Lagaįkvęši um žagnarskyldu takmarka ekki skyldu til žess aš veita ašgang aš gögnum sam
Įkvęši žessarar greinar taka ekki til rannsóknar og saksóknar ķ opinberu mįli. Žó getur sak
16. gr.
Gögn undanžegin upplżsingarétti.
Réttur ašila mįls til ašgangs aš gögnum tekur ekki til:
1 . Fundargerša rķkisrįšs og rķkisstjórnar, minnisgreina į rįšherrafundum eša skjala sem tekin hafa veriš saman fyrir slķka fundi.
2 . Bréfaskipta stjórnvalda viš sérfróša menn til afnota ķ dómsmįli eša viš athugun į žvķ hvort slķkt mįl skuli höfšaš.
3 . Vinnuskjala sem stjórnvald hefur ritaš til eigin afnota. Žó į ašili ašgang aš vinnuskjölum ef žau hafa aš geyma endanlega įkvöršun um afgreišslu mįls eša upplżsingar sem ekki veršur aflaš annars stašar frį.
Ef žaš sem greinir ķ 1. mgr. į ašeins viš um hluta skjals skal veita ašila ašgang aš öšru efni skjalsins.
17. gr.
Takmörkun į upplżsingarétti.
Žegar sérstaklega stendur į er stjórnvaldi heimilt aš takmarka ašgang ašila mįls aš gögnum ef hagsmunir hans af žvķ aš notfęra sér vitneskju śr žeim žykja eiga aš vķkja fyrir mun rķkari almanna- eša einkahagsmunum, žar į mešal ef lög um skrįningu og mešferš persónuupplżsinga standa ķ vegi fyrir ašgangi aš gögnunum.
18. gr.
Frestun mįls.
Stjórnvaldi er heimilt aš setja mįlsašila įkvešinn frest til žess aš kynna sér gögn mįls og tjį sig um žaš.
Aš öšrum kosti getur ašili į hvaša stigi mįlsmešferšar sem er krafist žess aš afgreišslu mįlsins sé frestaš uns honum hefur gefist tķmi til žess aš kynna sér gögn og gera grein fyrir afstöšu sinni. Mįli skal žó ekki frestaš ef žaš hefur ķ för meš sér aš fariš sé fram śr lögmęltum fresti til afgreišslu mįlsins.
19. gr.
Rökstušningur synjunar og kęruheimild.
Įkvöršun stjórnvalds um aš synja mįlsašila um ašgang aš gögnum mįls eša takmarka hann aš nokkru leyti skal tilkynnt ašila og rökstudd ķ samręmi viš V. kafla laga žessara.
Kęra mį synjun eša takmörkun til žess stjórnvalds sem įkvöršun ķ mįlinu veršur kęrš til. Kęra skal borin fram innan 14 daga frį žvķ aš ašila var tilkynnt um įkvöršunina.
V. KAFLI
Birting įkvöršunar, rökstušningur o.fl.
20. gr.
Birting įkvöršunar og leišbeiningar.
Eftir aš stjórnvald hefur tekiš įkvöršun skal hśn tilkynnt ašila mįls nema žaš sé augljóslega óžarft. Įkvöršun er bindandi eftir aš hśn er komin til ašila.
Žegar įkvöršun er tilkynnt skriflega įn žess aš henni fylgi rökstušningur skal veita leišbeining
1 . heimild ašila til žess aš fį įkvöršun rökstudda,
2 . kęruheimild, žegar hśn er fyrir hendi, kęrufresti og kęrugjöld, svo og hvert beina skuli kęru,
3 . frest til žess aš bera įkvöršun undir dómstóla ef slķkur frestur er lögįkvešinn. Fylgi rökstušningur įkvöršun žegar hśn er tilkynnt skal veita leišbeiningar skv. 2. og 3. tölul. 2. mgr.
Ekki žarf žó aš veita leišbeiningar skv. 2. og 3. mgr. žegar įkvöršun er tilkynnt hafi umsókn aš
21. gr.
Hvenęr veita skal rökstušning.
Ašili mįls getur krafist žess aš stjórnvald rökstyšji įkvöršun sķna skriflega hafi slķkur rökstušningur ekki fylgt įkvöršuninni žegar hśn var tilkynnt.
Įkvęši 1. mgr. gildir žó ekki ef:
1 . umsókn ašila hefur veriš tekin til greina aš öllu leyti,
2 . um er aš ręša einkunnir sem veittar eru fyrir frammistöšu į prófum,
3 . um er aš ręša styrki į sviši lista, menningar eša vķsinda.
Beišni um rökstušning fyrir įkvöršun skal bera fram innan 14 daga frį žvķ aš ašila var tilkynnt įkvöršunin og skal stjórnvald svara henni innan 14 daga frį žvķ aš hśn barst.
Śrskuršum ķ kęrumįlum skal įvallt fylgja rökstušningur.
22. gr.
Efni rökstušnings.
Ķ rökstušningi skal vķsa til žeirra réttarreglna sem įkvöršun stjórnvalds er byggš į. Aš žvķ marki, sem įkvöršun byggist į mati, skal ķ rökstušningnum greina frį žeim meginsjónarmišum sem rįšandi voru viš matiš.
Žar sem įstęša er til skal ķ rökstušningi einnig rekja ķ stuttu mįli upplżsingar um žau mįlsatvik sem höfšu verulega žżšingu viš śrlausn mįlsins.
Takmarka mį efni rökstušnings aš žvķ leyti sem vķsa žarf til gagna sem ašila mįls er ekki heimill ašgangur aš, sbr. 16. og 17. gr.
Hafi stjórnsżslunefnd ekki samžykkt rökstušning meš įkvöršun sinni skal formašur fęra rök fyrir henni ķ samręmi viš 1.–3. mgr.
VI. KAFLI
Afturköllun įkvöršunar o.fl.
23. gr.
Breyting og leišrétting.
Stjórnvald getur breytt įkvöršun sinni žar til hśn hefur veriš tilkynnt ašila mįls.
Eftir aš ašila hefur veriš tilkynnt um įkvöršun er stjórnvaldi heimilt aš leišrétta bersżnilegar villur ķ henni, enda tilkynni stjórnvaldiš ašila um leišréttinguna įn tafar og lįti žeim sem fengiš hef
24. gr.
Endurupptaka mįls.
Eftir aš stjórnvald hefur tekiš įkvöršun og hśn veriš tilkynnt į ašili mįls rétt į žvķ aš mįl sé tekiš til mešferšar į nż ef:
1 . įkvöršun hefur byggst į ófullnęgjandi eša röngum upplżsingum um mįlsatvik, eša
2 . ķžyngjandi įkvöršun um boš eša bann hefur byggst į atvikum sem breyst hafa verulega frį žvķ įkvöršun var tekin.
Eftir aš žrķr mįnušir eru lišnir frį žvķ aš ašila var tilkynnt um įkvöršun skv. 1. tölul. 1. mgr., eša ašila var eša mįtti vera kunnugt um breytingu į atvikum žeim, sem įkvöršun skv. 2. tölul. 1. mgr. var byggš į, veršur beišni um endurupptöku mįls žó ekki tekin til greina, nema aš fengnu samžykki frį öšrum ašilum mįlsins. Mįl veršur žó ekki tekiš upp aš nżju ef įr er lišiš frį fyrrgreindum tķmamörkum nema veigamiklar įstęšur męli meš žvķ.
25. gr.
Afturköllun.
Stjórnvald getur afturkallaš įkvöršun sķna aš eigin frumkvęši, sem tilkynnt hefur veriš ašila mįls, žegar:
1 . žaš er ekki til tjóns fyrir ašila, eša
2 . įkvöršun er ógildanleg.
VII. KAFLI
Stjórnsżslukęra.
26. gr.
Kęruheimild.
Ašila mįls er heimilt aš kęra stjórnvaldsįkvöršun til ęšra stjórnvalds til žess aš fį hana fellda śr gildi eša henni breytt nema annaš leiši af lögum eša venju.
Įkvaršanir, sem ekki binda enda į mįl, verša ekki kęršar fyrr en žaš hefur veriš til lykta leitt.
27. gr.
Kęrufrestur.
Kęra skal borin fram innan žriggja mįnaša frį žvķ aš ašila mįls var tilkynnt um stjórnvaldsįkvöršun, nema lög męli į annan veg.
Žar sem lögmęlt er aš birta skuli įkvöršun meš opinberum hętti hefst kęrufrestur eftir fyrstu birtingu sé įkvöršunin birt oftar.
Žegar ašili fer fram į rökstušning skv. 21. gr. hefst kęrufrestur ekki fyrr en rökstušningur hefur veriš tilkynntur honum.
Žegar ašili óskar eftir endurupptöku mįls innan kęrufrests rofnar kęrufresturinn. Hafni stjórn
Kęra telst nógu snemma fram komin ef bréf, sem hefur hana aš geyma, er komiš til ęšra stjórn
Įšur en kęrufrestur rennur śt er ęšra stjórnvaldi heimilt ķ sérstökum tilvikum aš lengja kęru
28. gr.
Kęra berst aš lišnum kęrufresti.
Hafi kęra borist aš lišnum kęrufresti skal vķsa henni frį, nema:
1 . afsakanlegt verši tališ aš kęran hafi ekki borist fyrr, eša
2 . veigamiklar įstęšur męla meš žvķ aš kęran verši tekin til mešferšar.
Kęru skal žó ekki sinnt ef meira en įr er lišiš frį žvķ aš įkvöršun var tilkynnt ašila.
29. gr.
Réttarįhrif kęršrar įkvöršunar.
Stjórnsżslukęra frestar ekki réttarįhrifum įkvöršunar.
Ęšra stjórnvaldi er žó heimilt aš fresta réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar mešan kęra er til mešferšar žar sem įstęšur męla meš žvķ.
Įkvęši 1. og 2. mgr. gilda žó ekki žar sem lög męla fyrir į annan veg.
Įkveša skal svo fljótt sem viš veršur komiš hvort fresta skuli réttarįhrifum kęršrar įkvöršunar.
30. gr.
Mįlsmešferš ķ kęrumįli.
Viš mešferš kęrumįls skal fylgja įkvęšum II.–VI. og VIII. kafla laganna eftir žvķ sem viš getur įtt.
Heimilt er aš įkveša aš mįl skuli flutt munnlega ef žaš er sérstaklega vandasamt og ętla mį aš žaš upplżsist betur meš žeim hętti.
31. gr.
Form og efni śrskurša ķ kęrumįli.
Śrskuršur ęšra stjórnvalds ķ kęrumįli skal įvallt vera skriflegur og skulu eftirtalin atriši m.a. koma fram į stuttan og glöggan hįtt:
1 . Kröfur ašila.
2 . Efni žaš sem til śrlausnar er, žar į mešal hin kęrša įkvöršun.
3 . Stutt yfirlit um mįlsatvik og įgreiningsefni mįlsins.
4 . Rökstušningur fyrir nišurstöšu mįls skv. 22. gr.
5 . Ašalnišurstöšu skal draga saman ķ lok śrskuršar ķ sérstakt śrskuršarorš.
VIII. KAFLI
Stjórnsżslunefndir.
32. gr.
Skipun nefndarmanna.
Žegar skipaš er ķ stjórnsżslunefnd, sem tekur įkvaršanir um rétt eša skyldu manna, skal įvallt skipa ašalmenn og jafnmarga varamenn samtķmis. Varamenn skulu skipašir meš sama hętti og aš
Žegar ašalmašur ķ stjórnsżslunefnd forfallast um stundarsakir tekur varamašur sęti hans ķ nefndinni. Žegar ašalmašur fellur frį eša forfallast varanlega į annan hįtt tekur varamašur sęti hans og skal žį nżr varamašur skipašur, nema sį sem skipaš hefur ķ nefndina įkveši aš skipa ašal
33. gr.
Fundarbošun.
Formašur stjórnsżslunefndar bošar til fundar og skal boša til hans meš hęfilegum fyrirvara. Formanni er skylt aš boša til fundar ef meiri hluti nefndarmanna krefst žess.
Nefndarmašur skal įn tafar tilkynna formanni um forföll. Skal formašur žį boša varamann ķ hans staš.
34. gr.
Mįlsmešferš.
Stjórnsżslunefnd er įlyktunarhęf žegar meiri hluti nefndarmanna situr fund.
Afl atkvęša ręšur śrslitum mįla nema öšruvķsi sé fyrir męlt ķ lögum. Verši atkvęši jöfn telst tillaga fallin. Žegar atkvęši eru jöfn viš kosningu manns ķ starf ręšur hlutkesti.
IX. KAFLI
Gildistaka o.fl.
35. gr.
Lög žessi öšlast gildi 1. janśar 1994.
Beita skal lögum žessum einvöršungu um mįl sem koma til mešferšar hjį stjórnvöldum eftir gildistöku laganna. Sé mįl tekiš upp aš nżju eša įkvöršun kęrš til ęšra stjórnvalds eftir gildistöku laga žessara skal beita lögunum um žau mįl upp frį žvķ.
Įkvęšum 27. gr. um kęrufrest skal ašeins beita um žau mįl žar sem įkvöršun hefur veriš til
36. gr.
Viš gildistöku laga žessara breytast eftirfarandi lagaįkvęši:
1 . Opiš bréf frį 12. mars 1870 handa Ķslandi um, aš žeir, sem senda inn bęnarskrįr og kęruskjöl, geti fengiš įlitsskjölin um mįliš fellur nišur.
2 . 3. mįlsl. 2. mgr. 14. gr. įfengislaga, nr. 82 2. jślķ 1969, fellur nišur.
3 . 25. gr. laga um skrįningu og mat fasteigna, nr. 94 20. maķ 1976, fellur nišur.
4 . 2. mįlsl. 2. mgr. 31. gr. laga um skotvopn, sprengiefni og skotelda, nr. 46 13. maķ 1977, fellur nišur.
5 . Ķ 1. mgr. 2. gr. žinglżsingalaga, nr. 39 10. maķ 1978, falla nišur oršin „ef žaš veitir honum sjįlfum rétt eša leysir hann undan skyldu eša slķku gegnir um ęttmenni hans aš fešgatali eša nišja eša jafnmęgša. Sama er, ef žinglżsingin varšar hann eša fyrrnefnda venslamenn hans verulega fjįrhagslega“. Ķ žeirra staš kemur: ef hann er vanhęfur samkvęmt stjórnsżslulögum.
6 . 3. mgr. 8. gr. byggingarlaga, nr. 54 16. maķ 1978, fellur nišur.
7 . 4. mgr. 29. gr. og 3. mįlsl. 1. mgr. 30. gr. laga um hollustuhętti og heilbrigšiseftirlit, nr. 81 3. įgśst 1988, falla nišur.
8 . 2. mįlsl. 74. gr. barnalaga, nr. 20 22. maķ 1992, fellur nišur og ķ staš hans kemur: Sżslumašur getur įkvešiš ķ śrskurši aš kęra fresti réttarįhrifum hans.
9 . Viš 5. gr. laga um yfirskattanefnd, nr. 30 27. maķ 1992, bętist svohljóšandi mįlsgrein: Kęra til yfirskattanefndar frestar ekki réttarįhrifum įkvöršunar.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
I.
