(Lagt fyrir Alžingi į 125. löggjafaržingi 19992000.)
I. KAFLI Gildissviš.
1. gr. Almennt gildissviš laganna.
1. Lög žessi gilda um kaup aš svo miklu leyti sem ekki er į annan veg męlt fyrir ķ lögum.
Lögin gilda ekki um fasteignakaup.
2. Lög žessi gilda einnig um skipti eftir žvķ sem viš getur įtt.
2. gr. Pöntunarkaup. Žjónustusamningar.
1. Lög žessi gilda um pöntun hlutar sem bśa skal til žegar sį sem pantar lętur ekki ķ té
verulegan hluta efnis til framleišslunnar. Lögin gilda hvorki um samninga um aš reisa
byggingar né önnur mannvirki į fasteign.
2. Lögin gilda ekki um samninga žegar sį sem afhendir hlut skal jafnframt lįta ķ té vinnu
eša ašra žjónustu og žar er um aš ręša mestan hluta af skyldum hans.
3. gr. Samningar og višskiptavenjur.
Įkvęši laga žessara eiga ekki viš žegar annaš leišir af samningi, fastri venju milli ašila,
višskiptavenju eša annarri venju sem telja veršur bindandi ķ millum ašila.
4. gr. Neytendakaup.
1. Ķ neytendakaupum er ekki unntaš semja um eša bera fyrir sig kjör sem eru kaupanda
óhagstęšari en leiša mundi af lögum žessum.
2. Mešneytendakaupum er įtt viš kaup žar sem seljandinn hefur atvinnu sķna af sölu og
söluhlutur er ašallega ętlašur til persónulegra nota fyrir kaupandann, fjölskyldu hans,
heimilisfólk eša žį sem hann umgengst, nema seljandinn hafi viš samningsgerš hvorki vitaš
né mįtt vita aš hluturinn var keyptur ķ žvķ skyni. Kaup į kröfum og réttindum teljast ekki til
neytendakaupa.
3. Um sölu ķ atvinnustarfsemi er aš ręša žegar seljandinn eša umbošsmašur hans koma
fram sem atvinnumenn ķ viškomandi starfsemi.
5. gr. Alžjóšleg kaup.
1. Lög žessi gilda um alžjóšleg kaup meš žeim sérreglum sem ķ lögunum felast, sbr.
einkum įkvęši XV. kafla.
2. Sérreglur um alžjóšleg kaup gilda ekki ķ kaupum žegar seljandinn hefur atvinnustöš
sķna ķ Danmörku, Finnlandi, į Ķslandi, ķ Noregi eša Svķžjóš og kaupandinn hefur atvinnustöš
sķna ķ einhverju žessara landa (norręn kaup).
3. Sérreglurnar eiga ekki heldur viš um:
a.
neytendakaup og sambęrileg kaup milli neytenda,
b.
kaup į uppboši,
c.
sölu ķ framhaldi af fullnustugerš eša samkvęmt lagaboši,
d.
kaup į veršbréfum, peningum, kröfum eša réttindum,
e.
kaup į farartękjum, loftförum eša loftpśšaskipum.
II. KAFLI Afhendingin.
6. gr. Reišukaup.
1. Söluhlut skal hafa til reišu til vištöku į žeim staš žar sem seljandi hafši atvinnustöš
sķna (eša heimili, sbr. 83. gr.) žegar kaup voru gerš. Ef ašilar vissu žį aš söluhlutur eša sį
vörulager eša framleišslustašur sem hlut įtti aš taka frį var į öšrum staš skal hafa hlutinn
til reišu žar.
2. Söluhlutur telst afhentur žegar kaupandi hefur veitt honum vištöku.
7. gr. Stašarkaup og sendingarkaup.
1. Ef söluhlut skal fęra kaupanda į sama staš eša innan žess svęšis žar sem seljandi er
vanur ašsjį um aš flytja slķka hluti (stašarkaup) telst hlutur afhentur žegar honum er veitt
vištaka žar.
2. Ef senda skal söluhlut til kaupanda ķ öšrum tilvikum (sendingarkaup) og annaš leišir
ekki af flutningsskilmįlum eša öšrum samningi telst hlutur afhentur žegar hann hefur veriš
fenginn žeim flytjanda ķ hendur sem tekiš hefur aš sér flutning frį sendingarstaš. Ef
seljandinn sér sjįlfur um flutninginn telst afhending žį fyrst hafa įtt sér staš žegar kaupandi
hefur veitt hlutnum vištöku.
3. Ef hlutur er seldur frķtt, afhentur eša afhentur frķtt og gefinn er til kynna
įkvešinn stašur telst hluturinn ekki afhentur fyrr en hann er kominn žangaš.
4. Ķ neytendakaupum telst hlutur afhentur žegar kaupandi hefur veitt honum vištöku. Eigi
kaupandi aš sękja hlut į įkvöršunarstaš telst afhending einnig hafa fariš fram žegar sį tķmi
er kominn aš kaupanda var skylt aš sękja hlutinn žangaš.
8. gr. Višbótarskyldur viš sendingarkaup.
1. Ef seljandi į aš sjį um aš senda hlut er honum skylt aš gera žį samninga sem
naušsynlegir eru til žess aš hann verši fluttur į įkvöršunarstaš meš višeigandi hętti og
samkvęmt venjulegum skilmįlum um slķka flutninga.
2. Ef seljandi į ekki aš kaupa tryggingar vegna flutnings hlutarins veršur hann, ef
kaupandinn ęskir žess, aš gefa žęr upplżsingar sem kaupandanum eru naušsynlegar til žess
aš hann geti keypt sér slķka tryggingu.
3. Ef seljandi afhendir flutningsmanni hlut įn žess aš greinilega komi fram meš
auškenningu, ķ flutningsskjali eša į annan skżran hįtt, aš hluturinn eigi aš fara til kaupanda
veršur seljandi aš tilkynna kaupanda greinilega hvar hann eigi aš veita hlutnum vištöku.
9. gr. Afhendingartķmi.
1. Ef hlut į ekki aš afhenda samkvęmt kröfu eša įn tafar og afhendingartķmann leišir ekki
heldur meš öšrum hętti af samningi skal afhenda hlutinn innan sanngjarns tķma frį žvķ aš
kaup voru gerš.
2. Ef samiš hefur veriš um svigrśm varšandi afhendingartķma į seljandinn rétt į aš velja
hann, nema atvik sżni aš kaupandi eigi aš velja hann.
3. Ef seljanda ķ reišukaupum er rétt aš velja afhendingartķma skal hann tilkynna kaupanda
meš nęgum fyrirvara hvenęr sękja megi hlutinn.
10. gr. Heimild seljanda til aš halda eigin greišslu.
1. Ef seljandi hefur ekki veitt lįn eša greišslufrest er hann ekki skyldur til aš afhenda
hlutinn, framseljaskjöl eša į annan hįtt aš yfirfęra rįšstöfunarrétt yfir hlutnum, nema žvķ
ašeins aš kaupveršiš sé samtķmis greitt.
2. Ef seljandi į aš senda hlut til annars stašar getur hann ekki lįtiš žaš hjį lķša, en hann
getur komiš ķ veg fyrir aš kaupandinn fįi umrįšin žar til kaupveršiš er greitt.
11. gr. Śtgjöld.
1. Seljandi greišir śtgjöld vegna söluhlutar žar til hann hefur veriš afhentur. Įkvęši žetta
gildir ekki um śtgjöld sem stafa af žvķ aš afhendingu seinkar vegna atvika sem varša
kaupanda.
2. Žegar um neytendakaup er aš ręša og söluhlut skal senda til kaupanda mį, žrįtt fyrir
įkvęši 4. gr., semja um žaš aš kaupandi greiši til višbótar kaupveršinu śtgjöld vegna
sendingarinnar.
III. KAFLI Įhęttan af söluhlut. 12. gr. Um žaš hvaš ķ įhęttu felst.
Žegar įhęttan af söluhlut hefur flust yfir til kaupanda fellur skylda hans til žess aš greiša
kaupveršiš ekki nišur žótt hluturinn eftir žaš farist, skemmist eša rżrni ef um er aš ręša
atvik sem ekki verša rakin til seljanda.
13. gr. Įhęttuflutningur.
1. Įhęttan flyst yfir til kaupanda žegar söluhlutur hefur veriš afhentur ķ samręmi viš
įkvęši samnings eša ķ samręmi viš įkvęši 6. eša 7. gr.
2. Ef hlutar er ekki vitjaš eša honum veitt vištaka į réttum tķma og žaš mį rekja til
kaupanda eša atvika sem hann varša flyst įhęttan yfir į kaupandann žegar hlutur er honum
til rįšstöfunar og vanefnd veršur af hans hįlfu viš žaš aš veita hlutnum ekki vištöku. Ķ
neytendakaupum ber kaupandi žó ekki įhęttuna af tilviljunarkenndum atburši sem veršur
mešan hluturinn er hjį seljanda, enda sé ekki unnt aš rekja atburšinn til eiginleika hlutarins
sjįlfs.
3. Ef kaupandi į aš vitja söluhlutar annars stašar en hjį seljanda flyst įhęttan yfir til
kaupanda žegar afhendingartķminn er kominn og kaupanda er kunnugt um aš hluturinn er
honum heimill til rįšstöfunar į afhendingarstašnum.
14. gr. Auškenning söluhlutar.
Įhęttan flyst ekki yfir til kaupanda fyrr en söluhlutur hefur veriš auškenndur honum meš
merkingu į flutningsskjölum eša žaš hefur į annan hįtt veriš gert ljóst aš hlutur er ętlašur
honum.
15. gr.
Söluhlutur ķ flutningi.
1. Ef kaup eru gerš um söluhlut sem er ķ flutningi flyst įhęttan yfir til kaupanda viš lok
samningsgeršar, nema leiša megi af atvikum aš kaupandi hafi tekiš į sig įhęttuna žegar frį
žeirri stundu er hlutur var afhentur flutningsmanni žeim sem gaf śt flutningsskjališ. Seljandi
ber žó įvallt įhęttuna af tjóni sem hann vissi eša mįtti vita um viš kaupin en upplżsti
kaupanda ekki um.
2. Įkvęši 1. mgr. gilda ekki ķ neytendakaupum.
16. gr. Skil hlutar sem keyptur er meš skilarétti.
Ef söluhlutur hefur veriš keyptur eša afhentur til reynslu eša į annan hįtt meš rétti til aš
skila honum aftur ber kaupandi įhęttuna samkvęmt įkvęšum žessa kafla žar til seljandinn
hefur aftur veitt hlutnum vištöku. Žetta gildir žó ekki žegar kaupandinn hefur rétt til aš skila
söluhlut samkvęmt įkvęšum ķ lögum nr. 96/1992, um hśsgöngu- og fjarsölu.
IV. KAFLI Eiginleikar söluhlutar, gallar o.fl. 17. gr. Eiginleikar söluhlutar.
1. Söluhlutur skal, hvaš varšar tegund, magn, gęši, ašra eiginleika og innpökkun,
fullnęgja žeim kröfum sem leišir af samningi.
2. Ef annaš leišir ekki af samningi skal söluhlutur:
a.
henta ķ žeim tilgangi sem sambęrilegir hlutir eru venjulega notašir til;
b.
henta ķ įkvešnum tilgangi sem seljandinn vissi eša mįtti vita um žegar kaup voru gerš,
nema leiša megi af atvikum aš kaupandi hafi ekki byggt į séržekkingu seljanda og mati
hans eša hafi ekki haft sanngjarna įstęšu til žess;
c.
hafa žį eiginleika til aš bera sem seljandi hefur vķsaš til meš žvķ aš leggja fram prufu
eša lķkan;
d.
vera ķ venjulegum eša öšrum forsvaranlegum umbśšum sem naušsynlegar eru til aš
varšveita og vernda hann.
3. Ķ neytendakaupum skal söluhlutur einnig vera ķ samręmi viš žęr kröfur opinbers réttar
sem geršar eru ķ lögum eša opinberum įkvöršunum sem teknar eru į grundvelli laga į žeim
tķma sem kaup eru gerš. Žetta gildir žó ekki ef ašstęšur sżna aš kaupandi byggši ekki į
séržekkingu seljanda og mati hans eša hafši ekki sanngjarna įstęšu til žess.
4. Hafi seljandi ķ neytendakaupum tekiš aš sér samsetningu hins selda hlutar telst hann
gallašur ef orsök gallans er rakin til rangrar samsetningar seljanda. Sama į viš ef neytandi
skal annast samsetningu hlutarins og orsök gallans er rakin til rangra eša ófullnęgjandi
leišbeininga af hįlfu seljanda.
5. Söluhlutur telst gallašur ef hann er ekki ķ samręmi viš žęr kröfur sem fram koma ķ1.4. mgr.
18. gr. Upplżsingar um eiginleika eša notkun.
1. Reglurnar um galla gilda einnig žegar söluhlutur svarar ekki til žeirra upplżsinga sem
seljandi hefur viš markašssetningu eša į annan hįtt gefiš um hlutinn, eiginleika hans eša
notkun og ętla mį aš hafi haft įhrif į kaupin.
2. Regla 1. mgr. gildir meš sama hętti žegar söluhlutur svarar ekki til žeirra upplżsinga
sem annar en seljandi hefur gefiš į umbśšum hlutarins, ķ auglżsingum eša viš ašra
markašssetningu į vegum seljanda eša fyrri söluašila. Ķ öšrum kaupum en neytendakaupum
gildir žetta žó ekki ef seljandi hvorki vissi né mįtti vita aš upplżsingarnar voru gefnar.
3. Reglur 1. og 2. mgr. gilda ekki žegar upplżsingarnar eru leišréttar į skżran og
skilmerkilegan hįtt og meš nęgum fyrirvara.
19. gr. Hlutur seldur ķ žvķ įstandi sem hann er.
Sala į uppboši.
1. Žótt söluhlutur sé seldur ķ žvķ įstandi sem hann er eša meš öšrum įžekkum
almennum fyrirvara er um galla aš ręša žegar:
a.
hluturinn svarar ekki til žeirra upplżsinga sem seljandi hefur gefiš um hann, eiginleika
hans eša not og ętla mį aš žessi atriši hafi haft įhrif į žaš aš kaup geršust;
b.
seljandi hefur viš kaupin vanrękt aš gefa upplżsingar um atriši sem verulegu mįli
skipta varšandi hlutinn eša not hans og seljandi hlaut aš žekkja til og kaupandi mįtti
ętla aš hann fengi upplżsingar um, enda megi ętla aš vanrękslan hafi haft įhrif į
kaupin eša
c.
įstand söluhlutar er til muna verra en kaupandi hafši įstęšu til aš ętla mišaš viš
kaupverš og atvik aš öšru leyti.
2. Ef notašir hlutir eru seldir į uppboši gilda įkvęši 1. mgr. eftir žvķ sem viš getur įtt.
20. gr. Vond trś kaupanda, rannsókn fyrir kaup o.fl.
1. Kaupandi getur ekki boriš neitt žaš fyrir sig sem galla sem hann vissi eša mįtti vita um
žegar kaupin voru gerš.
2. Hafi kaupandi rannsakaš söluhlut įšur en kaupin voru gerš eša hafi hann įn gildrar
įstęšu lįtiš undir höfuš leggjast aš sinna hvatningu seljanda um slķka rannsókn getur kaupandi ekki boriš fyrir sig neitt žaš sem hann hefši žį įtt aš veita athygli. Žetta gildir žó
ekki ef seljandi hefur sżnt af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans aš öšru leyti veriš
andstętt heišarleika og góšri trś.
3. Reglur 2. mgr. gilda einnig hafi kaupandi fyrir kaup rannsakaš sżnishorn af hlutnum
eša lįtiš žaš hjį lķša įn gildrar įstęšu og gallinn varšar eiginleika sem sjį mįtti į
sżnishorninu.
21. gr. Tķmamark galla.
1. Viš mat į žvķ hvort söluhlutur er gallašur skal mišaš viš žaš tķmamark žegar įhęttan
af söluhlut flyst yfir til kaupanda, jafnvel žótt gallinn komi ekki fram fyrr en sķšar.
2. Seljandi ber einnig įbyrgš į galla sem kemur fram sķšar ef įstęšu gallans mį rekja til
vanefnda af hans hįlfu. Sama į viš žegar seljandi hefur meš įbyrgšaryfirlżsingu eša öšrum
hętti įbyrgst aš hluturinn hefši tiltekna eiginleika eša aš hlut mętti nota meš venjulegum
eša sérstökum hętti tiltekinn tķma eftir afhendingu.
V. KAFLI Śrręši kaupanda vegna vanefnda seljanda.
Greišsludrįttur. 22. gr. Almenn įkvęši.
1. Ef hlutur er ekki afhentur eša hann er afhentur of seint og ekki er kaupanda um aš
kenna eša atvikum sem hann varša getur kaupandi samkvęmt įkvęšum 23.29. gr. krafist
efnda, riftunar og skašabóta įsamt žvķ aš halda eftir kaupveršinu skv. 42. gr. Réttur
kaupanda til skašabóta fellur ekki nišur žótt hann setji fram ašrar kröfur eša ekki sé unnt aš
halda slķkum kröfum fram.
2. Ef seljandi fullnęgir aš öšru leyti ekki nógu snemma skyldum sķnum samkvęmt
samningnum gilda įkvęšin um greišsludrįtt, eftir žvķ sem viš getur įtt, žó ekki įkvęši 2.
og 3. mgr. 25. gr. Um annaš mį semja, einnig ķ neytendakaupum.
23. gr. Réttur til efnda.
1. Kaupandi getur haldiš fast viš kaup og krafist efnda. Žetta gildir ekki ef um er aš ręša
hindrun sem seljandi ręšur ekki viš og heldur ekki ef efndir hefšu ķ för meš sér slķkt
óhagręši eša kostnaš fyrir seljanda aš žaš vęri ķ verulegu ósamręmi viš hagsmuni
kaupanda af efndum.
2. Ef śr vandkvęšum greišist innan hęfilegs tķma getur kaupandi krafist efnda. Žaš er žó
skilyrši aš efndir verši ekki, mišaš viš žann tķma sem lišinn er, mun öršugri eša leiši til
annars ešlis en žess sem seljandi gat vęnst eša aš öšru leyti sé ósanngjarnt aš krefjst efnda.
