Arar tgfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill mlsins.
125. lggjafaring 1999–2000.
skj. 69  —  69. ml.



Frumvarp til laga


um skr trflg.

(Lagt fyrir Alingi 125. lggjafaringi 1999–2000.)


I. KAFLI
Almenn kvi um trflg.
1. gr.
Trfrelsi.
    1. Rtt eiga menn a stofna trflg og ika tr sna samrmi vi sannfringu hvers og eins. Eigi m fremja neitt sem er gagnsttt gu siferi og allsherjarreglu. sama htt eiga menn rtt a stofna flg um hvers konar kenningar og lfsskoanir, .m.t. um trleysi.
    2. Eigi er skylt a tilkynna stjrnvldum um stofnun ea starfsemi trflaga ea annarra flaga um lfsskoanir.
    3. heimilt er a taka upp nafn trflag sem er svo lkt nafni annars trflags a misskilningi geti valdi.

II. KAFLI
Skr trflg.
2. gr.
Skrning trflags.
    Heimilt er a skr trflg utan jkirkjunnar. Me skrningunni fr trflag rttindi og skyldur sem lg kvea. Dms- og kirkjumlaruneyti annast skrningu trflaga. egar trflag hefur veri skr skal runeyti lta v t vottor um skrninguna og auglsa hana Lgbirtingablai. Rttarhrif skrningar teljast fr birtingu tilkynningar Lgbirtingablai.

3. gr.
Almennt skilyri skrningar.
    1. Skilyri fyrir skrningu trflags er a um s a ra flag sem leggur stund trna ea tr sem tengja m vi au trarbrg mannkyns sem eiga sr sgulegar ea menningarlegar rtur.
    2. Enn fremur er a skilyri skrningar a flag hafi n ftfestu, starfsemi ess s virk og stug og a flaginu s kjarni flagsmanna sem reglulega ikar tr sna samrmi vi kenningar r sem flagi er stofna um og eiga til sknar a gjalda hr landi samkvmt lgum um sknargjld.

4. gr.

Umskn um skrningu.

    1. Trflag, sem skar skrningar, skal senda dms- og kirkjumlaruneytinu umskn um skrningu. Me umskn skulu fylgja upplsingar um:
    a.      nafn trflags og heimilisfang,
    b.      nkvmt flagatal, ar sem fram koma nfn, kennitlur og heimili flagsmanna,
    c.      trarkenningar ess og tengsl eirra vi nnur trarbrg ea trarhreyfingar,
    d.      lg flagsins og allar arar reglur sem kunna a gilda um rstfun fjrmuna flagsins,
    e.      nfn stjrnarmanna og forstumanns,
    f.      starfsemi flagsins, svo sem reglulegt samkomuhald ea anna sem gefur til kynna a starfsemi ess s stug og virk.
    2. Runeyti getur enn fremur, ef tilefni er til, ska nnari upplsinga um skipulag trflags, starfshtti, flagssvi, skiptingu sfnui ea deildir ef v er a skipta.
    3. ur en trflag er skr skal flagi tilnefna forstumann sem er byrgur gagnvart dms- og kirkjumlaruneytinu fyrir v a fari s a kvum laga essara. Um hfi forstumanns gilda kvi 7. gr.
    4. ur en leyfi er veitt til skrningar trflags skal leita lits nefndar sem dms- og kirkjumlarherra skipar eftirfarandi htt: Einn nefndarmaur er skipaur samkvmt tilnefningu lagadeildar Hskla slands, og skal hann vera formaur nefndarinnar, annar tilnefndur af flagsvsindadeild Hskla slands og s riji tilnefndur af gufrideild Hskla slands.

5. gr.

Eftirlit me skru trflagi.

    1. Skr trflag skal rlega fyrir lok marsmnaar senda dms- og kirkjumlaruneytinu skrslu um starfsemi sna nstlinu ri og jafnframt gera grein fyrir breytingum sem ori hafa eim atrium sem upplsingar ber a veita um umskn um skrningu. Srstaklega skal gera grein fyrir breytingum flagatali og rstfun fjrmuna flagsins.
    2. Tilkynna skal runeytinu egar sta um skipun, flutning og starfslok forstumanns og um tilnefningu ns forstumanns.

6. gr.
Skrning felld r gildi.
    1. Ef skilyri skrningar eru ekki lengur fyrir hendi ea trflag vanrkir skyldur snar samkvmt lgum skal dms- og kirkjumlaruneyti veita flaginu skriflega vivrun og setja v frest til a bta r v sem ftt er. Skal fresturinn ekki vera skemmri en einn mnuur. Ef ekki er btt r v innan frestsins getur rherra kvei a fella skrningu trflags r gildi. ur en skrning er felld r gildi skal gefa stjrn flags kost a tj sig um mli.
    2. egar skr trflag er lagt niur ea starfar af rum stum ekki lengur sem skr trflag er eim sem annast vrslu embttisbka, sem v er fali a fra, skylt a afhenda r dms- og kirkjumlaruneytinu. Embttisbkurnar skulu afhentar jskjalasafni til varveislu eftir smu reglum og gilda um nnur opinber ggn.
    3. Runeyti skal auglsa niurfellingu skrningar Lgbirtingablai og miast rttarhrif hennar vi a.

7. gr.
Forstumenn skrra trflaga.
    1. Forstumaur skrs trflags skal ekki vera yngri en 25 ra og ekki eldri en 75 ra. Hann skal a ru leyti fullngja almennum hfisskilyrum til a gegna strfum vegum hins opinbera, nnur en au sem vara rkisfang. Enn fremur er skilyri a forstumaur eigi til sknar a gjalda hr landi samkvmt lgum um sknargjld.
    2. ur en forstumaur trflags tekur til starfa skal hann senda dms- og kirkjumlaruneytinu skriflega yfirlsingu um a hann muni vinna af samviskusemi au strf sem honum eru v starfi falin samkvmt lgum.
    3. Forstumaur skal fra r embttisbkur sem runeyti fyrirskipar. Hann gefur jafnframt t fullgild embttisvottor um a efni sem embttisbkurnar er skr og um au embttisverk sem hann hefur unni.
    4. Forstumaur skrs trflags er hur byrg opinbers starfsmanns framkvmd eirra starfa sem honum eru falin samkvmt kvum laga. Vanrki hann skyldur snar samkvmt kvum laga ea reglugera settra samkvmt eim, skal dms- og kirkjumlaruneyti veita honum skriflega vivrun og tilkynna a stjrn trflagsins. Ef ekki er btt r ea ef um mjg alvarlegt brot er a ra getur runeyti svipt hann rtti til a framkvma au strf sem honum eru falin samkvmt kvum laga. Sama vi ef hann annan htt missir skilyri til a gegna starfi forstumanns.

8. gr.

Aild a skru trflagi.

    1. eir sem eru ornir 18 ra a aldri geta teki kvrun um inngngu skr trflag ea rsgn r trflagi.
    2. Barn skal fr fingu tali heyra til sama skra trflagi og mir ess.
    3. a foreldri sem fer me forsj barns tekur kvrun um inngngu ess ea rsgn r skru trflagi. Ef foreldrar fara saman me forsj barns taka eir kvrun sameiginlega. Hafi barn n 12 ra aldri skal leita lits ess um slka kvrun.
    4. Hafi forsj barns veri falin rum en foreldrum grundvelli barnaverndarlaga tekur forsjraili kvrun um inngngu ess ea rsgn r skru trflagi.
    5. Enginn m samtmis heyra til jkirkjunni og skru trflagi utan jkirkjunnar ea fleiri en einu skru trflagi utan jkirkjunnar.

9. gr.
Innganga skr trflag.
    1. Um inngngu og aild a trflagi gilda au kvi sem lg og samykktir eirra mla fyrir um. Forstumaur sem hlut skal gta ess a skilyrum laga s fullngt og a s sem leitar inngngu heyri ekki samtmis til ru skru trflagi ea jkirkjunni.
    2. rsgn r skru trflagi ea jkirkjunni skal beint skriflega ea me persnulegri tilkynningu til forstumanns sem hlut en hann skal gta ess a skilyrum laganna s fullngt.
    3. Forstumaur skal skr inngngu ea rsgn r trflagi og lta t vottor v til stafestu.
    4. A v leyti sem tilkynning til jskrr um inngngu og rsgn r trflagi rur skrningu vegna srstakra atria sambandi vi aild a flagi, svo sem lagningar opinberra gjalda, rst gildistmi eim atrium af lgmtri tilkynningu til jskrr. Skulu eir sem hlut eiga a mli annast slka tilkynningu me framvsun vottors skv. 3. mgr.

