Žess nįnast sjįlfgefna atrišis er žó getiš aš skiptastjóri fari eftir sem įšur meš forręši į mįlefnum žrotabśs žótt leitaš sé naušasamnings. Ķ 4. mgr. er sķšan greint frį žvķ hvernig įkvarša eigi fresti eftir fyrirmęlum 3. žįttar, sem taka miš af deginum sem śrskuršur gengur um heimild til naušasamningsumleitana, žegar žeim yrši beitt viš ašstęšur XXI. kafla.
Ķ 150. gr. er męlt fyrir um hvernig žrotamašur eigi aš bera sig aš, ef hann vill leita naušasamnings, hver gögn hann žurfi aš lįta af hendi ķ tengslum viš žaš og hvernig skiptastjóri leggi mat į žaš hvort samningsumleitanir megi fara fram. Heimilaš er sérstaklega aš bera neitun skiptastjóra um framkvęmd samningsumleitana undir hérašsdómara. Veršur ekki séš aš einstök atriši 150. gr. žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 151. gr. er sķšan męlt fyrir um undirbśning aš žvķ aš frumvarp žrotamanns til naušasamnings verši boriš undir atkvęši į sérstökum skiptafundi ķ žrotabśinu og ķ 152. gr. er kvešiš į um hvernig atkvęšagreišslan sjįlf fari fram. Reglur žessara įkvęša leiša ķ öllum ašalatrišum til žess aš eins sé fariš aš į žessum vettvangi eins og viš naušasamningsumleitanir endranęr, en žó er vert aš vekja hér sérstaka athygli į tveimur frįvikum frį žvķ. Annars vegar veršur aš gefa žvķ gaum varšandi įkvęši 2. mgr. 151. gr. og 1. mgr. 152. gr. aš įkvöršun atkvęšisréttar um samningsfrumvarp byggir į talsvert öšrum grunni en almennar reglur 46. og 48. gr., meš žvķ aš žegar naušasamnings vęri leitaš eftir XXI. kafla vęri įšur bśiš aš gefa śt innköllun vegna gjaldžrotaskiptanna og fara aš meira eša minna leyti meš lżstar kröfur eftir reglum 119. og 120. gr. Er žvķ ólķku saman aš jafna hver lķkindi séu fyrir aš deilur geti risiš um atkvęšisrétt ķ žessum tveimur tilvikum. Hins vegar er rétt aš vekja athygli į žvķ aš ef deilur rķsa į annaš borš um atkvęšisrétt viš samningsumleitanir eftir XXI. kafla, sem gęti nįnast eingöngu stafaš af žvķ aš deilt vęri um atkvęši ķ skjóli kröfu, sem ekki vęri enn śtkljįš um hvort fįist višurkennd viš gjaldžrotaskiptin, og įgreiningsatkvęši gętu rįšiš nišurstöšu um samžykki samningsfrumvarps, žį kęmi ekki til kasta sérreglna 4. mgr. 52. gr. um atkvęšatalningu, heldur er rįšgert ķ 2. mgr. 152. gr. aš leyst verši śr viškomandi įgreiningsefnum eftir almennum reglum um mešferš krafna viš gjaldžrotaskipti įšur en endanleg nišurstaša fengist um samžykki frumvarpsins. Žetta į rętur aš rekja til žess aš viš gjaldžrotaskiptin žyrfti hvort eš er aš fį leyst śr viškomandi įgreiningsefnum eftir reglum 2. mgr. 120. gr., sbr. 171. gr., žar sem kröfulżsing viš gjaldžrotaskipti veitir lįnardrottni rétt til fullnustu ef krafa hans er višurkennd, gagnstętt žvķ sem į viš um kröfulżsingu viš naušasamningsumleitanir įn gjaldžrotaskipta.
Ķ 1. mgr. 153. gr. er męlt fyrir um aš ekki žurfi aš auglżsa eša tilkynna sérstaklega žótt samningsfrumvarp žrotamanns hljóti ekki samžykki eša kröfu hans um stašfestingu naušasamnings verši hafnaš, enda er męlt fyrir um auglżsingu um lok gjaldžrotaskipta ķ 2. mgr. 162. gr., sem fęli ķ sér nęgilega opinberun į žvķ ķ fyllingu tķmans aš naušasamningur hafi ekki komist į. Ķ 2. mgr. 153. gr. er aš mestu vķsaš til almennra reglna IX. kafla um žaš hvernig verši stašiš aš stašfestingu naušasamnings viš gjaldžrotaskipti, en ķ žessu įkvęši er męlt fyrir um žaš sérstaka skilyrši fyrir stašfestingu naušasamnings viš žessar ašstęšur aš kröfur skv. 109.–112. gr. žurfi aš vera greiddar, trygging verši sett fyrir žeim eša hlutašeigandi kröfuhafar samžykki beinlķnis stašfestingu naušasamnings įn greišslu eša tryggingar. Žessi sérregla er sama efnis og įkvęši 2. mgr. 27. gr. laga nr. 19/1924.
Ef naušasamningur kemst į viš gjaldžrotaskipti leišir hann til žess aš gjaldžrotaskiptum ljśki žegar ķ kjölfariš, sbr. 1. mgr. 154. gr., en žį fengi žrotamašurinn, eftir atvikum stjórn félags eša stofnunar, aftur forręši į hagsmunum sķnum og žęr eignir žrotabśsins ķ hendur sem hefši ekki enn veriš rįšstafaš.
Ķ 154.–165. gr., sem mynda XXII. kafla frumvarpsins, er fjallaš um śthlutun til kröfuhafa viš gjaldžrotaskipti og lok skiptanna. Reglur žessa kafla samsvara ķ öllum ašalatrišum įkvęšum XVIII. kafla laga nr. 6/1978, en aš frįtöldu žvķ aš įkvęši frumvarpsins rįšgera ekki afskipti hérašsdómara af žessum atrišum, gagnstętt žvķ sem gildir eftir lögum nr. 6/1978, felast flestar tillögur um breytingar frį nśgildandi lögum hér żmist ķ öšru oršalagi einstakra įkvęša, breyttri efnisröš žeirra eša ašlögun reglnanna aš žvķ sem venjur hafa myndast um ķ framkvęmd. Veršur žvķ ekki séš aš tilefni sé til teljandi athugasemda viš einstök įkvęši XXII. kafla nema žar sem frekari breytingar eru rįšgeršar en žetta į viš um.