3. Kaupandi glatar rétti sķnum til efnda ef hann dregur óhęfilega lengi aš krefjast žeirra.
24. gr. Fyrirspurnir.
Nś beinir seljandi fyrirspurn til kaupanda um žaš hvort hann vilji veita hlut vištöku žrįtt
fyrir seinkun eša hann tilkynnir kaupanda aš hann muni afhenda hiš selda innan tiltekins tķma, en kaupandi svarar ekki innan hęfilegs tķma frį žvķ aš hann fékk tilkynninguna. Getur
kaupandi žį ekki rift kaupunum ef efndir verša innan žess tķma sem nefndur var.
25. gr. Riftun.
1. Kaupandi getur rift kaupum žegar greišsludrįttur hefur ķ för meš sér verulegar
vanefndir.
2. Einnig er unnt aš rifta kaupum ef seljandi afhendir ekki söluhlut og efndir dragast fram
yfir sanngjarnan višbótarfrest sem kaupandi hefur sett.
3. Mešan višbótarfrestur er aš lķša getur kaupandi ekki rift kaupum, nema žvķ ašeins aš
seljandinn hafi lżst žvķ yfir aš ekki verši af efndum į žeim tķma.
26. gr. Riftun pöntunarkaupa.
Ef kaup varša hlut sem er śtbśinn sérstaklega fyrir kaupanda samkvęmt fyrirmęlum hans
eša óskum, og geti seljandi af žeim sökum ekki rįšstafaš hlutnum į annan hįtt įn verulegs
tjóns, getur kaupandi žvķ ašeins rift kaupunum aš greišsludrįttur leiši til žess aš tilgangur
hans meš kaupunum raskist verulega. Įkvęši žetta gildir ekki um alžjóšleg kaup.
27. gr. Skašabętur.
1. Kaupandi getur krafist skašabóta vegna žess tjóns sem hann bķšur vegna greišsludrįttar
af hįlfu seljanda. Žetta gildir žó ekki ef seljandi sżnir fram į aš greišsludrįttur hafi oršiš
vegna hindrunar sem hann fékk ekki rįšiš viš eša ekki er meš sanngirni unnt aš ętlast til
aš hann hefši haft hindrunina ķ huga viš samningsgerš eša getaš komist hjį eša sigrast į
afleišingum hennar.
2. Ef greišsludrįtt mį rekja til žrišja manns sem seljandi hefur fališ aš efna kaupin aš
nokkru leyti eša öllu er seljandi žvķ ašeins laus undan įbyrgš aš žrišji mašur vęri žaš
einnig samkvęmt reglu 1. mgr. Sama gildir ef greišsludrįtt mį rekja til afhendingarašila sem
seljandi hefur notaš eša til einhvers annars į fyrra sölustigi.
3. Lausn undan įbyrgš er til stašar mešan hindrun er fyrir hendi. Falli hśn brott er unnt
aš koma fram įbyrgš, enda sé seljanda žį skylt aš efna kaupin, en hann lįti žaš hjį lķša.
4. Reglur ķ 1.3. mgr. eiga ekki viš um sams konar óbeint tjón og nefnt er ķ 2. mgr. 67. gr.
Ķ alžjóšlegum kaupum nį reglurnar žó einnig til óbeins tjóns, nema annaš leiši af 3. mgr. 70.
gr.
5. Kaupandi getur įvallt krafist skašabóta ef greišsludrįtt eša tjón mį rekja til mistaka
eša vanrękslu af hįlfu seljanda.
28. gr. Upplżsingaskylda um hindrun.
Ef hindrun kemur ķ veg fyrir aš seljandi geti efnt kaupin į réttum tķma skal hann tilkynna
kaupanda um hindrunina og įhrif hennar į möguleika sķna til aš efna kaupin. Fįi kaupandi
ekki slķka tilkynningu innan hęfilegs tķma frį žvķ aš seljandi fékk eša gat fengiš vitneskju
um hindrunina getur kaupandi krafist žess aš žaš tjón sé bętt sem unnt hefši veriš aš komast
hjį ef hann hefši fengiš tilkynninguna meš nęgum fyrirvara.
29. gr. Riftunarfrestur.
Ef hlutur er afhentur of seint getur kaupandi ekki rift kaupum, nema hann tilkynni žaš
seljanda innan sanngjarns tķma frį žvķ aš hann fékk vitneskju um afhendinguna.
Gallar.
30. gr. Almenn įkvęši.
1. Ef söluhlutur reynist gallašur og gallinn er hvorki sök kaupanda né stafar af ašstęšum
sem hann varša getur kaupandi samkvęmt įkvęšum 31.40. gr. krafist śrbóta, nżrrar
afhendingar, afslįttar, riftunar og skašabóta įsamt žvķ aš halda eftir greišslu kaupveršs
samkvęmt įkvęši 42. gr. Réttur kaupanda til skašabóta fellur ekki nišur žótt hann geri ašrar
kröfur eša žótt ekki sé unnt aš halda slķkum kröfum fram.
2. Reglurnar um galla gilda einnig um ašra įgalla į efndum seljanda, eftir žvķ sem viš į.
Unnt er aš semja um annaš, og gildir žaš einnig ķ neytendakaupum.
31. gr. Rannsókn kaupanda eftir afhendingu.
1. Eftir afhendingu skal kaupandi, jafnskjótt og sanngjarnt tękifęri gefst, rannsaka
söluhlut į žann hįtt sem góš venja stendur til.
2. Ef flytja į hlut frį afhendingarstaš getur kaupandi bešiš meš rannsókn žar til hluturinn
er kominn į įkvöršunarstaš.
3. Breyti kaupandi įkvöršunarstaš mešan hlutur er ķ flutningi eša sendi hlut įfram įn žess
aš hafa haft sanngjarnt tękifęri til aš rannsaka hann, og hafi seljandi viš kaupin vitaš eša
mįtt vita um möguleikann į slķkri breytingu eša framsendingu, mį lįta rannsókn bķša žar til
hluturinn er kominn į hinn nżja įkvöršunarstaš.
4. Grein žessi gildir ekki ķ neytendakaupum.
32. gr. Tilkynning.
1. Kaupandi glatar rétti sķnum til žess aš bera fyrir sig galla ef hann tilkynnir ekki seljanda
innan hęfilegs tķma frį žvķ aš hann varš galla var eša mįtti verša hans var ķ hverju gallinn
er fólginn. Ķ neytendakaupum er jafnframt heimilt aš tilkynna žeim ašila um galla sem ķ
samningi viš seljanda hefur tekiš aš sér aš bęta śr honum.
2. Ef kaupandi leggur ekki fram kvörtun innan tveggja įra frį žeim degi er hann veitti
söluhlut vištöku getur hann ekki sķšar boriš gallann fyrir sig. Žetta gildir ekki ef seljandi
hefur ķ įbyrgšaryfirlżsingu eša öšrum samningi tekiš į sig įbyrgš vegna galla ķ lengri tķma.
3. Ef um sölu į byggingarefni er aš ręša er tilkynningarfrestur fimm įr.
33. gr. Undantekningar frį reglum um tilkynningar.
Žrįtt fyrir įkvęši 31. og 32. gr. getur kaupandi boriš fyrir sig galla ef seljandi hefur sżnt
af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans er į annan hįtt ekki ķ samręmi viš heišarleika og
góša trś.
34. gr. Krafa um śrbętur og nżja afhendingu.
1. Kaupandi getur krafist žess aš seljandi bęti śr galla į eigin reikning ef žaš veršur gert
įn žess aš valda seljanda ósanngjörnum kostnaši eša óhagręši. Seljandi getur žess ķ staš
afhent nżja greišslu ķ samręmi viš įkvęši 36. gr.
2. Kaupandi getur krafist nżrrar afhendingar ef galli er verulegur. Žetta į ekki viš ef fyrir
hendi er hindrun eša sams konar ósamręmi og um ręšir ķ 23. gr. Žį er ekki heldur unnt aš
krefjast nżrrar afhendingar žegar um er aš ręša hlut sem var til stašar viš kaup og er žannig
mišaš viš vęntingar ašila aš ekki er unnt aš krefjast žess meš sanngirni aš hann verši
bęttur meš öšrum hlut.
3. Ef seljandi fullnęgir ekki žeirri skyldu sinni aš bęta śr galla eša afhenda nżjan hlut
getur kaupandi krafist skašabóta fyrir ešlileg śtgjöld viš aš fį bętt śr galla.
35. gr. Tilkynning um kröfu um śrbętur og nżja afhendingu.
1. Kaupandi glatar rétti sķnum til žess aš krefjast śrbóta eša nżrrar afhendingar ef hann
tilkynnir ekki seljanda um žį kröfu sķna samtķmis tilkynningu skv. 32. gr. eša innan
sanngjarns frests frį žeim tķma. Kaupandi heldur žó rétti sķnum ef seljandi hefur sżnt af sér
vķtavert gįleysi eša framferši hans strķšir į annan hįtt gegn heišarleika og góšri trś.
2. Ķ neytendakaupum mį tilkynna žeim ašila um galla sem ķ samningi viš seljanda hefur
tekiš aš sér aš bęta śr honum.
36. gr. Réttur seljanda til śrbóta og nżrrar afhendingar.
1. Žótt kaupandi krefjist žess ekki er seljanda heimilt aš bęta į eigin kostnaš śr galla eša
afhenda annan hlut ef žaš er unnt įn verulegs óhagręšis fyrir kaupanda og įn žeirrar įhęttu
aš kaupandi fįi ekki bętt śtgjöld sķn hjį seljanda.
2. Nś spyr seljandi kaupanda hvort hann samžykki śrbętur eša nżja afhendingu eša
seljandi skżrir kaupanda frį žvķ aš hann vilji bęta śr eša afhenda annan hlut innan tiltekins
tķma. Ef kaupandi svarar ekki įšur en hęfilegur tķmi er lišinn frį žvķ aš hann fékk slķka
vitneskju getur seljandi gert naušsynlegar rįšstafanir innan žess tķma sem nefndur var.
3. Seljandi getur ekki boriš fyrir sig aš hann hafi ekki fengiš tękifęri til śrbóta eša nżrrar
afhendingar žegar kaupandinn hefur séš um aš bęta śr gallanum og žaš yrši tališ
ósanngjarnt, mišaš viš ašstęšur, aš krefjast žess af kaupanda aš hann biši eftir śrbótum
seljanda eša nżrri afhendingu.
37. gr. Afslįttur eša riftun žegar ekki veršur
af śrbótum eša nżrri afhendingu.
1. Ef śrbętur eša nż afhending koma ekki til įlita eša ekki veršur af žeim innan hęfilegs
tķma frį žvķ aš kaupandi kvartaši yfir galla getur hann krafist afslįttar af kaupverši eša rift
kaupunum samkvęmt įkvęšum 38. eša 39. gr. Žetta gildir ekki ef kaupandi hafnar śrbótum
sem hann er skyldur til aš žiggja.
2. Kaupandi getur ekki krafist afslįttar žegar um er aš ręša kaup į notušum hlutum į
uppboši.
38. gr. Afslįttur af kaupverši.
Ef hlutur er gallašur getur kaupandi krafist afslįttar af kaupverši. Skal afslįtturinn
reiknašur žannig aš hlutfalliš milli hins lękkaša veršs og samningsveršsins svari til
hlutfallsins milli veršgildis hlutarins ķ göllušu og umsömdu įstandi į afhendingartķma.
39. gr. Riftun.
1. Kaupandi getur rift kaupum ef meta mį galla til verulegra vanefnda.
2. Kaupandi getur ekki rift kaupum, nema hann tilkynni seljanda um riftun innan hęfilegs
tķma frį žvķ aš hann fékk eša hefši įtt aš fį vitneskju um gallann eša eftir aš frestur sį er
śtrunninn sem leitt getur af kröfu eša tilkynningu samkvęmt įkvęšum 34. eša 36. gr. Žetta
gildir žó ekki ef seljandi hefur sżnt af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans strķšir aš öšru
leyti gegn heišarleika og góšri trś.
40. gr. Skašabętur.
1. Kaupandi getur krafist skašabóta fyrir žaš tjón sem hann bķšur vegna galla į söluhlut,
nema seljandinn sanni aš žį megi rekja til hindrana žeirra sem nefndar eru ķ 27. gr. Reglur
27. og 28. gr. eiga hér viš.
2. Reglur 1. mgr. eiga ekki viš um sams konar óbeint tjón og nefnt er ķ 2. mgr. 67. gr. Ķ
alžjóšlegum kaupum eiga reglurnar žó einnig viš um óbeint tjón, nema annaš leiši af
įkvęšum 3. mgr. 70. gr.
3. Kaupandi getur įvallt krafist skašabóta ef
a.
gallann eša tjóniš mį rekja til mistaka eša vanrękslu seljanda eša
b.
hlutur var ekki žegar viš samningsgerš ķ samręmi viš žaš sem heitiš var af seljanda.
Vanheimild o.fl.
41. gr. Vanheimild. Ašrar kröfur žrišja manns.
1. Ef žrišji mašur į eignarrétt, vešrétt eša annan rétt yfir söluhlut (vanheimild) gilda
reglurnar um galla eftir žvķ sem viš į, nema leiša megi af samningi aš kaupandi hafi įtt aš
taka viš hlutnum meš žeim takmörkunum sem leišir af rétti žrišja manns. Reglan um tveggja
įra tilkynningarfrest skv. 2. mgr. 32. gr. gildir žó ekki.
2. Kaupandi getur ķ öllum tilvikum krafist skašabóta fyrir tjón af völdum vanheimildar
sem var til stašar viš kaupin, enda hafi hann hvorki vitaš né mįtt vita um vanheimildina.
3. Ef žrišji mašur gerir tilkall til réttar yfir söluhlut og kröfu hans er andmęlt gilda
įkvęši 1. og 2. mgr. eftir žvķ sem viš į, nema augljóst sé aš krafa žrišja manns eigi ekki viš
nein rök aš styšjast.
4. Reglur 1. mgr. gilda eftir žvķ sem viš į žegar krafa žrišja manns byggist į hugverka-
eša auškennarétti hans, sbr. įkvęši 96. gr. Um annaš mį semja, einnig ķ neytendakaupum.
Önnur įkvęši.
42. gr. Réttur kaupanda til aš halda kaupverši.
Ef kaupandi į kröfu į hendur seljanda vegna vanefnda hins sķšarnefnda getur kaupandinn
haldiš eftir žeim hluta kaupveršsins sem nęgir til žess aš tryggja kröfu hans.
43. gr. Vanefndir aš žvķ er varšar hluta hins selda.
1. Ef vanefndir seljanda varša einvöršungu hluta hins selda eiga reglur žessa kafla viš aš
žvķ er žann hluta varšar. Kaupandi getur rift kaupunum meš öllu ef vanefndir eru verulegar
į samningnum ķ heild sinni.
2. Ef rįša mį af atvikum aš seljandi hafi lokiš afhendingu af sinni hįlfu, žótt umsamiš
magn hafi ekki allt veriš afhent, eiga reglurnar um galla viš.
44. gr. Afhending ķ įföngum.
1. Ef seljandi į aš afhenda hiš selda ķ įföngum og vanefndir verša į tiltekinni afhendingu
getur kaupandi rift kaupum aš žvķ er hana varšar samkvęmt reglunum um riftun.
2. Ef vanefndir veita kaupanda réttmęta įstęšu til aš ętla aš vanefndir verši į
afhendingum sķšar žannig aš riftunarréttur skapist getur kaupandi į žeim grundvelli einnig
rift aš žvķ er sķšari afhendingar varšar ef žaš gerist įšur en sanngjarn frestur er lišinn.
3. Ef kaupandi riftir kaupum aš žvķ er eina afhendingu varšar getur hann samtķmis rift
kaupunum varšandi fyrri eša sķšari afhendingar ef slķkt samhengi er milli žeirra aš žęr nżtist
ekki ķ žeim tilgangi sem gert var rįš fyrir viš samningsgeršina.
VI. KAFLI. Skyldur kaupanda.
Fjįrhęš kaupveršs. 45. gr.
1. Ef kaup eru gerš įn žess aš kaupveršiš leiši af samningi skal kaupandi greiša fyrir
söluhlut žaš gangverš sem er į sams konar hlutum, seldum viš svipašar ašstęšur, viš
samningsgeršina, enda sé veršiš ekki ósanngjarnt. Ef ekki er um neitt slķkt gangverš aš ręša
skal kaupandi greiša žaš verš sem sanngjarnt er mišaš viš ešli hlutar, gęši hans og atvik
aš öšru leyti.
2. Ķ neytendakaupum getur seljandi ekki til višbótar kaupveršinu krafist žóknunar fyrir
aš gefa śt og senda reikning. Žetta gildir ekki žegar augljóst er aš kaupveršiš er
stašgreišsluverš en seljandi hefur eigi aš sķšur veitt greišslufrest.
46. gr.
1. Ef kaupveršiš į aš rįšast af fjölda, mįli eša žyngd skal viš žetta mišaš į žeim tķma
žegar įhęttan af söluhlutnum flyst frį seljanda til kaupanda.
2. Žegar kaupveršiš er įkvešiš eftir žyngd skal fyrst draga frį žyngd umbśša.
47. gr.
Ef kaupandi hefur fengiš reikning eša oršsendingu er hann bundinn viš žaš verš sem žar
kemur fram ef hann segir ekki til um žaš innan sanngjarns tķma aš hann samžykki veršiš
ekki. Žetta į ekki viš žegar lęgra verš leišir af samningi eša uppsett verš er ósanngjarnt.
Greišsla kaupveršsins. 48. gr.
1. Kaupveršiš skal greiša į atvinnustöš seljanda. Ef greišsla į aš fara fram gegn
afhendingu söluhlutar eša skjals skal greišslan innt af hendi į afhendingarstašnum.
2. Ķ skyldu til žess aš greiša kaupveršiš felst einnig skylda til žess, ķ samręmi viš įkvęši
samningsins, aš samžykkja vķxil, leggja fram bankatryggingu, bankaįbyrgš eša ašra
tryggingu og gera ašrar žęr rįšstafanir sem greišsla kaupveršsins er komin undir.