III. KAFLI
mis kvi.
10. gr.
    Rherra er heimilt a setja regluger nnari reglur um framkvmd laga essara.

11. gr.
    kvi laga essara gilda um starfsemi skrra trflaga sem fengi hafa skrningu fyrir gildistku eirra.

12. gr.

    Lg essi last gildi 1. janar 2000. Fr sama tma falla r gildi lg um trflg, nr. 18 30. aprl 1975.

Athugasemdir vi lagafrumvarp etta.

    Frumvarp etta er sami af nefnd sem dms- og kirkjumlarherra skipai me brfi dags. 2. oktber 1997. nefndina voru skipair Dav r Bjrgvinsson, prfessor lgfri, sem jafnframt var formaur, Haraldur lafsson, prfessor mannfri, og Ptur Ptursson, prfessor gufri.
     skipunarbrfi nefndarinnar kemur fram a henni s tla a endurskoa lg um trflg, nr. 18/1975, og semja frumvarp til laga um breytingar eim lgum ea eftir atvikum ntt frumvarp til laga um trflg. brfinu segir nnar:
    „Meal atria sem nefndinni ber a huga a, er hvort unnt s og me hvaa htti a setja skrari reglur um skilgreiningu trflgum, og hva greini au fr annars konar flgum, me hlisjn af kvum laga ea stjrnarskrr. Enn fremur ber nefndinni a kanna hversu rkan skilna skuli gera a v er varar ggn um kenningar ea trarjtningar trflags er skir skrningar, svo og upplsingar um tengsl ess vi aljlegar trarhreyfingar og um tbreislu eirra, sem og upplsingar um helgisii vi hjnavgslur, skrn/nafngjf og tfarir. Einnig ber a huga a hfi forstumanns ea prests a v er varar rkisfang. Nefndin skal kanna hvort sta s til a setja kvi er heimili runeytinu a krefjast upplsinga um rstfun fjr flagsins, . m. a kalla eftir rekstrar- og/ea efnahagsreikningi. Einnig ykir rtt a nefndin kanni hvort unnt s a skilja tiltekinn lgmarksfjlda trflagi sem skar skrningar. Loks ber nefndinni a gera tillgu um hvort rtt s a mia fram aldur eirra vi 16 r, er teki geta kvrun um inngngu trflag ea rsgn r trflagi, eftir a sjlfrisaldur hefur veri hkkaur 18 r.“
     frumvarpi essu hefur veri tekin afstaa til eirra atria sem srstaklega eru rakin skipunarbrfinu, auk annarra atria sem nefndin taldi vi nnari athugun lgunum stu til a skoa srstaklega.

1.0    slensk lggjf um trflg.
    Rtt ykir a gera nokku tarlega grein fyrir kvi slensku stjrnarskrrinnar um trfrelsi og adraganda gildandi laga um trflg, nr. 18/1975. Af v m nokku ra um skilgreiningu hugtaksins trflag sem gildandi lg eru reist . framhaldinu verur rkum mli stust vi litsger lagastofnunar Hskla slands um hugtaki trflag, sem formaur nefndarinnar samt Viari M Matthassyni lagaprfessor samdi fyrir dms- og kirkjumlaruneyti oktber 1997.
    