Ķ samręmi viš stefnu og starfsįętlun nśverandi rķkisstjórnar skipaši forsętisrįšherra nefnd sér
Ķ nefndina voru skipašir: Eirķkur Tómasson, hęstaréttarlögmašur, formašur, Gunnar Jóhann Birgisson hérašsdómslögmašur og Pįll Hreinsson lögfręšingur og ašstošarmašur umbošsmanns Alžingis. Starfsmašur nefndarinnar hefur veriš Kristjįn Andri Stefįnsson, fulltrśi ķ forsętisrįšu
Nefndin hefur kynnt sér žau frumvörp til stjórnsżslulaga sem įšur hafa veriš lögš fram į Al
Helsta markmišiš meš setningu stjórnsżslulaga er aš tryggja sem best réttaröryggi manna ķ skiptum viš hiš opinbera, jafnt rķki sem sveitarfélög. Önnur markmiš, sem einnig veršur aš hafa ķ huga viš samningu frumvarps af žessu tagi, eru ķ fyrsta lagi aš įkvęši laganna taki miš af ašstęš
Svo sem fyrri frumvörp til stjórnsżslulaga bera meš sér hafa veriš nokkuš skiptar skošanir um žaš hversu ķtarleg slķk löggjöf skuli vera. Viš samningu žessa frumvarps hefur veriš reynt aš fara bil beggja ķ žessu efni. Ķ samręmi viš žau markmiš, sem aš framan eru greind, er gert rįš fyrir aš lögin hafi einungis aš geyma helstu meginreglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslunni og skyld atriši. Žį hefur veriš reynt aš stilla undantekningum ķ hóf og orša žęr meš almennum hętti auk žess sem leitast hefur veriš viš aš hafa lagatextann bęši einfaldan og skżran.
Į žaš skal lögš įhersla aš meš frumvarpinu eru geršar lįgmarkskröfur til stjórnsżslunnar, en rįš er fyrir žvķ gert aš į einstökum stjórnsżslusvišum verši geršar strangari kröfur. Žess er og aš vęnta aš smįtt og smįtt myndist stjórnsżsluvenjur til fyllingar įkvęšum laganna, žar į mešal fyrir tilstušlan umbošsmanns Alžingis. Ķ žessu sambandi veršur og aš hafa ķ huga hve stjórnsżslustörf eru fjölbreytt og ólķk innbyršis žannig aš erfitt getur veriš aš setja almennar reglur sem eiga jafn vel viš öll sviš stjórnsżslunnar.
Ķ frumvarpinu er gengiš śt frį žvķ, į sama hįtt og ķ sķšasta frumvarpi til stjórnsżslulaga, aš įkvęši um upplżsingaskyldu stjórnvalda verši ķ sérstökum lögum en ekki ķ hinum almennu stjórn
II.
Tillaga til žingsįlyktunar um upplżsingaskyldu stjórnvalda var fyrst lögš fram į Alžingi vetur
Į 103. löggjafaržingi 1980 var samžykkt žingsįlyktunartillaga, sem Ragnhildur Helgadóttir flutti, um undirbśning almennra stjórnsżslulaga. Ķ greinargerš meš tillögunni segir m.a.: „Tillaga žessi er flutt til aš tryggja réttaröryggi einstaklinga gagnvart įkvöršunum stjórnvalda og jafnframt til aš gera athafnir framkvęmdarvaldsins skżrari og traustari. Ķ žvķ sambandi er aš mati flutnings
Į 107. löggjafaržingi 1984–1985 var aš nżju samžykkt tillaga til žingsįlyktunar um undirbśning aš setningu almennrar stjórnsżslulöggjafar og voru flutningsmenn Gunnar G. Schram, Gušrśn Agnarsdóttir, Kjartan Jóhannsson, Pįll Pétursson, Svavar Gestsson og Frišrik Sophusson. Žar segir m.a. svo ķ greinargerš:
„Skżrar og ótvķręšar reglur um stjórnsżslu rķkisins eru naušsynlegar til žess aš tryggja réttaröryggi borgaranna ķ skiptum žeirra viš yfirvöld. Hér į landi eru ekki til nein almenn stjórsżslulög sem m.a. hefšu aš geyma reglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslunni, sbr. réttarfarsreglur, ž.e. bęši form- og efnisreglur varšandi undirbśning mįla og śrlausn žeirra, žar į mešal um rétt žegnanna til žess aš fylgjast meš mešferš mįla hjį stjórnvöldum og koma aš sjónarmišum sķnum og andmęlum.
Ķslenskur stjórnarfarsréttur byggist aš miklu leyti į óskrįšum reglum og višurkenndar stjórn
Hér mętti hreyfa žeirri mótbįru aš óskrįšar stjórnarfarsreglur komi ķ staš skrįšra réttarreglna. Žvķ er žvķ mišur ekki aš heilsa. Slķkar reglur eru margar nęsta óljósar og samhęfša framkvęmd skortir sem veiti žeim ótvķrętt lagagildi. Žar aš auki skortir beinlķnis skrįšar eša óskrįšar réttar
Sķšar segir ķ sömu greinargerš:
„Žeir gallar, sem hér hefur veriš vikiš aš, varša ekki einungis stöšu borgaranna gagnvart yfirvöldum, heldur stafsskilyrši stjórnsżslunnar sjįlfrar. Skortur į skżrum og ljósum réttarreglum er mjög til baga žegar yfirvöld žurfa aš leysa śr stjórnarfarslegum įlitaefnum į margvķslegustu sviš
Af žessum įstęšum er naušsynlegt aš sett verši almenn stjórnsżslulög hér į landi. Er žaš annars vegar vegna réttaröryggissjónarmiša og hins vegar vegna hagkvęmnis- og skilvirknissjónarmiša. Įstęšulaust er aš slķkar reglur séu allt of flóknar og nįkvęmar, heldur veršur aš greina milli ašalat
Į 109. löggjafaržingi 1986–1987 var lagt fram frumvarp til stjórnsżslulaga og var žaš samiš af hęstaréttarlögmönnunum Eirķki Tómassyni og Jóni Steinari Gunnlaugssyni aš beišni žįverandi forsętisrįšherra.
Žar var lagt til aš lögfestar yršu meginreglur um leišbeiningarskyldu stjórnvalda, vanhęfi, and
Į 112. löggjafaržingi 1989–1990 var enn lagt fyrir Alžingi frumvarp til stjórnsżslulaga. Var žaš lagt fram til kynningar og įn žess aš fyrir žvķ vęri męlt. Į 113. löggjafaržingi 1990 var sama frumvarp lagt fram, nokkuš breytt, aš teknu tilliti til žeirra athugasemda og įbendinga sem borist höfšu milli žinga, og gekk žaš til 3. umr. ķ fyrri deild (efri deild) en varš ekki śtrętt. Frumvörp žessi voru samin af nefnd undir forustu Jóns Sveinssonar hérašsdómslögmanns og ašstošarmanns žįver
Žessi frumvörp voru mun ķtarlegri en frumvarp žaš til stjórnsżslulaga sem įšur hafši veriš lagt fram. Framsetning og efnisatriši frumvarpanna byggšust ķ megindrįttum į dönsku stjórnsżslulög
III.
Ešli mįls samkvęmt hljóta aš vera nįin tengsl į milli umbošsmanns Alžingis annars vegar og almennra stjórnsżslulaga hins vegar. Ķ greinargerš meš frumvarpi žvķ til stjórnsżslulaga, sem lagt var fram į 109. löggjafaržingi, segir žannig m.a.: „. . . ķ öšru lagi fengju reglurnar aukiš vęgi meš tilkomu umbošsmanns Alžingis, svo sem gert er rįš fyrir ķ frumvarpi um žaš efni sem lagt er fram samhliša žessu frumvarpi. Žeir sem teldu sig órétti beitta gętu snśiš sér til umbošsmannsins og hann žį vegiš žaš og metiš, meš hlišsjón af ašstęšum öllum, hvort umręddar meginreglur hefšu veriš brotnar.
Į žessu sķšasttalda atriši sést mikilvęgi žess aš lögleiša samtķmis reglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslunni og embętti umbošsmanns. Į sama hįtt og reglurnar nęšu sķšur tilgangi sķnum įn umbošsmanns vęri umbošsmašur nįnast į flęšiskeri staddur įn slķkra reglna vegna žess aš erfitt er aš beita reglum af žessu tagi gagnvart stjórnvöldum įn nokkurrar stošar ķ settum lögum.“
Eins og lżst er hér aš framan var frumvarpiš um umbošsmann Alžingis samžykkt sem lög meš
„Aš fenginni tveggja įra reynslu ķ starfi umbošsmanns Alžingis, hef ég sannfęrst um, aš ofangreind sjónarmiš ķ greinargerš meš frumvarpi til stjórnsżslulaga eigi viš veigamikil rök aš styšjast, įn žess aš ég hafi žar meš tekiš afstöšu til žess ķ einstökum atrišum, hvernig stjórnsżslulög skuli śr garši gerš. Ég tel hins vegar įstęšu til aš leggja įherslu į eftirfarandi atriši, sem eru aš mķnum dómi brżnt tilefni lagasetningar.
1 . Ekki er til aš dreifa ķ skrįšum lögum almennum reglum um rétt manna til aš kynna sér gögn ķ vörslu stjórnvalda. Žar veršur aš gera greinarmun į skyldu stjórnvalds til aš veita almenningi upplżsingar, skyldu stjórnvalds til aš veita ašilum, sem sérstakra hagsmuna hafa aš gęta, aš
2 . Ekki eru ķ skrįšum lögum almennar reglur um hęfi žeirra, sem hafa į hendi stjórnsżslu, til aš fjalla um einstök mįl, sem žeir fį til śrlausnar.
3 . Į żmsum svišum stjórnsżslu er ekki svo skżrt sem skyldi, hvaša rétt menn eiga til aš skjóta mįli sķnu til ęšra stjórnvalds. Ég tel sérstaka įstęšu til aš vekja athygli į žvķ, aš slķkur vafi hefur risiš ķ framkvęmd sveitarstjórnarlaga, aš žvķ er įkvaršanir sveitarstjórna varšar.
Framangreind talning er ekki į neinn hįtt tęmandi og ég lķt svo į, aš almennt sé naušsynlegt aš lögfesta ķ stjórnsżslulögum helstu grundvallarreglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslu. Žaš eru žvķ til
Žessi sjónarmiš hafa sķšar veriš įréttuš af umbošsmanni Alžingis, žar į mešal ķ bréfi hans til forsętisrįšherra sem dagsett er 20. desember 1991.
IV.
Eftir žvķ sem umsvif hins opinbera hafa aukist hafa komiš fram kröfur um aukiš réttaröryggi žegnanna ķ skiptum žeirra viš rķki og sveitarfélög.
Į Noršurlöndum hafa menn įtt žess kost aš bera stjórnvaldsįkvaršanir undir dómstóla eftir įkvešnum reglum. Ķ Svķžjóš og Finnlandi eru starfandi sérstakir stjórnsżsludómstólar sem starfa hlišstętt hinu almenna dómstólakerfi. Ķ Danmörku, Noregi og hér į landi er aftur į móti byggt į rétti til žess aš skjóta mįlum til hinna almennu dómstóla. Žótt žannig sé yfirleitt opin leiš til mįlshöfš
Ķ śrskuršum um gildi stjórnvaldsįkvaršana reynir oft į reglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslunni, en žęr eru ķ mörgum tilvikum óljósar. Hafa žvķ vķšs vegar um heim komiš fram kröfur um aš slķkar reglur verši formlega settar meš almennum stjórnsżslulögum.
Fjölmörg dęmi eru um lagasetningu af žvķ tagi. Ķ Bandarķkjunum eiga stjórnsżslulög sér langa sögu og į meginlandi Evrópu hefur slķk lagasetning einnig tķškast lengi. Uršu Austurrķkismenn fyrstir til žess aš setja sér almenn stjórnsżslulög įriš 1925 og fylgdu sķšan margar nįgrannažjóšir žeirra fljótlega žar į eftir.
Öll Noršurlöndin hafa sett sér stjórnsżslulöggjöf, aš Ķslandi einu undanskildu. Ķ Noregi voru sett almenn stjórnsżslulög įriš 1967 og hafa žau tekiš verulegum breytingum sķšan. Ķ Svķžjóš voru sett stjórnsżslulög įriš 1971. Lögunum var sķšan breytt nokkrum sinnum og loks leyst af hólmi meš nżjum stjórnsżslulögum sem gildi tóku 1. janśar 1987. Ķ Finnlandi voru sett stjórnsżslulög įriš 1982 og tóku žau gildi 1. janśar 1983. Ķ Danmörku voru svo loks į įrinu 1985 sett stjórnsżslulög sem gildi tóku 1. janśar 1987.
Ķ hinum norręnu stjórnsżslulögum mį finna įkvęši um sérstakt hęfi, leišbeiningarskyldu stjórnvalda, mįlshraša stjórnsżslumįla, umbošsmenn ašila, ašgang ašila aš gögnum mįls, and
V.
Žótt höfš hafi veriš hlišsjón af norręnum stjórnsżslulögum, einkum dönsku stjórnsżslulögun
Ķslensk stjórnsżslulög žurfa aš sjįlfsögšu aš taka miš af žessum veruleika. Af žeim sökum hef
VI.
Svo sem fram kemur ķ heiti frumvarpsins tekur žaš til stjórnsżslu rķkis og sveitarfélaga. Hér er nįnar tiltekiš um aš ręša žį starfsemi hins opinbera sem hvorki veršur talin löggjafarstarfsemi né dómstörf, ž.e. žį starfsemi sem fellur undir framkvęmdarvaldiš skv. 2. gr. stjórnarskrįrinnar.
Um hugtök žau, sem notuš eru ķ frumvarpinu, er annars žetta aš segja:
Meš hugtakinu „stjórnvald“ er įtt viš žau embętti, stofnanir og ašra žį ašila sem fara meš framkvęmdarvald. Žetta hugtak hefur fyrir löngu unniš sér fastan sess ķ ķslenskum stjórnsżslurétti, žar į mešal hefur žaš veriš notaš af umbošsmanni Alžingis frį upphafi, svo sem įrsskżrslur hans bera meš sér.
Ķ frumvarpinu er hugtakiš „stjórnsżslunefndir“ notaš um žaš sem fram aš žessu hefur veriš nefnt „fjölskipuš stjórnvöld“. Įstęšan er sś aš oršiš stjórnsżslunefnd er mun žjįlla ķ notkun en oršin fjölskipaš stjórnvald, auk žess sem žaš ętti aš vera skiljanlegra ķ augum žeirra sem ólögfróšir eru. Svo sem fram kemur ķ VIII. kafla frumvarpsins, sbr. og 2. mgr. 1. gr. žess, taka lögin žó ein
Hugtakiš „ašili mįls“ kemur fyrir į nokkrum stöšum ķ frumvarpinu og ber aš skżra žaš rśmt žannig aš ekki sé einungis įtt viš žį sem eiga beina ašild aš mįli, svo sem umsękjendur um bygg
Athugasemdir viš einstakar greinar og kafla frumvarpsins.
Um I. kafla.
Ķ žessum kafla er fjallaš um hvert skuli vera gildissviš laganna, žar į mešal gildissviš žeirra gagnvart öšrum lögum.
Um 1. gr.