3. Seljandinn ber įbyrgš į auknum kostnaši viš greišslu sem stafar af žvķ aš hann hefur
flutt atvinnustöš sķna eftir aš kaupin voru gerš.
49. gr.
1. Leiši greišslutķma ekki af kaupsamningnum skal kaupandinn greiša kaupveršiš žegar
seljandinn krefst žess, en žó ekki fyrr en hluturinn er afhentur kaupanda eša stendur honum
til rįšstöfunar ķ samręmi viš samninginn og lög žessi.
2. Įšur en kaupandinn greišir kaupveršiš į hann žó rétt į aš rannsaka hlutinn į
venjulegan hįtt ef žaš er ekki ósamrżmanlegt umsaminni ašferš viš afhendingu og greišslu
kaupveršsins.
3. Nś er farmbréf notaš viš flutning söluhlutar til įkvöršunarstašarins eša flutningurinn
fer aš öšru leyti fram meš žeim skilmįlum aš seljandinn getur ekki rįšiš yfir hlutnum eftir
greišslu. Mį žį krefjast greišslu gegn afhendingu flutningsskjals, farmbréfs eša annarrar
sönnunar fyrir žvķ aš hluturinn verši fluttur meš slķkum skilmįlum. Žetta gildir žótt
hluturinn sé ekki kominn fram eša kaupandinn hafi ekki haft tękifęri til aš rannsaka hann.
Atbeini kaupanda aš efndum kaupa.
50. gr.
Kaupanda er skylt
a.
aš stušla fyrir sitt leyti aš žvķ, eftir žvķ sem sanngjarnt er aš ętlast til af honum, aš
seljandi geti efnt skyldur sķnar og
b.
taka viš hlutnum meš žvķ aš sękja hann eša veita honum vištöku.
VII. KAFLI Śrręši seljanda vegna
vanefnda af hįlfu kaupanda. 51. gr. Almenn įkvęši.
1. Ef kaupandi greišir ekki kaupveršiš eša fullnęgir ekki öšrum skyldum sķnum
samkvęmt samningnum eša lögum žessum, og žaš veršur hvorki rakiš til seljanda né atvika
sem hann varša, getur seljandinn krafist efnda, riftunar og skašabóta ķ samręmi viš įkvęši
žessa kafla. Hann getur einnig haldiš eftir greišslum skv. 10. gr. og krafist vaxta skv. 71. gr.
2. Sinni kaupandi ekki žeirri skyldu sinni aš veita söluhlut vištöku, og žaš veršur hvorki
rakiš til seljanda né atvika sem hann varša, gilda įkvęši 55. gr., 2. mgr. 57. gr. og 58. gr.
3. Réttur seljanda til skašabóta og vaxta fellur ekki brott žótt hann neyti annarra śrręša
eša viš žaš aš slķk śrręši verši ekki höfš uppi.
52. gr. Réttur til efnda meš žvķ aš krefjast greišslu.
Afpöntun.
1. Seljandi getur haldiš fast viš kaupin og krafiš kaupanda um greišslu kaupveršsins.
Žetta gildir žó ekkiį mešan ekki er unnt aš greiša vegna stöšvunar samgangna eša
greišslumišlunar eša vegna annarra atvika sem kaupandi getur hvorki stjórnaš né yfirunniš.
2. Nś afpantar kaupandi hlut sem skal sérstaklega śtbśinn fyrir hann. Getur seljandi žį
ekki haldiš fast viš kaupin meš žvķ aš halda gerš hlutarins įfram eša gert ašrar rįšstafanir
til afhendingar įsamt žvķ aš krefjast greišslu, nema žvķ ašeins aš stöšvun hafi ķ för meš sér
verulegt óhagręši fyrir hann eša hęttu į žvķ aš hann fįi ekki bętt žaš tjón sem afpöntun
hefur ķ för meš sér. Ef seljandi getur ekki haldiš fast viš kaupin skal įkveša skašabętur fyrir
žaš tjón, sem afpöntunin veldur, samkvęmt reglum X. kafla.
3. Ef hlutur hefur ekki veriš afhentur glatar seljandi rétti sķnum til žess aš krefjast efnda
ef hann bķšur óhęfilega lengi meš aš setja slķka kröfu fram.
53. gr. Krafa um aš kaupandi stušli aš efndum.
Um rétt seljanda til aš krefjast efnda į žeirri skyldu kaupanda aš hann stušli aš efndum
gilda įkvęši 23. gr. eftir žvķ sem viš į.
54. gr. Riftun žegar kaupandi greišir ekki.
1. Seljandi getur rift kaupum vegna drįttar į greišslu kaupveršsins žegar um verulegar
vanefndir af hįlfu kaupanda er aš ręša.
2. Einnig er unnt aš rifta kaupum žegar kaupandi greišir ekki kaupveršiš innan
sanngjarns višbótarfrests sem seljandi hefur sett til efndanna.
3. Seljandi getur ekki rift kaupum mešan višbótarfrestur er aš lķša, nema žvķ ašeins aš
kaupandi hafi lżst žvķ yfir aš hann muni ekki efna kaupin į žeim tķma.
4. Ef kaupandi hefur žegar veitt söluhlut vištöku getur seljandi žvķ ašeins rift kaupunum
aš hann hafi gert um žaš fyrirvara eša kaupandi hafnar hlutnum. Ķ alžjóšlegum kaupum er
žó unnt aš rifta kaupum įn slķks fyrirvara ef riftun hefur ekki įhrif į žann rétt sem žrišji
mašur, ž.m.t. bś kaupanda, hefur yfir hlutnum.
55. gr. Riftun žegar kaupandi stušlar ekki aš kaupum.
1. Seljandi getur rift kaupum ef kaupandi stušlar ekki aš žeim og vanefndir hans eru
verulegar. Seljandi getur meš sömu skilyršum rift kaupunum žegar kaupandi veitir hlut ekki
vištöku skv. b-liš 50. gr. og seljandi hefur sérstaka hagsmuni af žvķ aš losna viš hlutinn.
2. Einnig er unnt aš rifta kaupunum žegar kaupandinn innan sanngjarns višbótarfrests,
sem seljandinn hefur sett honum til efnda,
a.
stušlar ekki aš kaupum eša
b.
veitir ekki söluhlut vištöku žegar seljandi hefur sérstaka hagsmuni af žvķ aš losna viš
hlutinn.
3. Mešan višbótarfrestur er aš lķša getur seljandi ekki rift kaupum, nema žvķ ašeins aš
kaupandi hafi lżst žvķ yfir aš hann muni ekki efna kaupin į žeim tķma.
56. gr. Afhending ķ įföngum.
1. Ef seljandi į aš afhenda ķ įföngum og kaupandi aš greiša eša stušla aš efndum
varšandi hverja afhendingu ogvanefndir verša af kaupanda hįlfu į tiltekinni afhendingu
getur seljandi rift aš žvķ er hana varšar samkvęmt reglum 54. og 55. gr.
2. Ef vanefndir veita seljanda réttmęta įstęšu til aš ętla aš slķkar vanefndir verši į sķšari
afhendingum aš riftunarréttur skapist getur seljandi į žeim grundvelli einnig rift kaupum aš
žvķ er žęr afhendingar varšar ef žaš gerist įšur en sanngjarn frestur er lišinn.
57. gr. Skašabętur.
1. Seljandi getur krafist skašabóta fyrir tjón af völdum greišsludrįttar kaupanda. Žetta į
žó ekki viš mešan kaupandi sżnir fram į aš greišsludrįttur stafi af stöšvun almennra
samgangna eša greišslumišlunar eša annarri hindrun sem kaupandi hefur ekki stjórn į og
ekki er meš sanngirni hęgt aš ętlast til aš hann hafi getaš haft ķ huga viš samningsgeršina,
komist hjį afleišingunum af eša yfirunniš. Reglur 2. og 3. mgr. 27. gr. gilda eftir žvķ sem
viš į.
2. Seljandi getur krafist skašabóta samkvęmt reglum 27. gr. fyrir žaš tjón sem hann bķšur
og stafar af žvķ
a.
aš kaupandi stušlar ekki aš efndum į kaupunum eša
b.
kaupandi veitir hlut ekki nógu snemma vištöku skv. b-liš 50. gr. og seljandi hefur af žvķ
sérstaka hagsmuni aš losna viš hlutinn.
58. gr. Upplżsingaskylda um hindrun.
Ef hindrun tįlmar žvķ aš kaupandi geti efnt kaupin į réttum tķma skal hann tilkynna
seljanda um hindrunina og įhrif hennar į möguleika sķna til efnda. Fįi seljandi ekki slķka
tilkynningu innan sanngjarns tķma frį žvķ aš kaupandinn vissi eša mįtti vita um hindrunina
getur seljandi krafist bóta fyrir žaš tjón sem hann hefši getaš komist hjį ef hann hefši fengiš
tilkynninguna ķ tķma.
59. gr. Riftunarfrestur seljanda.
Ef kaupveršiš hefur veriš greitt getur seljandi ekki rift kaupunum, nema hann hafi
tilkynnt kaupanda um žaš
a.
žegar um drįtt į efndum af hįlfu kaupanda er aš ręša įšur en seljandi fékk aš vita um
efndir kaupanda eša
b.
žegar um ašrar vanefndir er aš ręša innan hęfilegs tķma frį žvķ aš hann vissi eša mįtti
vita um vanefndir eša eftir aš hęfilegur višbótarfrestur skv. 2. mgr. 55. gr. er lišinn.
60. gr. Įkvöršun um einkenni hlutar.
1. Nś į kaupandi aš įkveša lögun hlutar, mįl eša ašra eiginleika hans og gerir žaš ekki
į umsömdum tķma eša innan hęfilegs tķma frį žvķ aš hann fékk um žaš hvatningu frį
seljanda. Getur seljandi žį sjįlfur įkvešiš žessi einkenni ķ samręmi viš žaš sem hann mį
ętla aš séu hagsmunir kaupanda. Žetta kemur ekki ķ veg fyrir aš seljandi geti haldiš fram
öšrum kröfum sem hann į.
2. Seljandi skal upplżsa kaupanda um žau einkenni sem hann įkvešur skv. 1. mgr. og
veita kaupanda hęfilegan frest til aš gera į žeim breytingar. Geri kaupandi žaš ekki innan
hęfilegs tķma, eftir aš hafa fengiš tilkynningu frį seljanda, veršur įkvöršun seljanda um
einkennin bindandi.
VIII. KAFLI Sameiginlegar reglur um
fyrirsjįanlegar vanefndir, greišslužrot o.fl. 61. gr. Stöšvun greišslu vegna fyrirsjįanlegra vanefnda o.fl.
1. Ef ķ ljós kemur eftir kaup vegna framferšis samningsašila eša vegna alvarlegs brests
į greišslugetu hans eša möguleikum til efnda aš hann muni ekki efna verulegan hluta af
skyldum sķnum getur gagnašili stöšvaš efndir af sinni hįlfu og haldiš eftir sinni greišslu.
2. Ef seljandi hefur žegar sent hlutinn og ķ ljós koma žau atriši varšandi kaupanda sem
um getur ķ 1. mgr. getur seljandi varnaš žvķ aš söluhlutur verši afhentur kaupanda eša bśi
hans. Žetta į viš žótt kaupandi eša bś hans hafi veitt flutningsskjölum vištöku.
3. Sį ašili, sem stöšvar efndir eša varnar žvķ aš hlutur sé afhentur, skal strax tilkynna
gagnašila sķnum žaš. Farist žaš fyrir getur gagnašili krafist skašabóta fyrir žaš tjón sem
unnt hefši veriš aš komast hjį ef tilkynning hefši veriš send.
4. Samningsašili, sem hefur stöšvaš efndir eša varnaš žvķ aš hlutur yrši afhentur, veršur
aš halda efndum įfram ef gagnašili setur fullnęgjandi tryggingar fyrir efndum af sinni hįlfu.
62. gr. Riftun vegna fyrirsjįanlegra vanefnda.
1. Ef ljóst er fyrir efndatķma aš koma muni til vanefnda sem veita ašila rétt til riftunar
getur hann rift kaupunum įšur en efndatķminn er kominn. Varna mį riftun ef gagnašili setur
strax fullnęgjandi tryggingar af sinni hįlfu fyrir žvķ aš stašiš muni verša viš kaupin.
2. Ef tķmi vinnst til skal sį ašili, sem rifta vill kaupum, vara gagnašila sinn viš žannig aš
honum gefist fęri į aš verša sér śti um tryggingar til aš varna riftuninni.
63. gr. Gjaldžrot.
Um rétt til aš ganga inn ķ kaup, halda eftir greišslu eša rifta kaupum vegna gjaldžrots
samningsašila fer eftir lögum um gjaldžrotaskipti.
IX. KAFLI Sameiginlegar reglur um
riftun eša nżja afhendingu. 64. gr. Réttarįhrif.
1. Žegar kaupum er rift falla skyldur ašila til aš efna žau nišur.
2. Hafi kaup veriš efnd aš fullu eša aš hluta af hįlfu samningsašila mį krefjast skila į žvķ
sem móttekiš hefur veriš. Ašili getur žó haldiš žvķ sem hann hefur móttekiš žar til gagnašili
skilar žvķ sem hann hefur tekiš viš. Sama į viš žegar ašili į rétt til skašabóta eša vaxta og
fullnęgjandi trygging er ekki sett.
3. Ef seljandinn į aš afhenda į nż getur kaupandi haldiš hjį sér žvķ sem hann hefur
móttekiš žar til afhending hefur įtt sér staš aš nżju.
4. Riftun hefur engin įhrif į samningsįkvęši um atvinnuleyndarmįl, um lausn
įgreiningsefna eša um réttindi og skyldur ašila sem leišir af riftuninni.
65. gr. Afrakstur og vextir
žegar greišslum er skilaš.
1. Žegar kaupum er rift skal kaupandi fęra seljanda žann afrakstur til tekna sem hann
hefur haft af hlutnum og greiša hęfilegt endurgjald fyrir veruleg not sem hann hefur aš öšru
leyti haft af honum.
2. Ef seljandi į aš endurgreiša kaupveršiš ber honum aš greiša vexti ķ samręmi viš
įkvęši 71. gr. frį žeim degi er hann tók viš greišslunni.
66. gr. Missir réttar til riftunar og afhendingar į nż.
1. Kaupanda er žvķ ašeins heimilt aš rifta kaupum eša krefjast afhendingar į nż aš hann
geti skilaš hlutnum aš öllu verulegu leyti ķ sama įstandi og magni og hluturinn var ķ žegar
kaupandi veitti honum vištöku. Kaupandi glatar žó ekki rétti sķnum til žess aš krefjast
riftunar eša nżrrar afhendingar žegar
a.
įstęšur žess aš ekki er unnt aš skila hlutnum aš öllu verulegu leyti ķ sama įstandi og
magni mį rekja til eiginleika hans eša annarra ašstęšna sem ekki varša kaupandann;
b.
hluturinn hefur ķ heild eša aš hluta eyšilagst eša rżrnaš og žaš mį rekja til verknašar
sem gera varš til aš ganga śr skugga um hvort hann vęri gallašur; eša
c.
hluturinn hefur veriš seldur ķ heild eša aš hluta ķ venjulegum višskiptum eša hann hefur
veriš notašur eša honum breytt af kaupanda viš fyrirhuguš not įšur en kaupanda varš
ljós eša mįtti verša ljós galli sį sem leišir til riftunar eša kröfu um afhendingu į nż.
2. Kaupandi glatar ekki heldur réttinum til riftunar eša nżrrar afhendingar ef hann viš
skilin bętir žį veršmętisrżrnun sem oršin er į hlutnum. Įkvęši žetta gildir ekki ķ
alžjóšlegum kaupum.
X. KAFLI Umfang skašabóta. Vextir. 67. gr. Almennar reglur.
1. Skašabętur vegna vanefnda af hįlfu annars samningsašila skulu svara til žess tjóns,
ž.m.t. vegna śtgjalda, veršmunar og tapašs hagnašar, sem gagnašili bķšur vegna
vanefndanna. Žetta gildir žó einungis um žaš tjón sem ašili gat meš sanngirni séš fyrir sem
hugsanlega afleišingu vanefndar.
2. Meš óbeinu tjóni er įtt viš:
a.
tjón sem rekja mį til samdrįttar eša stöšvunar ķ framleišslu eša višskiptum
(rekstrarstöšvun);
b.
tjón sem rekja mį til žess aš hlutur kemur ekki aš žeim notum sem aš var stefnt;
c.
tjón sem rekja mį til tapašs hagnašar, žegar samningur viš žrišja mann fellur brott eša
veršur ekki réttilega efndur, en ašeins aš žvķ marki sem kaupandi lętur įn sanngjarnrar
įstęšu hjį lķša aš gera samning viš annan ašila eša gera ašrar rįšstafanir til aš koma
ķ veg fyrir eša draga śr tjóni sķnu;
d.
tjón sem rekja mį til skemmda į öšru en söluhlutnum sjįlfum, svo og hlutum sem hann
er notašur til framleišslu į eša standa ķ nįnu og beinu sambandi viš fyrirhuguš not hans.
3. Reglur 2. mgr. eiga ekki viš um kostnaš vegna:
a.
venjulegra rįšstafana sem bęta eiga śr žegar söluhlut seinkar eša hann er gallašur eša
b.
rįšstafana sem takmarka annaš tjón en žaš sem 2. mgr. nęr til.
4. Ķ neytendakaupum mį um žaš semja aš ekki skuli greiša skašabętur fyrir óbeint tjón
sem fellur undir 2. mgr.
68. gr. Veršmunur viš stašgöngurįšstafanir.
Ef kaupum er rift og kaupandi kaupir af öšrum (stašgöngukaup) eša seljandi selur öšrum
(stašgöngusala) meš forsvaranlegum hętti og innan sanngjarns tķma frį riftun skal, žegar
veršmunur er reiknašur śt, leggja til grundvallar kaupveršiš og veršiš viš
stašgöngurįšstöfunina.