Ķ 154. gr. er męlt fyrir um sams konar mįlalok viš gjaldžrotaskipti og nś er kvešiš į um ķ 121. gr. laga nr. 6/1978, meš žvķ aš naušasamningur komist į viš gjaldžrotaskipti eša allar lżstar kröfur verši afturkallašar. Efnislegar breytingar eru ekki lagšar til ķ žessum efnum frį žvķ sem hefur tķškast ķ framkvęmd į grundvelli nśgildandi reglna.
Įkvęši 155. gr. um lok gjaldžrotaskipta į eignalausum eša mjög eignalitlum žrotabśum eru sambęrileg reglum 120. gr. laga nr. 6/1978. Įkvęši 155. gr. eru žó til muna fyllri aš žvķ leyti aš męlt er žar beinlķnis fyrir um atriši sem hefur žótt mega draga įlyktanir um af reglum nefndrar 120. gr. ķ framkvęmd.
Ķ 156. gr. er męlt fyrir um hvenęr og hvernig stašiš verši aš greišslu į kröfum og eftir atvikum greišslu upp ķ žęr įšur en gjaldžrotaskiptum er lokiš meš formlegri śthlutunargerš. Įkvęšin um žetta fela ķ sér rįšagerš um sömu tilhögun og hefur veriš višhöfš ķ framkvęmd į grundvelli 122. og 123. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ žessari grein frumvarpsins er męlt fyrir um heimildir skiptastjóra til aš įkveša aš ljśka skiptum žótt enn kunni aš vera óśtkljįš hvernig fari um višurkenningu einstakra krafna į hendur žrotabśinu eša žrotabśiš telji til réttinda sem žaš getur ekki enn rįšiš yfir. Žegar žannig stendur į er gert rįš fyrir aš skiptastjóri taki frį fé til aš męta umdeildum kröfum og eftir atvikum til aš standa straum af vęntanlegum śtgjöldum vegna mešferšar eigna, sem sķšar komast ķ hendur žrotabśsins, en aš öšru leyti veršur skiptum lokiš eftir almennum reglum meš fyrirvara um aš til endurupptöku komi į sķšari stigum. Samsvarandi heimildir felast nś ķ 124. og 126. gr. laga nr. 6/1978, en gagnstętt žvķ sem rįšgert er ķ 157. gr. frumvarps er beiting žeirra hįš įkvöršun hérašsdómara. Žį mį vekja athygli į žvķ aš ķ 157. gr. er tekiš beinlķnis fram aš skiptastjóra sé ętlaš aš fylgja réttindum žrotabśsins eftir žótt skiptum verši lokiš eftir žessum heimildum, en žetta hefur veriš gert ķ framkvęmd žótt ekki sé berum oršum męlt fyrir um žaš ķ įkvęšum laga nr. 6/1978.
Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins er męlt fyrir um žau almennu mįlalok sem verša viš gjaldžrotaskipti žegar eignir eru į annaš borš fyrir hendi til greišslu krafna. Žau eiga sér staš meš žvķ aš gert er frumvarp til śthlutunar śr žrotabśi, sem sķšan er lagt fram į skiptafundi žar sem hlutašeigendum gefst kostur į aš hafa uppi athugasemdir viš efni žess eša mótmęli gegn žvķ, en komi ekki fram mótmęli gegn frumvarpinu veršur skiptum lokiš žį žegar į grundvelli žess. Žį er męlt fyrir um žaš ķ 3.–5. mgr. 160. gr. hvernig fariš verši aš ef mótmęli koma fram gegn frumvarpi, en slķkt gerist sįrasjaldan ķ framkvęmd.
Meš žeim fyrirvara enn į nż aš hérašsdómara sé ekki ętlaš aš hafa afskipti af mįlalokum viš gjaldžrotaskipti, nema įgreiningur verši um žau, er gert rįš fyrir aš įkvęši 158.–160. gr. leiši til nįnast óbreyttrar framkvęmdar frį žeirri sem tķškast eftir fyrirmęlum 127., 128. og 130. gr. laga nr. 6/1978. Ķ žessum įkvęšum frumvarpsins eru žó ķtarlegri reglur um efni frumvarps til śthlutunar, sem styšjast viš fastar venjur ķ framkvęmd, og um mešferš įgreinings um žaš, en um žaš atriši eru nįnast engin fyrirmęli ķ nśgildandi lögum. Aš öšru leyti žykir mega vķsa hér til žess aš įkvęši 158.–160. gr. eru nįnast samhljóša įkvęšum 78.–80. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., en ķ athugasemdum viš žaš frumvarp er vikiš mun nįnar aš einstökum atrišum sem eru žessum įkvęšum sameiginleg.
Ķ 161. gr. er gert rįš fyrir žvķ aš skiptastjóri eigi aš inna af hendi greišslur til kröfuhafa, sem hefur veriš kvešiš į um ķ frumvarpi til śthlutunar, tafarlaust eftir aš skiptum er lokiš meš samžykki žess. Tekiš er beinlķnis fram aš skiptastjóri eigi aš senda žessar greišslur hlutašeigendum, en aš auki er męlt sérstaklega fyrir um hvernig bregšast eigi viš ef ekki reynist unnt aš koma greišslu til skila meš žessum hętti og ef lįnardrottinn afsalar sér greišslu eša endursendir hana. Žessi įkvęši eru ķ nęr öllum atrišum ķ samręmi viš fastar venjur sem hafa myndast ķ žessum efnum ķ framkvęmd, en sś framkvęmd hefur vikiš um margt frį reglum laga nr. 6/1978 og gera įkvęši frumvarpsins žaš žvķ aš sama skapi. Ķ žessu sambandi mį einkum minnast annars vegar į žaš aš eftir 129. gr. laganna er ekki ętlast til aš kröfuhafar fįi greitt fyrr en aš lišnum žriggja mįnaša įfrżjunarfresti sem byrjar aš lķša viš lok skipta. Žeirri reglu hefur svo til aldrei veriš fylgt, enda žjónar hśn ekki neinum sżnilegum tilgangi, en hśn gęti enn sķšur įtt viš eftir įkvęšum žessa frumvarps ķ ljósi žess aš framkvęmd gjaldžrotaskipta yrši aš engu leyti talin dómsathöfn sem gęti sętt įfrżjun til Hęstaréttar. Hins vegar mį nefna aš ķ 130. gr. laga nr. 6/1978 viršist vera gert rįš fyrir žeirri tilhögun aš lįnardrottnar verši aš vitja greišslna eftir śthlutunargerš, en žetta er reyndar ekki meš öllu tvķmęlalaust eftir oršalagi nefnds įkvęšis. Allt aš einu hefur allar götur frį gildistöku laganna veriš stašiš žannig aš verki, sem męlt er fyrir ķ 161. gr. frumvarpsins, aš greišslur hafi veriš sendar lįnardrottnum.