Gert er rįš fyrir aš lögin taki til allrar stjórnsżslu rķkis og sveitarfélaga. Skiptir ķ žvķ sambandi ekki mįli hvort stjórnsżslan er ķ höndum sérstakra stofnana į vegum rķkis eša sveitarfélaga né held
Sem fyrr segir er žaš hins vegar skilyrši aš um sé aš ręša stjórnsżslu, ž.e. žį starfsemi sem heyrir undir framkvęmdarvaldiš samkvęmt žeirri žrķskiptingu rķkisvaldsins sem męlt er fyrir um ķ 2. gr. stjórnarskrįrinnar. Žannig taka lögin ekki til löggjafarvaldsins, ž.e. starfsemi Alžingis og stofnana žess, svo sem umbošsmanns Alžingis og Rķkisendurskošunar. Starfsemi dómstóla, ž.e. Hęstaréttar, hérašsdóma og annarra dómstóla, er og undanžegin įkvęšum laganna, en žau taka aft
Viš śrlausn į žvķ atriši hvort einhver tiltekinn ašili falli undir gildissviš laganna ber aš leggja til grundvallar hvort um sé aš ręša eiginlega stjórnsżslu ķ žįgu rķkis eša sveitarfélaga, en aš žvķ at
Lögunum er einungis ętlaš aš gilda žegar stjórnvöld taka įkvaršanir um rétt eša skyldur manna, hvort sem er einstaklinga eša lögašila. Meš oršinu „įkvaršanir“ er vķsaš til svonefndra stjórnvaldsįkvaršana, en sérstaklega er tekiš fram aš lögin gildi ekki um samningu reglugerša né annarra al
Samkvęmt žessu nį lögin ekki til margvķslegrar žjónustustarfsemi į vegum hins opinbera, svo sem umönnunar sjśkra, fatlašra og aldrašra, kennslu, bókavörslu og slökkvistarfa, svo aš nokkur dęmi séu nefnd. Vissulega getur žaš veriš įlitamįl hvort žęr įkvaršanir, sem tengjast opinberri žjónustu, falli undir gildissviš laganna. Ķ žvķ efni veršur aš skoša hvort įkvöršunin lżtur fyrst og fremst aš framkvęmdinni, svo sem žvķ hvenęr og hvernig lęknisašgerš skuli framkvęmd, hvaša nįmsefni skuli lagt til grundvallar viš kennslu o.s.frv., eša hvort įkvöršunin er fremur lagalegs ešl
Lögin taka ekki til žeirra įkvaršana stjórnvalda sem teljast einkaréttar ešlis. Mį žar nefna kaup į vörum og žjónustu, žar meš talda gerš samninga viš verktaka. Žó er tekiš fram ķ nišurlagi 1. gr. aš įkvęši II. kafla um sérstakt hęfi gildi einnig um gerš samninga einkaréttar ešlis. Ķ lögfręšinni hafa įkvaršanir um skipun, setningu og rįšningu opinberra starfsmanna, svo og lausn žeirra frį störfum og brottvikningu žeirra, veriš flokkašar sem stjórnvaldsįkvaršanir. Sama į viš um įkvarš
Lögunum er einungis ętlaš aš nį til stjórnvaldsįkvaršana sem beinast aš borgurunum. Žau taka žvķ ekki til verklagsreglna, sem ętlaš er aš gilda innan stjórnsżslunnar einnar, né heldur til fyrir
Oršalag 1. gr. er annars svo rśmt aš ķ algjörum vafatilvikum ber aš įlykta svo aš lögin gildi fremur en aš žau gildi ekki.
Um 2. gr.
Eins og tekiš er fram ķ innganginum hér aš framan er lögunum ętlaš aš taka jafnt til sżslumanna sem annarra stjórnvalda. Sum af störfum sżslumanna, ž.e. žau störf sem töldust til dómstarfa fyrir réttarfarsbreytingu žį sem gildi tók 1. jślķ sl., eru žó žess ešlis aš ekki žykir rétt aš lįta almennar reglur um mįlsmešferš ķ stjórnsżslunni taka til žeirra, auk žess sem ķtarleg įkvęši um mešferš žessara mįla er aš finna ķ hinni nżju réttarfarslöggjöf. Vegna žess aš rįš er fyrir žvķ gert, sbr. at
Sem fyrr segir žį gera lögin einungis lįgmarkskröfur til stjórnsżslunnar enda eru stjórnsżslustörf svo mismunandi og stjórnvöldin svo ólķk aš erfitt er aš gera mjög strangar kröfur um mešferš mįla ķ stjórnsżslunni almennt. Žaš kynni og aš draga śr hagkvęmni og skilvirkni į einstökum stjórnsżslusvišum.
Fjölmörg dęmi er žannig aš finna um žaš ķ nśgildandi lögum aš geršar séu mun strangari kröfur til stjórnvalda en rįš er fyrir gert ķ žessu frumvarpi. Žaš vęri skref aftur į bak aš afnema žessi laga
Frį žeirri reglu aš įkvęši, sem gera minni kröfur til stjórnvalda, skuli falla brott viš gildistöku laganna er gerš ein undantekning ķ 2. mgr. 2. gr. žar sem segir aš um sérstakt hęfi sveitarstjórnar
Vegna fįmennis ķ sumum af sveitarfélögunum žykir ekki fęrt aš gera eins strangar kröfur til žeirra sem starfa viš stjórnsżslu sveitarfélaga og gert er ķ II. kafla laganna. Verši sveitarfélögum fękkaš ķ framtķšinni og žau stękkuš, svo sem stefnt er aš, ętti žessi undantekning aš verša óžörf.
Um II. kafla.
Žessi kafli fjallar um sérstakt hęfi žeirra starfsmanna sem hafa meš höndum stjórnsżslu.
Ķ gildandi rétti er ekki til aš dreifa almennum skrįšum réttarreglum um sérstakt hęfi žeirra starfsmanna sem hafa meš höndum stjórnsżslu. Hins vegar mį finna dreifš og ósamstęš įkvęši sem taka til tiltekinna starfsmanna. Žį er einnig gerš krafa til nokkurra starfsmanna um aš žeir verši aš uppfylla sérstök hęfisskilyrši dómara. Žessum sķšastnefndu įkvęšum hefur fjölgaš mjög hin sķšari įr, sjį fskj. 1.
Sökum žess hve sundurleit žessi lagaįkvęši eru hefur ekki žótt fęrt aš draga af žeim almenna įlyktun um réttarreglu er gildi almennt ķ stjórnsżslunni. Žį hefur heldur ekki žótt tękt aš beita sér
Žaš hefur hins vegar veriš meš stoš ķ ešli mįls og meginreglum laga, svo og fordęmum dóm
Ķ tķmans rįs hefur veriš deilt um gildissviš og efnisinntak žessarar reglu. Hefur žaš leitt til žess aš henni hefur veriš slęlega framfylgt sem aftur hefur valdiš bagalegri réttaróvissu. Veršur aš telja žetta įstand algerlega óvišunandi, ekki sķst žar sem telja veršur aš viršing starfsmanna fyrir hinum sérstöku hęfisreglum sé naušsynlegt skilyrši fyrir ešlilegum samskiptum almennings og stjórn
Aš framansögšu athugušu er lagt til aš lögfestar verši sérstakar hęfisreglur ķ II. kafla er taki til allra starfsmanna sem hafa meš höndum stjórnsżslu aš undanskildum starfsmönnum sveitarfélaga og stofnana žeirra, en um hęfi žeirra fer eftir sveitarstjórnarlögum, nś 45. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 8/1986, sbr. 2. gr.
Įkvęši II. kafla eru ašallega snišin eftir 5. gr. laga nr. 91/1991, um mešferš einkamįla. Hins vegar žykir ekki fęrt aš gera eins strangar hęfiskröfur til žeirra starfsmanna sem hafa stjórnsżslu meš höndum og geršar eru til dómara. Er žvķ aš öšru leyti höfš hlišsjón af hęfisreglum dönsku og norsku stjórnsżslulaganna.
Meš lögfestingu frumvarps žessa er vonast til aš įkvęši II. kafla aflétti žeirri réttaróvissu sem rķkt hefur um gildissviš og efnisinntak hinna sérstöku hęfisreglna og samręmd framkvęmd komist į. Žaš er hins vegar ljóst aš į sumum svišum mį bśast viš aš žörf verši fyrir strangari hęfisreglur en fram koma ķ frumvarpinu og mį žvķ gera rįš fyrir žvķ aš hér eftir sem hingaš til muni kveša nokkuš aš lagaįkvęšum žar sem tilteknum starfsmönnum er gert aš uppfylla sérstök hęfisskilyrši dómara.
Lagt er til aš lögfestar verši sérstakar hęfisreglur, ž.e. reglur sem koma til skošunar ķ sambandi viš einstakt mįl sem hlutašeigandi starfsmašur fęr til mešferšar. Hér er ekki gert aš tillögu aš tekin verši upp ķ stjórnsżslulög įkvęši um svonefnd almenn neikvęš hęfisskilyrši žar sem tališ er ešli
Nokkur dreifš lagaįkvęši um sérstakt hęfi verša felld śr gildi viš lögfestingu žessa frumvarps, sbr. 36. gr. Ekki verša žó öll slķk įkvęši felld į brott žar sem heppilegra žykir aš tekin verši afstaša til brottfellingar sumra žeirra viš endurskošun žeirra laga žar sem įkvęšin er aš finna. Meš gagnį
Um 3. gr.
Ķ 3. gr. er fjallaš um žęr įstęšur sem valdiš geta vanhęfi starfsmanns eša nefndarmanns ķ stjórnsżslunni.
Undir hugtakiš „starfsmašur“ falla allir žeir sem hafa meš höndum stjórnsżslu. Hugtakiš tekur žvķ t.d. til allra starfsmanna rįšuneyta og rķkisstofnana. Ķ žessu sambandi hefur enga žżšingu hvort starfsmašur er skipašur, settur, rįšinn eša kosinn, hvort um er aš ręša ašalstarf eša aukastarf eša hvort starfiš er launaš eša ólaunaš. Ķ athugasemdum hér į eftir veršur hugtakiš „starfsmašur“ notaš jöfnum höndum um starfsmenn og nefndarmenn ķ stjórnsżslunefndum.
Samkvęmt 1. tölul. 1. mgr. 3. gr. er starfsmašur vanhęfur ef hann er sjįlfur ašili mįls, fyrir
Fyrirsvarsmašur telst t.d. forstjóri eša framkvęmdastjóri fyrirtękis, félags eša stofnunar. Žar falla einnig undir žeir menn sem sęti eiga ķ stjórn fyrirtękis, félags eša stofnunar. Lögrįšamenn og forsjįrmenn barna falla žarna jafnframt undir.
Umbošsmašur ašila telst sį sem kemur fram ķ mįli fyrir hönd ašila į grundvelli sérstaks umbošs sem veitt er ķ tilefni af mešferš hlutašeigandi stjórnsżslumįls. Starfsmašur, sem ašstošaš hefur aš
Ašeins fyrirsvars- eša umbošsmenn ašila ķ žvķ mįli, sem til umfjöllunar er, falla undir 1. tölul. Fyrrverandi fyrirsvarsmašur eša umbošsmašur ašila ķ öšrum mįlum fellur žvķ ekki undir 1. tölul., en gęti hins vegar falliš undir 6. tölul.
Ef starfsmašur er tengdur eša skyldur ašila meš žeim hętti, sem segir ķ 2. tölul., ber honum aš vķkja sęti. Fjarlęgari skyldleiki og męgšir viš ašila en upp eru talin ķ 2. tölul. valda almennt ekki vanhęfi komi žar ekkert annaš til.
Ef starfsmašur er skyldur ašila ķ beinan legg telst hann vanhęfur. Hér falla annars vegar undir fašir og móšir, afi og amma, langafi og langamma o.s.frv. og svo hins vegar börn, barnabörn og barnabarnabörn o.s.frv.
Samkvęmt 2. tölul. er starfsmašur vanhęfur til mešferšar mįls ef hann er skyldur ašila svo nįiš sem aš öšrum liš til hlišar. Žegar skyldleiki aš öšrum liš til hlišar er reiknašur śt er tališ frį afa eša ömmu, allt aš öšrum liš til hlišar. Starfsmašur er žvķ t.d. vanhęfur til žess aš fara meš mįl žar sem ašili mįls er systkinabarn hans eša skyldur honum nįnar, svo sem systkini eša föšurbróšir hans. Hins vegar vęri starfsmanni ekki skylt aš vķkja sęti skv. 2. tölul. ķ mįli afa- eša ömmusystkina sinna og barna žeirra.
Męgšir teljast einnig valda vanhęfi skv. 2. tölul. Starfsmašur er vanhęfur ef ašili er męgšur honum ķ beinan legg. Starfsmašur er žvķ t.d. vanhęfur ķ mįli tengdaforeldra sinna. Žį tekur įkvęšiš um męgšir einnig til skyldmenna maka aš öšrum liš til hlišar. Starfsmašur mį žvķ ekki fara meš mįl bróšur eša systur maka sķns eša barna žeirra né heldur föšur- eša móšurbróšur maka sķns eša barna žeirra. Męgšir haldast aš lögum enda žótt sį sem er tengilišur ķ męgš sé lįtinn eša skilinn.
Loks kemur fram ķ 2. tölul. aš starfsmašur er vanhęfur ķ mįli maka sķns eša fyrrverandi maka sķns.
Ķ 3. tölul. er męlt svo fyrir aš žegar starfsmašur er skyldur eša tengdur fyrirsvarsmanni eša um
Ķ 4. tölul. kemur fram aš starfsmašur megi ekki taka žįtt ķ mešferš mįls į kęrustigi hafi hann įšur tekiš žįtt ķ mešferš mįlsins į lęgra stjórnsżslustigi. Sem dęmi mį nefna aš starfsmašur rįšu
Ķ 4. tölul. kemur einnig fram aš starfsmašur, sem fer meš umsjónar- eša eftirlitsvald, sé einnig vanhęfur hafi hann įšur haft afskipti af mįlinu hjį žeirri stofnun sem eftirlitiš lżtur aš.
Meginreglan ķ 4. tölul. er žvķ sś aš sé stjórnsżslusamband į milli tveggja starfa žar sem undir annaš starfiš getur falliš aš hafa eftirlit eša endurskošun ķ žįgu réttaröryggis į žeim mįlum, sem falla undir hitt starfiš, sé mašur vanhęfur til aš fjalla um sama mįl ķ bįšum žessum störfum. Und
Įkvęši 4. tölul. koma ekki alltaf ķ veg fyrir aš sami mašur geti fjallaš um sömu mįl ķ tveimur störfum. Séu störfin ekki ķ stjórnsżslusambandi og umfjöllun og mešferš ķ öšru starfinu veršur ekki talin til eftirlits eša endurskošunar ķ žįgu réttaröryggis į žeim mįlum, sem falla undir hitt starfiš, getur sami mašur fjallaš um mįliš ķ bįšum störfunum žrįtt fyrir įkvęši 4. og 6. tölul. Hafi starfs
Žegar starfsmašur į lęgra stjórnsżslustigi leitar t.d. sķmleišis eftir leišbeiningum frį starfs
Įkvęši 5. tölul. er nįtengt 1. og 2. tölul. Žó aš ašilar žeir, sem žar eru greindir, verši ekki taldir ašilar aš stjórnsżslumįli geta žeir įtt einstaklegra og svo verulegra hagsmuna aš gęta viš śrlausn mįlsins aš valdiš geti vanhęfi. Starfsmašur telst žvķ vanhęfur ef hann sjįlfur, stofnun eša fyrirtęki ķ einkaeigu, sem hann er ķ fyrirsvari fyrir, eša žeir ašilar, sem hann er skyldur eša tengdur og upp eru taldir ķ 2. tölul., eiga verulegra hagsmuna aš gęta.
Samkvęmt oršalagi sķnu tekur 5. tölul. ašeins til fyrirtękja ķ einkaeigu. Fyrirsvar fyrirtękja eša stofnana, sem algerlega eru ķ eigu rķkis eša sveitarfélaga, veldur žvķ ekki vanhęfi samkvęmt žessu įkvęši.
Ķ 5. tölul. kemur og fram aš žaš valdi vanhęfi starfsmanns varši mįl persónulega og verulega nęstu yfirmenn hans. Rökin aš baki žessu įkvęši eru žau aš almennt mį bśast viš žvķ aš starfs
Rétt er aš hafa ķ huga aš formenn stjórnsżslunefnda teljast ekki yfirmenn annarra nefndarmanna. Vķki formašur nefndar sęti ķ mįli eru ašrir nefndarmenn žvķ ekki vanhęfir į grundvelli 5. tölul.
Žegar mįl varšar mjög nįna samstarfsmenn starfsmanns verulega veršur starfsmašur ekki van
Žar sem tęknilega er ómögulegt aš tilgreina tęmandi allar vanhęfisįstęšur meš hlutlęgum hęfisreglum er žörf į žeirri matskenndu hęfisreglu sem fram kemur ķ 6. tölul. Segja mį aš reglan ķ 6. tölul. sé grunnreglan um sérstakt hęfi, en ašrar reglur 1.–5. tölul. nįnari śtfęrsla į henni. Af žessum sökum er gagnįlyktun frį įkvęšum 1.–5. tölul. ekki tęk žar sem įvallt žarf aš skoša hvort tilvik fellur undir 6. tölul. įšur en hęgt er aš slį žvķ föstu aš starfsmašur sé hęfur.