69. gr. Veršmunur žegar ekki er um
stašgöngurįšstafanir aš ręša.
1. Ef kaupum er rift įn žess aš geršar séu stašgöngurįšstafanir žęr sem um ręšir ķ 68.
gr. og unnt er aš stašreyna gangverš söluhlutar skal, žegar veršmunur er reiknašur śt, leggja
til grundvallar kaupveršiš og gangveršiš į riftunartķmanum. Ef kaupum er rift eftir aš
söluhlut hefur veriš veitt vištaka skal ķ žess staš miša viš gangveršiš žegar afhendingin įtti
sér staš.
2. Gangverš er žaš verš sem er į sambęrilegum hlutum į afhendingarstaš. Žegar ekki er
um gangverš aš ręša į afhendingarstaš skal miša viš veršiš į öšrum staš sem meš
sanngirni mį jafna til afhendingarstašarins, žó žannig aš taka skal tillit til munar į
flutningskostnaši.
70. gr. Skylda til aš takmarka tjón.
Mildun įbyrgšar. Alžjóšleg kaup.
1. Samningsašila, sem ber fyrir sig vanefndir af hįlfu gagnašila, er meš sanngjörnum
rįšstöfunum skylt aš takmarka tjón sitt. Vanręki hann žaš ber hann sjįlfur žann hluta
tjónsins sem af žvķ leišir. 2. Skašabętur mį lękka ef žęr teljast ósanngjarnar fyrir hinn bótaskylda žegar litiš er
til fjįrhęšar tjónsins ķ samanburši viš žaš fjįrtjón sem venjulega veršur ķ sambęrilegum
tilvikum og atvika aš öšru leyti.
3. Ķ alžjóšlegum kaupum nį skašabętur eingöngu til žess tjóns sem samningsašili gat
meš sanngirni bśist viš aš leiša mundi af vanefndum hans ķ ljósi žeirra atvika sem hann
žekkti eša mįtti žekkja žegar samningur var geršur. Skašabętur ķ slķkum kaupum verša ekki
lękkašar samkvęmt įkvęšum 2. mgr.
71. gr. Vextir.
Ef kaupveršiš eša önnur vangoldin fjįrhęš er ekki greidd į réttum tķma ber skuldara aš
greiša vexti af fjįrhęšinni ķ samręmi viš įkvęši vaxtalaga.
XI. KAFLI Umönnun söluhlutar. 72. gr. Skylda seljanda til umönnunar.
Nś sękir kaupandi ekki söluhlut eša veitir honum ekki vištöku į réttum tķma eša önnur
atvik, sem kaupanda varša, leiša til žess aš hann fęr hlutinn ekki afhentan. Skal seljandi žį
į kostnaš kaupanda annast um hlutinn meš žeim hętti sem sanngjarnt er mišaš viš ašstęšur,
enda hafi hann hlutinn ķ vörslum sķnum eša geti meš öšrum hętti annast hann.
73. gr. Skylda kaupanda til umönnunar.
1. Hafni kaupandi söluhlut sem hann hefur veitt vištöku skal hann į kostnaš seljanda
annast um hlutinn į žann hįtt sem sanngjarn er mišaš viš ašstęšur.
2. Hafni kaupandi söluhlut sem hefur veriš sendur til hans honum til rįšstöfunar į
įkvöršunarstaš skal hann annast um hlutinn į kostnaš seljanda, enda sé honum žaš kleift įn
žess aš greiša kaupveršiš eša baka sér meš žvķ ósanngjörn śtgjöld eša óhagręši. Žetta į žó
ekki viš ef seljandi sjįlfur eša einhver į hans vegum getur annast hlutinn į įkvöršunarstaš.
74. gr. Umönnun af hįlfu žrišja manns.
Samningsašili, sem annast skal um söluhlut, getur fališ žaš žrišja manni į kostnaš
gagnašila, enda sé ekki óhęfilegur kostnašur žvķ samfara. Samningsašili er laus undan
įbyrgš sinni hafi vörslumašur veriš valinn meš forsvaranlegum hętti og veitt hlutnum
vištöku.
75. gr. Skašabętur og trygging fyrir kostnaši.
Samningsašili, sem annast um söluhlut į kostnaš gagnašila, į rétt til endurgreišslu
hęfilegs kostnašar sem af žvķ hlżst. Hann getur haldiš hlutnum hjį sér žar til kostnašurinn
hefur veriš greiddur eša nęgileg trygging sett.
76. gr. Sala.
1. Samningsašila, sem skylt er aš annast um söluhlut, er heimilt aš selja hlutinn ef hann
getur ekki annast um hann įn žess aš baka sér verulegan kostnaš. Sama gildir ef gagnašili
dregur óhęfilega lengi aš taka viš hlutnum eša greiša kaupveršiš og geymslukostnaš.
2. Ef hętt er viš aš hlutur rżrni fljótt eša eyšileggist eša kostnašur viš geymslu hans
verši óhęfilega mikill ber aš selja hlutinn ef žess er nokkur kostur.
3. Standa skal aš sölu meš forsvaranlegum hętti. Ef kostur er skal gera gagnašila višvart
um žaš meš hęfilegum fyrirvara aš hluturinn muni verša seldur.
77. gr. Önnur rįšstöfun en sala.
Ef ašili hefur heimild til sölu samkvęmt įkvęšum 76. gr., en hluturinn selst ekki eša ljóst
er aš söluandviršiš nęgir ekki fyrir sölukostnaši, er ašila heimilt aš rįšstafahlutnum meš
öšrum forsvaranlegum hętti. Vara skal gagnašila viš sé žess kostur.
78. gr. Reikningsgerš og reikningsfęrsla.
Samningsašili, sem annast hefur um söluhlut, skal reikningsfęra gagnašila fyrir žvķ sem
fékkst fyrir hlutinn viš sölu eša meš öšrum hętti og gera honum reikning fyrir kostnaši
sķnum. Žaš sem umfram er fellur til gagnašila.
XII. KAFLI Aršur og annar afrakstur. 79. gr. Afrakstur af söluhlut.
Afrakstur af söluhlut, sem veršur til fyrir umsaminn afhendingartķma, fellur til seljanda,
enda hafi ekki veriš įstęša til aš ętla aš afraksturinn félli til sķšar. Afrakstur, sem sķšar
veršur til, fellur til kaupanda, enda hafi ekki veriš įstęša til aš ętla aš hann félli til fyrr.
Heimilt er aš semja į annan veg, einnig ķ neytendakaupum.
80. gr. Hlutir.
Kaup į hlutum nį til žess aršs sem ekki var gjaldfallinn fyrir kaupin. Sama gildir um
réttinn til įskriftar aš nżjum hlutum, enda hafi ekki veriš unnt aš nżta réttinn fyrir kaupin.
81. gr. Krafa sem ber vexti.
Kaup į kröfu sem ber vexti nį til įfallinna vaxta sem ekki eru gjaldfallnir į umsömdum
afhendingartķma. Greiša skal jafnvirši vaxtanna sem višbót viš kaupveršiš, enda hafi krafan
ekki veriš seld sem óvķs krafa.
XIII. KAFLI Nokkur almenn įkvęši. 82. gr. Įhęttan af sendingu tilkynninga.
Nś sendir samningsašili tilkynningu ķ samręmi viš įkvęši laga žessara og į žann hįtt
sem forsvaranlegt er mišaš viš ašstęšur. Komi annaš ekki fram getur sendandinn byggt į
žvķ aš tilkynningin hafi veriš send nógu snemma žótt henni seinki, mistök verši viš
sendinguna eša hśn nįi ekki til gagnašila.
83. gr. Atvinnustöš.
1. Ef samningsašili hefur fleiri en eina atvinnustöš og atvinnustöš hans skiptir mįli skal
mišaš viš žį atvinnustöš sem kaupunum er tengdust žegar litiš er til žeirra atvika sem ašilar
mišušu viš žegar kaup voru gerš.
2. Ef samningsašili hefur ekki atvinnustöš sem tengist kaupunum skal miša viš heimili
hans.
XIV. KAFLI. Krafa į hendur fyrri söluašila. 84. gr. Skilyrši kröfu į hendur fyrri söluašila.
1. Ķ öšrum kaupum en neytendakaupum getur kaupandi, ef annaš leišir ekki af samningi,
gert kröfu vegna galla į söluhlut į hendur fyrri söluašila ef seljandi getur gert sams konar
kröfu vegna gallans.
2. Ķ neytendakaupum getur kaupandi ķ öllum tilvikum boriš gallakröfu sķna į hendur
seljanda fram gegn fyrri söluašila, sem hefur atvinnu sķna af sölunni, ef sams konar krafa
vegna gallans veršur höfš uppi af seljanda eša öšrum sem öšlast hefur hlutinn frį fyrri
söluašila. Sama regla gildir ķ kaupum milli neytenda.
3. Samningi viš fyrri sölu, sem takmarkar rétt seljanda eša annars framsalshafa, veršur
ekki beitt gegn kröfu kaupanda ķ neytendakaupum skv. 2. mgr. ķ vķštękara męli en unnt
hefši veriš aš semja um ķ skiptum neytandans og seljandans.
85. gr. Tilkynning.
1. Kaupandi skal setja kröfu sķna į hendur fyrri söluašila fram innan hęfilegs tķma frį žvķ
aš honum varš kunnugt um eša mįtti vera kunnugt um gallann. Ķ sķšasta lagi skal hann setja
kröfu sķna fram įšur en lišnir eru žeir tilkynningarfrestir sem gilda ķ samskiptum seljanda
og fyrri söluašila.
2. Um kröfu į hendur fyrri söluašila skv. 2. mgr. 84. gr. gilda reglur 32. gr. um
tilkynningar. Ef notašur hlutur hefur einnig įšur veriš seldur neytanda reiknast frestur skv. 2. mgr. 32. gr. gagnvart sérhverjum söluašila frį žeim degi er nęsti neytandi į undan veitti
hlutnum vištöku.
3. Kaupandi skal svo fljótt sem tilefni gefst tilkynna fyrri söluašila hvers hann krefst.
86. gr. Įbyrgš į upplżsingum skv. 18. gr.
Žegar sį er hlut hefur bśiš til eša annar fyrri söluašili hefur gefiš upplżsingar žęr sem
nefndar eru ķ 2. mgr. 18. gr. ber hann įbyrgš į žvķ tjóni sem kaupandinn veršur fyrir vegna
upplżsinganna, eftir atvikum óskipt meš seljanda. Reglur 40. gr. eiga viš meš sama hętti.
XV. KAFLI Sérreglur um alžjóšleg kaup.
87. gr. Alžjóšleg kaup.
Meš alžjóšlegum kaupum er ķ lögum žessum įtt viš kaup milli ašila sem hafa atvinnustöš
sķna ķ mismunandi rķkjum, enda komi žetta fram ķ samningi, leiši af fyrri višskiptum ašila
eša megi rįša af upplżsingum sem žeir hafa veitt įšur eša į žeim tķma er kaup voru gerš.
88. gr. Tślkun laganna. Óleyst įlitaefni. Beinar efndir.
1. Ķ alžjóšlegum kaupum skal viš tślkun į įkvęšum laganna taka tillit til žess aš
naušsynlegt er aš samręma beitingu žeirra reglna sem byggšar eru į samningi Sameinušu
žjóšanna frį 1980 um alžjóšleg lausafjįrkaup, svo og alžjóšlegs ešlis žeirra. Einnig skal
taka tillit til naušsynjar į heišarleika og góšrar trśar ķ alžjóšlegum višskiptum.
2. Śr įlitaefnum vegna atvika, sem samningur Sameinušu žjóšanna fjallar um en hann
leysir ekki śr meš afgerandi hętti, skal leysa ķ samręmi viš meginreglur samningsins og aš
öšru leyti ķ samręmi viš žau landslög sem beita ber samkvęmt reglum alžjóšlegs
einkamįlaréttar.
3. Um kröfu um beinar efndir, sem įkvarša skal hér į landi eša į grundvelli ķslenskra
réttarreglna, gilda įvallt įkvęši laga žessara, sbr. 28. gr. samnings Sameinušu žjóšanna.
89. gr. Tślkun į yfirlżsingum ašila.
1. Yfirlżsingu ašila og ašrar athafnir skal tślka ķ samręmi viš vilja hans žegar gagnašili
vissi eša mįtti vita hver ętlunin var. Ella ber aš leggja žann skilning til grundvallar sem
skynsamur mašur ķ sömu ašstöšu mįtti meš sanngirni hafa viš sambęrilegar ašstęšur.
2. Žegar įkveša skal ętlun eša skilning skv. 1. mgr. skal taka tillit til allra atvika mįlsins
sem žżšingu hafa, svo sem višręšna, fyrri framkvęmdar milli ašila, verslunarvenju og sķšari
athafna ašila.
90. gr. Verslunarvenja.
Ef annaš leišir ekki af samningi eru ašilar bundnir af verslunarvenjum sem žeir žekktu
eša mįttu žekkja og eru vel žekktar ķ alžjóšlegum višskiptum og er yfirleitt fylgt af ašilum
ķ sambęrilegum višskiptasamböndum. Telst verslunarvenjan žį hluti af samningi ašila.
91. gr. Munnlegur eša skriflegur samningur.
1. Kaup žarf hvorki aš gera né stašfesta skriflega, og um žau gilda engar ašrar
formkröfur. Sönnur mį leiša aš kaupum meš sérhverju tiltęku sönnunargagni, ž.m.t. vitnum.
2. Samningi mį breyta eša ljśka ef ašilar eru um žaš sammįla sķn ķ milli.
3. Skriflegum samningi, sem įkvešur aš breytingu eša lok samnings skuli gera skriflega,
veršur ekki breytt eša honum lokiš meš öšrum hętti. Ašili getur žó meš athöfnum sķnum
fyrirgert rétti sķnum til aš byggja į slķkum įkvęšum ef gagnašili hefur gert rįšstafanir ķ
trausti žeirra athafna.
92. gr. Erlend löggjöf sem krefst skriflegs samnings.
Įkvęši 91. gr. eiga ekki viš ķ alžjóšlegum kaupum ef annar samningsašilinn hefur
atvinnustöš sķna ķ samningsrķki žar sem ekki eru ķ löggjöf višurkenndir ašrir samningar en
žeir sem eru geršir skriflega, enda hafi rķkiš gefiš yfirlżsingu ķ samręmi viš 96. gr. samnings
Sameinušu žjóšanna um alžjóšleg lausafjįrkaup frį 1980.
93. gr. Sķmskeyti og telexskeyti.
Įkvęši 91. og 92. gr. laga žessara standa žvķ ekki ķ vegi aš nota megi sķmskeyti,
telexskeyti, sķmbréf og ašrar rafręnar sendingar manna į milli, enda sé unnt aš sannreyna
falsleysi yfirlżsingar og stašfesta žaš.
94. gr. Verulegar vanefndir.
Vanefndir samningsašila teljast verulegar ef žęr leiša til slķks tjóns fyrir gagnašila aš
hann telst af žeirra völdum mun verr settur en hann mįtti meš réttu vęnta samkvęmt
samningnum, nema žvķ ašeins aš sį ašili, sem vanefnir, hafi ekki getaš séš žaš fyrir og ekki
heldur skynsamur mašur ķ sömu stöšu og viš sömu ašstęšur gat meš sanngirni séš fyrir.
95. gr. Afhending og leišrétting skjala.
Ef seljanda er skylt aš afhenda skjal er varšar hlutinn skal hann afhenda žaš į žeim tķma
og staš og ķ žvķ įstandi sem um var samiš. Hafi seljandi afhent skjališ fyrir umsaminn tķma
getur hann, įšur en afhendingartķmi er kominn, leišrétt galla į skjalinu ef žaš veldur
gagnašila ekki óréttmętu óhagręši eša kostnaši. Kaupandi glatar žrįtt fyrir žaš ekki rétti
sķnum til skašabóta.
96. gr. Höfundarréttur žrišja manns, išnašarréttindi o.fl.
1. Seljandi skal afhenda söluhlut įn takmarkana sem rekja mį til höfundarréttar žrišja
manns, réttinda žrišja manns į sviši išnašar eša annarra hugverkaréttinda sem seljandinn
vissi eša mįtti vita um į samningstķmanum ef réttinn eša kröfuna mį rekja:
a.
til laga ķ žvķ rķki žar sem hlutinn skal endurselja eša nota ef žaš var skilningur ašila viš
samningsgeršina aš hlutinn skyldi selja eša nota ķ žvķ rķki eša
b.
ķ öšrum tilvikum til laga ķ žvķ rķki žar sem kaupandi hefur atvinnustöš sķna viš
samningsgeršina.
2. Skyldur seljanda skv. 1. mgr. eiga ekki viš žegar:
a.
kaupandi vissi eša mįtti vita viš samningsgeršina um réttinn eša kröfuna eša
b.
rétturinn eša krafan er afleišing žess aš seljandinn hefur fylgt tęknilegum teikningum,
lżsingum, fyrirsögnum, hönnun eša öšrum leišbeiningum sem kaupandi hefur lagt til.
97. gr. Undantekningar frį reglum um tilkynningar.
1. Seljandi getur ekki boriš fyrir sig aš kaupandi hafi vanrękt rannsókn skv. 31. gr. eša
vanrękt aš senda tilkynningar skv. 32. gr. ef seljandi vissi eša mįtti vita um žau atvik er
varša gallann įn žess aš upplżsa kaupandann um žau.
2. Žegar um vanheimild eša ašra kröfu žrišja manns skv. 41. eša 96. gr. er aš ręša getur
seljandi ekki boriš fyrir sig aš kaupandi hafi sżnt slķka vanrękslu sem um ręšir ķ 1. mgr. ef
seljandi vissi um réttinn eša kröfuna og inntak žeirra. Regla 2. mgr. 32. gr. um tveggja įra
tilkynningarfrest gildir ekki um slķkar kröfur.
3. Žótt kaupandi hafi ekki sent tilkynningar žęr sem um ręšir ķ 1. mgr. 32. gr. getur hann
krafist afslįttar eša skašabóta fyrir annaš tjón en missi hagnašar hafi hann haft sanngjarna
įstęšu til aš lįta hjį lķša aš senda slķkar tilkynningar.