1.1    kvi slensku stjrnarskrrinnar um trfrelsi og trflg.
    Fullt trfrelsi var ekki lgleitt hr landi fyrr en me stjrnarskrnni fr 1874. kalskum si var hr trarnauung og liti menn annarrar trar sem villutrarmenn. Eftir siaskipti voru einnig arir menn en eir sem lterskir voru taldir villutrarmenn og teki hart villutr. sari hluta 18. aldar var slaka nokku tilteknum kaupstum landinu, en einungis annig a kristnum trarbragaflokkum var heiti frelsi um gusjnustuger, sbr. tilskipun 17. nvember 1786. Annars staar landinu var standi a mestu breytt til 1874 a v frtldu a gyingum var veitt landvist og llum trflgum var veitt vernd gegn smnunum. See footnote 1 1
     stjrnarskrnni um hin srstaklegu mlefni slands fr 5. janar 1874 voru nokkur kvi V. kafla sem sta er til a geta um. 45. gr. var kvei um a hin evangeliska lterska kirkja skyldi vera jkirkja slandi og a hi opinbera skyldi a v leyti styja hana og vernda. 46. gr. var svofellt kvi:
    „Landsmenn eiga rjett a stofna fjelg til a jna gui me eim htti, sem bezt vi sannfringu hvers eins, m ekki kenna ea fremja neitt, sem er gagnsttt gu siferi og allsherjar reglu.“
     47. gr. var enn fremur kvei um a enginn mtti neins missa af borgaralegum og jlegum rttindum fyrir sakir trarbraga sinna, n heldur mtti nokkur fyrir sk skorast undan almennri flagsskyldu.
    Me 55. gr. stjrnarskrrinnar var mnnum svo tryggur rttur til ess a stofna flg srhverjum lglegum tilgangi n ess a srstakt leyfi yrfti til ess.
    Me stjrnarskipunarlgum nr. 16/1903, um breyting stjrnarskr um hin srstaklegu mlefni slands, 5. janar 1874, var ekkert hreyft vi eim kvum sem greinir hr nst undan. a var hins vegar gert me stjrnarskipunarlgum nr. 12/1915. r breytingar, sem gerar voru, flust einkum v a vi 45. gr. stjrnarskrrinnar fr 1874 var btt nrri mlsgrein, .e. 2. mgr., sem kva um a breyta mtti me lgum (almennum lgum) v kvi, sem var 1. mgr. greinarinnar, a hin evangeliska lterska kirkja skyldi vera jkirkja slandi. 46. gr. var sem fyrr hi eiginlega trfrelsiskvi, sem var breytt fr v sem var stjrnarskrnni fr 1874. Gerar voru breytingar 47. gr. stjrnarskrrinnar fr 1874, me v a bta vi hana remur njum mlsgreinum, .e. 2., 3. og 4. mgr., sem voru svohljandi:
    „Enginn er skyldur til a inna af hendi persnuleg gjld til neinnar annarrar gusdrkunar en eirrar, er hann sjlfur ahyllist.
    N er maur utan jkirkjunnar, og geldur hann til Hskla slands, ea einhvers styrktarsjs vi ann skla, eftir v sem verur kvei gjld, au er honum ella hefi bori a greia til jkirkjunnar, enda heyri hann ekki til rum trarbragaflokki, er viurkenndur sje landinu.
    Breyta m essu me lgum.“
     stjrnarskr konungsrkisins slands, nr. 9/1920, sem leysti stjrnarskrna fr 1874 af hlmi, voru ekki gerar efnisbreytingar kvum eim sem a framan greinir en r greina breyttist annig a kvin voru 58.–60. gr. eirrar stjrnarskrr.
     stjrnarskr lveldisins slands, nr. 33 fr 17. jn 1944, eru kvin um jkirkjuna og trfrelsi VI. kafla, .e. 62.–64. gr. og eru au efnislega breytt fr v sem var stjrnarskrnni fr 1920. Efni 63. gr. var v fram a a tryggja landsmnnum rtt til a stofna flg til a jna gui ann htt sem best tti vi sannfringu hvers og eins, allt innan eirra marka a ekki mtti kenna ea fremja neitt sem vri andsttt gu siferi og allsherjarreglu. Ekki er a finna srstakar tlistanir einstkum kvum athugasemdum sem fylgdu frumvarpi v til stjrnarskipunarlaga sem sar var a lgum nr. 33/1944.
     gildandi stjrnarskr, eins og henni var breytt me stjrnarskipunarlgum nr. 97/1995, voru gerar breytingar efni 63. og 64. gr. Eru r n svohljandi:
    „63. gr.
    Allir eiga rtt a stofna trflg og ika tr sna samrmi vi sannfringu hvers og eins. m ekki kenna ea fremja neitt sem er gagnsttt gu siferi og allsherjarreglu.
    64. gr.
    Enginn m neins missa af borgaralegum og jlegum rttindum fyrir sakir trarbraga sinna, n heldur m nokkur fyrir sk skorast undan almennri egnskyldu.
    llum er frjlst a standa utan trflaga. Enginn er skyldur til a inna af hendi persnuleg gjld til trflags sem hann ekki aild a.
    N er maur utan trflaga og greiir hann til Hskla slands gjld au sem honum hefi ella bori a greia til trflags sns. Breyta m essu me lgum.“
    Svo sem sj m af tilvitnuum kvum hefur oralaginu veri breytt nokku, sem einkum felst v a orin „til a jna Gui“ hafa veri felld brott og nota er ori „trflag“ sta orsins „flag“ eins og ur var gert. Koma essar breytingar sem gerar eru oralagi 63. gr. til athugunar hr sar. Rtt er a taka fram a athugasemdum me frumvarpi v sem sar var a lgum nr. 97/1995 segir m.a. svo:
    „r oralagsbreytingar, sem rgerar eru 63. og 64. gr. mia ekki a efnisbreytingum inntaki kvanna eins og a hefur veri skrt fram ennan dag.“
    Trfrelsiskvi slensku stjrnarskrrinnar sr hlistu stjrnarskrm Danmerkur og Noregs. Sgulega slenska kvi sr rtur dnsku stjrnarskrnni fr 1849. kvi tryggir landsmnnum fyrsta lagi rtt til a hafa me sjlfum sr tr sem eir vilja og ru lagi rtt til a bindast samtkum til gusdrkunar. Meginmarkmi kvisins er a tryggja trfrelsi og ar me a tryggja trflgum utan jkirkjunnar jafnri vi hana, eftir v sem frekast er unnt. Af 63. gr. stjrnarskrrinnar hafa slenskir frimenn stjrnlagafri dregi lyktun a „trflgum“ s ar veitt srgreind og rkari vernd en rum flgum. nnur flg en trflg, svo sem stjrnmlaflg og stttarflg, njti verndar 74. gr. stjrnarskrrinnar. Takmarkanir r vi stofnun flaga og starfsemi og heimildir yfirvalda til afskipta ar af samkvmt 74. gr. eigi ekki vi um trflg. annig segir gripi af slenzkri stjrnlagafri eftir Bjarna Benediktsson fr 1948, bls. 95–96 (gefi t me nokkrum breytingum af lafi Jhannessyni):
    „Flg, sem stofnu eru til a berjast gegn trarbrgum, njta auvita ekki verndar gr. [63. gr.] heldur lta almennum kvum 73. gr. [n 74. gr.]. Sama mli gegnir um flg til slarrannskna o..h., v a jafnvel tt ar kunni a vera haft gusor um hnd, er eigi hgt a telja au stofnu til a jna gui.“
     riti snu Stjrnskipun slands segir lafur Jhannesson (2. tg. 1978), bls. 422:
    „a eru einungis flg, sem stofnu eru til a „jna gui“, sem njta verndar stjrnarskrrinnar. Flg, sem stofnu eru til a berjast gegn trarbrgum, njta auvita ekki verndar 63. gr., heldur lta almenna kvinu 73. gr. [n 74. gr.]. Flg til rannsknar framhaldslfi, svo sem flg til slarrannskna o..h., vera naumast talin stofnu til a jna gui og munu v ekki njta verndar greinarinnar.“
    Sar sama riti segir lafur Jhannesson um 63. gr. stjrnarskrrinnar (bls. 474):
    „Samkvmt v stjrnarskrrkvi getur lggjafinn ekki heft frelsi manna til a stofna trflg n til a starfa slkum flgum, nema au kenni eitthva a ea fremji, sem gagnsttt er gu siferi ea allsherjarreglu. Me v kvi hefur stjrnarskrrgjafinn srstaklega helga trarikunarflg og veitt eim vernd umfram nnur flg, og verur eigi vi eirri skipan hagga af almenna lggjafanum.“
    etta m heita vitekin skoun meal slenskra frimanna varandi skringu 63. gr. stjrnarskrrinnar. Hi sama gildir um danska frimenn stjrnlagafri. Telja eir flestir a hlisttt kvi stjrnarskr Danmerkur taki ekki til veraldlegra flaga (ikke-religiøse sammenslutninger og sammenkomster). annig tekur Alf Ross beinlnis fram danskri stjrnlagafri sinni a hlisttt kvi dnsku stjrnarskrrinnar taki ekki til „ateistiske og spiritistiske samfund“. See footnote 2 2 Samkvmt v gerir stjrnarskrin sjlf greinarmun „trflgum“ og rum flgum sem ekki eru stofnu srstaklega me trarikun a inntaki ea markmii.
    Trfrelsiskvi 1. mgr. 2. gr. norsku stjrnarskrrinnar, sem breytt var ri 1964 sna nverandi mynd, hefur nokku anna oralag en slenska kvi. Norska kvi er svohljandi:
    „Alle Indvaanere af Riget have fri Religionsøvelse.“
     riti Johs. Andens, Statsforfatningen i Norge, sem t var gefi ri 1976, kemur fram s skring bls. 344–345 a etta kvi norsku stjrnarskrrinnar beri a skra svo a a verndi ekki aeins rtt manna til ess a hafa og ika tiltekna tr, heldur einnig a berjast gegn tr. See footnote 3 3
    Rtt ykir a draga hr saman megininntak kva slensku stjrnarskrrinnar um trfrelsi og trflg:
    Reglur stjrnarskrrinnar um trfrelsi verur a skra me hlisjn af sgulegum uppruna eirra sem er a finna dnsku stjrnarskrnni fr 1849 en me trfrelsiskvi hennar er veri a hverfa fr eirri trarnauung sem ur gilti. Trfrelsi flst samkvmt oranna hljan v a mnnum var heimila a stofna flg til ess a jna gui ann htt sem best tti vi sannfringu hvers og eins. Einu takmrkin voru au a ekki mtti kenna ea fremja neitt sem vri andsttt gu siferi og allsherjarreglu. rtt fyrir a stjrnarskrin veitti evangelisk ltersku kirkjunni srstku stu a hn skyldi vera jkirkja hefur veri liti svo a jafnrtti vri tryggt me v a menn yrftu ekki a greia til annars trflags en ess sem eir vru melimir og ef menn vru utan trflaga skyldu sambrilegar greislur renna til Hskla slands.
    Frimenn hafa veri sammla um a inntak trfrelsis samkvmt stjrnarskrnni hafi veri rtt og er v lst svo tilvitnuu riti lafs Jhannessonar:
    „ trfrelsi felst a fyrst og fremst, a hverjum og einum s heimilt, hvort heldur er einum sr ea samflagi me rum, a ika au trarbrg, er sannfring hans bur, ea lta ll trarbrg afskiptalaus. annan sta felst a trfrelsi, a rttindanautn jflaginu s eigi almennt bundin vi tiltekin trarbrg. rija lagi er a almennt liti samrmanlegt eiginlegu trfrelsi, a manni s gert a greia persnuleg gjld til annarrar gusdrkunar en eirrar, sem hann sjlfur ahyllist. kvi VI. kafla stjrnarskrrinnar eru reist essum sjnarmium, ... See footnote 4 4
    Frimenn snast einnig sammla um a orunum „flag til a jna gui“ sem voru slensku stjrnarskrnni allt fram til rsins 1995 hafi falist frelsi til gusdrkunar vum skilningi og verur a telja a essi or hafi veri skilin svo rmt a au vernduu einnig frelsi til ess a stofna flg til a ika nnur trarbrg, sem ekki gtu talist gusdrkun eirri merkingu sem almennust yri talin. annig verur a telja a kvi 63. gr. stjrnarskrrinnar verndi frelsi manna til ess a stofna flag t.d. um bddatr, hindisma og ara tr tt ar kunni a vera byggt rum og lkum gushugmyndum en kristinni tr. Eins og a framan segir hefur veri tali a kvi verndai ekki frelsi manna til ess a stofna flg um anna en a ika tr framangreindri merkingu. Frelsi manna til slkrar flagsstofnunar hefur veri tali vari af kvi stjrnarskrrinnar um flagafrelsi, sem n er a finna 74. gr. hennar. essu felst a menn geta stofna flag srhverjum lglegum tilgangi og setur stjrnarskrin stjrnvldum miklar takmarkanir v a hindra starfsemi slkra flaga og mlir fyrir um a eim veri ekki endanlega sliti ea au leyst upp nema me dmi. kvi 74. gr. eiga a sjlfsgu einnig vi um trflg (flg sem stofnu eru til a jna gui) hvort sem au eru skr ea skr. Slk flg njta til vibtar eirrar srgreindu verndar og rttinda sem mlt er fyrir um 63. og 64. gr. stjrnarskrrinnar.
    Eins og ur hefur veri raki var ekki tlunin me breytingunum sem gerar voru stjrnarskrnni me stjrnarskipunarlgum nr. 97/1995 a breyta efni trfrelsiskva hennar. Segir beinlnis svo athugasemdum um 1. og 2. gr. frumvarpi v sem sar var a lgum nr. 97/1995:
    „r oralagsbreytingar, sem rgerar eru 63. og 64. gr. mia ekki a efnisbreytingum inntaki kvanna eins og a hefur veri skrt fram ennan dag. hinn bginn er veri a rmka oralagi fr v sem n er, en a ber um margt merki ess a vera komi til ra sinna. Breytingar kvunum felast nnar tilteki eftirtldum atrium:
     fyrsta lagi er stefnt a v a eya eim bl kvunum a trfrelsi, sem au eiga a tryggja, s eingngu til a velja milli jkirkjunnar og annarra kristinna safnaa ea safnaa gusdrkenda. annig er lg til breyting upphafsorum ngildandi 63. gr. um a landsmenn eigi rtt a „jna gui me eim htti, sem bezt vi sannfringu hvers eins“ en stainn er ger tillaga um almennara oralag ar sem segir a landsmenn eigi rtt a stofna trflg og ika tr sna samrmi vi sannfringu hvers og eins.“
    Af framangreindu leiir a tt oralagi kvanna hafi veri breytt ber enn a styjast vi viteknar skringar efni eirra.