Ekki veršur séš aš įstęša sé til aš vķkja frekar aš einstökum atrišum 161. gr.
Ķ 162. gr. er męlt fyrir um žęr tilkynningar sem skiptastjóra er ętlaš aš standa aš um lok gjaldžrotaskipta. Annars vegar er rįšgert ķ 1. mgr. aš hann tilkynni hérašsdómara skriflega um lok skipta og lįti um leiš ķ té endurrit fundargeršar af skiptafundi žar sem skiptum var lokiš og śthlutunargerš eša yfirlit um fjįrreišur bśsins sem var lagt til grundvallar viš mįlalokin. Eftir ešli mįlsins er ekki um tilkynningar sem žessar aš ręša samkvęmt nśgildandi lögum žvķ hérašsdómara er ętlaš sjįlfum aš eiga žįtt aš skiptalokum. Hins vegar er gert rįš fyrir žvķ ķ 2. mgr. aš skiptastjóri fįi birta auglżsingu um skiptalokin ķ Lögbirtingablaši, en regla žessa įkvęšis er sama efnis og 1. mgr. 132. gr. laga nr. 6/1978.
Ķ 163. og 164. gr. er męlt fyrir um hvernig verši stašiš aš verki viš endurupptöku gjaldžrotaskipta, en til hennar gęti komiš vegna žess aš skiptum hafi įšur veriš lokiš įn žess aš öllum atrišum hafi veriš rįšiš til lykta, sbr. 157. gr., eša eign komi fram sem tilheyrir žrotabśinu en ekki var kunnugt um įšur en skiptum var lokiš. Fyrirmęli žessara greina taka miš af žvķ hvernig stašiš hefur veriš aš endurupptöku ķ framkvęmd, en žau eru aš mun ķtarlegri en įkvęši 126. og 131. gr. laga nr. 6/1978. Veršur ekki séš aš einstök atriši žessara įkvęša žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ 1. mgr. 165. gr. er tekiš fram aš gjaldžrotaskipti verši ekki endurupptekin ķ öšrum tilvikum en žeim sem įkvęši 163. og 164. gr. taki til, en meš žessari reglu eru tekin af öll tvķmęli um aš önnur atvik geti ekki leitt til endurupptöku, t.d. aš mistök hafi veriš gerš viš framkvęmd skiptanna eša aš žrotamašurinn greiši allar lżstar kröfur eftir lok skipta aš žvķ leyti sem žęr greiddust žar ekki. Ekki er męlt berum oršum fyrir um reglu sem žessa ķ įkvęšum laga nr. 6/1978, en gengiš hefur veriš śt frį gildi hennar ķ framkvęmd.
Ķ 2. mgr. 165. gr. er męlt fyrir um žaš hvernig fari um žęr kröfur, sem greišast ekki viš gjaldžrotaskipti, eša eftir atvikum žann hluta žeirra sem fęst ekki fullnęgt. Er kvešiš į um aš žrotamašurinn beri įbyrgš į kröfunum aš žessu leyti, en fyrningarfrestur į žeim byrji aš lķša į nż viš lok skipta eša eftir atvikum žegar kröfu var lżst, eftir žvķ hvort krafa hafi veriš višurkennd viš skiptin eša ekki. Meš žessum įkvęšum er ętlast til žess aš gjaldžrotaskiptin leiši til rofa į fyrningu, en sķšan byrji sį fyrningartķmi aš lķša į nż sem eigi viš um hverja kröfu um sig. Aš žessu leyti eru įkvęši 2. mgr. 165. gr. frįbrugšin reglum 133. gr. laga nr. 6/1978, meš žvķ aš žęr leiša til žess aš nżi fyrningartķminn į kröfunum, sem komi til vegna gjaldžrotaskipta, verši įvallt tķu įr og žaš įn tillits til žess hver fyrningartķmi hefši annars gilt um viškomandi tegund kröfu. Veršur aš telja žessa breyttu reglu ešlilegri, ekki sķst af tilliti til hagsmuna žrotamanns. Nefna mį aš įkvęši 2. mgr. 165. gr. geta eftir ešli sķnu ašeins tekiš til ašstęšna žegar um er aš ręša gjaldžrotaskipti į bśi einstaklings žvķ lok gjaldžrotaskipta į bśi félags eša stofnunar leiša til žess aš hśn verši endanlega afmįš, nema um sé aš ręša skiptalok eftir 154. gr. frumvarpsins, en į hvorn veginn sem vęri gęti eftir ešli mįlsins ekki reynt į žessa įbyrgš félags eša stofnunar eftir lok skipta.