98. gr. Afhending of snemma eša ķ of miklu magni.
1. Ef söluhlutur er afhentur of snemma getur kaupandi samžykkt afhendinguna eša hafnaš
henni, enda gęti hann umönnunarskyldu sinnar.
2. Ef afhent er meira magn en um var samiš getur kaupandi samžykkt afhendinguna eša
hafnaš žvķ sem umfram er. Samžykki kaupandi žaš magn sem umfram hefur veriš afhent,
ķ heild eša aš hluta, skal kaupveršiš fyrir umframmagniš reiknast hlutfallslega į grundvelli
žess veršs sem leišir af samningnum.
XVI. KAFLI Gildistaka, brottfall eldri laga o.fl. 99. gr.
1. Lög žessi öšlast gildi 1. janśar 2000.
2. Frį sama tķma falla śr gildi lög nr. 39 19. jśnķ 1922, um lausafjįrkaup.
3. Lög žessi gilda einvöršungu um žį samninga sem geršir verša eftir gildistöku laganna.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
1.
Ašdragandinn aš samningu frumvarps til nżrra laga um lausafjįrkaup og meginefni
žess.
Į įrinu 1992 fól višskiptarįšherra Magnśsi Ž. Torfasyni, fyrrverandi hęstaréttardómara,
aš endurskoša lög nr. 39 frį 19. jśnķ 1922, um lausafjįrkaup. Skyldi endurskošun laganna
hafa žaš aš markmiši aš fęra įkvęši žeirra til samnorręns horfs, en Ķslendingar tóku um
skeiš, eins og sķšar veršur nįnar rakiš, žįtt ķ störfum norręns vinnuhóps sem fékk žaš
verkefni aš endurskoša norręnu kaupalögin frį fyrri hluta žessarar aldar, og skilaši
vinnuhópurinn įliti sķnu į įrinu 1984. Einnig skyldi Magnśs kanna hvort og žį hvernig
lögfestar yršu hér į landi alžjóšlegar reglur um lausafjįrkaup sem samdar voru aš tilstušlan Sameinušu žjóšanna įriš 1980. Magnśs Ž. Torfason lést į įrinu 1993, og var endurskošun
hans į lögum nr. 39/1922 žį skammt į veg komin.
Žį fól išnašar- og višskiptarįšherra žeim Stefįni Mį Stefįnssyni og Žorgeiri Örlygssyni,
prófessorum viš lagadeild Hįskóla Ķslands, aš vinna aš endurskošun laga nr. 39/1922 ķ žeim
anda sem aš framan var lżst. Nįnar segir ķ erindisbréfi žeirra aš žeir skuli semja fyrir
rįšuneytiš frumvarp til laga um lausafjįrkaup, sem leysi af hólmi gildandi lög um žaš efni
nr. 39/1922. Skal frumvarpiš hafa aš fyrirmynd samnorręnt nefndarįlit um sama efni frį
įrinu 1984. Žį kemur fram ķ erindisbréfinu aš ķ žeim tilvikum žar sem nżleg löggjöf ķ
Skandinavķu um lausafjįrkaup sé ólķk um einstök efnisatriši skuli frumvarpshöfundar meta,
ķ samrįši viš rįšuneytiš, hvaša leiš sé heppilegast aš fara ķ lagasetningu hér į landi. Einnig
segir ķ erindisbréfinu, aš samhliša samningu frumvarps til nżrra kaupalaga skuli höfundar
gera athugun į žvķ hvort ęskilegt sé aš Ķsland gerist ašili aš samningi Sameinušu žjóšanna
um lausafjįrkaup frį 1980 meš tilliti til fullgildingar samningsins og lögleišingar hans og
hver įhrif EES-samningurinn komi til meš aš hafa į žį endurskošun.
Drög aš frumvarpi žessu voru meš bréfi išnašar- og višskiptarįšuneytisins, dags. 16.
september 1997, send til umsagnar 26 ašila, ž.e. Bandalags hįskólamanna, Félags ķslenskra
stórkaupmanna, Kaupmannasamtakanna, Bķlgreinasambandsins, Sambands ķslenskra
sveitarfélaga, Samtaka išnašarins, Sešlabanka Ķslands, Śtflutningsrįšs, dóms- og
kirkjumįlarįšuneytis, fjįrmįlarįšuneytis, Lögmannafélags Ķslands, Neytendasamtakanna,
Samkeppnisstofnunar, Ķslenskrar verslunar, Verslunarrįšs, Alžżšusambands Ķslands,
Vinnuveitendasambands Ķslands, Bandalags starfsmanna rķkis og bęja, Innkaupastofnunar
Reykjavķkurborgar, Rķkiskaupa, Vinnumįlasambands samvinnufélaga, utanrķkisrįšuneytis,
rķkistollstjóra, forsętisrįšuneytis, Samtaka samvinnuverslana og Félags löggiltra
endurskošenda. Var umsagnarašilum veittur frestur til 31. október 1997 aš koma į framfęri
athugasemdum sķnum. Fyrir žaš tķmamark skilušu įtta ašilar umsögnum, ž.e. Samtök
verslunarinnar, Sešlabanki Ķslands, Kaupmannasamtök Ķslands, dóms- og
kirkjumįlarįšuneytiš, rķkistollstjóraembęttiš, Innkaupastofnun Reykjavķkurborgar, Félag
löggiltra endurskošenda og Samband ķslenskra sveitarfélaga. Ķ framhaldi af žvķ aš umsagnir
framangreindra ašila bįrust išnašar- og višskiptarįšuneytinu efndi rįšuneytiš til fundar 5.
nóvember 1997 žar sem umsagnarašilum gafst fęri į aš óska skżringa og koma į framfęri
frekari athugasemdum viš frumvarpsdrögin. Höfšu frumvarpshöfundar framsögu į fundinum
žar sem žeir geršu grein fyrir meginefni frumvarpsdraganna og svörušu fyrirspurnum frį
fundarmönnum. Sķšar barst umsögn frį Neytendasamtökunum.
Frumvarp žaš til laga um lausafjįrkaup, sem hér liggur fyrir, byggist ķ meginatrišum į
žeim tillögum til nżrra norręnna kaupalaga sem norręni vinnuhópurinn kom fram meš į
įrinu 1984. Tillögur vinnuhópsins voru birtar ķ samnorręnu nefndarįliti, NU 1984: 5
NORDISKA KÖPLAGAR, Förslag av den nordiska arbetsgruppen för köplagstiftning. Žó
er rétt aš hafa ķ huga aš ķ żmsum greinum er reynt aš taka tillit til sérķslenskra ašstęšna. Žį
leišir žaš af įkvęšum frumvarpsins, svo sem sķšar veršur rakiš, aš lagt er til aš įkvęši
samnings Sameinušu žjóšanna um sölu į vöru milli rķkja frį 1980, The 1980 United Nations
Convention for the International Sale of Goods (CISG), verši leidd ķ lög hér į landi meš
svokallašri ašlögun (transformation). Ķ žvķ felst aš einstakar efnisreglur frumvarpsins, sem
eins og fyrr segir byggjast aš meginstefnu til į norręna nefndarįlitinu frį 1984, hafa veriš
ašlagašar CISG-samningnum sem ķ athugasemdum žessum veršur eftirleišis nefndur SŽ-
samningurinn. Samhliša frumvarpi žessu er lögš fram tillaga til žingsįlyktunar um aš Ķsland
gerist ašili aš SŽ-samningnum.
Frumvarp žetta var lagt fram į 123. löggjafaržingi 199899 og er nś lagt fram aš nżju.
Viš undirbśning mįlsins hefur višskiptarįšuneytiš tekiš tillit til žeirra breytingartillagna
sem komu fram viš umręšur ķ efnahags- og višskiptanefnd Alžingis į 123. löggjafaržingi.
Breytingar af žvķ tagi er aš finna ķ 32. og 49. gr., kaflaheiti X. kafla og 93. gr. frumvarpsins.
Jafnframt hefur nżlega veriš samžykkt į vettvangi Evrópusambandsins tilskipun 99/44/EB,
um tilteknar hlišar į sölu vöru til neytenda og įbyrgšaryfirlżsingar ķ žvķ sambandi.
Višskiptarįšuneytiš hefur haft hlišsjón af framangreindri tilskipun viš endurskošun
frumvarpsins nś žegar žaš er lagt fram öšru sinni. Reyndar telur rįšuneytiš aš įkvęši
frumvarpsins eins og žaš var upphaflega lagt fram fullnęgi aš mestu leyti įkvęšum hinnar
nżju tilskipunar en ķ nokkrum tilvikum žótti rétt aš geta žess ķ athugasemdum viš einstakar
greinar aš greinina bęri aš tślka ķ samręmi viš reglur tilskipunar 99/44/EB. Ķ 17. gr.
frumvarpsins hefur žó veriš bętt inn ķ efnisatriši vegna įkvęša ķ 2. gr. (5) tilskipun
99/44/EB.
2. Žróun ķslensks kauparéttar stutt yfirlit. Ķ Grįgįs, hinum fornu lögum ķslenska žjóšveldisins, var nokkur įkvęši aš finna um
kaupgerninga. Ķtarlegri įkvęši um slķka gerninga voru hins vegar ķ lögbókunum Jįrnsķšu og
Jónsbók frį sķšari hluta 13. aldar, en žau įkvęši voru aš mestu snišin aš norskri fyrirmynd.
Įkvęši Jónsbókar um kaup og skipti voru sķšan gildandi réttur ķ žeim efnum hér į landi um
aldir žótt sum žeirra yršu reyndar śrelt eftir žvķ sem tķmar lišu fram vegna breyttra
višskiptahįtta og žjóšlķfsbreytinga aš öšru leyti.
Hinn 11. jślķ 1911 öšlušust gildi hér į landi almenn višskiptalög, nr. 31/1911, en žau lög
höfšu žaš aš markmiši aš fęra ķslenskan kauparétt til samręmis viš žį endurskošun
norręnna kaupalaga sem hófst viš upphaf aldarinnar og sķšar veršur nįnar fjallaš um. Voru
dönsku kaupalögin frį 1906 höfš sem fyrirmynd ķ žeim efnum. Frumvarp til laganna var
fyrst lagt fram į Alžingi įriš 1909 en varš ekki śtrętt žį (Alžt. 1909, A, bls. 481 o.įfr.).
Frumvarpi žessu fylgdu nįnast engar athugasemdir, og var žaš sķšan endurflutt lķtiš breytt
tveimur įrum sķšar, ž.e. įriš 1911, og samžykkt sem lög nr. 31/1911. Ķ athugasemdum meš
žvķ frumvarpi kom fram aš žaš vęri nįkvęm žżšing dönsku laganna (Alžt. 1911, A, bls.
8384).
Fljótlega eftir setningu višskiptalaganna įriš 1911 komu fram efasemdir um žaš hversu
vel hefši tekist til viš samningu žeirra, m.a. vegna žess hve žżšing dönsku kaupalaganna
vęri ónįkvęm. Žótti nokkur efnismunur vera į dönsku og ķslensku lögunum, auk žess sem
ekki hefši veriš nęgilegt tillit tekiš til ķslenskra ašstęšna. Žvķ varš śr aš į Alžingi įriš 1922
lagši rķkisstjórnin fram frumvarp til laga um višeigandi breytingar og leišréttingar į
višskiptalögunum frį 1911, en žaš frumvarp įsamt greinargerš var samiš af Ólafi Lįrussyni
prófessor (Alžt. 1922, A, bls. 137). Gerši frumvarpiš rįš fyrir aš texti hinna nżju laga yrši
felldur inn ķ texta laga nr. 31/1911, og voru lögin žannig breytt gefin śt sem lög um
lausafjįrkaup, nr. 39 frį 19. jśnķ 1922. Frumvarpi žvķ, sem Ólafur Lįrusson samdi, fylgdu,
auk örstuttra almennra athugasemda, ašeins athugasemdir viš žęr greinar laga nr. 31/1911
sem lagt var til aš breytt yrši. Žetta hafši hins vegar žęr afleišingar aš heildargreinargerš
meš ķslensku kaupalögunum var aldrei samin. Meš gildistöku laga nr. 39/1922 mį segja aš
komist hafi į réttareining milli Ķslands og annarra žjóša į Noršurlöndum į sviši kauparéttar.
Hélst svo allt žar til geršar voru breytingar į kaupalögum Dana, Svķa og Noršmanna į
įrunum 19731979 ķ įtt til aukinnar neytendaverndar og ķ kjölfar žess setning nżrra
kaupalaga ķ Finnlandi (1987), Noregi (1988) og Svķžjóš (1989) svo sem nįnar veršur rakiš sķšar.
Nżja kaupalagafrumvarpiš hefur fimm meginmarkmiš aš leišarljósi, ž.e. ķ fyrsta lagi aš
ašlaga ķslenska višskiptalöggjöf breyttum višskiptahįttum og breyttri žjóšfélagsumgjörš,
enda brįšum 80 įr frį lögfestingu gildandi kaupalaga, ķ öšru lagi aš efla réttarstöšu
neytenda, ķ žrišja lagi aš tryggja norręna réttareiningu į sviši kauparéttar og ķ fjórša lagi aš
leiša ķ lög hér į landi efnisįkvęši samnings Sameinušu žjóšanna um sölu į vöru milli rķkja
frį 1980, United Nations Convention for the International Sale of Goods (CISG). Ęskilegt
er aš sem mest samręmi sé į milli žjóšlegra og alžjóšlegra reglna į sviši lausafjįrkaupa.
Įstęšan er m.a. sś aš žeir sem višskipti stunda geta žį fremur reitt sig į aš svipašar reglur
gildi ķ megindrįttum um sömu réttaratrišin, hvort sem kaupin gerast į innlendum eša
erlendum vettvangi. Er hinu nżja frumvarpi ętlaš aš tryggja žetta. Ķ fimmta lagi hefur viš
undirbśning frumvarpsins veriš litiš til tilskipunar 99/44/EB um tilteknar hlišar į sölu vöru
til neytenda og įbyrgšaryfirlżsingar ķ žvķ sambandi, frį 25. maķ 1999. Samkvęmt beinum
įkvęšum tilskipunarinnar er ašildarrķkjunum ekki skylt aš leiša ķ lög įkvęši hennar fyrr en
1. janśar 2002, en žar sem efni hennar varšar frumvarpiš žótti ešlilegt aš tekiš vęri tillit til
hennar nś žegar žaš er endurflutt į 125. löggjafaržingi.
3. Almennt um žörfina fyrir endurskošun laga nr. 39/1922, um lausafjįrkaup.
Óhętt er aš segja aš žjóšfélagsašstęšur hér į landi hafa breyst mjög mikiš į žeim tępu
80 įrum sem lišin eru frį žvķ aš gildandi lög um lausafjįrkaup voru lögfest. Auk žess sem
žjóšfélagsumgjöršin hefur öll breyst hafa hinar miklu framfarir ķ tęknisviši einnig haft
umtalsverš įhrif į verslun og višskipti manna ķ milli. Ķ upphafi aldarinnar voru žaš einkum
landbśnašarafuršir, hrįefni og ašrar undirstöšuvörur sem gengu kaupum og sölum manna
ķ milli, en ķ dag eru žaš fyrst og fremst fjöldaframleiddar og sérhannašar išnašarvörur sem
eru rįšandi į markašnum. Enn fremur hafa įtt sér staš miklar breytingar viš
markašssetningu į vörum. Dreifingarnetiš er t.d. oršiš flóknara, og žar koma oft margir
ašilar viš sögu sem semja sķn į milli um einkarétt į dreifingu. Žetta getur ķ vissum tilvikum
takmarkaš mjög möguleika kaupandans į žvķ aš velja sjįlfur viš hvern hann verslar, og slķkt
getur einnig takmarkaš mjög möguleika hans į žvķ aš rekja vanefndir ķ kaupum til žess ašila
sem upphaflega bar įbyrgš į henni. Žį er og til žess aš lķta aš bęttir samskiptamöguleikar
hafa aukiš möguleikana į verslun milli ašila sem bśsettir eru į mismunandi stöšum, og enn
fremur hafa bęttar samgöngur aukiš stórlega möguleikana til alžjóšlegra višskipta. Loks
hafa greišari samskiptaleišir einnig haft mikil įhrif į žęr ašferšir sem menn beita viš gerš
samninga.
Segja mį aš gildandi kaupalög hafi aš įkvešnu marki lagaš sig aš žeirri samfélagsžróun
sem hér var lżst, m.a. vegna žess hve lögin eru sveigjanleg ķ uppbyggingu sinni. Žį eru lögin
frįvķkjanleg, en žaš hefur aftur leitt til žess aš venjur hafa myndast į įkvešnum svišum
višskipta, og hefur žannig veriš vikiš frį żmsum įkvęšum laganna ķ framkvęmd žeirra. Į
hinn bóginn veršur ekki fram hjį žvķ horft aš tilvist SŽ-samningsins hefur tvķmęlalaust
aukiš žörfina fyrir endurskošun laganna, og įhrif ķ sömu įtt hefur EES-samningurinn haft
og reyndar einnig samningarnir um ESB. Žį veršur einnig aš telja aš nż samnorręn kaupalög
einfaldi mjög verslunarvišskipti milli rķkja į Noršurlöndum og aš žau séu jafnframt til žess
fallin aš stušla aš žvķ aš gera Noršurlöndin aš einsleitu markašssvęši innan
Evrópubandalagsins og hins Evrópska efnahagssvęšis.
Mikilvęgur žįttur ķ endurskošun ķslenskra kaupalaga hlżtur jafnan aš vera aš varšveita
norręna réttareiningu į žessu mikilvęga sviši réttarins, en fyrir slķkri réttareiningu er löng hefš. Eins og sķšar veršur rakiš hefur lengi veriš samstarf meš Noršurlandažjóšunum um
lagasetningu į sviši fjįrmunaréttar og žį ekki hvaš sķst į sviši samninga- og kauparéttarins.