Svo starfsmašur teljist vanhęfur į grundvelli hinnar matskenndu hęfisreglu 6. tölul. veršur hann aš hafa einstaklega hagsmuni af śrlausn mįlsins, svo sem įgóša, tap eša óhagręši. Hér koma einnig til skošunar hagsmunir venslamanna og annarra žeirra sem eru ķ svo nįnum tengslum viš starfsmanninn aš almennt veršur aš telja hęttu į aš žau geti haft įhrif į hann. Žį veršur ešli og vęgi hagsmunanna aš vera žess hįttar aš almennt verši talin hętta į aš ómįlefnaleg sjónarmiš geti haft įhrif į įkvöršun mįlsins. Af framansögšu mį žvķ ljóst vera aš mešal žess sem meta veršur hverju sinni, mišaš viš allar ašstęšur, er hvort hagsmunirnir eru einstaklegir, hversu verulegir žeir eru og hversu nįiš žeir tengjast starfsmanninum og śrlausnarefni mįlsins.
Mjög nįin vinįtta eša fjandskapur viš ašila mįls getur valdiš vanhęfi skv. 6. tölul. Svo aš vin
Enda žótt įkvęši 1.–5. tölul. eigi viš er ekki žar meš sjįlfgefiš aš starfsmašur sé vanhęfur. Eins og fram kemur ķ 2. mgr. 3. gr. skal įvallt fara fram mat į žvķ hvort žeir hagsmunir, sem mįliš snżst um, eru žaš smįvęgilegir eša ešli mįlsins meš žeim hętti eša žįttur hlutašeigandi starfs
Segja mį aš sś efnisregla, sem felst ķ 2. mgr. 3. gr., sé aš starfsmašur teljist ašeins vanhęfur ķ žeim tilvikum žar sem almennt er talin hętta į aš ómįlefnaleg sjónarmiš hafi įhrif į śrlausn mįls. Žetta er ešlileg regla žegar litiš er til markmiša hęfisreglnanna. Žó aš žessi regla geri hęfisreglur stjórnsżslulaganna flóknari en hęfisreglu 5. gr. laga nr. 91/1991, um mešferš einkamįla, hefur hśn žótt eiga rétt į sér žar sem hśn kemur ķ veg fyrir aš starfsmenn vķki sęti ķ žeim mįlum žar sem ekki er hętta į aš ómįlefnaleg sjónarmiš geti haft įhrif į nišurstöšu mįls.
Rétt er aš hafa ķ huga aš žvķ ašeins er heimilt aš bera fyrir sig 2. mgr. 3. gr. aš žaš sé almennt augljóst aš ašstęšur séu žęr aš ekki sé hętta į žvķ aš ómįlefnaleg sjónarmiš hafi įhrif į įkvöršun mįlsins. Viš mat į žvķ hvort skilyrši žau, sem upp eru talin ķ 2. mgr. 3. gr., eru uppfyllt er rétt aš fara strangt ķ sakirnar žar sem miklir hagsmunir eru ķ hśfi fyrir ašila, en aš sama skapi vęgar ef mįliš er lķtilvęgt.
Žó aš starfsmašur hafi einstaklegra hagsmuna aš gęta viš śrlausn mįls kunna hagsmunir hans aš vera svo smįvęgilegir aš engin hętta sé į aš slķkt muni hafa įhrif į hann. Veršur t.d. aš telja aš starfsmašur sé ekki vanhęfur til žess aš fjalla um mįl sem snertir almenningshlutafélag žótt hann eigi lķtinn hlut ķ félaginu.
Žį kann ešli žess mįls, sem til śrlausnar er, aš vera meš žeim hętti aš ekki verši talin hętta į aš ómįlefnaleg sjónarmiš hafi įhrif į śrlausn mįlsins. Žetta į viš um žau mįl žar sem lagaskilyrši įkvöršunar eru aš öllu leyti lögbundin og ekkert eša afar lķtiš mat er eftirlįtiš starfsmanninum. Veršur annars vegar aš vera lögbundiš hvaša skilyrši žurfi aš uppfylla svo aš taka megi įkvöršun og hins vegar hvaša efni įkvöršun eigi aš hafa aš geyma, aš uppfylltum lagaskilyršum. Žį verša lagaskilyršin aš vera aušskżrš eša komin fastmótuš venja į tślkun žeirra. Loks verša stašreyndir slķkra mįla aš vera fyllilega upplżstar svo aš ekki žurfi aš beita réttarreglum um sönnun.
Oft taka margir starfsmenn žįtt ķ śrlausn stjórnsżslumįls. Stundum kann žįttur starfsmanns, sem hagsmuni kann aš hafa af śrlausn mįls, aš vera svo lķtilfjörlegur ķ mešferš mįls eša į žvķ sviši aš ekki sé hętta į aš ómįlefnaleg sjónarmiš hafi įhrif į śrlausn mįlsins. Žetta į t.d. viš um žį starfsmenn sem eingöngu fįst viš skrifstofustörf, svo sem afgreišslu, vélritun, skjalaskrįningu eša žess hįttar störf. Žessi regla į hins vegar ekki viš žį starfsmenn sem fįst viš žį žętti mįlsmešferšar žar sem raunhęfur möguleiki er į žvķ aš žeir geti haft įhrif į śrlausn mįlsins.
Samkvęmt 2. mgr. 3. gr. ber starfsmanni ašeins aš vķkja sęti ķ žeim tilvikum žar sem hętta er į aš ómįlefnaleg sjónarmiš hafi įhrif į śrlausn mįls. Žó aš žaš liggi oft ljóst fyrir hvaša sjónarmiš teljist mįlefnaleg getur komiš upp vafi. Sem dęmi mį nefna fyrirmęli ķ einstökum lögum um aš tiltekin félög eša samtök tilnefni menn ķ stjórnsżslunefndir. Žegar sett eru žvķlķk lög, žar sem bein
Um 4. gr.
Ķ 4. gr. er fjallaš um réttarįhrif žess žegar starfsmašur veršur vanhęfur til mešferšar mįls. Ķ 4. gr. er žó ekki fjallaš um öll žau réttarįhrif sem fylgt geta vanhęfi. Žannig er t.d. ekki fjallaš um gildi stjórnvaldsįkvöršunar sem vanhęfur starfsmašur hefur tekiš.
Samkvęmt 1. mgr. 4. gr. mį vanhęfur starfsmašur ekki taka žįtt ķ undirbśningi, mešferš eša śrlausn stjórnsżslumįls žar sem hann er vanhęfur. Vanhęfur starfsmašur mį žvķ ekki taka žįtt ķ mešferš mįls į neinu stigi žess. Hęfisreglur II. kafla taka žess vegna til starfsmanna sem veita eša taka žįtt ķ aš veita umsögn um stjórnsżslumįl sem ętlaš er aš verša grundvöllur aš stjórnvalds
Frį žeim tķma er yfirmašur starfsmanns kemst aš žeirri nišurstöšu aš viškomandi starfsmašur sé vanhęfur til mešferšar mįls ber starfsmanninum aš hętta öllum afskiptum af mįlinu og skal öšr
Eftir aš vanhęfur starfsmašur hefur vikiš sęti ķ mįli į hann ekki aš hafa frekari afskipti af žvķ. Hann į žvķ almennt ekki aš hafa ašgang aš gögnum mįls eftir aš hann hefur vikiš sęti. Frį žessari reglu kemur žó fram undantekning ķ 2. mįlsl. 1. mgr. 4. gr., en žar segir aš starfsmanni sé žó heimilt aš gera žęr rįšstafanir sem séu naušsynlegar til aš halda mįli ķ réttu horfi į mešan ekki er til aš dreifa öšrum hęfum starfsmanni. Žar sem ašeins einn starfsmašur vinnur aš tilteknum störfum hjį stofnun eša embętti og ekki er til stašar annar starfsmašur, sem er hęfur til aš taka viš umręddum starfa, veršur aš setja sérstakan stašgengil til žess aš fara meš mįliš. Žar til stašgengill hefur veriš settur getur žurft aš gera einhverjar rįšstafanir til žess aš halda mįli ķ réttu horfi, t.d. aš veita ašilum mįls ljósrit af gögnum mįlsins. Samkvęmt 2. mįlsl. 1. mgr. 4. gr. er vanhęfum starfsmanni heimilt aš framkvęma slķkar rįšstafanir į mešan ekki er til aš dreifa öšrum hęfum starfsmanni. Žaš skal įréttaš aš setja ber stašgengil svo fljótt sem viš veršur komiš. Žaš į žvķ aš heyra til undantekninga aš nota žurfi heimild 2. mįlsl. 1. mgr. 4. gr.
Samkvęmt 2. mgr. 4. gr. ber nefndarmanni, sem vanhęfur er til mešferšar mįls, aš yfirgefa fundarsal viš afgreišslu žess. Įstęšan er sś aš meš nęrveru sinni getur vanhęfur nefndarmašur haft įhrif į afgreišslu mįlsins, en almennt mį bśast viš žvķ aš umręšur nefndarmanna um mįliš verši mjög žvingašar ķ nįvist manns sem hefur hagsmuni af śrlausn žess.
Samkvęmt 4. mgr. 5. gr. telst nefndarmašur vanhęfur til žess aš fjalla um hęfi sitt. Ber žeim nefndarmanni, sem įkvöršun varšar, aš yfirgefa fundarsal eftir aš hafa gert grein fyrir stašreyndum mįls, ž.e. meš hvaša hętti hann er tengdur mįlinu eša ašilum žess. Hann į žvķ hvorki aš taka žįtt ķ umręšum um hęfi sitt né atkvęšagreišslu um žaš.
Fęra ber til bókar aš nefndarmašur hafi vikiš af fundi, nišurstöšu nefndarinnar um hęfi nefnd
Um 5. gr.
Ķ 5. gr. frumvarpsins er fjallaš um žį mįlsmešferš, sem fylgja ber, žegar upp kemur vafi um hęfi starfsmanns. Ķ 5. gr. er žeirri spurningu svaraš hver skuli skera śr um žaš hvort starfsmašur sé vanhęfur. Samkvęmt 2. mgr. 5. gr. er žaš yfirmašur žeirrar stofnunar eša embęttis žar sem hlut
Įstęšur fyrir žessari reglu eru m.a. žęr aš yfirmenn geta oft og meš żmsum rįšum komiš ķ veg fyrir vanhęfi hjį starfsmönnum. Vķša erlendis er žaš mjög tķškaš aš sé starfsmašur stofnunar tengdur ašila, sem oft leitar til hennar, er įkvešiš ķ eitt skipti fyrir öll aš hlutašeigandi starfsmašur skuli ekki hafa nein afskipti af mįlum sem berast frį umręddum ašila, heldur skuli ašrir starfsmenn stofnunarinnar gera žaš. Meš slķkum „innanhśssįkvöršunum“ er žį hęgt aš koma ķ veg fyrir žaš aš spurningin um sérstakt vanhęfi sé sķfellt aš skjóta upp kollinum. Ķ öšru lagi er lķklegra meš žessu móti aš samręmd tślkun komist į hęfisreglurnar innan stofnunar sem veršur aš telja mjög mikil
Žegar vafi kemur upp um hęfi yfirmanns embęttis eša stofnunar gildir hins vegar sś regla aš žį skuli yfirmašurinn įkveša sjįlfur hvort hann vķki sęti.
Starfsmanni ber įvallt aš gęta aš žvķ, aš eigin frumkvęši, hvort hann er hęfur til mešferšar mįls og hvķlir į honum sś skylda aš tilkynna žaš yfirmanni sķnum telji hann leika vafa į žvķ hvort svo sé. Į sama hįtt skal nefndarmašur ķ stjórnsżslunefnd, sem veit um įstęšur er kunna aš valda vanhęfi hans, vekja athygli nefndarinnar į žvķ įn tafar, nema augljóst sé aš įstęšurnar hafi enga žżšingu. Tilkynningarskyldan nęr ekki ašeins til įstęšna sem valda vanhęfi, heldur einnig til įstęšna sem hugsanlega valda vanhęfi, žar meš talinna įstęšna sem aš betur athugšu mįli gera žaš ekki, t.d. žar sem 2. mgr. 3. gr. į viš. Ķ vafatilvikum er žvķ įvallt rétt fyrir starfsmenn aš vekja athygli į hugsanlegum vanhęfisįstęšum.
Skyldan til aš vekja mįls į hugsanlegu vanhęfi nefndarmanns hvķlir fyrst og fremst į žeim nefndarmanni sem veit um įstęšur er kunna aš valda vanhęfi hans. Skyldan hvķlir žó einnig į öšr
Žegar vafi kemur upp um hęfi nefndarmanns taka ašrir nefndarmenn įkvöršun um žaš hvort honum beri aš vķkja sęti įn žįtttöku hans. Ber žeim nefndarmanni, sem ķ hlut į, aš yfirgefa fundar
Žar sem gengiš er śt frį žeirri reglu aš tillaga sé fallin žegar atkvęši, meš og į móti, eru jafn mörg, sbr. 2. mgr. 34. gr., skiptir mįli hvernig tillaga er oršuš sem borin er upp. Rétt er aš orša hana meš žeim hętti aš bišja žį fundarmenn aš greiša atkvęši er telja hlutašeigandi nefndarmann van
Įkvöršun um hęfi starfsmanns er ekki stjórnsżsluįkvöršun um réttindi og skyldur manna ķ skilningi 1. gr. Af žvķ leišir aš ekki er skylt aš rökstyšja slķkar įkvaršanir. Žį er hvorki skylda til aš gera ašila mįls višvart um žaš įlitamįl hvort starfsmašur sé hęfur né gefa honum kost į aš tjį sig um žaš. Hins vegar kann ķ sumum tilvikum aš vera naušsynlegt aš leita eftir upplżsingum frį ašila um įstęšur žęr er valdiš geta vanhęfi svo aš mįliš verši nęgjanlega vel upplżst, sbr. megin
Um 6. gr.
Eftir aš stašreynt hefur veriš aš starfsmašur sé vanhęfur skal mįl fengiš öšrum hęfum starfs
Žar sem ķslenska stjórnsżslan er tiltölulega fįmenn vinnur ašeins einn starfsmašur į sumum svišum stjórnsżslunnar. Ķ slķkum tilvikum er sį möguleiki ekki fyrir hendi aš fį samstarfsmann til aš fara meš mįl. Veršur žvķ veitingarvaldshafi į formlegan hįtt aš setja sérstakan stašgengil til žess aš fara meš mįliš.
Stašgenglar skulu uppfylla sömu almennu og sérstöku hęfisskilyrši og žeir starfsmenn sem žeir leysa af ķ umręddum mįlum.
Žegar rįšherra veršur vanhęfur og vķkur sęti setur forseti Ķslands annan rįšherra meš formleg
Um III. kafla.
Ķ žennan kafla er skipaš saman almennum reglum sem ekki hafa žótt heyra undir ašra kafla frumvarpsins. Flest įkvęši kaflans byggja į óskrįšum grundvallarreglum stjórnsżsluréttarins sem hafa almennt mun vķštękara gildissviš en gert er rįš fyrir aš lögin hafi, sbr. 1. og 2. gr.
Um 7. gr.
Ķ 7. gr. er fjallaš um leišbeiningarskyldu stjórnvalda. Stjórnvaldi er žannig skylt aš leišbeina og ašstoša žį sem til žess leita um mįlefni sem eru į starfssviši žess.
Hęgt er aš veita upplżsingar bęši skriflega og munnlega. Upplżsingarnar geta veriš almennar, t.d. ķ formi auglżsinga eša sérstakra bęklinga. Įvallt žarf žó aš gefa ašilum einstaklingsbundnar leišbeiningar sé eftir žeim leitaš.