Hér er um aš ręša fyrsta įkvęši 5. žįttar frumvarpsins žar sem fram koma reglur um hvernig leyst verši śr įgreiningsefnum fyrir dómstólum, sem rķsa ķ tengslum viš greišslustöšvun, naušasamningsumleitanir og gjaldžrotaskipti. Įkvęši 5. žįttar leiša til žess aš žaš verši aš mestu sams konar įgreiningsefni, sem komi til śrlausnar eftir sérreglum frumvarpsins um mįlsmešferš, og nś koma til śrlausnar eftir įkvęšum laga nr. 6/1978 og 19/1924, og mįlsmešferšin sem slķk yrši aš verulegu leyti įžekk eftir įkvęšum frumvarpsins eins og nś gildir eftir įkvęšum nefndra laga. Įkvęšum 5. žįttar er skipt ķ žrjį kafla, XXIII. kafla, sem fjallar um žaš hver įgreiningsefnin séu, sem komi til śrlausnar eftir sérreglum frumvarpsins. og hvern ašdraganda žaš hafi aš žau komi til kasta dómstóla, XXIV. kafla, sem fjallar um mįlsmešferšina fyrir hérašsdómi, og XXV. kafla, sem geymir reglur um mįlskot til ęšra dóms. Įkvęši 5. žįttar frumvarpsins eru ķ vel flestum atrišum hlišstęš įkvęšum 5. žįttar frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., sem tekur til sömu atriša į žeim vettvangi. Aš vķsu eru įkvęši XXIII. kafla žessa frumvarps frįbrugšin įkvęšum XVI. kafla frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. ķ żmsum atrišum, sem er óhjįkvęmilegt af tilliti til sérešlis annarra reglna hvors frumvarpsins fyrir sig, en įkvęši XXIV. og XXV. kafla žessa frumvarps eru nįnast samhljóša įkvęšum XVII. og XVIII. kafla umrędds frumvarps.
Įkvęši 166.–173. gr. žessa frumvarps, sem heyra til XXIII. kafla žess, geyma sem įšur segir annars vegar reglur um žaš hver žau įgreiningsefni séu, sem dómstólar leysi śr eftir reglum 5. žįttar, og hins vegar um žaš hvernig įgreiningsmįlin komi til kasta dómstóla. Um sķšarnefnda atrišiš mį segja aš almennt komi žessi mįl ķ hendur dómstóla eftir annarri af tveimur leišum. Żmist er um žaš aš ręša eftir XXIII. kafla aš gert sé rįš fyrir aš įgreiningur rķsi į dómžingi žar sem veriš er aš taka fyrir mįlefni eftir tilteknum įkvęšum 2.–4. žįttar frumvarpsins, og aš įgreiningsmįliš verši žį tekiš rakleitt til sérstakrar mešferšar, eša aš įgreiningur rķsi um afmörkuš atriši viš naušasamningsumleitanir eša framkvęmd gjaldžrotaskipta, sem veršur beint eftir sérstökum reglum til hérašsdóms til śrlausnar. Ķ sķšarnefndu tilvikunum er męlt fyrir um hvernig verši stašiš aš žvķ aš koma įgreiningsmįli ķ hendur hérašsdómara og hver gögn žurfi aš fylgja slķku erindi. Į hvorn veginn sem žessu er hįttaš fjalla įkvęši XXIII. kafla einnig aš nokkru um žaš hvernig dómari įkveši hver verši talinn sóknarašili og varnarašili ķ hverju afbrigši įgreiningsmįla og einnig mį finna ķ einstökum įkvęšum kaflans sérfyrirmęli um takmarkanir į heimildum til aš fresta vissum tegundum mįla.
Ķ 166. gr. koma fram reglur um įgreiningsmįl sem geta risiš ķ tengslum viš greišslustöšvun, en žau geta annars vegar komiš til meš žvķ aš lįnardrottinn mótmęli aš skuldara verši veitt heimild til įframhaldandi greišslustöšvunar. sbr. 16. gr., eša aš lįnardrottinn krefjist aš heimild skuldarans verši felld nišur, sbr. 26. gr. Vert er aš nefna ķ žessu sambandi aš mešferš beišni skuldara um heimild til įframhaldandi greišslustöšvunar fęri ekki eftir įkvęšum 5. žįttar ķ öšrum tilvikum en žeim, žar sem lįnardrottinn mótmęlir henni eftir reglum 16. gr., heldur eftir almennum įkvęšum III. kafla, og ekki yrši heldur fjallaš um nišurfellingu greišslustöšvunar eftir reglum 5. žįttar ķ öšrum tilvikum en žeim, sem 26. gr. varšar, heldur fęri um slķkt til fullnašar eftir reglum 24. og 25. gr.
Ķ žeim tveimur tilvikum, žar sem įgreiningur varšar heimild til greišslustöšvunar og sem įkvęši 166. gr. taka til, er um žaš aš ręša aš viškomandi mįlefni yršu žegar komin ķ hendur hérašsdómara til mešferšar įšur en ķ ljós kęmi aš įgreiningur vęri uppi. Žannig vęri hérašsdómari žegar aš fįst viš beišni skuldarans um įframhaldandi heimild til greišslustöšvunar žegar fram kęmu mótmęli lįnardrottins gegn henni skv. 16. gr., og hérašsdómari vęri aš taka fyrir kröfu lįnardrottins um nišurfellingu heimildar til greišslustöšvunar, sbr. 26. gr., žegar fram kęmi aš skuldari mótmęli slķkri kröfu. Įgreiningurinn sem slķkur risi žannig ķ bókstaflegum skilningi į dómžingi, eins og segir ķ upphafi 1. og 2. mgr. 166. gr. Dómarinn žyrfti žvķ ekki aš boša hlutašeigendur frekar til žinghalds um įgreininginn, heldur yrši brugšist viš mótmęlum į dómžingi meš žvķ aš beina mįlarekstrinum strax inn į brautir 166. gr. og XXIV. kafla.
Bęši ķ 1. og 2. mgr. 166. gr. koma fram reglur um žaš hvern beri aš telja sóknarašila og hvern varnarašila ķ dómsmįli sem kęmi til į žennan hįtt. Eftir atvikum gętu varnarašilar oršiš tveir eša fleiri ķ mįli skv. 1. mgr., en tekiš er fram aš ekki skipti mįli ķ žeim efnum hvort slķkir varnarašilar byggi mįlstaš sinn į sama grunni eša ekki.