1.2 Lg um trflg nr. 18/1975 og adragandi eirra.
    Hinn 19. febrar 1886 voru sett lg nr. 4/1886, um utanjkirkjumenn. Meginefni eirra var a tryggja eim sem voru utan jkirkjunnar rtt til hjnavgslu sem hefi smu rttarverkanir og hjnavgslur sem prestar framkvmdu egar hlut ttu melimir jkirkjunni. Hjnavgslan skyldi framkvmd af veraldlegum valdsmnnum. tti einnig a tryggja a sami adragandi vri a hjskap utanjkirkjumanna og annarra og a smu skilyri vru sett fyrir rtti eirra til a stofna til hjskapar. Var teki fram 4. gr. laganna a ferming og altarisganga vru ekki hjskaparskilyri fyrir sem eigi hefu jkirkjutr. lgunum eru einnig kvi um skipan trfrslu barna utanjkirkjumanna, um a sttatilraunir milli hjna skuli af hlfu hinnar andlegu stttar falla niur ef hjn lsa v yfir a au su ekki bi jkirkjunni o.fl. II. kafla laganna eru kvi um konunglega stafestingu „utanjkirkjupresta“ og gildi embttisverka eirra. a kvi sem helst hefur ingu hr essum kafla er 1. mgr. 13. gr., sem hljai svo:
    „Ef kirkjufjelag hjer landi utan jkirkjunnar ks sjer prest ea forstumann, geta fulltrar kirkjufjelagsins leita stafestingar konungs kosningunni. N stafestir konungur kosninguna, og hafa kirkjuleg embttisverk au, er s prestur fremur fyrir utanjkirkjumenn, ar meal hjnavgsla, alla hina smu borgaralega ingu, sem vru au af jkirkjupresti framin, slkt hi sama er um vottor au, er slkur prestur gefur.“
    Lgum essum var breytt me lgum nr. 6/1904. Ekki er sta til ess a rekja efni breytingalaganna tarlega hr, enda er me eim fyrst og fremst veri a taka af skari um a a stafesting rherrans fyrir sland kosningu prests ea forstumanns „kirkjufjelgum utan jkirkjunnar“ hafi smu rttarhrif og au sem talin eru fylgja konunglegri stafestingu lgunum fr 1886. a er rtt a vekja v athygli a lgunum eru notu orin „kirkjufjelg utan jkirkjunnar“ (1. og 3. gr.) og einnig orin „utanjkirkjusfnui“ og „utanjkirkjufjelag“ (2. og 3. gr.) smu merkingunni.
    Lg nr. 4/1886, um utanjkirkjumenn, ttu fyrst og fremst vi um kristna menn sem voru ekki jkirkjunni. M ra etta bi af oralagi missa kva laganna, t.d. 13. gr., ar sem fjalla er um kirkjuflg utan jkirkjunnar, 16. gr., ar sem sama oralag er nota, og 14. gr., ar sem tala er um prest ea forstumann utanjkirkjusafnaar, og efni lggjafar t.d. Danmrku og Noregi, sem sar verur viki a (sbr. einkum dissenterloven).
    Lgin fr rinu 1886 me framangreindri breytingu voru a v leyti sem hr skiptir mli a mestu breytt allt til ess a lg nr. 18/1975 tku gildi og verur n viki a eim.
    Uppbygging laga um trflg nr. 18/1975 er annig a I. kafla eru kvi sem eiga vi um ll trflg en II. kafla eru kvi sem eingngu eiga vi um trflg utan jkirkjunnar. Rtt er a tilgreina au kvi laganna sem hr hafa helst ingu:
    „1. gr.
    Rtt eiga menn a stofna trflg, og er hverjum manni frjlst a ika tr sna og jna gui, einn ea flagi me rum, me eim htti, er best vi sannfringu hvers og eins. Eigi m kenna ea fremja neitt, sem er gagnsttt gu siferi og allsherjarreglu.“
     skringum greinarger me essu kvi segir a essari grein su tekin upp, „og a sjlfsgu efnislega breytt, kvi 63. gr. stjrnarskrrinnar.“See footnote 5 5 Hr er vsa til kvisins stjrnarskrnni fr 1944 og me orunum er v slegi fstu a smu merkingu beri a leggja essi or og orin „rtt a stofna flg til a jna gui me eim htti, sem bezt vi sannfringu hvers og eins“.
    „7. gr., 1. mgr.
    Enginn m samtmis heyra til jkirkjunni og skru trflagi utan jkirkjunnar ea tveimur skrum trflgum utan jkirkjunnar.“
     11. gr., sem er fyrsta kvi II. kafla, kemur fram a heimilt s a stofna trflag utan jkirkjunnar n ess a skylt s a tilkynna stjrnvldum um stofnun ess ea starfsemi. 12. gr. kemur fram a heimilt s a leita skrningar trflagi og vi skrninguna fi a rttindi og skyldur sem lg kvei.
     13. gr. laganna er a finna kvi sem vara umskn um skrningu og au ggn og upplsingar sem henni urfa a fylgja. 14. gr. er kvi um vottor sem runeyti ber a lta flagi t um skrninguna. 15. gr. er mlt fyrir um skyldur trflaga til a senda dms- og kirkjumlaruneytinu skrslur um starfsemi sna og um tilkynningar um forstumenn. Samkvmt 16. gr. er heimilt, su skilyri til skrningar ekki lengur fyrir hendi ea flag vanrkir skyldur sna, a fella skrningu flags niur a undangenginni eirri mlsmefer sem ar er kvei um. 17. og 18. gr. er a finna kvi um presta ea forstumenn skrra trflaga, um embttisskyldur eirra, rttarhrif athafna eirra o.fl.
     athugasemdum me frumvarpi v, sem sar var a lgum nr. 18/1975, segir m.a. um skringar 63. gr. stjrnarskrrinnar a oralag hennar hafi, einkum ur fyrr, leitt til ess a menn hafi hneigst til a tlka hana rengra en hugsunin a baki henni leyfir, m.a. a hn verndi aeins rtt kristinnar trar, ea a.m.k. eingyistrar. Segir a ekki su forsendur fyrir slkri tlkun. Segir einnig a tlunin me kvi stjrnarskrrinnar hafi veri s a lgleia trfrelsi. San segir orrtt:
    „ hinn bginn hefur einnig gtt hneigar, einkum hin allrasustu rin, til ess a tlka trfrelsishugtaki og jafnvel ar me stjrnarskrrkvin, svo, a eim felist hlutleysisafstaa gagnvart trarbrgum. – Ekki hefur essi tlkun komi fram hj frimnnum. – a fer auvita ekki milli mla, a stjrnarskrin mtar ekki hlutleysisafstu. Hn segir beinlnis: „Hin evangeliska lterska kirkja skal vera jkirkja slands og skal rkisvaldi a v leyti styja hana og vernda.“ – ess m geta, a hvorki mannrttindayfirlsing Sameinuu janna fr 10. desember 1948 ... n mannrttindasamningur Evrpursins ... leita eftir v a setja fram trfrelsishugtaki annig, a v skuli jafnframt felast hlutleysisafstaa. – kvi, sem tla er a tryggja jafnrtti a vissu marki, felst 64. grein stjrnarskrrinnar ... See footnote 6 6
    Sar athugasemdunum (bls. 238) segir a gildandi lggjf s orin mjg gmul og nsta fullkomin og skr. Hafi a m.a. ori til ess a skort hafi grundvll til ess a sfnuir, sem lggjafinn heimilar a hafa presta ea forstumenn, sem falin er framkvmd embttisathafna, er hafa mikilvga ingu fyrir jflagi heild, starfi me svo reglubundnum htti og haldi uppi svo traustu flagsstarfi a rtt og elilegt s a fela eim a annast slk byrgarstrf. Er einnig sar hnykkt essu me eftirfarandi orum: See footnote 7 7
    „Eins og ur var sagt, var hfutilefni ess, a til gerar essa frumvarps var stofna, a ekki tti mega vi una, a ekki vru skrari reglur um skilyri fyrir v, a trflg fengju au rttindi og skyldur, sem lggjfin heimilai.“
     athugasemdunum segir einnig a a s ekki rtturinn til ess a framkvma slk embttisverk, sem um er fjalla lgunum, sem stjrnarskrrkvunum er tla a tryggja, heldur rtturinn til trarikunar og gusdrkunar eftir sannfringu hvers og eins. Einnig s rtt a hugleia a ekkert vri v til fyrirstu a hinni almennu lggjf vri kvi sem mlti fyrir um a trflag tki vi gjldum melima sinna sem eir mundu ella greia til jkirkjunnar tt trflaginu vri ekki falin nein framkvmd embttisstarfa sem hefu lagaverkanir.