Veita ber leišbeiningar um žaš hvaša réttarreglur gilda į viškomandi sviši, hvernig mešferš mįla er venjulega hagaš, hvaša gögn ašila ber aš leggja fram, hversu langan tķma žaš tekur venju
Ķ 20. gr. er aš finna sérstakt įkvęši um leišbeiningarskyldu og vķsast til žess sem um žaš įkvęši segir hér į eftir.
Samkvęmt samningi Noršurlanda um notkun norręnna tungumįla fyrir stjórnvöldum geta borgarar Noršurlandarķkja notaš móšurmįl sitt ķ skiptum viš hiš opinbera. Er skylt aš afla ašstošar tślks eša skjalažżšanda eftir žvķ sem naušsyn ber til og skal žaš vera hlutašeigandi einstaklingi aš kostnašarlausu. Žau erlend tungumįl, sem hér um ręšir, eru danska, finnska, norska og sęnska, en samningurinn nęr ekki til fęreysku, gręnlensku né tungumįls sama. Ber aš veita leišbeiningar į framangreindum tungumįlum og afla ašstošar tślks ef stjórnvald og sį sem leišbeininga leitar skilja ekki hvort annaš.
Berist stjórnvaldi skriflegt erindi, sem ekki snertir starfssviš žess, ber žvķ aš framsenda erindiš į réttan staš svo fljótt sem unnt er. Verši hins vegar ekki rįšiš af erindinu hvert beri aš framsenda žaš ber aš endursenda žaš. Hafi ašili komiš erindi sķnu į framfęri munnlega og erindiš į aš lögum undir annaš stjórnvald ber aš leišbeina ašila, eftir žvķ sem tök eru į, um hvar hiš rétta stjórnvald sé aš finna svo aš hann geti komiš erindi sķnu į framfęri millilišalaust.
Um 8. gr.
Ķ 8. gr. er aš finna skżringarreglu į žvķ hvernig reikna beri śt fresti ķ lögum er varša stjórnsżsl
Um 9. gr.
Hér er oršuš ķ 1. mgr. sś óskrįša grundvallarregla aš įkvaršanir ķ mįlum skuli teknar svo fljótt sem unnt er.
Ķ 2. mgr. er reglan sķšan śtfęrš varšandi įlitsumleitan, en žar kemur fram aš leita skuli umsagn
Žar sem višfangsefni, sem stjórnvöldum berast, eru mjög margvķsleg tekur śrlausn žeirra óhjį
Ķ 4. mgr. er aš finna sérstaka kęruheimild, en skoša veršur hana ķ ljósi žess aš skv. 2. mgr. 26. gr. er gengiš śt frį žvķ aš ekki verši hęgt aš kęra žęr įkvaršanir, sem ekki binda enda į stjórn
Um 10. gr.
Įšur en hęgt er aš taka stjórnvaldsįkvöršun ķ mįli veršur aš undirbśa mįliš og rannsaka meš žaš aš markmiši aš afla naušsynlegra upplżsinga um mįlsatvik. Ķ rannsóknarreglunni felst m.a. sś skylda stjórnvalds aš sjį til žess, aš eigin frumkvęši, aš mįlsatvik stjórnsżslumįls séu nęgjanlega upplżst įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ. Ķ reglunni felst hins vegar ekki aš stjórnvald žurfi sjįlft aš afla allra upplżsinga. Žegar ašili sękir um tiltekin réttindi eša fyrirgreišslu hjį stjórnvaldi getur stjórnvald beint žeim tilmęlum til hans aš hann veiti upplżsingar og leggi fram žau gögn sem nauš
Žaš fer eftir ešli stjórnsżslumįls, svo og réttarheimild žeirri sem veršur grundvöllur įkvöršun
Rannsóknarreglan tengist mjög nįiš andmęlarétti, en oft veršur mįl ekki nęgjanlega upplżst nema ašila hafi veriš gefinn kostur į aš kynna sér gögn mįls, svo og aš koma aš frekari upplżsing
Um 11. gr.
Įkvęši 11. gr. eru byggš į žeirri óskrįšu grundvallarreglu stjórnsżsluréttarins sem nefnd hefur veriš jafnręšisreglan.
Ķ reglunni felst aš mįl sem eru sambęrileg ķ lagalegu tilliti skuli hljóta sams konar śrlausn. Ķ žessu sambandi veršur žó aš hafa ķ huga aš ekki er um mismunun aš ręša ķ lagalegu tilliti, jafnvel žótt mismunur sé į śrlausn mįla byggist sį mismunur į frambęrilegum og lögmętum sjónarmiš
Žį er einnig rétt aš minna į žaš aš til eru undantekningar frį meginreglunni ķ 2. mgr. enda eigi žęr sér stoš ķ settum lögum. Žannig teldist žaš ekki brot gegn 2. mgr. žó aš tekiš vęri sérstakt tillit til kvenna vegna žungunar eša barnsburšar eša byggt į žvķ sjónarmiši viš val nefndarmanna ķ stjórnsżslunefndir aš skipa sem nęst jafnmargar konur og karla, sbr. 3. og 12. gr. laga nr. 28/1991, um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla. Samkvęmt ešli mįls yrši žaš heldur ekki tališ brot į 2. mgr. žótt litiš sé til stjórnmįlaskošana viš val ķ pólitķsk störf, svo sem stöšur ašstošarmanns rįšherra, bęjarstjóra eša sveitarstjóra svo aš dęmi séu nefnd.
Um 12. gr.
Ķ 12. gr. er lagt til aš lögfest verši ein af grundvallarreglum stjórnsżsluréttarins sem nefnd hefur veriš mešalhófsreglan. Grundvallarregla žessi felur m.a. ķ sér aš stjórnvöld verša aš gęta hófs ķ mešferš valds sķns. Er stjórnvaldi žvķ ekki ašeins skylt aš lķta til žess markmišs sem starf žess stefnir aš, heldur ber žvķ einnig aš taka tillit til hagsmuna og réttinda žeirra einstaklinga og lögašila sem athafnir stjórnvaldsins og valdbeiting beinist aš. Ber stjórnvaldi aš fara įkvešinn mešalveg į milli žessara andstęšu sjónarmiša.
Ķ 12. gr. felst ķ fyrsta lagi aš efni ķžyngjandi įkvöršunar, sem stjórnvald tekur, veršur aš vera til žess falliš aš žjóna lögmętu markmiši sem aš er stefnt. Žetta žżšir žó ekki aš markmišinu verši aš nį aš fullu.
Ķ öšru lagi felur įkvęšiš ķ sér aš ef fleiri śrręša er völ er žjónaš geta žvķ markmiši, sem aš er stefnt, skal velja žaš śrręši sem vęgast er. Ķžyngjandi įkvöršun skal žannig ašeins taka aš ekki sé völ vęgara śrręšis sem žjónaš geti markmišinu.
Ķ žrišja lagi byggir įkvęšiš į žvķ aš hóf verši aš vera ķ beitingu žess śrręšis sem vališ hefur veriš og mį žvķ ekki ganga lengra en naušsyn ber til. Stjórnvaldi er sem fyrr segir skylt aš vega og meta žau andstęšu sjónarmiš sem hér vegast į. Slķkt mat er ekki alltaf aušvelt, en löggjöf į einstök
Um IV. kafla.
Ķ kafla žessum er fjallaš um andmęlarétt mįlsašila. Naušsynlegt er aš tryggja aš įkvaršanir stjórnvalda séu löglegar og réttar og byggšar į lögmętum forsendum žannig aš réttindi borgaranna verši ekki skert og hagsmunum žeirra stefnt ķ voša meš handahófskenndum įkvöršunum. Į grund
Kjarni andmęlareglunnar er aš ekki verši tekin įkvöršun um réttarstöšu ašila fyrr en honum hafi veriš gefinn kostur į žvķ (a) aš kynna sér mįlsgögn og mįlsįstęšur sem įkvöršun byggist į og (b) aš tjį sig um mįliš. Ķ reglunni felst aš ašili mįls, sem til mešferšar er hjį stjórnvaldi, į aš eiga kost į žvķ aš tryggja réttindi sķn og hagsmuni meš žvķ aš kynna sér gögn mįls og mįlsįstęšur er įkvöršun mun byggjast į, leišrétta fram komnar upplżsingar og koma aš frekari upplżsingum um mįlsatvik įšur en stjórnvald tekur įkvöršun ķ mįli hans.
Til žess aš ašili geti neytt andmęlaréttar sķns žarf hann aš hafa vitneskju um aš mįliš sé til meš
Andmęlareglan į ekki ašeins aš tryggja hagsmuni ašila. Tilgangur hennar er einnig sį aš stušla aš žvķ aš mįl verši betur upplżst og žannig tengist hśn rannsóknarreglunni, ž.e. aš stjórnvöld eigi aš stušla aš žvķ aš mįl sé nęgjanlega upplżst įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ, sbr. 10. gr.
Um 13. gr.
Ķ žessari grein kemur fram sś meginregla aš megi ętla aš ašila mįls sé ókunnugt um aš mįl hans sé til mešferšar hjį stjórnvaldi skuli stjórnvald vekja athygli hans į žvķ eins fljótt og kostur er. Hér sem endranęr kann aš geta komiš upp vafi um žaš hver eigi aš teljast ašili mįls. Viš įkvöršun um žaš hvort hlutašeigandi eigi ašild aš mįli veršur sem fyrr segir aš lķta til žess hvort hann eigi lögvarinna hagsmuna aš gęta viš śrlausn mįlsins, en mįlsašili getur jafnt veriš einstaklingur sem lögašili.
Žessi regla tryggir aš ašili mįls eigi kost į žvķ aš neyta andmęlaréttar sķns. Ljóst er aš ef ašili mįls hefur enga vitneskju um aš mįl hans er til mešferšar hefur hann aldrei tękifęri til žess aš not
Um 14. gr.
Ķ 14. gr. er aš finna kjarna andmęlaréttarins žar sem mįlsašila er tryggšur réttur til žess aš tjį sig um mįl įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ enda liggi ekki fyrir ķ gögnum mįls afstaša hans eša aug
Žegar ašili mįls hefur sótt um tiltekin réttindi eša fyrirgreišslu hjį stjórnvöldum og fyrir liggur afstaša hans ķ gögnum mįls žarf almennt ekki aš veita honum frekara fęri į aš tjį sig um mįlsefni eins og fyrr segir. Žegar ašila er hins vegar ókunnugt um aš nż gögn og upplżsingar hafa bęst viš ķ mįli hans og telja veršur aš upplżsingarnar séu honum ķ óhag og hafi verulega žżšingu viš śrlausn mįlsins er almennt óheimilt aš taka įkvöršun ķ mįlinu fyrr en honum hefur veriš gefinn kostur į aš kynna sér upplżsingarnar og tjį sig um žęr.
Ekki er męlt fyrir um žaš hvort ašili skuli tjį sig skriflega eša munnlega, en žaš er į valdi stjórnvalds hvor hįtturinn er hafšur į. Tjįi ašili sig munnlega žarf žó aš rita minnisblaš um žęr at
Um 15. gr.
Ķ 1. mgr. er oršuš sś meginregla aš mįlsašili eigi rétt į žvķ aš kynna sér gögn er mįl hans varša. Regla žessi er forsenda žess aš mįlsašili geti tjįš sig um mįlefni svo aš fullt gagn sé aš.
Stjórnvald į ekki ašeins aš veita ašila ašgang aš mįlsgögnum, heldur hefur hann einnig rétt į žvķ aš fį afrit af mįlsskjölum óski hann eftir žvķ. Žessi regla į žó ekki viš ef skjöl eru žess ešlis eša fjöldi žeirra svo mikill aš žvķ verši ekki viš komiš meš góšu móti.
Žį er forsętisrįšherra veitt heimild til žess aš gefa śt gjaldskrį žar sem tiltekiš skal žaš gjald sem stjórnvöldum er heimilt aš taka fyrir ljósrit og endurrit sem veitt verša į grundvelli įkvęša ķ IV. kafla. Meš įkvęšinu er ętlunin aš rķkiš fįi greitt fyrir žann tilkostnaš sem hlżst af žvķ aš veita endurrit og ljósrit af gögnum mįls svo aš rķkiš verši ekki fyrir kostnašarauka af žessum sökum. Ķ įkvęšinu felst hins vegar ekki heimild til žess aš taka gjald umfram žann tilkostnaš sem almennt mį bśast viš aš hljótist af žvķ aš veita endurrit og ljósrit af gögnum mįls.
Ķ 2. mgr. kemur fram aš lagaįkvęši um žagnarskyldu starfsmanna takmarka ekki skyldu stjórn
Žį undantekningu er aš finna ķ 3. mgr. aš ašili, sem er til rannsóknar vegna žess aš grunur hefur falliš į hann um lögbrot eša hann er sóttur til refsingar ķ opinberu mįli, getur ekki krafist ašgangs aš gögnum mįlsins į grundvelli žessara laga. Mešan mįl er til rannsóknar hjį lögreglu og öšrum stjórnvöldum įšur en įkvöršun er tekin um įkęru er ekki tališ rétt aš veita ašila ašgang aš gögnum mįls. Žegar įkęra hefur veriš gefin śt gilda um mįlsmešferšina, žar į mešal birtingu įkęru og aš
Um 16. gr.
Žótt gert sé rįš fyrir žvķ sem meginreglu aš ašili hafi ašgang aš gögnum mįls eru hér settar fram nokkrar mikilvęgar undantekningar frį žeirri reglu. Ķ žessari grein er aš finna tęmandi upptalningu į žeim gögnum sem undanskilin eru. Aš auki geta stjórnvöld, undir vissum kringumstęšum, tak
Ķ fyrsta lagi eru undanskilin gögn er varša starf rķkisrįšs og rķkisstjórnar. Tališ er rétt aš vernda starfsemi žessara stjórnvalda sem fara meš ęšstu stjórn rķkisins. Žessi stjórnvöld taka sjįlf įkvarš
Ķ öšru lagi eru undanskilin bréfaskipti stjórnvalda viš sérfróša menn til afnota ķ dómsmįli eša viš athugun į žvķ hvort slķkt mįl skuli höfšaš. Stjórnvöld njóta hér jafnręšis viš ašra ašila, sem hugsanlega eru aš undirbśa mįlaferli gegn žeim, meš žvķ aš žurfa ekki aš birta bréfaskipti sķn viš sérfróša ašila sem eru žeim til rįšgjafar viš mįlshöfšun eša rekstur dómsmįls.
Ķ žrišja lagi eru undanskilin vinnuskjöl sem stjórnvald hefur ritaš til eigin afnota viš mešferš mįls. Žessi skjöl eru lišur ķ įkvaršanatöku um mįl og hafa oft aš geyma vangaveltur um mįl, upp
Ef sjónarmiš um gagnaleynd eiga viš um hluta skjals er kvešiš į um žaš ķ 2. mgr. aš veita skuli mįlsašila ašgang aš öšrum hlutum skjalsins.
Um 17. gr.
Ķ žessari grein er fjallaš um heimild stjórnvalds til žess aš takmarka ašgang mįlsašila aš gögn
Viš mat į žvķ hvort heimildinni skuli beitt žarf aš vega žaš og meta hvort hagsmunir mįlsašila af žvķ aš fį ašgang aš gögnunum séu rķkari en žeir almanna- eša einkahagsmunir sem kalla į aš tak
Um 18. gr.
Stjórnvald getur sett ašila įkvešinn frest til žess aš kynna sér gögn og tjį sig um mįl. Veršur aš haga žeim fresti eftir ašstęšum, en almennt ber aš hafa frestinn stuttan į grundvelli reglunnar um mįlshraša og skilvirkni stjórnvalda, sbr. 9. gr.
Ķ 2. mgr. segir aš ašili mįls geti krafist žess aš afgreišslu mįls sé frestaš hafi stjórnvald ekki žegar gefiš slķkan frest skv. 1. mgr. Žegar stjórnvald tekur įkvöršun um lengd frests skal m.a. taka tillit til fjölda skjala og umfangs og ešlis mįlsins.