Ķ 3. mgr. 166. gr. koma fram sérstakar reglur um mešferš mįla skv. 1. og 2. mgr. įkvęšisins, sem leiša til vissra frįvika frį almennu mįlsmešferšarreglunum ķ XXIV. kafla. Eftir upphafsoršum 3. mgr. yrši ašalreglan sś aš mįl yrši tekiš til śrskuršar žegar ķ žvķ žinghaldi, sem įgreiningur hefur komiš fram ķ, aš žvķ undangengnu aš mįlsašilum gęfist kostur į aš leggja fram gögn sem žeir hefšu mešferšis og tjį sig stuttlega um įgreiningsefniš įn žess aš um formlegan mįlflutning vęri aš ręša. Į hinn bóginn er gert rįš fyrir žvķ aš ef annar mįlsašilinn, eftir atvikum einn žeirra, krefst žess, žį beri dómaranum aš fresta mįlinu til nżs žinghalds, žar sem annars vegar yršu lagšar fram skriflegar greinargeršir beggja eša allra ašilanna og hins vegar fęri fram ašalflutningur mįlsins og yršu žį m.a. teknar munnlegar skżrslur į dómžingi ef žörf krefši. Frestun mįls til ašalflutnings mį hins vegar ekki vera til lengri tķma en žriggja sólarhringa, en žessi stutti frestur er settur af tillili til žess aš naušsyn ber til aš leyst verši śr žessum mįlefnum į sem skemmstum tķma, auk žess aš hann žykir naušsynlegur af tilliti til įkvęša 1. mgr. 17. gr. varšandi mįl skv. 1. mgr. 166. gr.
Aš öšru leyti en hér hefur veriš greint fęri mįlsmešferš ķ umręddum tilvikum eftir almennum reglum XXIV. kafla, en vegna sérfyrirmęla ķ 166. gr. mundi ekki reyna į reglur 174. og 175. gr. og vęntanlega aš auki fremur lķtiš į sum atriši ķ 176. og 177. gr.
Ķ 167. gr. koma fram reglur um įgreiningsmįl sem geta risiš ķ tengslum viš heimild til aš leita naušasamnings og leyst yrši śr ķ sérstöku dómsmįli eftir reglum 5. žįttar. Žau mįl, sem hér er um aš ręša, eru annars vegar žau sem stafa af kröfu lįnardrottins eša umsjónarmanns meš samningsumleitunum um aš heimild skuldara verši felld nišur, sbr. 42. gr., og hins vegar žau sem eiga rętur aš rekja til mótmęla gegn žvķ aš krafa skuldara um stašfestingu naušasamnings verši tekin til greina. Meš sama hętti og greint var frį ķ athugasemdum viš 166. gr. kęmu įgreiningsmįl sem žessi upp ķ tilvikum žar sem viškomandi mįlefni vęru žegar komin ķ hendur dómara til mešferšar og rķsa žannig įgreiningsefnin į dómžingi eins og segir ķ upphafi 1. og 2. mgr. 167. gr. Dómarinn tęki žvķ įgreiningsmįl sem žessi žegar ķ staš til sérstakrar mešferšar eftir nįnari fyrirmęlum 167. og XXIV. kafla.
Ķ tengslum viš reglur 167. gr. er rétt aš benda į aš ķ frumvarpinu er ekki gert rįš fyrir frekari heimildum til aš beina įgreiningsefnum ķ tengslum viš naušasamningsumleitanir til hérašsdómara en hér um ręšir, ef frį er talinn sį kostur aš leita mętti śrlausnar um kröfu um frįvikningu umsjónarmanns meš naušasamningsumleitunum ķ skjóli 169. gr., sbr. 2. mgr. 39. gr. og 3. mgr. 76. gr. Įgreiningsefnum um naušasamningsumleitanirnar sjįlfar, t.d. um atkvęšisrétt um samningsfrumvarp, yrši žvķ ekki skotiš śt af fyrir sig til dómstóla, en į žau mundi hins vegar mega reyna meš žvķ aš mótmęli yršu höfš uppi gegn kröfu um stašfestingu naušasamnings, sbr. 2. mgr. 167. gr., į žeim grunni aš ranglega hafi veriš stašiš aš framkvęmd samningsumleitana.
Ķ 1. og 2. mgr. 167. gr. koma fram sérstakar reglur um hver verši talinn sóknarašili aš įgreiningsmįlum sem žessum og hver varnarašili. Eftir atvikum gętu varnarašilar oršiš tveir eša fleiri ķ mįli skv. 2. mgr. 167. gr.
Ķ 3. mgr. 167. gr. er vķsaš til 3. mgr. 166. gr. um tiltekin frįvik frį almennum reglum XXIV. kafla um mešferš mįla skv. 1. og 2. mgr. 167. gr., en sérstaklega er žó tekiš fram aš fresta megi mįlum sem žessum til ašalflutnings ķ allt aš tvęr vikur ķ staš žeirra žriggja sólarhringa sem um ręšir ķ 3. mgr. 166. gr. Aš žessu frįtöldu mį vķsa hér til įšur framkominna athugasemda varšandi įkvęši 3. mgr. 166. gr.
Ķ 168. gr. er kvešiš į um mešferš įgreinings sem kann aš rķsa meš žvķ aš skuldari mótmęli kröfu lįnardrottins um aš bś hans verši tekiš til gjaldžrotaskipta žegar hśn yrši tekin fyrir į dómžingi, sbr. 4. mgr. 70. gr. Lķkt og ķ 166. og 167. gr. risi įgreiningur sem žessi eftir aš hérašsdómari vęri kominn meš mįlefniš ķ hendur, en eftir 168. gr. yrši brugšist viš įgreiningnum meš hlišstęšum hętti og męlt er fyrir um ķ nefndum įkvęšum. Dómari tęki žannig įgreiningsefniš žegar til śrlausnar eftir nįnari fyrirmęlum 168. gr. og XXIV. kafla og mundi leysa śr žvķ ķ śrskurši žar sem męlt vęri annašhvort fyrir um aš bś skuldarans vęri tekiš til gjaldžrotaskipta eša aš kröfu hlutašeigandi lįnardrottins žess efnis vęri hafnaš.