Markmišiš meš žvķ aš hafa einsleitar reglur į Noršurlöndum er fyrst og fremst žaš aš skapa
einsleitan markaš į žessu svęši, aušvelda samningagerš og skapa višskiptaašilum
réttaröryggi viš kaup, žannig aš žeir geti jafnan vitaš hvaša lög koma til meš aš gilda ķ
lögskiptum žeirra. Ekki er nęgjanlegt aš lķta til norręnnar réttareiningar einvöršungu, heldur
veršur einnig aš lķta til hins Evrópska efnahagssvęšis. Ķsland og Noregur eru ašilar aš EES-
samningnum, en önnur rķki į Noršurlöndum eru aftur į móti ašilar aš ESB. Žetta breytir žó
ekki žvķ aš ętla veršur aš sömu eša svipašar reglur komi ķ framtķšinni til meš aš gilda į
EES- og ESB-svęšunum aš žvķ marki sem tilskipanir eša ašrar geršir koma til meš aš verša
settar žar um einstök atriši varšandi lausafjįrkaup. Slķkar reglur hafa enn sem komiš er ekki
veriš settar svo nokkru nemi, en bśast mį viš breytingu ķ žeim efnum ķ framtķšinni. Loks ber
žess aš geta aš öll ašildarrķki ESB og EES eru ašilar aš SŽ-samningnum, og eykur žaš enn
į žörf Ķslendinga til aš fullgilda samninginn og leiša hann ķ lög. Um lżsingu į efni sįttmįlans
aš öšru leyti vķsast til žess sem sķšar segir ķ athugasemdum žessum.
4. Alžjóšlegt samstarf į sviši kauparéttar.
4.1. Haag-samningarnir. Lengi vel var žaš skošun manna į Noršurlöndum aš reglur norręnu kaupalaganna frį
upphafi aldarinnar vęru ķ góšu samręmi viš žęr reglur sem almennt giltu ķ alžjóšlegum
kaupum žótt frį žvķ vęru undantekningar aš žvķ er varšaši žau lönd sem byggja į
engilsaxneskum lagahefšum. Eigi aš sķšur fylgdust norręnu rķkin vel meš žvķ alžjóšlega
samstarfi sem hófst um mišbik žessarar aldar og mišaš hefur aš žvķ aš koma į réttareiningu
į sviši kauparéttarins ķ alžjóšlegum samskiptum, żmist meš samręmdum lagaskilareglum
į žessu réttarsviši eša samręmdum efnisreglum.
Įriš 1955 var geršur alžjóšlegur samningur sem kenndur er viš Haag ķ Hollandi og ber
hann heitiš Convention on the Law Applicable to International Sales of Goods. Meginregla
samnings žessa er sś aš ašilar kaupsamnings geta samiš um žaš lögum hvaša lands beita
skuli um kaup žeirra. Ef slķku samningsįkvęši er ekki til aš dreifa skal samkvęmt samningi
žessum leggja til grundvallar lög ķ žvķ rķki žar sem seljandinn hafši ašsetur žegar hann tók
viš pöntun varšandi kaupin. Ef śtibś frį ašalstöšvum seljanda tók viš pöntun skal miša viš
lög ķ žvķ rķki žar sem śtibśiš er. Žį er einnig ķ samningnum aš finna įkvęši um žaš lög
hvaša lands skuli gilda varšandi skošun į söluhlut og mörg fleiri atriši sem ekki er įstęša
til aš rekja frekar hér.
Įriš 1964 voru geršir tveir alžjóšlegir samningar sem einnig eru kenndir viš Haag. Annar
žeirra ber heitiš Convention Relating to a Uniform Law on the Formation of Contracts for
the International Sale of Goods (skammstafaš ULFIS), og hinn nefnist Convention Relating
to a Uniform Law on the International Sale of Goods (skammstafaš ULIS). Samningar žessi
voru geršir aš frumkvęši stofnunar žeirrar ķ Róm sem starfar aš samręmingu reglna į sviši
einkaréttarins, The International Institute for Unification of Private Law (skammstafaš
UNIDROIT).
Ķsland hefur ekki gerst ašili aš framangreindum samningum frį 1955 og 1964, og löggjöf
hér į landi hefur ekki veriš fęrš til samręmis viš efni žeirra. Danir, Svķar, Finnar og
Noršmenn hafa hins vegar gerst ašilar aš samningnum frį 1955 og sett samhljóša lög um
efni hans. Af öšrum Evrópužjóšum, sem fullgilt hafa samning žennan, mį nefna Ķtali,
Frakka, Svisslendinga og Belga. Į rįšstefnu sendierindreka, sem haldin var ķ Haag ķ Hollandi, var 30. október 1985 gengiš frį nżjum samningi um sama efni og Haag-
samningurinn frį 1955, en meš breyttu efni. Óvķst er hins vegar hverja žżšingu sį samningur
kemur til meš aš hafa ķ framtķšinni, m.a. vegna tilkomu SŽ-samningsins frį 1980.
Samningarnir frį 1964 öšlušust formlega gildi įriš 1972, en fį rķki hafa enn sem komiš er
fullgilt žį. Žau eru Belgķa, Žżskaland, Stóra-Bretland, Gambķa, Ķsrael, Ķtalķa, Holland og San
Marķnó sem öll fullgiltu ULIS-samninginn, og flest žeirra hafa einnig fullgilt ULFIS-
samninginn. Ašild fimm rķkja var skilyrši fyrir gildistöku samninga žessara og žęr žjóšir,
sem fullgilt hafa samningana, hafa einnig lögfest efnisreglur žeirra.
4.2. SŽ-samningurinn. Allsherjaržing Sameinušu žjóšanna samžykkti ķ desember 1966 įlyktun žess efnis aš sett
skyldi į laggirnar sérstök nefnd į vegum samtakanna sem hafa skyldi žaš hlutverk aš efla
og styrkja samręmingu alžjóšlegrar višskiptalöggjafar. Nefndin, sem tók til starfa skömmu
sķšar, var kölluš The United Nations Commission on International Trade (UNCITRAL) og
hefur hśn ašsetur ķ Vķnarborg ķ Austurrķki. Hśn fékk žaš verkefni aš undirbśa gerš
įšurnefnds alžjóšasamnings um kaup, ž.e. SŽ-samninginn frį įrinu 1980. Gerš žess
samnings tók tępa tvo įratugi, og hafši sś vinna žaš m.a. aš markmiši aš koma fram meš
nżjan samning į žessu réttarsviši sem leyst gęti af hólmi Haag samningana frį 1964.
Fyrstu drög hins nżja samnings voru kynnt įriš 1974 og endurskošašar geršir voru
kynntar įrin 1975, 1976, 1977 og 1978. Aš gerš žessara samningsdraga vann starfshópur
skipašur fulltrśum 14 rķkja sem tilheyršu mismunandi réttarkerfum. Drögin voru rędd į
žingum UNCITRAL og voru žau samžykkt į žingi stofnunarinnar įriš 1978. Eftir žaš
bošaši allsherjaržing Sameinušu žjóšanna til alžjóšlegrar rįšstefnu sem haldin var voriš
1980 ķ Vķnarborg ķ Austurrķki žar sem saman komu fulltrśar 62 rķkja og įtta alžjóšastofnana.
Į rįšstefnunni var gengiš frį nżjum samningi um alžjóšleg lausafjįrkaup, ž.e. CISG.
Rįšstefnan hófst 10. mars 1980 og lauk henni 11. aprķl sama įr. Undirbśningsvinna
rįšstefnunnar fór aš mestu fram ķ tveimur starfsnefndum. Hafši önnur žaš hlutverk aš semja
drög aš efnisreglum, en hin samdi drög aš lokaįkvęšum samningsins. Viš lok rįšstefnunnar
voru drögin sameinuš og fram fór atkvęšagreišsla um hverja einstaka grein og aš žvķ loknu
atkvęšagreišsla um samninginn ķ heild sinni. Var hann samžykktur į rįšstefnunni įn
verulegra athugasemda eša efnisbreytinga.
Ķ 99. gr. SŽ-samningsins eru įkvęši um gildistöku hans. Žar kemur fram aš hann öšlast
gildi fyrsta dag žess mįnašar žegar lišnir eru tólf mįnušir frį žvķ aš 10 rķki hafa afhent
framkvęmdastjóra Sameinušu žjóšanna skjöl um fullgildingu eša samžykki hans. Žessu
marki var nįš 1. janśar 1988, en žį höfšu m.a. Bandarķkin, Argentķna, Egyptaland,
Frakkland, Ķtalķa, Jśgóslavķa, Kķna, Lesótó, Sżrland, Ungverjaland og Zambķa fullgilt
samninginn. Finnland og Svķžjóš geršust ašilar aš samningnum 15. desember 1987, Noregur
20. jślķ 1988 og Danmörk 14. febrśar 1989. Hinn 30. september 1998 voru ašildarrķkin 53.
Žótt SŽ-samningurinn hafi formlega séš ekki veriš endurskošun į Haag samningunum frį
1964 er honum eigi aš sķšur ķ framtķšinni ętlaš žaš hlutverk aš vera eina réttarheimildin viš
śrlausn įgreiningsefna į sviši alžjóšlegra kaupa. Sést žetta m.a. į žvķ aš ķ 99. gr.
samningsins er gert rįš fyrir aš žęr žjóšir, sem gerst hafa ašilar aš samningnum og eru
jafnframt ašilar aš Haag-samningunum, skuli segja upp sķšarnefnda samningnum. Einnig
kemur žetta fram ķ žvķ aš ķ SŽ-samningnum er aš finna efnisreglur sem ętlaš er aš leysa af
hólmi efnisįkvęši beggja Haag-samninganna frį 1964, ž.e. bęši ULFIS og ULIS. Ķ heild
mį žvķ segja aš reglur SŽ-samningsins séu bęši skżrari og afmarkašri en reglur Haag- samninganna frį 1964 žótt į žeim hafi vissulega veriš byggt ķ mörgum atrišum.
4.3. Nįnar um SŽ-samninginn. SŽ-samningurinn gildir um alžjóšleg lausafjįrkaup, ž.e. kaup į lausafjįrmunum žar sem
ašilar hafa atvinnustöš sķna ķ mismunandi rķkjum og bęši rķkin eru ašilar aš samningnum,
eša žegar reglur alžjóšlegs einkamįlaréttar leiša til žess aš beita ber kauparéttarreglum eins
samningsrķkjanna. Neytendakaup og įkvešnar ašrar tegundir kaupa, t.d. kaup į skipum og
loftförum, falla utan gildissvišs samningsins. Utan gildissvišs hans falla einnig įlitaefni er
varša gildi kaupsamnings og afstöšuna gagnvart žrišja manni, t.d. afstöšuna gagnvart fyrri
söluašila og gagnvart žrotabśi ašila. Įkvęši samningsins eru žar aš auki frįvķkjanleg, ž.e.
ašilar geta samiš um ašrar reglur en žęr sem leišir af samningnum.
SŽ-samningurinn er ķ fjórum hlutum. Ķ I. hluta eru reglur um gildissviš hans og almenn
įkvęši. Žar eru reglur um tślkun samningsins, yfirlżsingar ašila og athafnir žeirra. Einnig
er žar fjallaš um žżšingu verslunarvenju og viš hverja af fleiri atvinnustöšvum skuli miša
viš beitingu samningsins. Meginregla SŽ-samningsins er sś aš kaupsamningar eru
óformbundnir, en um žaš mį gera fyrirvara. Ķ II. hluta eru nįnari reglur um samningsgeršina,
m.a. um gerš og afturköllun tilbošs og samžykkis.
Efnisreglur um kaup er aš finna ķ III. hluta SŽ-samningsins, en hann skiptist ķ fimm kafla
sem hér veršur gerš nįnari grein fyrir. Ķ 1. kafla ķ III. hluta eru almennar reglur um kaup. Žar
er m.a. aš finna almenna skilgreiningu į žvķ hvaš telja beri verulega vanefnd og einnig eru
žar reglur um hver skuli bera įhęttuna af sendingu tilkynninga til gagnašila. Ķ 2. kafla eru
reglur um skyldur seljanda, bęši aš žvķ er varšar afhendingu į réttum tķma og um galla, og
skiptist kafli žessi upp ķ žrjį undirkafla. Ķ undirkafla 1 eru reglur um afhendingu söluhlutar
og afhendingu skjala. Ķ undirkafla tvö eru nįnari reglur um įstand söluhlutar og um
rannsóknar- og tilkynningarskyldu kaupanda, auk reglna um hvaš teljast skuli réttarįgallar.
Ķ undirkafla 3 eru įkvęši um śrręši vegna vanefnda seljanda, m.a. sameiginleg įkvęši um
bęši greišsludrįtt og galla, og reglur um heimild kaupanda til aš krefjast śrbóta og um
heimildir hans til aš setja višbótarfrest. Einnig eru žar reglur um riftun og afslįtt af
kaupverši. Įkvęšin ķ 3. kafla ķ III. hluta fjalla um skyldur kaupanda. Žar eru įkvęši um
greišslu kaupveršs, undirkafli 1, og um skyldu kaupanda til aš veita hlut vištöku, undirkafli
2. Ķ skyldu kaupanda til žess aš veita hlut vištöku felst bęši aš taka į móti hlut og gera allar
žęr rįšstafanir sem meš sanngirni mį krefjast af honum til aš gera seljanda kleift aš
afhenda. Ķ undirkafla 3 eru reglur um śrręši seljanda ķ tilefni vanefnda af hįlfu kaupanda.
Žeim śrręšum mį beita žegar kaupandi hvorki greišir kaupverš né veitir söluhlut vištöku
og žegar hann vanefnir ašrar skyldur sķnar (aukaskyldur). Įkvęšin veita seljanda rétt til aš
žess aš krefjast efnda, riftunar og skašabóta. Einnig eru reglur um heimild seljanda til aš
setja kaupanda višbótarfrest til aš efna skyldur sķnar. Ķ 4. kafla ķ III. hluta eru reglur um
įhęttuskipti, og ķ 5.kafla eru sameiginleg įkvęši um skyldur seljanda og kaupanda. Ķ
undirkafla 1 ķ 5. kafla eru įkvęši um fyrirsjįanlega vanefnd og samninga žar sem afhenda
į hiš selda smįtt og smįtt. Ķ undirkafla 2 eru reglur um śtreikning skašabóta, ķ undirkafla 3
eru reglur um vexti og ķ undirkafla 4 eru reglur um įstęšur sem leysa undan
skašabótaįbyrgš og um umönnun söluhlutar. Ašalreglan um skašabótaįbyrgš er sś aš ašili
ber ekki įbyrgš į vanefndum į skyldum sķnum ef hann sannar aš žęr mį rekja til hindrunar
sem hann réši ekki viš. Ķ undirkafla 5 eru reglur um įhrif riftunar.
Ķ IV. hluta SŽ-samningsins eru lokaįkvęši hans. Žar eru m.a. reglur um heimildir til aš
gera fyrirvara varšandi tiltekin įkvęši samningsins. Žannig getur rķki t.d. skv. 92. gr. gert fyrirvara varšandi II. hluta samningsins um samningsgerš eša varšandi III. hluta um kaup.
Sérstaka žżšingu fyrir norręnu löndin hefur sį kostur aš gera fyrirvara samkvęmt įkvęšum
94. gr. (nįgrannalandaįkvęšiš). Samkvęmt žessu įkvęši geta eitt eša fleiri rķki, sem hafa
sömu eša svipašar réttarreglur į žvķ sviši sem samningurinn tekur til samžykkt aš
samningurinn skuli ekki gilda milli ašila sem hafa atvinnustöš sķna ķ žessum löndum. Enn
fremur getur rķki samkvęmt įkvęšum 95. gr. samningsins gert fyrirvara um žaš aš
samningurinn skuli ašeins gilda milli ašila sem hafa atvinnustöš ķ rķkjum sem eru ašilar aš
samningnum. Ef ekki er geršur slķkur fyrirvari gildir samningurinn, jafnvel žótt ašeins annaš
rķkjanna hafi gerst ašili aš honum, žegar reglur alžjóšlegs einkamįlaréttar leiša til žess aš
leggja ber lög žess rķkis til grundvallar.
Į žessu löggjafaržingi veršur lögš fyrir Alžingi tillaga til žingsįlyktunar um stašfestingu
samnings Sameinušu žjóšanna um sölu į vöru milli rķkja. Samningurinn mun fylgja
žingsįlyktunartillögunni.
5. Norręnt löggjafarsamstarf į sviši kauparéttar.
5.1. Skipun norręnnar sérfręšinganefndar įriš 1901. Fyrir gildistöku norręnu kaupalaganna į fyrri hluta žessarar aldar voru réttarreglur
Noršurlandažjóšanna um lausafjįrkaup aš mörgu leyti ófullkomnar og ósamstęšar. Lög žau
um lausafjįrkaup, sem Svķar, Noršmenn og Danir settu sér į fyrstu įrum žessarar aldar, uršu
til ķ samvinnu sérfręšinganefnda sem settar voru į laggirnar aš frumkvęši stjórnvalda ķ
löndum žessum įriš 1901, en ķ nefndunum įttu sęti bęši lögfręšingar og fulltrśar
višskiptalķfsins. Į žessum tķma var mikil samvinna mešal Noršurlandažjóšanna um setningu
samręmdrar löggjafar į żmsum svišum sem sķšar leiddi til žess aš lögfestir voru ķ löndum
žessum lagabįlkar į mörgum žżšingarmiklum svišum réttarins. Žaš voru ķ reynd sęnsk
stjórnvöld sem įttu frumkvęši aš samvinnu norręnu žjóšanna um samningu kaupalaga ķ
upphafi aldarinnar, en žegar įriš 1894 hafši sęnsk nefnd, sem stjórnvöld žar ķ landi skipušu,
samiš frumvarp til laga um kaup og skipti, en žaš frumvarp varš reyndar ekki aš lögum.
Viš undirbśning aš setningu norręnna laga um lausafjįrkaup ķ upphafi aldarinnar
leitušust norręnu samstarfsnefndirnar m.a. viš aš hafa įkvęši frumvarpanna meš žeim hętti
aš žau vęru ķ sem bestu samręmi viš višskiptahętti ķ löndum žessum. Žį var og viš
lagasmķšina reynt aš taka miš af żmsum eldri kauparéttarįkvęšum ķ norręnni löggjöf, auk
žess sem litiš var til nżlegra įkvęša ķ kauparéttarlöggjöf żmissa Evrópurķkja, t.d Žjóšverja.