2.0    Norsk og dnsk lggjf um trflg o.fl.
2.1.    Norsk lggjf um trflg.
    
athugasemdum me frumvarpi v sem var a lgum nr. 18/1975 er treka teki fram a efni laganna og skipan kva eim s sniin eftir norskum lgum. au lg eru „lov om trudomssamfunn og ymist anna“ og eru nmer 25 fr rinu 1969. au lg leystu af hlmi lg nr. 1/1891, sem htu „lov angaaende kristne Dissentere og andre, der ikke er Medlemmer af Statskirken“. Ori „Dissentere“ var skilgreint 1. gr. eirra laga og tali n til eirra „ som bekjender sig til den kristelige Religion uden at vre Medlemmer af Statskirken“. Skilgreiningin tekur annig aeins til kristinna manna sem ekki eru melimir norsku jkirkjunni. Efni laganna svipar um margt til slensku laganna fr 1886 um utanjkirkjumenn.
    Norsku lgin um „trudomssamfunn og ymist anna“, sem hr eftir vera nefnd norsku lgin um trflg, eru tveimur kflum eins og slensku lgin og tekur hinn fyrri til trfrelsis og trflaga, en hinn sari til trflaga utan norsku kirkjunnar. Ekki er skilgreint lgunum hva tt s vi me orinu „trudomssamfunn“. er ekki a finna slka skilgreiningu greinarger sem fylgdi frumvarpi v sem sar var a lgum um „trudomssamfunn“ egar a var lagt fram norska Stringinu. Er beinlnis teki fram frumvarpinu a ekki yki sta til ess a setja fram skilgreiningu hugtakinu trflag. See footnote 8 8 grein sem ritu er til umfjllunar um lgin er slka skilgreiningu ekki heldur a finna. See footnote 9 9 ar er a bent a stjrnvld veri a kvara skilgreiningu hugtakinu „trflag“ egar metin s beini um skrningu flags sem trflags. Leggur hfundur herslu a vi slkt mat veri a leggja almenna mlnotkun til grundvallar. etta skrir hann nnar annig a egar um s a ra str og vel ekkt kirkjuflg s enginn vafi. Hins vegar veri vafatilvikum a leggja mesta herslu hvort um s a ra sjlfstan og afmarkaan hp manna sem „deler en positiv religiøs tro“. Hpurinn arf a vera „eksklusiv“, .e. tilheyra einu trflagi sem eli snu samkvmt tilokar tttku ru trflagi. Bent er a essu felist veruleg rmkun fr v sem gilti samkvmt eldri lgum v a ori trflg eigi bi vi um kristin trflg og nnur trflg. See footnote 10 10
    Rtt er a geta ess, a breytingar uru norskum rtti me gildistku laga nr. 64/1981, sem heita „lov om tilskott til livssynssamfunn“, en au lg veita v sem nefnt er „livssynssamfunn“ (flag um lfsvihorf) rtt til fjrframlaga fr norska rkinu sem svarar til eirra framlaga sem norska jkirkjan fr mia vi hfatlu flagsmanna vikomandi flagi. Ori er ekki skilgreint lgunum. lgskringarggnum er m.a. fjalla um adraganda a setningu laganna, m.a. um lgin um trflg fr rinu 1969, sem fjalla hefur veri um hr a framan. Markmi laganna fr rinu 1981 er a gera skr trflg og flg um lfsvihorf eins sett a v er varar fjrstuning fr hinu opinbera og trflg sem hloti hafa skrningu samkvmt lgunum fr 1969. lgskringarggnum er einnig fjalla um inntak hugtaksins trflag og segir um a a me v s tt vi flag sem byggist „religiøs tro“ og ess vegna oftast, en ekki alltaf, annig eli snu a vikomandi geti bara veri flagi einu slku. See footnote 11 11
    Af framanrituu m telja vst a norskum rtti s gengi t fr sambrilegri skringu orinu trflag og slenskum rtti og raki hefur veri. ar hefur hins vegar veri gengi lengra. ar hefur flgum sem ekki geta talist trflg viteknum skilningi (flg um lfsvihorf) og skrum trflgum veri veitt sambrileg staa a v er varar opinberan fjrstuning og skrum trflgum samkvmt lgunum fr rinu 1969.

2.2.    Dnsk lggjf um trflg.

    kvi um trfrelsi eru VII. kafla dnsku stjrnarskrrinnar, .e. 66.–70. gr. A efni til svipar essum kvum mjg til kva slensku stjrnarskrrinnar. sta er til a benda srstaklega 67. og 69. gr. en r hlja svo:
    „67. gr.
    Borgerne har ret til at forene sig i samfund for at dyrke Gud på den måde, der stemmer med deres overbevisning, dog at intet lres eller foretages, som strider mod sdeligheden eller den offentlige orden.“
    „ 69. gr.
    De fra folkekirken afvigende trossamfunds forhold ordnes nrmere ved lov.“
    Oralag fyrri greinarinnar er hi sama og oralag trfrelsiskvis slensku stjrnarskrrinnar var fyrir breytinguna sem ger var me lgum nr. 97/1995. Eins og fyrr hefur veri viki a hefur etta kvi veri skrt ann veg a a verndi frelsi manna til ess a ika tr gu vri merkingu og ika einnig nnur trarbrg. Hins vegar hefur kvi veri skrt annig a a verndi t.d. ekki flg um trleysi og um andatr (ateistiske og spiritistiske samfund). See footnote 12 12 Slk flg falla undir almenna flagafrelsiskvi.
    A v er varar sara kvi, .e. 69. gr., er a a segja a lgin, sem ar er mlt fyrir um a skuli sett, hafa ekki veri sett en hins vegar hafa mis trflg utan dnsku jkirkjunnar veri viurkennd. See footnote 13 13 egar liti er yfir lista um au trflg sem viurkennd hafa veri grundvelli essarar greinar sst glggt a a eru eingngu trflg viteknum skilningi en ekki flg um guleysi ea andatr. See footnote 14 14 Taka verur hr fram a fara ber varlega a draga lyktanir af essum lista v a ekki kemur fram hvort og hvaa flgum hefur veri synja um skrningu.
    Fullyra m v a smu vihorf su rkjandi dnskum rtti og slenskum og norskum rtti v svii sem hr er til umfjllunar.

3.0    Hugtaki trflag.
    Telja verur a vi afmrkun hugtaksins „trflag“ lgum nr. 18/1975 veri a byggja v sem hr er fram komi um trfrelsiskvi stjrnarskrrinnar og adraganda og efni laga nr. 18/1975. ykir rtt a hafa hr hlisjn af vihorfum eim sem uppi eru Noregi, enda slensku lgin sniin eftir norskum lgum um sama efni. Srstaklega verur a hafa huga eftirtalin atrii:
    Samkvmt hefbundnum vihorfum um skringar 63. og 64. gr. stjrnarskrrinnar eiga r eingngu vi um eiginleg trflg. v felst, a flg, sem ekki hafa trna srstaklega stefnuskr sinni ea eftir atvikum hafna trnai ea tr, njta ekki srstakrar verndar essara kva stjrnarskrrinnar. au njta hinn bginn a sjlfsgu verndar kvis stjrnarskrrinnar um flagafrelsi, sbr. 74. gr. kvi 1. gr. laga nr. 18/1975 tekur annig eingngu til flaga sem teljast trflg skilningi 63. og 64. gr. stjrnarskrrinnar.
    Megintilgangur laga nr. 18/1975 er a heimila skrningu trflaga, en slkri skrningu fylgja kvein rttarhrif, svo sem um lagalegt gildi tiltekinna athafna forstumanna slkra flaga, sbr. t.d. 17. gr. hjskaparlaga, nr. 31/1993. veita lg um sknargjld o.fl., nr. 91/1987, skrum trflgum hlutdeild tekjuskatti, annig a sknargjald greiist til vikomandi trflags, sbr. 1. og 3. gr. eirra laga. Me lgum nr. 18/1975 er stula a jafnri trflaga sem undir lgin eiga annars vegar og jkirkjunnar hins vegar a v er varar heimildir forstumanna til a standa fyrir tilteknum athfnum sem hafa eiga hrif a lgum og rtt til sknargjalda. Lgin eru a essu leyti elilegt framhald af kvum stjrnarskrrinnar um trfrelsi og nnari tfrsla eim.
    Vi skringu hugtaksins „trflag“ samkvmt lgum nr. 18/1975 ykir vera a hafa framangreint huga, en a fer saman vi almennan skilningi orinu mltu mli. Samkvmt v verur a telja a me „trflagi“ lgum nr. 18/1975 s tt vi flg sem leggja stund trna ea tr sem tengja m vi au trarbrg mannkyns sem eiga sr sgulegar ea menningarlegar rtur.
     ykir vegna eirra rttarhrifa sem skrning trflags hefur a elilegt s a gera krfu a snt s fram ur en til skrningar kemur a flg hafi n ftfestu, starfsemi eirra s virk og stug og a flgum essum s kjarni flagsmanna sem ika tr sna. etta sjnarmi m einnig ra af almennum athugasemdum frumvarpinu sem sar var a lgum nr. 18/1975. See footnote 15 15