Ķ 1. mgr. 168. gr. kemur fram regla um hver verši talinn sóknarašili mįls sem žessa og hver varnarašili, en sķšan er vķsaš til įšur umręddrar reglu 3. mgr. 166. gr. um frįvik frį almennum reglum XXIV. kafla um mįlsmešferšina sem slķka. Žó er hér, lķkt og ķ 3. mgr. 167. gr., męlt fyrir um aš frestur til ašalflutnings ķ mįli af žessum toga megi vera allt aš tvęr vikur.
Ķ 76. gr. er fjallaš um heimildir žeirra, sem hafa uppi kröfur į hendur žrotabśi, til aš bera upp ašfinnslur um störf skiptastjóra viš hérašsdómara og eftir atvikum aš krefjast žess beinlķnis aš skiptastjóranum verši vikiš śr starfi. Samkvęmt 3. mgr. 76. gr. getur sį sem finnur aš störfum skiptastjóra krafist žess viš hérašsdómara aš hann taki afstöšu til kröfu um frįvikningu skiptastjóra ķ śrskurši sem mętti žį skjóta til ęšra dóms ef žvķ vęri aš skipta. Ķ 169. gr. er męlt nįnar fyrir um hvernig slķk krafa um formlegan śrskurš yrši höfš uppi. Samkvęmt 1. mgr. 169. gr. ber žeim sem ęskir śrskuršarins aš beina skriflegri kröfu til hérašsdómstólsins žar sem hlutašeigandi skiptastjóri var skipašur til starfa, en ķ henni veršur aš greina frį žeim atrišum, sem eru talin ķ 1.–3. tölul. 1. mgr. 169. gr., og skv. 2. mgr. 169. gr. verša žau gögn aš fylgja kröfunni, sem hśn er studd viš. Ķ 3. mgr. 169. gr. kemur fram aš hérašsdómari fari eftir reglum XXIV. kafla, žegar krafa ķ žessum bśningi hefur borist honum žannig aš undirbśningur aš rekstri mįlsins og mešferš žess fari eftir nefndum reglum. Ķ nišurlagi 3. mgr. er tekiš fram hvernig fari um ašild aš mįlum sem žessum.
Svo sem rįša mį af žessu eiga žau mįl, sem įkvęši 169. gr. taka til, sér nokkuš annan ašdraganda en žau sem reglur 166.–168. gr. nį til og įšur hefur veriš fjallaš um. Ķ tilvikum sem eiga undir 169. gr. er žannig ekki um žaš aš ręša aš įgreiningur komi upp um mįlefni, sem er įšur komiš ķ hendur hérašsdómara, heldur er mįlefninu beint til hans gagngert til aš fį leyst śr žvķ. Af žessum sökum tęki dómari ekki mįl sem žessi rakleitt til śrlausnar, lķkt og rįšgert er ķ 166.–168. gr., heldur yrši hann aš boša ašilanna til žinghalds um kröfuna eftir įkvęšum 174. og 175. gr. og fara upp frį žvķ meš mįliš eftir öšrum almennum reglum 24. kafla.
Rétt er aš ķtreka žaš hér, sem kom fram ķ athugasemdum viš 167. gr., aš įkvęšum 169. gr. mętti beita til aš fį leyst śr kröfu um frįvikningu umsjónarmanns meš naušasamningsumleitunum, en žetta leišir af tilvķsun 2. mgr. 39. gr. til almennra įkvęša XIII. kafla um skiptastjóra, sem felur m.a. ķ sér aš frįvikningarheimildin ķ 76. gr. getur įtt viš um umsjónarmann.
Ķ 170. gr. er męlt fyrir um mešferš tvenns konar įgreiningsefna sem kunna aš rķsa į dómžingi, annars vegar um kröfu skiptastjóra um skyldu žrotamanns eša forrįšamanns gjaldžrota félags eša stofnunar til aš veita sér ašgang aš hśsakynnum til aš leita eigna eša gagna žrotabśs, sbr. 3. mgr. 82. gr., og hins vegar um kröfu skiptastjóra um aš žrotamanni eša forrįšamanni verši meinuš för śr landi, sbr. 1. mgr. 83. gr. Meš hlišstęšum hętti og ķ žeim tilvikum, sem eiga undir įkvęši 166.–168. gr., risi įgreiningurinn hér į dómžingi žar sem hérašsdómari tęki fyrir umręddar kröfur skiptastjóra, meš žvķ aš žeir sem kröfur beinast aš mótmęli aš žęr verši teknar til greina. Hérašsdómari tęki žvķ įgreiningsefni eftir 1. mgr. 170. gr. rakleitt til frekari mešferšar eftir įkvęšum greinarinnar og XXIV. kafla.
Ķ nišurlagi 1. mgr. 170. gr. er męlt fyrir um aš žrotabś, sem skiptastjóri hefši uppi kröfur sem žessar fyrir, skuli teljast sóknarašili aš mįli samkvęmt įkvęšinu, en sį sem krafan beinist gegn veršur varnarašili.
Samkvęmt 2. mgr. 170. gr. fer um mešferš mįla af žessum toga eftir sérreglu 3. mgr. 166. gr. žannig aš ekki yrši aš öšru jöfnu um eiginlegan flutning žeirra aš ręša įšur en žau yršu tekin til śrskuršar. Eftir kröfu bęri žó aš fresta mįli ķ allt aš žrjį sólarhringa til framlagningar greinargerša og ašalflutnings, en gagnstętt žvķ sem į viš eftir 3. mgr. 166. gr. nęgir ekki aš annar mįlsašilinn krefjist žessarar frestunar, heldur verša žeir aš sameinast um slķkar óskir. Telja veršur žessa afbrigšilegu mįlsmešferš naušsynlega ķ ljósi žeirra mįlefna, sem 1. mgr. 170. gr. tekur til, enda mętti ętla aš frestun mįls geti leitt til hęttu į aš žeir hagsmunir fari forgöršum, sem įkvęšinu er einmitt ętlaš aš vernda.