Settar eru takmarkanir į veitingu frests til mįlsašila ef žaš stangast į viš lögmęltan frest til af
Aš jafnaši į ašili einungis rétt į žvķ aš fį frest einu sinni ķ sama mįli įšur en įkvöršun er tekin nema fram komi nżjar upplżsingar er skipt geta sköpum viš śrlausn mįlsins. Žį er ešlilegt aš ašila verši veittur nżr frestur til aš kynna sér hinar nżju upplżsingar og tjį sig um žęr, svo framarlega sem ekki er fariš fram śr lögmęltum fresti til afgreišslu mįlsins.
Um 19. gr.
Greinin fjallar um meš hvaša hętti stjórnvald skuli standa aš žvķ aš tilkynna mįlsašila um synj
Telji stjórnvald aš synja beri ašila um ašgang aš gögnum mįls eša takmarka beri ašgang aš nokkru leyti skal sś įkvöršun tilkynnt mįlsašila žannig aš hann geti kęrt hana telji hann žaš nauš
Stjórnvaldi ber aš tilkynna ašila um synjun eša takmörkun į ašgangi aš gögnum mįls į sama hįtt og męlt er fyrir um ķ 20. gr. Skal žvķ leišbeina ašila um rétt hans til žess aš fį įkvöršunina rök
Ķ 3. mgr. er ašila veittur 14 daga frestur til žess aš kęra įkvöršun stjórnvalds um synjun eša tak
Um V. kafla.
Žessi kafli fjallar um rökstušning og birtingu stjórnvaldsįkvaršana.
Žegar teknar eru įkvaršanir ķ stjórnsżslunni eru žęr byggšar į tilteknum réttarheimildum, sjón
Aš gildandi rétti er ekki til aš dreifa almennri skyldu til rökstušnings stjórnvaldsįkvöršunum. Hins vegar er aš finna dreifš įkvęši um rökstušning ķ lögum, sjį fskj. 5. Ķ ólögįkvešnum tilvikum hefur sums stašar veriš tališ aš fyrir hendi vęri skylda til rökstušnings, t.d. žegar um er aš ręša śr
Śt frį sjónarmišum um réttaröryggi og traust almennings į stjórnsżslunni veršur aš telja mikil
Žegar rökstušningur fylgir įkvöršun stušlar hann einnig aš žvķ aš ašili mįls fįi ķ raun skiliš niš
Žį er einnig ljóst aš til žess aš eftirlit ęšri stjórnvalda, dómstóla og umbošsmanns Alžingis sé sem virkast veršur aš vera ljóst į hvaša grundvelli stjórnvaldsįkvöršun er byggš. Oft getur veriš erfitt aš stašreyna hvort įkvöršun er t.d. byggš į ólögmętum sjónarmišum, rangri tślkun réttar
Žį mį nefna aš žaš er ein af forsendum žess aš jafnręšisreglan sé virt ķ stjórnsżslu aš starfs
Rökstušningur ęšri stjórnvalda fyrir įkvöršunum sķnum hefur einnig veigamikla žżšingu fyrir lęgri stjórnvöld žar sem af honum veršur rįšiš į hvaša sjónarmišum er byggt hverju sinni. Žaš er žvķ oft forsenda fyrir fordęmisgildi śrskurša frį ęšri stjórnvöldum aš žeim fylgi rökstušningur. Žį hljóta einnig aš vera geršar meiri kröfur til réttaröryggis viš śrlausn kęrumįla og er af žeirri įstęšu ešlilegt aš hafa rökstušning, sem fylgir śrskuršum ķ kęrumįlum, enn skżrari en ella.
Żmis rök męla hins vegar gegn žvķ aš skylda stjórnvöld til žess aš lįta įvallt skriflegan rök
Meš hlišsjón af framangreindu er lagt til aš sś meginregla gildi ķ stjórnsżslunni aš stjórnvöldum beri žvķ ašeins aš rökstyšja įkvaršanir aš fram komi beišni um žaš frį ašila mįls eftir aš įkvöršun hefur veriš birt honum. Ekki yrši žį lögš vinna ķ žaš aš rökstyšja žęr įkvaršanir sem ašilar vildu una.
Žótt lagt sé til aš eftirfarandi rökstušningur verši meginreglan er hins vegar ljóst aš į sumum svišum er ešlilegast aš setja sérreglur ķ lög um aš rökstušningur skuli fylgja įkvöršun, t.d. žar sem um mjög mikilvęgar og ķžyngjandi įkvaršanir er aš ręša. Er gengiš śt frį žvķ aš viš setningu sér
Ķ frumvarpinu er gert rįš fyrir undantekningum frį fyrrnefndri meginreglu, svo sem gerš veršur grein fyrir hér į eftir. Rétt er aš hafa ķ huga aš skv. 1. gr. tekur V. kafli ašeins til mešferšar mįla žar sem tekin er įkvöršun um réttindi og skyldur manna en nęr t.d. ekki til formįkvaršana, ž.e. įkvarš
Um 20. gr.
Ķ 20. gr. eru annars vegar įkvęši um birtingu stjórnvaldsįkvaršana og hins vegar įkvęši um leišbeiningarskyldu stjórnvalda um nokkur atriši varšandi stjórnsżslukęru og tķmafrest til mįls
Ķ 1. mgr. er lagt til aš lögfest verši sś óskrįša meginregla sem nefnd hefur veriš birtingarreglan. Reglan er žess efnis aš birta beri ašila mįls efni žeirrar įkvöršunar sem bindur enda į stjórnsżslu
Skyldan til aš tilkynna įkvöršun hvķlir į žvķ stjórnvaldi sem įkvöršun tekur. Tilkynna ber öllum ašilum mįls um įkvöršunina og skal žaš gert įn įstęšulausrar tafar.
Ķ 20. gr. er ekki męlt fyrir um sérstakan birtingarhįtt. Ķ żmsum dreifšum lagaįkvęšum er svo męlt fyrir aš įkvaršanir séu tilkynntar meš formlegum hętti og ķ lögum nr. 64/1943 er rįš fyrir žvķ gert aš tilteknar įkvaršanir séu birtar opinberlega ķ Lögbirtingablaši, sbr. 3. gr. laganna. Ķ ólögfest
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. kemur fram aš įkvöršun sé bindandi eftir aš hśn er komin til ašila mįls. Hins vegar er žaš ekki gert aš skilyrši ķ žessu sambandi aš įkvöršun sé komin til vitundar hans.
Enda žótt gildissviš birtingarreglunnar ķ 20. gr. sé aš meginstefnu til bundiš viš įkvaršanir, sem binda enda į stjórnsżslumįl, er ljóst, ešli mįls samkvęmt, aš einnig veršur aš tilkynna ašila um sumar įkvaršanir er snerta mešferš mįls. Mį ķ žessu sambandi benda į aš ķ 19. gr. er lagt til aš sś regla verši sérstaklega lögfest aš tilkynna skuli ašila mįls um įstęšur fyrir žvķ aš ekki hafi veriš oršiš viš beišni hans um aš veita honum ašgang aš tilteknum gögnum mįls.
Ķ 2.–4. mgr. 20. gr. eru įkvęši um žęr leišbeiningar sem veita skal žegar įkvaršanir eru birtar.
Hér aš framan hefur veriš gerš grein fyrir žeim meginsjónarmišum sem bśa aš baki rökstušn
Meginrökin fyrir žvķ aš veita heimild til žess aš kęra įkvöršun til ęšra stjórnvalds er aš stušla aš auknu réttaröryggi. Ekki er hęgt aš bśast viš žvķ aš ašilum sé kunnugt um kęruheimildir, hvert beina skuli kęru, kęrufresti, svo og kęrugjöld. Žykir žvķ rétt og skylt aš veita leišbeiningar um žessi atriši žegar įkvöršun er birt sé kęruheimild til stašar.
Ķ 3. tölul. 2. mgr. er svo loks męlt fyrir aš veita skuli leišbeiningar um tķmafrest til mįlshöfšunar vegna įkvöršunar ef slķkur tķmafrestur er lögįkvešinn. Hér er ekki um aš ręša skyldu til aš benda ašila į žann möguleika aš leita til dómstóla, heldur ašeins skyldu til aš veita leišbeiningar um lög
Leišbeiningarskylda 2. og 3. mgr. tekur til efnisįkvaršana ķ mįlum, svo og annarra įkvaršana sem ekki binda enda į mįl en eru žó kęranlegar einar sér. Hér mį t.d. benda į synjun um ašgang aš gögnum mįls, sbr. 19. gr.
Leišbeiningarskyldan er bundin viš žęr įkvaršanir sem tilkynntar eru skriflega og er žį gengiš śt frį žvķ aš įkvaršanir verši ekki tilkynntar munnlega ķ rķkari męli en nś er gert. Ķ žeim tilvikum ber aš veita leišbeiningar um heimild til aš fį įkvöršun rökstudda į grundvelli 7. gr., sbr. 21. gr.
Fylgi rökstušningur įkvöršun žegar hśn er birt skal veita leišbeiningar um stjórnsżslukęru, sé kęruheimild fyrir hendi, og um mįlshöfšunarfrest ef slķkur frestur er lögįkvešinn, sbr. 3. mgr. 20. gr.
Ekki žarf aš veita leišbeiningar skv. 2. og 3. mgr. 20. gr. hafi umsókn ašila mįls veriš tekin til greina aš öllu leyti. Er žaš ķ samręmi viš 2. mgr. 21. gr. žar sem męlt er fyrir um aš ekki žurfi held
Ef fleiri en einn ašili er aš stjórnsżslumįli og ekki hefur veriš oršiš viš umsókn eša kröfum žeirra allra ber aš veita žeim öllum leišbeiningar skv. 20. gr.
Veita skal leišbeiningarnar skv. 20. gr. skriflega og skulu žęr fylgja žegar įkvöršun er tilkynnt. Leišbeiningarnar er hins vegar hęgt aš hafa ķ stöšlušu formi og geta žęr t.d. veriš prentašar eša stimplašar į skjal žaš sem hefur aš geyma įkvöršunina. Žar sem ritvinnsla er notuš vęri hęgt aš vista stašlašar leišbeiningar ķ fjölva til flżtiauka. Ętti žvķ leišbeiningarskylda stjórnvalda sam
Um 21. gr.
Ašili mįls į rétt į žvķ aš fį rökstušning fyrir įkvöršun, sem hefur veriš birt honum, hafi ekki fylgt henni skriflegur rökstušningur.
Ekki er žó skylt aš rökstyšja įkvaršanir žar sem umsókn ašila hefur veriš tekin til greina aš öllu leyti. Ef vafi léki į žvķ hvort įkvöršun vęri aš öllu leyti ķ samręmi viš umsókn ašila vęri ešlilegast aš rökstyšja slķka įkvöršun aš framkominni beišni. Žar sem gert er rįš fyrir žvķ ķ öšrum lögum aš ķvilnandi įkvaršanir séu rökstuddar ganga žau įkvęši framar įkvęšum 1. tölul. 2. mgr.
Žó aš ašili mįls óski eftir aš fį rökstušning fyrir įkvöršun hefur žaš ekki ķ för meš sér aš réttar
Ķ 2. tölul. 2. mgr. kemur fram sś undantekning aš įkvęši 1. mgr. gildi ekki sé um aš ręša ein
Ķ 3. tölul. 2. mgr. er enn fremur gerš undantekning frį 1. mgr. sé um aš ręša styrki į sviši lista, menningar eša vķsinda. Slķkar įkvaršanir eru mjög hįšar mati og žvķ oft og einatt erfitt aš rökstyšja žęr meš hlutlęgum hętti.
Ķ 3. mgr. kemur fram aš beišni um rökstušning fyrir įkvöršun skuli bera fram innan 14 daga frį žvķ aš ašila mįls var birt įkvöršun. Žar sem rökstušningur į aš vera skrifleg greinargerš um žau sjónarmiš, sem raunverulega voru rįšandi viš śrlausn mįls, er ljóst aš ekki mį lķša mjög langur tķmi frį žvķ aš įkvöršun var tekin og žar til rök eru fęrš fyrir henni. Žótt 14 daga fresturinn sé lišinn getur ašili žó fengiš įkvöršunina sjįlfa stašfesta skriflega enda žótt hann eigi ekki lengur rétt į aš fį rökstušning fyrir henni.
Ekki eru geršar neinar formkröfur aš žvķ er varšar beišni um rökstušning. Munnleg beišni mundi almennt nęgja.
Beina ber beišni um rökstušning til žess stjórnvalds er tók įkvöršunina enda ber žvķ almennt aš fęra rök fyrir henni. Undantekning frį žessari reglu kemur žó fram ķ 4. mgr. 22. gr., en žar er lög
Veita skal rökstušning fyrir įkvöršun svo fljótt sem unnt er. Žykir rétt aš lögfesta žį reglu aš svara skuli beišni um rökstušning innan 14 daga. Er žetta mikilvęgt svo aš ekki sé fariš aš fyrnast yfir žau sjónarmiš sem raunverulega voru rįšandi viš śrlausn mįls hjį žeim starfsmanni er réš mįl
Dragist aš veita umbešinn rökstušning fram yfir hinn lögįkvešna frest af óvišrįšanlegum or
Ķ 4. mgr. kemur fram aš śrskuršum ķ kęrumįlum skuli įvallt fylgja rökstušningur og gildir žį einu um hvers konar įkvöršun er aš ręša, t.d. hvort hśn er aš öllu leyti ķvķlnandi. Žessi regla kemur einnig fram ķ 4. tölul. 31. gr. Įkvęši 4. mgr. felur ķ sér undantekningu frį žeirri meginreglu, sem fram kemur ķ 1.–3. mgr., aš ašeins skuli rökstyšja įkvaršanir eftir į, aš beišni ašila mįls.
Um 22. gr.
Ķ 22. gr. eru įkvęši sem męla fyrir um žaš hvaša atriši skuli koma fram ķ rökstušningi fyrir stjórnvaldsįkvöršun. Hér er um aš ręša žau lįgmarksskilyrši sem įvallt eru gerš til efnis rökstušn
Samkvęmt 1. mgr. ber ķ fyrsta lagi aš vķsa til žeirrar réttarheimildar sem įkvöršunin byggist į. Almennt vęri nęgjanlegt aš vķsa ašeins meš hefšbundnum hętti til réttarheimilda, ž.e. til greinar, nafns og nśmers laga eša reglugeršar. Žyrfti žvķ almennt ekki aš taka upp oršréttan texta laga
Ef įkvöršun byggist į lögskżringu, sem ekki er almennt žekkt į umręddu sviši, ber aš gera stuttlega grein fyrir henni.
Ef įkvöršun er byggš į réttarreglu, sem eftirlętur stjórnvaldi mat, er ljóst aš tilvķsun til slķkrar réttarreglu veitir ašila takmarkaša vitneskju um žaš hvaša įstęšur leiddu til nišurstöšu mįls. Af žeim sökum er naušsynlegt aš gera ķ slķkum tilvikum grein fyrir žeim meginsjónarmišum sem rįš
Žį ber, eftir žvķ sem įstęša er til, aš rekja ķ stuttu mįli žau mįlsatvik sem höfšu verulega žżš
Ķ 22. gr. er ekki kvešiš į um žaš hversu ķtarlegur rökstušningur skuli vera. Aš meginstefnu til į rökstušningur stjórnvaldsįkvaršana aš vera stuttur, en žó žaš greinargóšur aš bśast megi viš žvķ aš ašili geti skiliš af lestri hans hvers vegna nišurstaša mįls hefur oršiš sś sem raun varš į. Žaš fer žvķ įvallt eftir atvikum hverju sinni hversu ķtarlegur rökstušningur žarf aš vera svo aš hann uppfylli framangreint skilyrši. Ķ flestum tilvikum ętti aš nęgja tiltölulega stuttur rökstušningur ķ mįlum į fyrsta stjórnsżslustigi. Meiri kröfur veršur hins vegar aš gera til rökstušnings fyrir śrskuršum ķ kęrumįlum. Žį er og rétt aš rökstyšja ķtarlega žęr įkvaršanir sem eru mjög ķžyngjandi.