4.0    Helstu nmli frumvarpsins.
    
1. tt frumvarp etta feli ekki sr rttkar efnisbreytingar er framsetning ess nokku nnur en gildandi lgum, nr. 18/1975. I. kafla eru settar fram meginreglur um trfrelsi, sbr. 1. gr. Lagt er til a ekki veri sett nein nnur kvi lg sem taki til trflaga sem ekki skjast eftir skrningu. Er mia vi a um slk flg gildi smu reglur og um frjls flg og flagasamtk endranr, hvort sem au tengjast trnai ea ekki. Verur ekki s a sta s til a hafa lgum srstakar reglur sem gilda um trflg sem ekki skjast eftir skrningu, frekar en um t.d. mis hugaflg um lfsskoanir, vsindi ea fri. annig er lagt til a efniskvi 2.–10. gr. veri ekki ltin taka til trflaga sem ekki hafa ska eftir skrningu. Eru skr trflg ar me sett bekk me rum flgum landinu. Efnislega hlistar reglur eru aftur mti a nokkru frar kaflann um skr trflg og gilda um au eingngu.
    2. nnur meginbreyting frumvarpsins felst 3. gr. ar eru sett fram skilyri fyrir v a heimilt s a skr flag sem trflag. Ekki ber a lta svo a 3. gr. feli sr frilega skilgreiningu hugtakinu trflag sem trarbragafringar gtu sammlst um heldur eru ar sett fram skilyri fyrir skrningu sem tekur mi af eirri skilgreiningu hugtaksins „trflag“ sem stjrnarskrin og gildandi lg um trflg eru bygg . Samkvmt v er reynd ekki gert r fyrir a 3. gr. frumvarpsins feli sr efnisbreytingu fr v sem mia er vi gildandi lgum, heldur er veri a kvea skrar um au skilyri sem n er byggt , rtt fyrir a au su ekki greind berum orum texta gildandi laga. Skilyrin, sem byggt er 3. gr., fela sr a um s a ra flg sem leggja stund trna ea tr sem tengja m vi au trarbrg mannkyns sem telja m a eigi sr sgulegar ea menningarlegar rtur. rtta skal a essi skilgreining rmar ekki hvers kyns flg sem boa lfsskoanir. Utan hennar falla m.a. flg sem boa trleysi ea reisa lfssn sna rum ttum en eim sem skilgreiningin hr a framan er reist . Auk eirra upplsinga sem er krafist er samrmi vi au vihorf sem gildandi lg gera r fyrir og vegna eirra rttarhrifa sem skrning trflags hefur fr me sr rtt a setja enn fremur a skilyri a flag hafi n ftfestu, starfsemi ess s virk og stug og a flagi s kjarni flagsmanna sem ikar tr sna reglulega. etta sjnarmi m einnig ra af almennum athugasemdum frumvarpinu sem sar var a lgum nr. 18/1975. Ekki ykir rtt a setja beinlnis skilyri um tiltekinn lgmarksfjlda trflagi sem skilyri fyrir skrningu og verur a meta essa tti alla heild egar meti er hvort skilyrum eim sem sett eru frumvarpinu s fullngt.
    3. 17. gr. gildandi laga um trflg er mia vi a prestur ea forstumaur skrs trflags skuli uppfylla almenn hfisskilyri til opinberra starfa. er sett skilyri um a hann skuli hafa n 25 ra aldri og ekki vera eldri en 75 ra. egar gildandi lg um trflg voru sett giltu um rttindi og skyldur opinberra starfsmanna lg nr. 38/1954. Gildandi lg um a efni eru n lg nr. 70 fr rinu 1996. eldri lgunum og a meginstefnu til hinum yngri, sbr. 4. tlul. 1. mgr. 6. gr. eirra, er m.a. gert r fyrir a s sem skipaur er ea rinn starf jnustu rkisins skuli vera slenskur rkisborgari, me eim undantekningum sem ar eru tilgreindar. athugasemdum greinarger vi 17. gr. gildandi laga um trflg sagi a telja yri krfu um slenskan rkisborgarartt elilega fr almennu sjnarmii. er bent a krafa um slenskan rkisborgarartt geti komi illa vi trflg sem byggjast aljlega skipulagri starfsemi. Telja verur a rkin fyrir v a binda forstu skrra trflaga vi slenskan rkisborgarartt su ljs og a vands s hvaa almennu sjnarmi mli v gegn a hverfa fr eirri reglu. egar haft er huga a opinberar embttisathafnir forstumanna eru mjg takmarkaar, og nsta einasta bundnar vi hjnavgslur, tgfu vottora og skrslugjf til stjrnvalda, verur ekki s a sta s til a halda a skilyri a um slenska rkisborgara s a ra. ar sem eftir sem ur verur a gera r fyrir a opinberar embttisathafnir fari a jafnai fram slensku, nema ef til vill egar erlendir ailar eiga hlut, og a embttisbkur skv. 3. mgr. 7. gr. frumvarpsins veri slensku, m jafnan gera r fyrir a forstumaur bi yfir ngilegri kunnttu slensku til a rkja starfann ea hafi agang a slkri kunnttu. samrmi vi etta er essu frumvarpi lagt til a slenskur rkisborgarrttur veri ekki srstaklega gerur a skilyri fyrir starfi forstumanns skrs trflags. Er ess sta sett a skilyri a forstumaur eigi til sknar a gjalda hr landi samkvmt lgum um sknargjld o.fl. essu sambandi er einnig bent a gert er r fyrir a kvi 2. mgr. 7. gr. gildandi laga um trflg veri fellt niur. ar segir a aeins eir sem eru slenskir rkisborgarar ea eru bsettir hr landi geti heyrt til slensku jkirkjunni ea slensku trflagi. Skilyri etta ykir arft. Af eirri stareynd a staa forstumanns er ekki lengur bundin vi slenskan rkisborgarartt og a aild a skru trflagi er ekki lengur bundin skilyrum eim sem fram koma 2. mgr. 7. gr. gildandi laga snist geta leitt a trflag geti fengi skrningu tt hvorki forstumaur n flagsmenn hafi srstk tengsl vi sland og forstumaur ar me fengi rtt til a framkvma opinberar embttisathafnir hr landi. essu sambandi er bent a a skilyri er sett fyrir skrningu trflags skv. 2. mgr. 3. gr. frumvarpsins a kjarni flagsmanna eigi til sknar a gjalda hr landi, sem og forstumaurinn sjlfur, sbr. 1. mgr. 7. gr. frumvarps essa. ykir me essu tryggt a tengsl vi sland su ngileg til ess a skr megi trflag hr landi. rtta m einnig a framlg hins opinbera til skrra trflaga samkvmt lgum um sknargjld o.fl. miast eingngu vi flagsmenn sem eiga til sknar a gjalda hr landi.
    4. skipunarbrfi nefndarinnar er srstaklega ska eftir v a hn taki til skounar hversu rkan skilna rtt s a gera varandi framlagningu gagna um trarkenningar trflags, tengsl ess vi erlendar trarhreyfingar o.fl. frumvarpi essu er lagt til a lgfest veri kvein skilyri fyrir v a trflag veri skr. samrmi vi au skilyri telur nefndin rtt a gera r fyrir a dms- og kirkjumlaruneyti geti ska eftir llum eim ggnum sem skipta mli vi mat v hvort skilyrum laganna um skrningu er fullngt. etta leiir reynd til ess a ekki er lagt til a breytingar veri gerar eim reglum sem n gilda um etta efni, a ru leyti en v a btt er vi a enn fremur megi krefjast gagna um tengsl trflags vi erlendar ea aljlegar trarhreyfingar ef v er a skipta.
    5. skipunarbrfi nefndarinnar er enn fremur ska eftir v a teki veri til skounar hvort sta s til a setja reglur um rtt til a krefjast upplsinga um rstfun fjrmuna flags. Sjlfsagt er og elilegt a flag geri grein fyrir rstfun eirra fjrmuna sem renna til ess grundvelli laga um sknargjld o.fl. ar er jkirkjunni, skrum trflgum og Hsklasji trygg hlutdeild tekjuskatti samkvmt v sem nnar er mlt fyrir um lgunum. v er frumvarpi essu lagt til a skrt veri kvei um upplsingagjf um rstfun fjrmuna sem renna til skrra trflaga samkvmt nefndum lgum, sbr. nnar 5. gr. frumvarpsins.
    Arar breytingar gildandi lgum ea einstkum kvum eru aeins a litlu leyti efnislegar. Verur viki a v athugasemdum vi einstakar greinar hr eftir.