Ķ 171. gr. kemur fram almenna regla frumvarpsins um žaš hvernig leyst verši śr įgreiningsmįlum sem koma upp ķ tengslum viš framkvęmd gjaldžrotaskipta, žar į mešal viš naušasamningsumleitanir eftir XXI. kafla, og falla ekki undir einhverja žeirra sérreglna sem koma fram fyrr ķ XXIII. kafla. Ķ žessu sambandi er rétt aš benda į žaš aš meš samanburši įkvęša 171. gr. viš reglur 172. og 173. gr. mį sjį aš ekki sé ętlast til aš fariš verši eftir 171. gr. eša XXIV. kafla viš śrlausn allra įgreiningsefna, sem geta komiš upp viš gjaldžrotaskipti, žvķ žaš leišir beinlķnis af 172. og 173. gr. aš verulegar takmarkanir séu į žvķ aš leyst verši śr um skyldu žrišja manns viš žrotabś eftir reglum frumvarpsins. Reglur 171. gr. taka žannig fyrst og fremst til įgreinings sem rķs um réttindi žrišja manns į hendur žrotabśi eša hvernig stašiš verši aš framkvęmd gjaldžrotaskiptanna sem slķka, en sś skipan, sem hér um ręšir, er hlišstęš žeirri sem leišir af nśgildandi lagareglum.
Ķ 1. mgr. 171. gr. kemur fram aš skiptastjóra sé skylt aš hlutast til um aš leita śrlausnar hérašsdómara um įgreiningsefni, sem upp koma ķ tengslum viš gjaldžrotaskipti, żmist eftir žvķ sem beinlķnis er męlt fyrir um ķ öšrum įkvęšum frumvarpsins eša eftir žvķ sem skiptastjóri telur sjįlfur žörf. Žau įgreiningsefni sem įkvęši frumvarpsins skylda skiptastjóra beinlķnis til aš beina til hérašsdómara eftir žessari reglu, eru eftirfarandi:
– įgreiningur um višurkenningu lżstrar kröfu, sbr. 2. mgr. 120. gr., žar į mešal kröfu sem berst eftir lok kröfulżsingarfrests, sbr. 121. gr., og kröfu sem ekki hefur veriš śtkljįš um žegar skuldari leitar naušasamnings viš gjaldžrotaskipti, sbr. 2. mgr. 152. gr.,
– įgreiningur um įkvöršun eša ašgerš skiptastjóra varšandi rįšstöfun į hagsmunum žrotabśs, sbr. 3. mgr. 128. gr., žar į mešal um rįšstöfun eignar, sem į sér staš įn žess aš söluverš hrökkvi fyrir veškröfum, sbr. 6. mgr. 129. gr.,
– įgreiningur um hvort frumvarp aš naušasamningi verši tekiš til mešferšar viš gjaldžrotaskipti, sbr. 3. mgr. 150. gr.,
– įgreiningur um hvort gjaldžrotaskiptum verši lokiš skv. 2. mgr. 154. gr. vegna greišslu eša afturköllunar allra krafna į hendur žrotamanni, sbr. 4. mgr. įkvęšisins,
– įgreiningur um hvort gjaldžrotaskiptum verši lokiš vegna eignaleysis žrotabśs, sbr. 2. mgr. 155. gr.,
– įgreiningur um frumvarp til śthlutunar ķ žrotabśi, sbr. 5. mgr. 160. gr.
Ętla mį aš žau įkvęši, sem hér hafa veriš nefnd og skylda skiptastjóra til aš hlutast til um aš dómsśrlausn verši fengin um įgreining, nįi til flestra ašstęšna žar sem įgreiningur getur į annaš borš komiš upp į žessu sviši. Žaš veršur hins vegar ekki śtilokaš aš einhver óvenjulegri įgreiningstilvik geti komiš upp, žar sem ekki vęri unnt aš heimfęra ašstęšur undir einhverja af framangreindum reglum sem skylda skiptastjóra til aš leita śrlausnar. Einmitt af žeim sökum er rįšgerš sś sérstaka heimild, sem kemur fram ķ 1. mgr. 171. gr., handa skiptastjóra til aš beina öšrum įgreiningsatrišum til hérašsdómara en žeim sem honum er beinlķnis skylt. Ķ sambandi viš žessa reglu veršur aš hafa ķ huga, aš žótt hśn feli ašeins ķ sér heimild til aš leita jafnharšan śrlausnar į įgreiningi sem kemur upp viš framkvęmd gjaldžrotaskipta, žį er sķšur en svo um žaš aš ręša aš komist yrši hjį žvķ aš įgreiningur fengist leiddur til lykta meš žvķ aš skiptastjóri įkveši einfaldlega aš nżta sér ekki heimildina. Žau įgreiningsefni, sem gętu įtt undir žessa heimild, hljóta nįnast alltaf eftir ešli mįls aš vera žannig vaxin aš hafa mętti žau uppi ķ tengslum viš lok skipta, en eftir reglum 154., 155. og 160. gr. vęri óhjįkvęmilegt aš žaš reyndi žį į žau fyrir dómi. Sinnuleysi skiptastjóra um aš nżta heimildina ķ 1. mgr. 171. gr. yrši žannig ekki til žess aš réttindum annarra yrši stefnt ķ tvķsżnu, heldur ašeins til žess aš nišurstaša fengist ekki um įgreiningsefni fyrir enn į lokastigi skipta.
Ķ 171. gr. er byggt į žvķ aš skiptastjóri eigi alltaf frumkvęšiš aš žvķ aš įgreiningsefni komi til kasta dómstóla, en meš žvķ er śtilokaš aš t.d. lįnardrottnar geti gripiš til slķkra ašgerša upp į eindęmi sitt. Žótt lįnardrottnar og ašrir, sem kunna aš hafa hagsmuna aš gęta af śrlausn įgreiningsefna, kunni aš viršast rįšalausir ķ žessum efnum viš fyrstu sżn, ber aš hafa ķ huga aš ef skiptastjóri sinnti ekki skyldu til aš beina įgreiningi til hérašsdómara pį vęri um aš ręša augljósa vanrękslu hans ķ starfi. Bera mętti ašfinnslur vegna slķkrar vanrękslu upp viš hérašsdómara skv. 76. gr. og eftir atvikum aš krefjast aš skiptastjóra verši vikiš śr starfi, sbr. einnig 169. gr. Mį žannig telja tryggt aš įgreiningur fįi ekki aš liggja óleystur žótt svo ólķklega fęri aš skiptastjóri hlutašist ekki til um aš beina honum til hérašsdóms.