Var eftir fremsta megni leitast viš aš semja heildarstęšar reglur um helstu efnisatriši į sviši
kauparéttarins žótt reglunum vęri engan veginn ętlaš aš vera tęmandi. Fyrst og fremst var
žaš markmišiš aš samręma rétt norręnu žjóšanna į žessu sviši, žannig aš kaupalög žeirra
gętu oršiš sem nęst samhljóša. Ķ upphafi mun ętlunin hafa veriš aš hafa įkvęši um gerš
kaupsamninga ķ kaupalagafrumvörpunum, en frį žvķ var horfiš, og voru sķšar settir sérstakir
lagabįlkar um žaš efni, ž.e. samnorręnu samningalögin, sbr. hér į landi lög nr. 7/1936, um
samningsgerš, umboš og ógilda löggerninga, meš sķšari breytingum.
Kaupalaganefndirnar, sem skipašar voru ķ Danmörku, Noregi og Svķžjóš ķ upphafi
aldarinnar, luku aš mestu störfum įriš 1903, og voru frumvörp žeirra kynnt skömmu sķšar.
Var frumvörpunum yfirleitt įgętlega tekiš, bęši mešal hagsmunaašila og į žjóšžingum
landanna. Ķ Svķžjóš voru kaupalög, sem byggšu į žessum samnorręna grunni, lögfest įriš
1905, ķ Danmörku įriš 1906, ķ Noregi įriš 1907 og į Ķslandi įriš 1922. Į žessum tķma var
stjórnskipuleg staša Finnlands hins vegar slķk aš Finnar gįtu ekki tekiš žįtt ķ lagasamstarfi
žessu, og voru kaupalög ekki lögfest ķ Finnlandi fyrr en įriš 1987 og žį ķ kjölfar samnorręns endurskošunarstarfs.
Eins og nįnar veršur rakiš sķšar stóšu norręnu kaupalögin frį fyrsta įratug žessarar aldar
óbreytt ķ įratugi. Ķ Svķžjóš voru įriš 1973 sett lög um neytendakaup, en įkvęši žeirra laga
žrengdu efni margra įkvęša ķ almennu kaupalögunum. Ķ Noregi var įriš 1974 gerš breyting
į norsku kaupalögunum sem ašallega fólst ķ žvķ aš żmis įkvęši laganna voru gerš
ófrįvķkjanleg ķ neytendakaupum, nema žar sem undanžįgan var neytandanum til hagsbóta.
Svipuš lagabreyting var gerš ķ Danmörku įriš 1979, en žį var nżjum kafla um neytendakaup
bętt viš lögin, ž.e. 72.86. gr. Ķ Finnlandi voru įriš 1978 sett sérstök lög um neytendavernd,
en ķ 5. kafla žeirra laga er m.a. aš finna įkvęši um neytendakaup.
5.2. Skipun sérfręšinganefndar įriš 1962. Į 22. norręna lögfręšingamótinu, sem haldiš var ķ Reykjavķk įriš 1960, voru aš
frumkvęši Finna ręddar hugmyndir um endurskošun norręnu kaupalaganna frį upphafi
aldarinnar. Skömmu įšur (1957) hafši Knut Rodhe birt hugleišingar um žaš efni ķ tķmariti
finnskra lögfręšinga. Fljótlega eftir lögfręšingamótiš ķ Reykjavķk komst fyrir alvöru
hreyfing į mįl žetta žvķ įriš 1961 var ķ Finnlandi skipuš nefnd til aš semja frumvarp til
kaupalaga, en af įstęšum žeim, sem įšur er frį greint, tóku Finnar ekki žįtt ķ samstarfi
norręnu rķkjanna viš upphaf aldarinnar um setningu samnorręnna kaupalaga.
Įriš 1962 skipušu dómsmįlarįšherrar Svķžjóšar, Danmerkur og Noregs nefnd sem vinna
skyldi įsamt fulltrśum frį finnska dómsmįlarįšuneytinu aš athugun į žvķ hvort tķmabęrt
vęri aš endurskoša norręnu kaupalögin og eftir atvikum koma fram meš nżtt frumvarp ķ
žeim efnum. Nefndarstarfi žessu seinkaši af żmsum įstęšum, m.a. vegna tilkomu Haag-
samninganna frį 1964 og umręšu sem hófst um lķkt leyti um žörfina fyrir lögfestingu
sérstakra ófrįvķkjanlegra reglna um neytendakaup. Į sameiginlegum fundi norręnu
kaupalaganefndanna ķ Stokkhólmi įriš 1965 lagši finnska kaupalaganefndin fram drög aš
frumvarpi til kaupalaga, sem samstaša nįšist ķ sjįlfu sér um, en endurskošunarstarfinu var
žó haldiš įfram.
Įriš 1967 var skipulagi og starfsemi norsku, sęnsku og dönsku kaupalaganefndanna
komiš ķ fastara form. Žaš įr var ķ Noregi skipuš nż nefnd sérfręšinga til aš endurskoša
norsku kaupalögin, og hiš sama var einnig gert ķ Danmörku og Svķžjóš įriš 1967. Tępum
tķu įrum sķšar eša į įrinu 1976 sendu norsku og sęnsku nefndirnar hvor um sig frį sér
tillögur sķnar, sbr. norska įlitiš NOU 1976:34 og sęnska įlitiš SOU 1976:66. Į įrinu 1973
kynnti finnska kaupalaganefndin drög aš frumvarpi til kaupalaga įsamt greinargerš sem aš
meginstefnu til byggšist į efni og efnisskipan norręnu kaupalaganna frį upphafi aldarinnar
žótt nokkur nżmęli vęri žar einnig aš finna. Įriš 1975 skipaši finnska dómsmįlarįšuneytiš
enn į nż nefnd sem endurskoša skyldi frumvarpsdrögin frį 1973, og lagši hśn til įriš 1977
aš frumvarpsdrögunum yrši breytt ķ żmsum atrišum žótt ekki vęri žar gert rįš fyrir neinum
grundvallarbreytingum. Mį segja aš finnska frumvarpiš hafi ķ öllum ašalatrišum haft aš
geyma sömu efnisreglur og voru ķ sęnsku, dönsku og norsku tillögunum žótt framsetning
vęri meš nokkuš öšrum hętti.
Tillögur norręnu nefndanna į žessum tķma byggšu ķ ašalatrišum į efni norręnu
kaupalaganna frį upphafi aldarinnar žótt įkvešnar breytingar vęru lagšar til. Nefndarįlitin
voru send til umfjöllunar og umsagnar hjį żmsum hagsmunašilum, en ekki kom til
lagabreytinga ķ kjölfar žeirra žar sem įkvešiš var aš bķša eftir nišurstöšum žeirrar vinnu
sem žį var hafin į vegum Sameinušu žjóšanna um gerš alžjóšlegs samnings um
lausafjįrkaup. Žó voru ķ hinum einstöku löndum kynntar tillögur aš ófrįvķkjanlegum reglum um neytendakaup og neytendavernd eins og įšur hefur veriš drepiš į. Mį aš žvķ er Danmörk
varšar vķsa til Betęnkning om forbrugerköb nr. 845/1978og hvaš Svķžjóš višvķkur til
greinargeršar ķ SOU 1976:66. Ķ Svķžjóš voru įriš 1973 sett lög um neytendakaup. Ķ Noregi
var įriš 1974 gerš breyting į norsku kaupalögunum sem ašallega fólst ķ žvķ aš żmis įkvęši
laganna voru gerš ófrįvķkjanleg ķ neytendakaupum, nema žar sem undanžįgan var
neytandanum til hagsbóta. Ķ Finnlandi voru sett sérstök lög um neytendavernd įriš 1978, og
dönsku tillögurnar um nżjar reglur ķ neytendakaupum voru eins og fyrr segir lögfestar įriš
1979 meš žeim hętti aš bętt var nżjum kafla um neytendakaup viš kaupalögin frį 1906.
5.3. Skipun sérfręšinganefndar įriš 1980. Eftir samžykkt SŽ-samningsins um alžjóšleg lausafjįrkaup 11. aprķl 1980 varš um žaš
sammęli mešal norręnna rķkja aš hefja skyldi į nżjan leik endurskošun norręnu
kaupalaganna. Į fundi norręnna dómsmįlarįšherra sem haldinn var ķ Helsinki 10. jśnķ 1980,
var komiš į laggirnar samnorręnum vinnuhópi sem fékk žaš verkefni aš kanna möguleika
žess aš setja samręmd kaupalög fyrir Danmörku, Noreg, Svķžjóš og Finnland.
Vinnuhópurinn fékk einnig žaš verkefni aš kanna afstöšu norręnu landanna til SŽ-
samningsins. Ķ vinnuhópnum įttu sęti žrķr fulltrśar frį Danmörku, žrķr frį Finnlandi, žrķr frį
Svķžjóš, en fjórir fulltrśar frį Noregi, auk įheyrnarfulltrśa frį Ķslandi, sem tóku žįtt ķ starfi
vinnuhópsins um nokkurt skeiš frį įrinu 1982, en žó ekki samfellt. Ķ tengslum viš starf
norręna vinnuhópsins voru settir upp vinnuhópar ķ hinum einstöku löndum, ž.e. ķ Danmörku,
Noregi, Svķžjóš og Finnlandi.
Į fundi vinnuhópsins ķ Helsinki, sem haldinn var 12.13. nóvember 1980, var gengiš frį
skżrslu til dómsmįlarįšherra landanna žar sem įkvešiš var aš męla meš žvķ aš norręnu
löndin geršust ašilar aš SŽ-samningnum. Jafnframt var męlt meš žvķ aš geršur yrši fyrirvari
varšandi II. hluta samningsins um samningsgeršina, og var SŽ-samningurinn meš žessum
fyrirvörum undirritašur af Danmörku, Finnlandi, Noregi og Svķžjóš 26. maķ 1981. Ķ skżrslu
vinnuhópsins kom einnig fram aš ęskilegt vęri aš setja samnorręn kaupalög sem yršu ķ
samręmi viš SŽ-samninginn, en til žess žyrfti lengri tķma. Skżrsla vinnuhópsins var til
umfjöllunar į fundi dómsmįlarįšherra Noršurlanda sem haldinn var ķ Ósló 25. nóvember
1980. Žar var samžykkt aš vinnuhópurinn skyldi halda įfram starfi sķnu og semja frumvarp
til nżrra samnorręnna kaupalaga. Vinnuhópurinn hélt ķ framhaldi af žessu allmarga fundi,
og kom žaš ķ hlut Finnlands aš halda utan um vinnuna, ž.m.t. aš sjį um samningu
greinargeršar meš frumvarpinu, en ķ žeim efnum var haft nįiš samband viš fulltrśa annarra
rķkja ķ vinnuhópnum. Vinnuhópurinn hélt sķšasta fund sinn ķ Helsinki 29.30. október 1984,
og voru tillögur aš nżjum kaupalögum eins og įšur segir lagšar fram og kynntar ķ
samnorręnu nefndarįliti, NU 1984:5.
Norręni vinnuhópurinn athugaši žaš gaumgęfilega hvaša įhrif reglur SŽ-samningsins
frį 1980 ęttu aš hafa į efni nżrra norręnna kaupalaga. M.a. var um žaš rętt hvort ekki vęri
hęgt aš hafa norręnu kaupalögin svo samhljóša aš ónaušsynlegt vęri aš lögtaka SŽ-
samninginn sérstaklega. Nżjum norręnum kaupalögum var samkvęmt žessu sjónarmiši
ętlaš aš vera allt ķ senn žjóšleg, samnorręn og alžjóšleg. Žaš reyndist hins vegar ekki létt
aš hrinda hugmyndum um margžętt ešli norręnna kaupalaga ķ framkvęmd, enda hefur SŽ-
samningurinn aš geyma żmis įkvęši sem ekki falla aš norręnum višhorfum į sviši
kauparéttar. Stašan var ķ reynd sś, ef lögtaka įtti norręn kaupalög sem einnig skyldu gilda
um alžjóšleg kaup, aš ķ slķkum lögum hefši žurft aš gera margvķslegar undantekningar sem
giltu ašeins ķ alžjóšlegum kaupum, en žęr undantekningar hefšu aš mati margra gert lögin óžarflega flókin ķ allri framsetningu. Viš žetta bęttist aš fram kom ósk frį samtökum
norręnna atvinnurekenda žess efnis aš samningurinn yrši stašfestur ķ heild sinni, en til
grundvallar žeirri afstöšu lį žaš sjónarmiš aš mun aušveldara vęri fyrir višskiptaašila aš
įtta sig į įkvęšum samningsins ef samningurinn vęri lögtekinn į žann hįtt, auk žess sem
slķk ašferš vęri hagkvęmari meš tilliti til alžjóšlegra višskipta.
5.4. Įrangurinn af starfi norręna sérfręšingahópsins sem skipašur var įriš 1980. Ķ Finnlandi og Svķžjóš varš nišurstašan sś aš sett voru sérstök lög sem gilda žegar um
alžjóšleg kaup er aš ręša og byggjast žau į SŽ-samningnum. Samhliša voru sett ķ žessum
löndum önnur sjįlfstęš lög sem gilda žegar um kaup innlendra ašila er aš ręša. Finnsku
kaupalögin eru nr. 355 frį 27. mars 1987, og sęnsku lögin voru samžykkt 30. maķ 1990, birt
6. september 1990 og öšlušust gildi 1. janśar 1991. Ķ Danmörku voru einnig sett sérstök lög
sem gilda žegar um alžjóšleg kaup er aš ręša, ž.e. International köbelov, 1988-12-07-L.
733. Ķ Danmörku hefur hins vegar veriš frestaš gildistöku almennra (žjóšlegra) kaupalaga,
og bśa Danir žvķ enn viš kaupalögin frį 1906 žegar um kaup innlendra ašila er aš ręša. Ķ
Noregi voru hins vegar lögtekin kaupalög sem eru ķ senn bęši žjóšleg og alžjóšleg, ž.e. Lov
om kjöp av 13. mai 1988 nr. 27. En meš žeim frįvikum, sem hér voru nefnd, leitašist
norręni vinnuhópurinn viš, aš svo miklu leyti sem unnt var, aš samręma norręn kaupalög
SŽ-samningnum. Ķ Danmörku var enn fremur skošaš ķ žessu sambandi hvort sérreglur um
neytendakaup ętti aš fella inn ķ nż samnorręn kaupalög eša hvort setja ętti um žau sjįlfstęš
neytendakaupalög. Kosturinn viš sjįlfstęš lög žótti sį aš aušveldara vęri fyrir neytendur
og ašra aš fį yfirlit yfir reglurnar meš žeim hętti. Ókosturinn vęri hins vegar sį aš sérstök
neytendakaupalög hefšu óhjįkvęmilega aš geyma margar endurtekningar į įkvęšum
almennra kaupalaga. Nišurstašan varš sś aš frestaš var gildistöku nżrra kaupalaga en bętt
inn ķ gildandi lög įkvęšum um neytendakaup. Noregur valdi į hinn bóginn žį leiš aš fella
reglurnar um neytendakaup ķ almennu kaupalögin, en Finnland og Svķžjóš halda žessu
tvennu ašskildu eins og įšur er fram komiš ķ athugasemdum žessum.
Frumvarp til nżrra norręnna kaupalaga įsamt greinargerš var birt ķ samnorręnni
greinargerš, ž.e. NORDISKA KÖPLAGAR, NU 1984:5. Eftir śtgįfu nefndarįlitsins var žaš
til umfjöllunar hjį mörgum stofnunum og hagsmunaašilum ķ Danmörku, Noregi, Svķžjóš og
Finnlandi. Į grundvelli athugasemda sem bįrust gerši norręni vinnuhópurinn żmsar
breytingar į upphaflegum tillögum sķnum. Įrangurinn varš sķšan sį, eins og įšur segir, aš
ķ Finnlandi voru almenn kaupalög lögtekin į žessum grundvelli įriš 1987, ķ Noregi įriš 1988
og ķ Svķžjóš įriš 1990, en Danmörk og Ķsland hafa enn ekki gert breytingar į sķnum
kaupalögum. Eftir aš samningu norręna nefndarįlitsins lauk rįšgeršu Danir aš setja nż
kaupalög ķ anda hins norręna samstarfs ekki seinna en į žinginu 199293, en af žvķ varš
ekki. Įstęšur žess drįttar, sem varš ķ Danmörku, er fyrst og fremst aš rekja til žess aš um
žaš leyti sem vinnu viš samnorręna nefndarįlitiš lauk įkvaš framkvęmdastjórn ESB aš
leggja fram tillögu aš tilskipun sem varšar neytendakaup, ž.e. Directive of the European
Parliament and of the Council on the sale of consumer goods and associated guarantees.
Danmörk var į žessum tķma eina rķkiš į Noršurlöndum sem įtti ašild aš ESB, og var žvķ žar
ķ landi įkvešiš aš doka viš meš setningu nżrra kaupalaga og bķša eftir nżrri tilskipun um
žetta efni sem enn hefur ekki veriš sett.
6. Meginatriši ķ įliti samnorręna vinnuhópsins, sbr. NU 1984:5.
6.1. Almennt um norręna nefndarįlitiš. Ķ tillögum sķnum byggši norręni vinnuhópurinn, sem skipašur var įriš 1980, aš hluta til
į SŽ-samningnum og žeim tillögum til nżrra norręnna kaupalaga sem settar höfšu veriš
fram į įrinu 1976. Eftir fremsta megni var reynt aš nį samręmi ķ löggjöf žeirra rķkja sem
ašild įttu aš vinnuhópnum, og varš samkomulag um öll helstu efnisatriši nżrra kaupalaga
žótt ekki nęšist žaš markmiš aš koma fram meš tillögur um lagafrumvörp sem vęru ķ öllu
tilliti efnislega samręmd. Vinnuhópurinn lagši einnig mikla įherslu į samręmi ķ
framsetningu efnisįkvęšanna, ž.e. aš um sama įlitaefniš vęri fjallaš ķ sömu greinum
frumvarpanna, ž.e. aš žau vęru parallell, og tókst žaš aš mestu. Žó eru nokkur frįvik frį
žessu ķ danska frumvarpstextanum, en hvaš norska textann varšar eru einungis frįvik hvaš
varšar reglur 56. og 57. gr., ž.e. varšandi afhendingu ķ įföngum og um skašabętur.