Athugasemdir vi einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
    kvi 1. mgr. 1. gr. er hlisttt 1. gr. gildandi laga um trflg en a kvi er teki orrtt r 63. gr. stjrnarskrrinnar, nr. 33/1944, eins og s grein var oru fyrir breytingu sem ger var me 1. gr. stjrnarskipunarlaga nr. 97/1995. Meginbreytingin fr 1995 felst v a tekin eru t orin „jna gui“ sem var ur a finna kvinu. Eins og fram kemur almennum athugasemdum var a ekki tlunin a rmka trfrelsiskvi stjrnarskrrinnar me essu srstaklega, heldur var teki mi af eirri stareynd a trnaur arf ekki a fela sr tr einn ea fleiri gui. Oralag 63. gr. stjrnarskrrinnar eins og a er n, og sem teki er upp 1. gr. frumvarps essa, er betra samrmi vi ann skilning sem hinga til hefur veri lagur trfrelsiskvi stjrnarskrrinnar og hugtaki trfrelsi mltu mli. nnur breyting sem felst 1. gr., s mia vi gildandi lg, er s a teki er fram berum orum a menn eigi rtt a stofna flg um hvers konar kenningar og lfsskoanir, .m.t. um trleysi. tt rttur manna til a hafa hverja lfsskoun sem samrmist best samvisku hvers og eins og stofna um r flg, .m.t. um trleysi, s ekki srstaklega varinn af trfrelsiskvi stjrnarskrrinnar, eins og a hefur veri skrt fram a essu, er enginn vafi a essi rttur er varinn af rum kvum stjrnarskrrinnar, sbr. einkum 73. og 74. gr. ykir v elilegt og sjlfsagt a taka etta fram berum orum 1. gr. laganna.
    kvi 2. mgr. 1. gr. er af sama meii og 1. mgr. Efnislega sambrilegt kvi er a finna 1. mgr. 11. gr. gildandi laga um trflg. v felst a engin skylda er til ess a tilkynna stjrnvldum um stofnun trflaga ea um starfsemi eirra.
     3. mgr. er trflgum veitt kvein vernd me v a nju trflagi s heimilt a taka upp nafn sem er svo lkt nafni annars trflags a misskilningi geti valdi. kvi etta, sem er hlisttt kvi 2. mgr. 11. gr. gildandi laga, er elilegt og sjlfsagt og arfnast ekki srstakra skringa.

Um 2. gr.
     greininni er teki fram a heimilt s a skr trflg utan jkirkjunnar. 2. mgr. 1. gr. segir a ekki s skylt a tilkynna stjrnvldum um stofnun trflags ea ara starfsemi ess. kvi um skrningu felur v aeins sr heimild til handa trflagi til a leita skrningar og f hana, enda s skilyrum laganna a ru leyti fullngt. Me skrningunni f skr trflg rttindi og skyldur sem lg kvea. kvi frumvarpsins eiga annig a ru leyti aeins vi um au flg sem ska skrningar ea hafa veri skr. Um nnur flg gilda ekki srstakar reglur, arar en r sem fram koma stjrnarskr og 1. gr. frumvarps essa.
    Vi skrningu fr trflag kvena stu a lgum. Til ess renna sknargjld flagsmanna og forstumaur fr rtt til a framkvma vissar opinberar athafnir, svo sem hjnavgslu. Samkvmt kvinu skal dms- og kirkjumlaruneyti annast skrningu trflaga. egar trflag hefur veri skr skal runeyti lta v t vottor um skrninguna og auglsa hana Lgbirtingablai. Rttarhrif skrningar teljast fr birtingu tilkynningar Lgbirtingablai.

Um 3. gr.
     greininni kemur fram almennt skilyri sem flag arf a uppfylla til ess a heimilt s a skr a sem trflag. Sett er fram a skilyri fyrir skrningu flags sem trflags a um s a ra flag sem leggur stund trna ea tr sem tengja m vi au trarbrg mannkyns sem eiga sr sgulegar ea menningarlegar rtur. Leggja m herslu a hr ekki veri a setja fram frilega skilgreiningu hugtakinu trflag, sem trarbragafringar eru endilega sammla um, heldur eingngu veri a setja fram almenn skilyri sem trflag verur a uppfylla til a hljta skrningu samkvmt kvum frumvarps essa. essi afmrkun er samrmi vi ann skilning sem elilegt er a leggja trfrelsiskvi stjrnarskrrinnar og sem gildandi lg eru reist . Vsast um etta a ru leyti til ess sem fram kemur almennum athugasemdum vi frumvarpi. Enn fremur er a sett sem skilyri skrningar a flag hafi n ftfestu, starfsemi ess s virk og stug og a flaginu s kjarni flagsmanna sem ika tr sna, t.d. me tttku reglulegu samkomuhaldi ea annan htt sem samrmist kenningum trarhpsins. etta sjnarmi m einnig ra af almennum athugasemdum frumvarpi v sem sar var a lgum nr. 18/1975. ykir elilegt, og samrmi vi au sjnarmi sem ba a baki essu frumvarpi, a kvea um etta lgum. er rtta a tiltekinn kjarni flagsmanna eigi til sknar a gjalda hr landi en me v skilyri er tryggt a skrning trflagsins tengist slenskum hagsmunum annig a rttltt geti skrningu hr landi me eim rttarhrifum sem hn hefur.

Um 4. gr.

     1. mgr. er a finna reglur um umskn um skrningu flags sem trflags og au ggn sem henni eiga a fylgja. ar eiga a koma fram upplsingar um nafn trflags og heimilisfang, nkvmt flagatal, ar sem fram koma nfn, kennitlur og heimili flagsmanna, trarkenningar ess og tengsl eirra vi nnur trarbrg ea trarhreyfingar, um starfsemi flagsins, lg flagsins og allar arar reglur sem kunna a gilda um rstfun fjrmuna flagsins, nfn stjrnarmanna og presta ea annarra sem veita flagi forstu. er 2. mgr.gert r fyrir a runeyti geti enn fremur, ef tilefni er til, ska nnari upplsinga um skipulag trflags, starfshtti, flagssvi, skiptingu sfnui ea deildir ef v er a skipta.
    Telja verur a kvi greinarinnar su elileg egar hf eru huga skilyri sem sett eru fyrir skrningunni og rttarhrif hennar.
     3. mgr. er srstaklega teki fram a tilnefna beri forstumann trflags ur en a er skr. Tilgangurinn er s a hvert flag tilnefni einhvern sem er byrgur fyrir v a koma fram fyrir flagi gagnvart opinberum yfirvldum og a ljst s hver a er sem er byrgur gagnvart stjrnvldum fyrir v a fari s a kvum laga. Jafnframt er mia vi a formlegur rttur til a framkvma opinberar embttisathafnir, svo sem hjnavgslu, s bundinn vi ann aila. Samkvmt v er forstumaur ekki nausynlega s sami og telst trarlegur leitogi hpsins. Fer a eftir reglum og kenningum hvers flags hvaa httur er hafur ar . Er m.a. bent a sumum trarhreyfingum arf slk trarleg leisgn ekki a vera bundin vi tilteknar persnur, heldur er hn hndum fjlskipara nefnda ea ra. etta er m.a. sta ess a frumvarpinu er aeins nota ori forstumaur, en gildandi lgum eru notu orin „prestur ea forstumaur“. 7. gr. frumvarpsins er a finna nnari kvi um hfisskilyri forstumanns.
     undanfrnum rum hefur stt gagnrni a runeyti hefur nokkrum mli leita lits hj gufrideild Hskla slands vegna umskna um skrningu trflaga. 4. mgr. er v lagt til a sett veri ft nefnd ar sem fyrir hendi er ekking trfri, trarbragavsindum og lgfri. Gert er r fyrir a nefndin veri rherra til rgjafar vegna umskna um skrningu nrra trflaga. Danmrku var svipu nefnd sett laggirnar 1998, en fram til ess tma hafi biskupinnn yfir Kaupmannahfn einn veri rgefandi eim efnum.