Af framansögšu mį žvķ ljóst vera aš oršatiltęki eins og „meš vķsan til stašreynda mįlsins įkvešst aš . . . “ eša „samkvęmt öllu framansögšu og aš virtum gögnum mįlsins śrskuršast . . . “ nęgja ekki ein og sér sem rökstušningur žar sem ķ žeim felst ekki žaš sem koma veršur fram ķ rök
Ķ śrskuršum ķ kęrumįlum er heimilt aš vķsa til rökstušnings lęgra setts stjórnvalds ķ mįlinu žar sem fallist er į hann, svo framarlega sem sį rökstušningur uppfyllir žau skilyrši sem gera ber til śr
Ķ 3. mgr. er heimild til žess aš takmarka rökstušning aš svo miklu leyti sem vķsa žarf til gagna sem mįlsašila er ekki heimill ašgangur aš, sbr. 16. og 17. gr.
Ķ žeim tilvikum, žar sem stjórnsżslunefnd hefur ekki samžykkt rökstušning meš įkvöršun sinni, skal formašur fęra rök fyrir įkvöršuninni meš tilliti til žeirra sjónarmiša sem lįgu henni til grund
Um VI. kafla.
Ķ žennan kafla er safnaš saman įkvęšum er varša žaš įlitaefni hvenęr stjórnvald geti breytt įkvöršun sinni.
Ķ 23. og 25. gr. eru heimildir fyrir stjórnvald til žess aš breyta, leišrétta eša afturkalla įkvöršun aš eigin frumkvęši, en heimildin ķ 24. gr. til endurupptöku mįls er bundin viš aš fram komi beišni frį ašila mįls.
Almennar mįlsmešferšarreglur eiga viš um endurupptöku mįls og afturköllun eftir žvķ sem viš getur įtt. Žannig ber t.d. aš vekja athygli ašila į žvķ aš mįl hans sé til mešferšar, nema ljóst sé aš hann hafi fengiš um žaš vitneskju fyrir fram og gefa honum fęri į aš kynna sér gögn mįls og koma aš sjónarmišum sķnum įšur en įkvöršun er tekin o.s.frv.
Um 23. gr.
Ķ 1. mgr. kemur fram sś meginregla aš stjórnvald geti breytt įkvöršun sinni allt fram til žess er hśn hefur veriš birt ašila mįlsins af žar til bęru stjórnvaldi, en upp frį žvķ er įkvöršun bindandi, sbr. 1. mgr. 20. gr. Stjórnvald ętti žvķ almennt aš geta breytt įkvöršun sinni enda žótt ašili mįls hefši heyrt oršróm um efni įkvöršunar. Hins vegar ber žess aš gęta aš stjórnvaldi ber aš birta ašila įkvöršun sķna įn įstęšulausra tafa. Af žeim sökum hefur stjórnvald almennt ekki mikiš svigrśm tķmans vegna til breytinga skv. 1. mgr. 23. gr.
Samkvęmt 2. mgr. 23. gr. er stjórnvaldi heimilt aš leišrétta bersżnilegar villur ķ įkvöršun, svo sem misritun į orši, nafni eša tölu og reikningsskekkju, svo og ašrar bersżnilegar villur er varša form įkvöršunar. Heimildin tekur hins vegar ekki til leišréttingar į efni įkvöršunar. Hafi žvķ t.d. efni įkvöršunar oršiš rangt vegna lögvillu stjórnvaldsins, ónógra upplżsinga um mįlsatvik eša žess hįttar tilvika er ekki unnt aš breyta įkvöršun į grundvelli žessa įkvęšis.
Žegar įkvöršun er leišrétt ber aš tilkynna ašilum mįlsins um leišréttinguna įn tafar, svo og žeim sem fengiš hafa endurrit af umręddri įkvöršun. Žeim sem fengiš hafa endurrit af įkvöršun
Um 24. gr.
Almennt viršist gengiš śt frį žvķ ķ stjórnsżslurétti aš stjórnvald hafi į sumum svišum nokkuš vķštęka heimild til žess aš endurupptaka mįl komi fram beišni um slķkt frį öllum ašilum aš hlutaš
Fremur algengt er aš hafi įkvaršanir oršiš rangar eša óheppilegar aš efni til sé žeim breytt eftir aš mįl hafa veriš tekin upp aš nżju aš beišni ašila. Žessi leiš er almennt bęši fljótvirk og kostnaš
Samkvęmt 1. tölul. 1. mgr. į ašili mįls rétt į žvķ aš mįl verši tekiš til mešferšar į nż ef stjórn
Samkvęmt 2. tölul. 1. mgr. į ašili rétt į žvķ aš mįl sé tekiš til mešferšar į nż ef ķžyngjandi įkvöršun um višvarandi boš eša bann hefur byggst į atvikum sem breyst hafa verulega frį žvķ įkvöršun var tekin. Ef atvik žau, sem talin voru réttlęta slķka įkvöršun, hafa breyst verulega er ešli
Rétt er aš taka fram aš ašili mįls getur aš sjįlfsögšu įtt rétt til endurupptöku mįls ķ fleiri tilvik
Ķ 2. mgr. 24. gr. er aš finna skilyrši sem sett eru til žess aš višhalda hęfilegri festu ķ stjórnsżslu
Samkvęmt 2. mgr. žarf ašili mįls ekki aš uppfylla önnur skilyrši til žess aš fį mįl endurupptek
Eftir aš fyrrgreindur žriggja mįnaša frestur er lišinn veršur beišni um endurupptöku mįls ekki tekin til greina, nema aš fengnu samžykki annarra ašila mįlsins. Žykir rétt aš takmarka endurupp
Eftir aš eitt įr er lišiš frį žvķ aš ašila var tilkynnt um įkvöršun sem 1. tölul. 1. mgr. nęr til eša ašila var eša mįtti vera kunnugt um breytingu į atvikum žeim sem įkvöršun er byggš į, sbr. 2. tölul. 1. mgr., veršur mįl ekki endurupptekiš, nema fyrir liggi samžykki annarra ašila mįlsins og veigamiklar įstęšur męli meš žvķ.
Mįl veršur ekki endurupptekiš ef einhver ašila žess hefur kęrt mįliš til ęšra stjórnvalds įšur en beišni um endurupptöku mįlsins hefur komiš fram. Ef óskaš er eftir endurupptöku įšur en mįl er kęrt bęri ęšra stjórnvaldi almennt aš vķsa mįlinu frį af žeim sökum. Eftir aš nż įkvöršun hefši svo veriš tekin ķ mįlinu af hinu lęgra stjórnvaldi vęri ašila heimilt aš kęra mįliš į nż.
Um 25. gr.
Hér er aš finna fyrirmęli um afturköllun į stjórnvaldsįkvöršun, en ķ stjórnsżslurétti er almennt gengiš śt frį aš meš žvķ hugtaki sé įtt viš žaš žegar stjórnvald tekur aš eigin frumkvęši aftur lög
Samkvęmt 1. tölul. getur stjórnvald afturkallaš įkvöršun sķna ef žaš er ekki til skaša fyrir neinn af ašilum mįls. Žaš er žvķ t.d. heimilt aš afturkalla įkvöršun sem er ķžyngjandi fyrir einn af ašilum mįls ef žaš skašar ekki ašra ašila mįlsins. Įkvęšiš hefur nįin tengsl viš 12. gr. Komi ķ ljós aš ekki hafi veriš nęgjanlega rķkar įstęšur til žess aš taka įkvöršun sem ķžyngir ašila eša ašstęšur hafa breyst frį žvķ aš įkvöršun var tekin er stjórnvaldi veitt heimild meš įkvęšinu ķ 1. tölul. til žess aš afturkalla slķka įkvöršun aš eigin frumkvęši.
Ķ 2. tölul. kemur fram heimild sem almennt hefur ekki veriš talin til afturköllunar ķ stjórnsżslu
Um VII. kafla.
Til žess aš stušla aš žvķ aš įkvaršanir stjórnvalda séu réttar er oft reynt aš haga uppbyggingu stjórnkerfisins meš žeim hętti aš hęgt sé aš fį stjórnvaldsįkvaršanir endurskošašar hjį öšrum aš
Stjórnsżslukęra hefur aš sumu leyti kosti umfram žį leiš aš bera mįl undir dómstóla. Mį žar nefna aš kęra er ódżr, skilvirk og fremur einföld leiš til žess aš fį įkvöršun endurskošaša. Žį hafa ęšri stjórnvöld yfirleitt tiltölulega rśma heimild til žess aš taka afstöšu til mats lęgri stjórnvalda, auk žess sem žau hafa ekki einasta heimild til žess aš fella įkvöršun nišur, heldur oftast aš auki vald til žess aš taka nżja įkvöršun ķ stašinn.
Almennt hefur veriš višurkennt hér į Ķslandi aš sś óskrįša réttarregla gildi aš heimilt sé aš kęra įkvöršun til ęšra stjórnvalds sé ęšra stjórnvald į annaš borš til stašar. Žessi regla er žó ekki įn undantekninga.
Žar sem stjórnsżslukęra getur veriš mjög įhrifarķkt śrręši til žess aš auka réttaröryggi ķ stjórn
Ķ kaflanum eru įkvęši um kęruheimild, kęrufresti, réttarįhrif kęršrar įkvöršunar og mįlsmeš
Ekki er vikiš aš formi né efni kęru ķ žessum kafla, en gengiš er śt frį žvķ sem vķsu aš ekki verši gerš sérstök krafa til forms įkęru. Er žvķ gert rįš fyrir žvķ aš hęgt verši aš kęra bęši munnlega og skriflega. Ķ sérlögum er hins vegar aš finna įkvęši žar sem žaš er gert aš skilyrši aš kęra sé skrifleg. Varšandi efni kęru er almennt gengiš śt frį žvķ aš nęgjanlegt sé aš ašili tjįi ęšra stjórn
Ķ kaflanum er heldur ekki aš finna įkvęši um kęruašild, en samt sem įšur er rétt aš gera stutt
Kęra, sem borin er fram į formlega réttan hįtt, hefur ķ för meš sér skyldu fyrir ęšra stjórnvald til žess aš endurskoša hina kęršu įkvöršun. Auk žess fer ęšra stjórnvald oft og tķšum einnig meš sjįlfstętt eftirlitsvald meš lęgra settum stjórnvöldum og getur t.d. kvörtun frį manni sem ekki į aš
Um 26. gr.
Ķ 1. mgr. er lögfest sś óskrįša réttarregla aš heimilt sé aš kęra įkvöršun til ęšra stjórnvalds sé į annaš borš slķku ęšra stjórnvaldi til aš dreifa. Hin almenna kęruheimild byggist į skiptingu stjórnsżslukerfisins ķ fleiri stjórnsżslustig žar sem ęšri stjórnvöld hafa eftirlit meš žeim stjórnvöld
Žį gilda ašrar reglur um kęru į įkvöršunum sveitarstjórna vegna meginreglunnar um sjįlfs
Meš lögfestingu hinnar óskrįšu meginreglu ķ 26. gr. er ekki ętlunin aš žrengja kęruheimild frį žvķ sem veriš hefur ef frį er tališ įkvęšiš ķ 2. mgr. Žar kemur fram aš svonefndar formįkvaršanir, sem teknar eru um mešferš stjórnsżslumįls og fela ekki ķ sér endalok mįlsins, verši ekki kęršar fyrr en mįli hefur veriš rįšiš til lykta. Žar sem mešferš mįla į fyrsta stjórnsżslustigi tekur almennt mjög skamman tķma er tališ óheppilegt aš žau séu dregin į langinn meš žvķ aš kęra slķkar įkvarš
Gert er rįš fyrir aš lögfestar verši tvęr undantekningar frį įkvęši 2. mgr. 26. gr. Ķ 4. mgr. 9. gr. er sérstök kęruheimild, en žar segir aš dragist afgreišsla mįls óhęfilega sé heimilt aš kęra žaš til žess stjórnvalds sem įkvöršun ķ mįlinu veršur kęrš til. Ķ 2. mgr. 19. gr. kemur einnig fram aš kęra mį synjun eša takmörkun į ašgangi aš gögnum til žess stjórnvalds sem įkvöršun ķ mįlinu veršur kęrš til.
Į žeim svišum, žar sem afgreišsla lęgri stjórnvalda tekur almennt langan tķma, vęri ešlilegt aš taka afstöšu til žess viš setningu sérlaga hvort ekki bęri aš rżmka kęruheimild varšandi sumar formįkvaršanir eins og įkvöršun um žaš hvort starfsmanni beri aš vķkja sęti viš mešferš mįls.
Um 27. gr.
Til žess aš skapa festu ķ stjórnsżsluframkvęmd og koma ķ veg fyrir aš veriš sé aš kęra gömul mįl, sem erfitt getur veriš aš upplżsa, er lagt til aš tekinn verši ķ lög almennur kęrufrestur. Mark
Lagt er til aš hinn almenni kęrufrestur verši žrķr mįnušir. Um réttarįhrif žess žegar kęra berst aš lišnum kęrufresti er fjallaš ķ 28. gr.
Ķ nišurlagi 1. mgr. 27. gr. kemur fram aš įkvęši um lengri eša styttri kęrufresti ķ sérlögum gangi framar hinu almenna įkvęši. Ęskilegt veršur žó aš telja aš ekki séu settir styttri kęrufrestir ķ lög nema brżn žörf verši talin į.
Upphaf kęrufrests er mišaš viš žaš žegar ašila hefur veriš tilkynnt um įkvöršun. Hafi įkvörš
Ķ 3. mgr. er aš finna žį undantekningarreglu aš žegar ašili fer fram į rökstušning skv. 21. gr. hefst nżr kęrufrestur fyrst eftir aš honum hefur veriš tilkynntur rökstušningur fyrir įkvöršun. Sam
Ķ 4. mgr. 27. gr. er įkvęši sem ętlaš er aš koma ķ veg fyrir aš ašili hverfi frį žvķ aš óska eftir endurupptöku mįls vegna ótta viš aš missa fęris į aš kęra įkvöršun ķ mįlinu af žeim sökum. Žar sem endurupptaka mįls er almennt bęši fljótvirk og kostnašarlķtil eru veigamikil rök sem męla meš žvķ aš ekki sé lagšur steinn ķ götu žeirra sem vilja fara žį leiš. Žess vegna er kvešiš svo į ķ 4. mgr. aš beišist ašili endurupptöku mįls innan kęrufrests rofni kęrufresturinn. Sé mįl hins vegar tekiš til nżrrar efnismešferšar hefst nżr kęrufrestur žegar įkvöršun mįlsins hefur veriš birt, sbr. 1. og 2. mgr. Ef mįli er hins vegar vķsaš frį, žar sem ekki žykja t.d. skilyrši fyrir endurupptöku mįlsins, heldur kęrufresturinn įfram aš lķša aš nżju frį žeim tķma žegar synjun um endurupptöku er tilkynnt ašila.
Ķ 5. mgr. kemur fram aš kęra telst komin fram nógu snemma ef bréf, sem hana hefur aš geyma, er komiš til ęšra stjórnvalds eša er afhent pósti įšur en fresturinn er lišinn. Nęgjanleg sönnun ķ hinu sķšarnefnda tilviki vęri t.d. póstkvittun fyrir vištöku į įbyrgšarbréfi žar sem fram kęmu nöfn sendanda og vištakanda bréfsins. Einnig mętti taka miš af póststimpli bréfsins ef ekki vęri til aš dreifa öšrum gögnum.