Ķ 171. gr. er męlt nįnar fyrir um žaš til hvaša hérašsdómstóls skiptastjóri eigi aš beina kröfu um śrlausn įgreinings og meš hvaša hętti žaš verši gert. Žį er ķ 3. mgr. 171. gr. aš finna leišbeiningarreglu um žaš hvernig ašild aš mįlum sem žessum verši almennt hagaš, en um frekari undirbśning mįls og mešferš žess er vķsaš til almennra reglna XXIV. kafla. Veršur ekki séš aš einstök atriši ķ žessu sambandi žarfnist sérstakra skżringa.
Ķ žessum įkvęšum er męlt fyrir um žau tilvik žar sem leyst veršur śr um skyldu žrišja manns gagnvart žrotabśi ķ mįli samkvęmt XXIV. kafla, en eins og įšur var nefnt heyrir heimild til žessa til undantekninga. Reglur 172. og 173. gr. eru efnislega samhljóša įkvęšum ķ 124.–126. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., en žau įkvęši er skżrš ķ allnokkru mįli ķ athugasemdum viš žaš frumvarp. Žykir žvķ mega vķsa hér til žeirrar umfjöllunar varšandi einstök atriši 172. og 173. žessa frumvarps.
Ķ 174.–178. gr., sem til samans mynda XXIV. kafla frumvarpsins, er męlt fyrir um hvernig žau mįl verši rekin ķ héraši, sem koma til kasta dómstóla eftir reglum XXIII. kafla. Er kvešiš į um žaš hvernig stašiš verši aš tilteknum atrišum viš mešferš mįls ķ héraši, en ķ 2. mgr. 178. gr. er sķšan vķsaš til almennra reglna ķ lögum um mešferš einkamįla ķ héraši, nr. 85/1936, um önnur atriši ķ žessum efnum. Efni annarra įkvęša XXIV. kafla en žessa sķšastnefnda felur žannig ķ reynd ķ sér lżsingu į žeim atrišum ķ mįlsmešferšinni žar sem vikiš er frį nefndum almennum reglum.
Įkvęši 174.–178. gr. eru nįnast samhljóša įkvęšum 127.–131. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl. Žykir žvķ mega vķsa hér til athugasemda viš nefnt frumvarp um skżringar į einstökum atrišum, sem koma fram ķ įkvęšum 174.–178. gr. žessa frumvarps.
Hér er um aš ręša eina įkvęši XXV. kafla žar sem męlt er fyrir um heimildir til aš skjóta śrskuršum og eftir atvikum įkvöršunum hérašsdómara samkvęmt reglum frumvarpsins til ęšra dóms, mįlskotsleiš, framkvęmd mįlskots og įhrif žess. Įkvęši 179. gr. eru ķ öllum atrišum eins og įkvęši 133. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., og žykir žvķ enn mega vķsa til athugasemda viš žaš frumvarp um skżringar į atrišum, sem ella hefši veriš įstęša til aš gera hér frekari skil.
Ef frumvarp žetta veršur aš lögum er męlt svo fyrir ķ 180. gr. aš žau öšlist gildi 1. jślķ 1992, eša į sama tķma og lög um ašskilnaš dómsvalds og umbošsvalds ķ héraši, nr. 92/1989, og żmis önnur heildarlög į sviši réttarfars, sem eru snišin aš nżrri skipan dómstóla og framkvęmdarvalds rķkisins ķ héraši.
Ķ 181. gr. er męlt fyrir um brottfall żmissa laga og lagaįkvęša. Ķ 1. og 2. tölul. 181. gr. er męlt fyrir um brottfall gjaldžrotalaga, nr. 6/1978, og laga um naušasamninga, nr. 19/1924, en ķ 3. tölul. er kvešiš į um brottfall žeirra fyrirmęla laga nr. 3/1878, sem rįšgert er aš standi óhögguš af brottfallsįkvęšum ķ 135. gr. frumvarps til laga um skipti į dįnarbśum o.fl., en hér er um aš ręša reglur nefndra laga um skuldaröš, sbr. įkvęši XVII. kafla žessa frumvarps. Ķ 4.–11. tölul. 181. gr. er hins vegar męlt fyrir um brottfall einstakra įkvęša laga, sem taka żmist til sömu atriši og nś er męlt fyrir um ķ reglum frumvarpsins, sbr. 7., 10. og 11. tölul. 181. gr., eša verša aš teljast óžörf.
Ķ 182. gr. er męlt fyrir ķ ellefu tölulišum um breytingar į jafnmörgum lögum, en ķ żmsum žessara liša eru lagšar til fleiri breytingar en ein į viškomandi lögum. Fer hér mest fyrir tillögum um breytingar į įkvęšum laga, sem tengjast reglum gjaldžrotalaga, nr. 6/1978, eša byggja gagngert į žeim ķ einstökum atrišum. Af žessum meiši eru įkvęši 5. tölul. 182. gr. um breytingar į lögum um hlutafélög, nr. 32/1978, en reglur laganna um slit į hlutafélögum byggja mjög į reglum um gjaldžrotaskipti, og įkvęši 7. og 8. tölul. 182. gr. um breytingar į nįnast samhljóša reglum um slit į višskiptabönkum og sparisjóšum ķ lögum um višskiptabanka, nr. 86/1985, og lögum um sparisjóši, nr. 87/1985. Į žaš sama viš um įkvęši 11. tölul. 182. gr. žar sem męlt er fyrir um breytingar į lögum um rķkisįbyrgš į launum, nr. 88/1990, en reglur žeirra laga taka miš af skipan laga nr. 6/1978. Öšrum įkvęšum 182. gr. er ętlaš aš leiša til umfangsminni breytinga į einstaka lögum til samręmis viš efni og eftir atvikum hugtakanotkun žessa frumvarps.
Ķ žessum įkvęšum koma fram reglur varšandi żmis atriši um skil eldri laga og yngri ef frumvarp žetta veršur aš lögum. Veršur ekki séš aš įstęša sé til aš skżra hvert žeirra sérstaklega hér.