Um 5. gr.
    kvi greinarinnar er hlisttt 1. og 2. mgr. 15. gr. gildandi laga. ar rir um eftirlit me starfsemi trflags. Reglur essar eru elilegar egar hf eru huga rttarhrif skrningar. Einkum er hr haft huga eftirlit me rstfun eirra fjrmuna sem renna til flagsins formi sknargjalda og me stu forstumanns, einkum me tilliti til rttinda hans til a framkvma r athafnir sem tla er a hafa gildi a lgum. Sambrilegar reglur hafa lengi gilt og komin reynsla framkvmd eirra. Ekki er mia vi a breytingar veri ar .

Um 6. gr.
    kvi greinarinnar eru samhlja kvum 16. gr. gildandi laga. ar er fjalla um vibrg af hlfu stjrnvalda vi gllum starfsemi skrs trflags. Samkvmt 1. mgr. er rherra heimilt a fella skrningu trflags r gildi ef skilyri greinarinnar eru uppfyllt. Ekki hefur til ess komi a rherra yrfti a beita essu kvi. Engu a sur ykir rtt a gera r fyrir essari heimild lgum.

Um 7. gr.
    kvi greinarinnar eru nnast samhlja kvum 17. og 18. gr. gildandi laga. er 1. mgr. viki fr v skilyri gildandi laga, sem felst 1. mgr. 17. gr., a forstumenn skrra trflaga skuli vera slenskir rkisborgarar. egar liti er til hversu afmarkaar opinberar skyldur eirra eru snist ekki srstk rf v a gera krfu um slenskan rkisborgarartt. Er ess ekki a vnta a a valdi teljandi vandkvum tt falli s fr esu skilyri. Vsast a ru leyti til ess sem um etta atrii segir almennum athugasemdum vi frumvarpi. rtta m a stainn er vi a mia a forstumaur eigi sjlfur til sknar a gjalda hr landi.

Um 8. gr.
    Hr fjalla um aild a skru trflagi. Hlistar reglur er a finna 2., 3., 5. og 6. gr. og 1. mgr. 7. gr. gildandi laga, me nokkrum frvikum . Fyrst ber a nefna a kvunum er steypt saman eina grein, enda eiga au efnislega samstu. ru lagi er gert er r fyrir a kvi 8. gr. gildi eingngu um skr trflg, en ekki ll trflg, eins og ngildandi lg gera r fyrir. Er a mat nefndarinnar a ekki s sta til a setja srstakar reglur lg um aild a trflgum sem ekki hafa ska skrningar, frekar en gildir um frjls flg almennt, hvort sem au eru myndu um lfsskoanir, trna ea anna. Ef flag aftur mti skir um skrningu sem trflag verur a gera krfu a skilyri greinarinnar um aild a v su uppfyllt. rija lagi er kvi lei a eir sem ornir eru 18 ra geti teki kvrun um inngngu ea rsgn r skru trflagi, sta 16 ra skv. 3. gr. gildandi laga. Er essi breyting ger samrmi vi hkkun sjlfrisaldurs 18 r me lgrislgum, nr. 71/1997, en au tku gildi 1. janar 1998. Srstaklega er bent a 16 ra aldursmark laga nr. 18/1975 tk mi af sjlfrisaldri. Telja verur elilegt a mia veri vi sjlfrisaldur hr eftir sem hinga til. fjra lagi er ger s breyting a kvi 1. mgr. 5. gr. gildandi laga er fellt niur ar sem v er reynd ofauki, enda verur niurstaan vallt s a barn tilheyrir sama trflagi og mir h v hvort foreldrar eru hjskap ea eftir atvikum hvor snu trflagi nema eir taki sameiginlega kvrun um anna egar a vi, sbr. 3. mgr. Af kvi 3. mgr. 8. gr. leiir enn fremur a fari fair einn me forsj barns kveur hann hvaa trflagi barni tilheyrir, tt a tilheyri fr fingu sama trflagi og mir. Sama gildir egar mir fer ein me forsj. Hn getur a sjlfsgu kvei a barn tilheyri ru trflagi en hn sjlf. Af 3. mgr. leiir einnig a fari foreldrar saman me forsj barns taka eir sameiginlega kvrun um inngngu ea rsgn barns r skru trflagi. Skilyri um a leita skuli lits barns um slka kvrun ef a hefur n 12 ra aldri er samrmi vi kvi barnalaga, nr. 20/1992, sbr. t.d. 4. mgr. 34. gr.

     4. mgr. er kvei um a aili, sem falin hefur veri forsj barns grundvelli barnaverndarlaga, taki kvrun um inngngu ess ea rsgn r skru trflagi. kvrun um trflagsaild eirra sem sviptir hafa veri sjlfri fer eftir kvum lgrislaga, nr. 71/1997.
     5. mgr. kemur fram a enginn m samtmis heyra til jkirkjunni og skru trflagi utan jkirkjunnar ea fleiri en einu skru trflagi utan jkirkjunnar. Hlisttt kvi er 1. mgr. 7. gr. gildandi laga. annig eru ekki settar srstakar skorur a lgum vi v a menn tilheyri fleiri trflgum en einu, svo lengi sem aeins eitt eirra er skr ea au ll eru skr. essi skipan mla er samrmi vi kvi stjrnarskrinnar um tr-, skoana- og flagfrelsi. Eina takmrkunin sem felst greininni er s a maur sem er jkirkjunni getur ekki tilheyrt ru skru trflagi, ea eftir atvikum ef hann er ekki jkirkjunni getur hann aeins tilheyrt einu skru trflagi.
    A lokum er rtt a nefna a lagt er til a 2. mgr. 7. gr. gildandi laga veri felld niur. A v er s verur eru engir srstakir hagsmunir tengdir v a erlendir rkisborgarar, hvort sem eir eru bsettir hr landi ea ekki, geti ekki tt aild a skru trflagi. Ljst er a eingngu sknargjld eirra flagsmanna skrra trflaga sem eiga a greia slk gjld hr landi renna til vikomandi trflags. Ekki vera gerar neinar frekari krfur um fjrframlg fr hinu opinbera til trflags vegna eirra flagsmanna sem ekki eiga til sknar a gjalda hr landi. Af lgum nr. 91/1987 leiir ar af leiandi a framlg til trflags grundvelli eirra laga greiast aeins vegna eirra flagsmanna sem greia tekjuskatt hr landi. Skiptir ekki mli hvort um er a ra slenska rkisborgara ea ekki. Vsast a ru leyti til ess sem fram kemur almennum athugasemdum hr a framan um etta atrii.

Um 9. gr.
    Greinin fjallar um inngngu og rsgn r skru trflagi. Hlist kvi er a finna 8. gr. gildandi laga a ru leyti en v a kvi frumvarpsins eiga eingngu vi um skr trflg, enda ykir ekki sta til a lggjafinn setji reglur um flg sem ekki ska skrningar, sbr. a sem ur segir um etta efni. Forstumaur ltur t vottor til stafestu inngngu ea rsgn r skru trflagi. kvi arfnast a ru leyti ekki skringa.

Um 10.–12. gr.

    Greinar essar arfnast ekki skringa. er vakin athygli v a frumvarpi essu er ekki gert r fyrir kvi sambrilegu vi 20. gr. gildandi laga um trflg, ar sem mlt er fyrir um viurlg vegna brota gegn nnar tilgreindum kvum. Nefndin telur kvi arft og heimild 6. gr. frumvarpsins til a fella skrningu r gildi feli sr ngilegt ahald, auk ess sem nnur refsilagakvi geta tt vi eftir atvikum.


Fylgiskjal.


Fjrmlaruneyti,
fjrlagaskrifstofa:

Umsgn um frumvarp til laga um breyting
lgum um skr trflg, nr. 18/1975.

    Tilgangur frumvarpsins er a setja skrari reglur um skilgreiningu trflgum, og hva greini au fr annars konar flgum me hlisjn af kvum laga og stjrnarskr.
     frumvarpinu er lagt til a skipu veri riggja manna nefnd sem hefi til a bera ekkingu trfri, trabragavsindum og lgfri. Ekki er tali a nefndin fundi oft ri en mlsmefer getur ori nokku umfangsmikil. Gert er r fyrir a frumvarpi auki tgjld rkissjs verulega veri a breytt a lgum.