Samkvęmt 6. mgr. er ęšra stjórnvaldi heimilt ķ sérstökum tilvikum aš lengja kęrufrest įšur en hann rennur śt. Hér er um aš ręša heimild sem žvķ ašeins ber aš nota aš forsvaranlegt sé aš veita ašila lengri frest, svo sem ef drįttur hefur oršiš hjį lęgra stjórnvaldi į aš veita ašila ašgang aš gögnum mįlsins eša önnur atvik, sem ašila veršur ekki um kennt, réttlęta lengri frest. Viš mat į žvķ hvort beita eigi žessari heimild ber einnig aš taka tillit til žess hvort slķkt gengur ķ berhögg viš hagsmuni annarra ašila aš mįlinu.
Heimildin til žess aš lengja kęrufrest er bundin viš žaš aš fram komi beišni žess efnis frį ašila sjįlfum įšur en kęrufrestur rennur śt. Žegar heimildin er nżtt ber aš tilkynna öšrum ašilum mįlsins um lengingu kęrufrestsins.
Um 28. gr.
Ęšra stjórnvaldi ber, aš eigin frumkvęši, aš kanna hvort kęra hafi borist innan kęrufrests. Réttarįhrif žess aš kęra berst aš lišnum kęrufresti eru žau aš henni skal vķsaš frį.
Ķ 1. mgr. eru greindar tvęr undantekningar frį žessari reglu. Ķ fyrsta lagi er undantekning gerš žegar afsakanlegt er aš kęra hafi ekki borist fyrr, sbr. 1. tölul. Sem dęmi um slķk tilvik mį nefna žaš aš lęgra stjórnvald hafi vanrękt aš veita leišbeiningar um kęruheimild skv. 20. gr. eša veitt rangar eša ófullnęgjandi upplżsingar. Ķ öšru lagi mį taka mįl til mešferšar, enda žótt kęra hafi borist aš lišnum kęrufresti, męli veigamiklar įstęšur meš žvķ, sbr. 2. tölul.
Viš mat į žvķ hvort framangreind skilyrši eru fyrir hendi žarf aš lķta til žess hvort ašilar aš mįl
Ķ 2. mgr. 28. gr. kemur loks fram sś regla aš mįl skuli ekki tekiš til kęrumešferšar ef meira en eitt įr er lišiš frį žvķ aš įkvöršun var tilkynnt ašila mįls.
Um 29. gr.
Ķ 1. mgr. er stašfest sś meginregla, sem nś er talin gilda, aš kęra til ęšra stjórnvalds fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar. Til eru lögfestar undantekningar frį žessari reglu, t.d. um aš kęra fresti įvallt réttarįhrifum įkvöršunar eša aš lęgra stjórnvald geti įkvešiš ķ einstökum tilvikum aš kęra fresti réttarįhrifum įkvöršunar. Slķkar undantekningareglur ganga aš sjįlfsögšu framar meginregl
Ķ 2. mgr. er lagt til aš lögfest verši aš ęšra stjórnvaldi sé heimilt aš fresta réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar, mešan mįl er til mešferšar, žar sem įstęšur męla meš žvķ. Žykir žessi regla naušsynleg žar sem kęruheimild getur ķ raun oršiš žżšingarlaus ef ęšra stjórnvald hefur ekki heimild til žess aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar.
Įkvęšiš hefur mesta žżšingu varšandi įkvaršanir sem fela ķ sér breytta réttarstöšu fyrir ašila, svo sem boš eša bann. Žaš hefur hins vegar sjaldnast nokkra žżšingu žegar um er aš ręša neikvęš
Ęšra stjórnvaldi er heimilt aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar frį žvķ aš kęra, sem uppfyllir skilyrši til kęrumešferšar, er fram komin og žar til aš efnisśrskuršur ķ mįlinu er kvešinn upp. Eftir aš efnisśrskuršur hefur veriš kvešinn upp ķ kęrumįli fellur sjįlfkrafa nišur įkvöršun sem tekin hefur veriš į grundvelli 2. mgr.
Įkvęši ķ sérlögum, žar sem męlt er svo fyrir aš kęra fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar, ganga framar įkvęšum 2. mgr., sbr. 3. mgr.
Įkvöršun um aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar getur ęšra stjórnvald żmist tekiš aš eigin frumkvęši eša samvęmt beišni frį ašila mįls. Žegar fram kemur krafa frį ašila um aš frestaš verši réttarįhrifum kęršrar įkvöršunar skal įkveša svo fljótt sem viš veršur komiš hvort hśn skuli tekin til greina.
Ķ 2. mgr. er ęšra stjórnvaldi veitt heimild til žess aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar, en meš slķkri įkvöršun er kvešiš į um rétt og skyldu manna. Af žeim sökum ber aš lķta į įkvöršunina sem hverja ašra stjórnvaldsįkvöršun skv. 2. mgr. 1. gr. Ber žvķ aš fylgja mįlsmešferšarreglum laganna žegar įkvöršun er tekin um žaš hvort fresta beri réttarįhrifum įkvöršunar. Stjórnvaldi ber žvķ t.d. aš vekja athygli annarra ašila mįls į framkominni kröfu og gefa žeim stuttan frest til žess aš kynna sér mįliš og koma aš sķnum sjónarmišum o.s.frv.
Žaš veršur įvallt aš vega og meta ķ hverju tilviki fyrir sig hvort réttlętanlegt sé aš fresta réttar
Almennt męlir žaš į móti žvķ aš réttarįhrifum įkvöršunar sé frestaš ef fleiri en einn ašili eru aš mįli og žeir eiga gagnstęšra hagsmuna aš gęta eša ef til stašar eru mikilvęgir almannahags
Žaš męlir hins vegar meš žvķ aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar ef ašili mįls er ašeins einn og įkvöršun er ķžyngjandi fyrir hann, veldur honum t.d. tjóni. Žetta sjónarmiš vegur sérstaklega žungt ķ žeim tilvikum žar sem erfitt yrši aš rįša bót į tjóninu, enda žótt įkvöršunin yrši sķšar felld śr gildi af hinu ęšra stjórnvaldi. Loks mį svo nefna žau tilvik žar sem kęruheimild veršur ķ raun žżšingar
Um 30. gr.
Viš mešferš kęrumįla skal fylgja įkvęšum II.–VII. og IX. kafla laganna, eftir žvķ sem viš getur įtt. Ķ sérlögum er einnig aš finna sérįkvęši um mįlsmešferš, svo sem um įlitsumleitan og fleiri atriši.
Gengiš er śt frį žvķ sem meginreglu aš mešferš kęrumįla skuli vera vandašri en mįlsmešferš hjį lęgri stjórnvöldum. Žannig er stjórnvaldi ķ 2. mgr. veitt heimild til žess aš įkveša aš mįl skuli munnlega flutt. Heimildin er bundin viš žaš aš mįl teljist sérlega vandasamt og aš ętla megi aš mįliš upplżsist betur meš žeim hętti.
Um 31. gr.
Śrskuršur ęšra stjórnvalds, sem bindur enda į kęrumįl, skal vera skriflegur aš formi til og hafa m.a. aš geyma žau efnisatriši sem 31. gr. męlir fyrir um.
Ķ 1. mgr. segir aš śrskuršir ķ kęrumįlum skuli įvallt vera skriflegir. Aš auki er lögš į žaš įhersla aš śrskuršir ęšri stjórnvalda séu stuttir og glöggir.
Ķ 1.–5. tölul. eru talin upp žau efnisatriši sem a.m.k. skulu koma fram ķ śrskuršum ķ kęrumįlum. Oftast mundi getiš fleiri atriša ķ śrskurši, svo sem umsagnar sem leitaš hefši veriš, gagna er aflaš hefši veriš o.s.frv.
Ķ 4. tölul. er kvešiš į um žaš aš rökstyšja beri nišurstöšu mįls meš žeim hętti sem fyrir er męlt ķ 22. gr. Eins og fram kemur ķ athugasemdum viš V. kafla frumvarpsins er gengiš śt frį žvķ aš gerš
Ķ 5. tölul. kemur fram aš ašalnišurstöšu skuli daga saman ķ lok śrskuršar ķ sérstakt śrskuršarorš. Mikilvęgt er aš śrskuršaroršiš sé skżrt svo aš ljóst megi vera hver réttarįhrif śrskuršurinn hafi. Skżrt žarf aš taka fram hvort įkvöršun sé stašfest eša ógilt, hvort mįli sé vķsaš frį eša vķsaš til nżrrar mešferšar hjį lęgra stjórnvaldi, hvort tekin hafi veriš nż efnisįkvöršun ķ mįlinu og žį hver hśn sé o.s.frv.
Um VIII. kafla.
Ķ žennan kafla er safnaš saman įkvęšum er varša stjórnsżslunefndir. Ķ 32. gr. eru įkvęši er fjalla um skipun nefndarmanna og varamanna žeirra og 33. og 34. gr. hafa aš geyma žęr mįlsmeš
Įkvęši annarra laga, sem hafa aš geyma strangari eša ķtarlegri mįlsmešferšarreglur um ofan
Um 32. gr.
Žar sem mjög algengt er aš varamenn séu ekki skipašir ķ stjórnsżslunefndir kemur mjög oft fyrir žegar ašalmenn verša vanhęfir, eru fjarverandi eša forfallast varanlega, aš stjórnsżslunefndir verša ķ raun óstarfhęfar um lengri eša skemmri tķma. Til žess aš koma ķ veg fyrir slķkt er lagt til aš lögfest verši aš įvallt beri aš skipa varamenn ķ stjórnsżslunefndir um leiš og ašalmenn eru skipašir. Žessi skylda er žó ašeins bundin viš stjórnsżslunefndir sem taka įkvaršanir um rétt og skyldu manna. Ekki žarf žvķ aš skipa varamenn ķ nefndir sem t.d. eru skipašar į vegum rįšuneyta til žess aš vinna aš einstökum verkefnum eins og samningu lagafrumvarpa.
Ķ 1. mįlsl. 2. mgr. kemur fram sś meginregla aš varamenn taki sęti ašalmanna žegar hinir sķšar
Um 33. gr.
Ķ 1. mgr. er tekiš fram aš žaš sé formašur stjórnsżslunefndar sem aš lögum hafi žį skyldu aš boša til fundar. Žó er gengiš śt frį žvķ aš formašur geti fališ öšrum, t.d. ritara, aš sjį um fundarboš
Boša skal alla nefndarmenn til fundar. Sé nefndarmanni ekki fęrt aš męta į bošašan fund skal hann įn tafar tilkynna formanni um žaš. Skal formašur žį boša varamann ķ hans staš. Žessi regla er m.a. į žvķ byggš aš almennt sé mikilvęgt aš stjórnsżslunefnd sé fullskipuš į fundum til žess aš ekki vanti nefndarmann, sem hefur e.t.v. naušsynlega sérfręšikunnįttu, viš śrlausn tiltekins mįls eša aš valdahlutföll ķ nefndum, sem t.d. eru kosnar pólitķskri kosningu, raskist ekki o.s.frv.
Ekki er kvešiš į um žaš meš hvaša hętti bošaš skuli til fundar. Žykir ešlilegt aš lįta hverri stjórnsżslunefnd žaš eftir aš įkveša bošunarhįtt. Mjög algengt er aš nefndir įkveši ķ lok hvers fundar hvenęr nęsti fundur verši haldinn og žarf žį ekki aš boša sérstaklega ašra nefndarmenn en žį sem ekki męttu į žann fund. Žį er einnig algengt aš sumar nefndir haldi reglulega fundi mįnaš
Ķ 33. gr. er ekki kvešiš į um sérstakan fundarbošunarfrest. Hins vegar kemur fram ķ 2. mįlsl. 1. mgr. aš til fundar skuli bošaš meš hęfilegum fyrirvara.
Um 34. gr.
Ķ 1. mgr. er kvešiš į um žaš hvenęr stjórnsżslunefnd skuli talin įlyktunarhęf, ž.e. hversu marg
Ķ 2. mgr. eru įkvęši um žaš hversu margir nefndarmenn verši aš gjalda jįyrši sitt viš tillögu svo aš hśn teljist samžykkt. Afl atkvęša ręšur śrslitum mįla, en ķ žvķ felst aš krafist er samžykkis ein
Verši atkvęši jöfn um tillögu telst hśn fallin. Žegar atkvęši eru jöfn viš kosningu manns ķ starf skal hlutkesti rįša. Ķ żmsum sérlögum er hins vegar svo fyrir męlt aš atkvęši formanns rįši śrslit
Um 35. gr.
Rétt žykir aš stjórnvöld fįi nokkurn ašlögunartķma įšur en įkvęši frumvarps žessa, ef af lögum veršur, taka gildi. Jafnframt žarf aš kynna efni laganna fyrir almenningi og starfsmönnum stjórn
Til einföldunar er rįš fyrir žvķ gert aš lögunum verši einvöršungu beitt um mįl sem koma til kasta stjórnvalda 1. janśar 1994 eša sķšar. Lögin taki žvķ ekki til žeirra mįla sem berast stjórnvöld
Um 36. gr.
Meš 1. tölul. er fellt nišur hiš opna bréf frį 12. mars 1870 žar sem IV. kafli frumvarpsins leysir žaš af hólmi.
Ķ 2. tölul. er fellt brott įkvęši um aš mįlskot fresti ekki framkvęmd lokunar eša banns. Ķ 29. gr. frumvarpsins kemur fram sś meginregla aš kęra til ęšra stjórnvalds fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar. Til žess aš koma žvķ svo fyrir aš ęšra stjórnvald hafi heimild til žess aš fresta réttar
Meš 3. tölul. eru sérstök hęfisskilyrši 25. gr. laga um skrįningu og mat fasteigna, nr. 94/1976, felld nišur, en II. kafli frumvarpsins kemur žar ķ stašinn.
Ķ 4. tölul. er felld nišur heimild lögreglustjóra til aš afturkalla leyfi įn žess aš fęra fyrir žvķ sér
Meš 5. tölul. eru sérstök hęfisskilyrši 1. mgr. 2. gr. žinglżsingalaga, nr. 39/1978, fęrš betur til samręmis viš hęfisreglur II. kafla frumvarpsins.
Ķ 6. tölul. er fellt nišur įkvęši um sérstök hęfisskilyrši nefndarmanna ķ byggingarnefndum, en 45. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 8/1986, kemur žar ķ stašinn, sbr. 5. mgr. 63. gr. žeirra laga og 2. gr. frumvarpsins.
Um 7. og 8. tölul. vķsast til athugasemda viš 2. tölul.
Ķ 9. tölul. er loks męlt svo fyrir aš kęra til yfirskattanefndar skuli ekki fresta réttarįhrifum įkvöršunar. Er įkvęši žetta sett žar sem veruleg hętta er talin į aš įkvęši 29. gr. frumvarpsins hefši ķ för meš sér umtalsvert aukiš įlag į yfirskattanefnd žar sem bśast mętti viš žvķ aš fariš yrši fram į frestun į réttarįhrifum skattįkvöršunar ķ fjölmörgum tilvikum. Ķ žessu sambandi er žó rétt aš hafa ķ huga aš skv. 2. mįlsl. 1. mgr. 111. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 75/1981, yrši fjįrmįlarįšherra žó hér eftir sem hingaš til heimilt aš fresta réttarįhrifum kęršrar įkvöršunar um tekjuskatt og eignarskatt žegar sérstaklega stendur į.
Fylgiskjal I.
Dęmi um lögfestar hęfisreglur.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal II.
Dęmi um lögfestar reglur um upplżsingarétt.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal III.
Dęmi um lögfestar reglur um andmęlarétt.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal IV.
Dęmi um lögfestar reglur um birtingu stjórnvaldsįkvaršana.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal V.
Dęmi um lögfestar reglur um rökstušning stjórnvaldsįkvaršana.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal VI.
Dęmi um lögfest įkvęši um endurupptöku mįls og skyld réttarśrręši.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal VII.
Dęmi um lögfest įkvęši um stjórnsżslukęru og skyld réttarśrręši.
(Tölvutękur texti ekki til.)
Fylgiskjal VIII.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Kostnašarumsögn um frumvarp til stjórnsżslulaga.
(Tölvutękur texti ekki til.)