Tillögur vinnuhópsins til samnorręnna kaupalaga, sbr. NU 1984:5, fólu ķ sér nokkur
frįvik frį žįgildandi reglum norręns kauparéttar, bęši hvaš varšar form og efni. Žar var
m.a. gert rįš fyrir žvķ aš afnuminn yrši munurinn į tegundarkaupum og einstaklega
įkvešnum kaupum. Ķ finnsku, norsku og sęnsku frumvarpstextunum voru aš auki sérstakar
reglur fyrir hvert land varšandi skašabótaįbyrgš seljanda, um rétt kaupanda til riftunar og
um rétt hans til aš krefjast nżrrar afhendingar ķ pöntunarkaupum. Ķ frumvarpi vinnuhópsins
var einnig lagt til aš afnuminn yrši munurinn į almennum kaupum og verslunarkaupum žótt
viš tślkun żmissa reglna frumvarpsdraganna skyldi eigi aš sķšur heimilt aš taka tillit til žess
hvort ašilar samnings störfušu aš višskiptum ešur ei. Ķ samanburši viš žįgildandi rétt var
žaš nżmęli ķ norska frumvarpstextanum aš settar voru sérstakar reglur um vanefndir
aukaskyldna af hįlfu seljanda og kaupanda. Einnig var žar gert rįš fyrir żmsum nżjum
reglum, m.a. um višbótarfresti og réttarįgalla, og almennri reglu um mildun įbyrgšar og um
kröfur į hendur fyrri söluašila. Skašabótareglum var auk žess breytt meš hlišsjón af
fyrirmynd śr fyrrgreindum SŽ-samningi.
Žótt efnisreglurnar vęru ķ ašalatrišum žęr sömu ķ norręnu frumvarpstextunum hafši
norska frumvarpiš eigi aš sķšur aš geyma sérlausnir um żmis atriši sem ekki var aš finna ķ
frumvarpstextum hinna landanna. Žetta byggšist m.a. į žvķ aš norska frumvarpinu var ętlaš
gilda ķ alžjóšlegum kaupum, og er žeirri stefnu einnig fylgt ķ frumvarpi žvķ sem hér liggur
fyrir. Ķ norska frumvarpinu var žvķ meiri žörf į fyllri samręmingu viš įkvęši SŽ-
samningsins en ķ frumvörpum hinna landanna. Ķ norska frumvarpinu var farin sś leiš aš
leggja til reglur į einstökum svišum sem voru ķtarlegri og fyllri en ķ hinum frumvörpunum.
Ķ žessu fólst žó ekki aš frumvörpin vęru ķ raun ólķk, heldur var fyrst og fremst um žaš aš
ręša aš settar voru fram reglur um żmis atriši sem ella hefši žurft aš komast aš nišurstöšu
um meš tślkun, en hin frumvörpin létu ósagt um. Dęmi žessa mį ķ frumvarpi žvķ, sem hér
liggur fyrir og fylgir hinni norsku fyrirmyndi, m.a. sjį ķ 2. mgr. 12., 17., 2. mgr. 22., 3. mgr.
22., 2. mgr. 25., 3. mgr. 29., 3. mgr. 36., 2. mgr. 38., 2. mgr. 44., 3. mgr. 54., 3. mgr. 58., 2.
mgr. 66., 2. mgr. 71., 2. mgr. 72. og 87. gr., og vķsast til nįnari skżringa um žessi atriši ķ
athugasemdum viš hinar tilvitnušu greinar.
6.2. Nįnar um norręnu tillögurnar. Ķ I. kafla norska frumvarpstextans eru įkvęši um gildissviš nżrra kaupalaga, og žar
kemur fram aš lögin skuli gilda um kaup og skipti. Žar er einnig į žvķ byggt aš til višbótar
žvķ aš gilda um kaup į almennu lausafé skuli lögin enn fremur gilda um kaup į kröfum og
öšrum réttindum, en fasteignakaupum er haldiš utan viš umfjöllunina. Dönsku og norsku frumvörpin nį og til neytendakaupa. Ķ Svķžjóš eru hins vegar ķ gildi sérstök lög sem gilda um
žaš efni, og ķ Finnlandi eru ķ gildi sérstök lög um neytendavernd sem gilda ķ
neytendakaupum, og hefur įšur veriš gerš grein fyrir žessum atrišum. Ķ norska frumvarpinu
var, eins og įšur hefur veriš rakiš, einnig į žvķ byggt aš lögin gildi ķ alžjóšlegum kaupum
sem SŽ-samningurinn nęr til, en slķk įkvęši var hins vegar ekki aš finna ķ frumvarpstextum
Dana, Svķa og Finna. Ķ tillögum vinnuhópsins var gert rįš fyrir aš kaupalögin skyldu vera
frįvķkjanleg. Ķ dönsku og norsku frumvarpstextunum var hins vegar į žvķ byggt aš flest
įkvęšin vęru ófrįvķkjanleg ķ neytendakaupum.
Ķ II. kafla norska frumvarpsins voru reglur um afhendingu söluhlutar, og voru žau įkvęši
ķ öllum ašalatrišum ķ samręmi viš žįgildandi norręnan rétt. Žó var gert rįš fyrir breytingu
į žeim reglum žįgildandi réttar, aš reglunum um stašarkaup skyldi einnig beita, žótt hlutur
vęri afhentur utan stašarins, ef afhendingin įtti sér staš innan žess svęšis, žar sem seljandi
venjulega afhendir slķkan hlut. Aš auki voru sérreglur um neytendakaup, sbr. 4. mgr. 7. gr.
Um įhęttuskipti var fjallaš ķ III. kafla frumvarpstextanna, og voru žeir kaflar ķ ašalatrišum
ķ samręmi viš įkvęši žįgildandi réttar. Jafnframt var gert rįš fyrir sérreglu um įhęttuskipti
ķ neytendakaupum žegar söluhlutur ferst af tilviljun, sbr. 2. mgr. 13. gr. Ķ IV. kafla voru
reglur um eiginleika söluhlutar, galla o.fl. Meginreglan var sś aš söluhlutur skyldi hafa žį
eiginleika til aš bera sem samningurinn gerši rįš fyrir. Aš auki voru reglur um žaš hvaš
teldist galli žegar gefnar eru misvķsandi upplżsingar eša žegar seljandi vanrękir
upplżsingaskyldu sķna. Žį voru reglur um žaš hvaš teldist vera réttarlegur įgalli.
Reglur um heimildir kaupanda ķ tilefni vanefnda af hįlfu seljanda voru ķ V. kafla. Fyrstar
komu reglur um afleišingar greišsludrįttar af hįlfu seljanda. Kaupandi skyldi žį geta vališ
milli žess annars vegar aš krefjast efnda og žess hins vegar aš rifta kaupum. Aš auki skyldi
kaupandi geta krafist skašabóta. Kaupandi skyldi einnig geta beitt žessum śrręšum, eftir žvķ
sem viš gęti įtt, varšandi vanefndir seljanda į aukaskyldum, t.d. vegna vanefnda seljanda
į žvķ aš setja hlut upp eša vįtryggja hann. Rétturinn til žess aš krefjst efnda gilti ekki ef um
var aš ręša hindrun sem seljandi gat ekki yfirunniš. Sama skyldi einnig gilda ef um vęri aš
ręša tilvik žar sem efndir hefšu ķ för meš sér mikiš óhagręši eša ótilhlżšilegan kostnaš ķ
samanburši viš efndahagsmuni kaupanda. Žótt ekki vęri fullnęgt skilyršum kaupanda til
žess aš krefjast efnda gat hann krafist skašabóta.
Žaš skyldi vera meginregla aš kaupandi gęti žvķ ašeins rift aš greišsludrįttur hefši ķ för
meš sér verulega vanefnd į samningsskyldunum. Žvķ til višbótar mętti krefjast riftunar ef
efndir hefšu ekki fariš fram innan hęfilegs tķma frį įkvešnum višbótarfresti sem kaupandi
hefši sett. Aš auki skyldu gilda sérreglur um riftun ķ pöntunarkaupum. Seljandi skyldi vera
bótaskyldur ef hann sannaši ekki aš um vęri aš ręša greišsludrįtt sem rekja mętti til
hindrunar sem hann gat ekki yfirunniš og atvik vęru meš žeim hętti aš ekki vęri meš
sanngirni hęgt aš ętlast til aš hann hefši haft žau ķ huga viš samningsgerš eša gęti losnaš
undan eša yfirunniš afleišingarnar af. Įkvęšiš įtti sér fyrirmynd ķ 79. gr. SŽ-samningsins
um undanžįgu įbyrgšar. Ef greišsludrįtt var aš rekja til žrišja manns, sem seljandi hefši ķ
heild eša aš hluta fališ aš efna samninginn, var seljandinn laus śr įbyrgš ef
greišsludrįtturinn var utan žess sem seljandinn og žrišji mašur gįtu rįšiš viš. Samkvęmt
norska frumvarpstextanum įtti žetta žó ekki viš um įbyrgš seljanda į almennum
undirafhendingarašila (underleverandör). Įbyrgš seljanda ķ slķkum tilvikum skyldi fara eftir
hinni almennu stjórnunarreglu (kontrollansvarsregel). Lagt var til aš stjórnunarreglan vęri
sveigjanleg, og viš beitingu hennar skyldi heimilt aš taka tillit til mismunandi ešlis
kaupsamninga. Gert var rįš fyrir aš slķk stjórnunarįbyrgš seljanda vęri strangari eftir žvķ sem tegundareinkenni skyldunnar yršu meiri. Ķ žessum kafla voru aš auki reglur um galla,
ž.m.t. skyldu kaupanda til žess aš rannsaka söluhlut, og um tilkynningar. Tilkynningu skyldi
senda innan hęfilegs tķma og ķ sķšasta lagi tveimur įrum eftir aš kaupandi móttók söluhlut.
Ef um galla var aš ręša gat kaupandi krafist śrbóta, ž.e. višgeršar og nżrrar afhendingar,
afslįttar og riftunar. Bóta fyrir annaš tjón varš einnig krafist.
Ķ samanburši viš žįgildandi rétt fólu tillögurnar aš žvķ er varšar rétt til śrbóta ķ sér
rżmkun aš žvķ leyti til aš žęr skyldu einnig gilda utan neytendakaupa. Žvķ var slegiš föstu
aš seljandinn skyldi bera kostnašinn af slķkum śrbótum, en seljandi skyldi žó eiga val um
žaš hvort hann vildi frekar bęta śr meš nżrri afhendingu. Um kaupanda gilti žaš aš hann
gat žvķ ašeins krafist nżrrar afhendingar aš gallinn vęri verulegur. Nżrrar afhendingar varš
heldur ekki krafist ef um var aš ręša hindrun sem leysti seljanda undan efndum eša um var
aš ręša hluti sem voru sérsnišnir fyrir kaupanda eša ašra einstaklega įkvešna hluti.
Kaupandi skyldi aš auki geta krafist afslįttar og riftunar. Riftunar yrši žó ašeins krafist aš
galli hefši ķ för meš sér verulega vanefnd. Um kröfur til skašabóta skyldi sś meginregla
gilda aš seljandi vęri bótaskyldur ef hann sannaši ekki aš įstęšur galla vęri aš rekja til
atvika sem hann gat ekki rįšiš viš. Um pöntunarkaup og ašra įlķka einstaklega įkvešna hluti
skyldi hins vegar ekki gilda eins ströng regla. Ķ slķkum tilvikum vęri seljandi ekki įbyrgur
ef hann sannaši aš galla vęri ekki aš rekja til mistaka eša vanrękslu af hans hįlfu. Aš auki
voru reglur um žaš aš žrįtt fyrir eiginleika söluhlutar vęri hęgt aš krefjast skašabóta ef
söluhlutur var ekki ķ samręmi viš žaš sem ętla mįtti aš heitiš hefši veriš og einnig žegar
upplżsingaskylda hafši veriš vanrękt. Einnig voru reglur um skašabótaįbyrgš seljanda
vegna mistaka eša vanrękslu viš śrbętur.
Sérstakar reglur voru ķ tillögunum um heimildir kaupanda žegar um var aš ręša
réttarįgalla, réttindi žrišja manns og ašra žess hįttar įgalla į efndum af hįlfu seljanda.
Reglurnar um réttarįgalla voru vķštękari en reglur žįgildandi réttar sem einvöršungu
fjöllušu um skašabótaįbyrgš vegna upprunalegrar og algjörrar vanheimildar. Ef um
réttarįgalla var aš ręša skyldi kaupandi ķ öllum ašalatrišum geta gert sömu kröfur og žegar
um galla var aš ręša. Ķ slķku tilviki gilti hin fortakslausa tveggja įra regla žó ekki. Ef galli
var til stašar žegar viš samningsgerš gat grandlaus kaupandi aš auki krafist skašabóta įn
tillits til žess hverjar įstęšur voru fyrir gallanum. Žegar um annars konar réttindi žrišja
manns var aš ręša, t.d. höfundarrétt og önnur hugverkaréttindi, giltu sömu reglur og um
réttarįgalla ef frį eru taldar reglurnar um hina ströngu bótaįbyrgš. Bóta yrši hér krafist
samkvęmt almennum reglum um įbyrgš į göllum. Um ašra įgalla į efndum seljanda, ž.e.
brot į nokkrum aukaskyldum, gilti sś regla aš reglurnar um galla skyldu gilda, svo langt sem
žęr nęšu. Aš lokum voru ķ žessum kafla tillagnanna įkvęši um heimild kaupanda til žess
aš halda eigin greišslu ķ tilefni af vanefndum seljanda, og reglur um vanefndir sem snerta
hluta greišslu og žaš tilvik žegar afhent er smįtt og smįtt.
Ķ VI. kafla voru įkvęši um skyldur kaupanda. Ķ upphafi var aš finna įkvęši um fjįrhęš
kaupveršs.Žar var meginvišmišunin sś aš kaupandi skyldi greiša gangverš hlutarins ef ekki
hafši veriš samiš um annaš. Ef ekki vęri um gangverš aš ręša skyldi kaupandi greiša žaš
verš sem sanngjarnt teldist meš tilliti til tegundar hlutar og gęša, veršlista seljanda og atvika
aš öšru leyti. Aš auki voru reglur um greišslu kaupveršsins og skyldu kaupanda til aš veita
söluhlut vištöku. Ķ VII. kafla voru reglur um heimildir seljanda ķ tilefni vanefnda af hįlfu
kaupanda. Samkvęmt žeim reglum gat kaupandi vališ milli žess annars vegar aš krefjast
efnda og hins vegar žess aš rifta kaupunum. Aš auki skyldi seljandi geta krafist skašabóta
fyrir žaš tjón sem hann hefši oršiš fyrir. Žessar reglur voru sameiginlegar fyrir žau tilvik žegar kaupandi vanefndi greišsluskyldu sķna og ašrar skyldur, t.d. žį skyldu aš veita hlut
vištöku. Heimild seljanda til žess aš krefjast beinna efnda įtti žó einungis viš um skyldu
kaupanda til greišslu kaupveršs. Rétturinn til žess aš krefjast enda féll žó brott žegar um var
aš ręša truflanir ķ samgöngum og greišsluašferšumeša ašrar truflanir sem kaupandi fékk
ekki rįšiš viš. Réttur seljanda til aš rifta var hįšur žvķ skilyrši aš vanefnd vęri veruleg.
Riftunarśrręšinu skyldi aš auki hęgt aš beita žegar kaupveršiš var ekki greitt eša hlut var
ekki veitt vištaka innan hęfilegs višbótarfrests. Rétt eins og samkvęmt žįgildandi rétti
skyldi riftun aš meginstefnu til ekki beitt žegar kaupandi hefši žegar veitt hlut vištöku. Ķ VII.
kafla voru einnig įkvęši um afpöntun hlutar sem bśa skyldi til fyrir seljanda eša honum
śtvegašur. Afpöntun gat leitt til žess aš seljanda bęri aš hętta vinnu sinni aš gerš hlutar.
Hann gat į hinn bóginn krafist skašabóta fyrir tjón sitt samkvęmt almennum reglum. Sem
dęmi um tilvik utan žess sem seljandi fengi rįšiš viš var žaš nefnt žegar samgöngur teppast
eša stöšvun veršur ķ greišslumišlun. Aš lokum voru ķ žessum kafla įkvęši sem voru nż ķ
samanburši viš žįgildandi rétt. Žaš voru įkvęši um skyldu seljanda til žess aš sérgreina
hluti (spesifikation) ef kaupandi lét slķkt hjį lķša.
Ķ VIII. kafla tillagnanna voru sameiginlegar reglur um fyrirsjįanlegar vanefndir,
greišslužrot o.fl. Žar var męlt fyrir um heimildir samningsašila til žess aš halda eigin
greišslu ef ętla mįtti aš gagnašili mundi ekki efna verulegan hluta af sķnum skyldum, t.d.
vegna žverrandi greišslugetu. Samningsašili skyldi einnig geta rift kaupum ķ tilefni
fyrirsjįanlegra vanefnda. Ķ norska frumvarpstextanum voru aš auki ķtarleg įkvęši um žaš
aš hvaša marki žrotabś gjaldžrota samningsašila hefši rétt til aš ganga inn ķ
kaupsamninginn. Reglur um framkvęmd og réttarįhrif riftunar voru ķ IX. kafla
frumvarpstextanna. Meginsjónarmišiš var žaš aš rétturinn til riftunar og nżrrar afhendingar
glatašist ef kaupandi gęti ekki skilaš hlut ķ sama įstandi og magni. Žar var hins vegar lögš
til sś nżja regla mišaš viš žįgildandi rétt aš kaupandinn glataši žrįtt fyrir žetta ekki
framangreindum rétti sķnum ef hann bętti seljanda žį veršmętisrżrnun sem oršiš hafši į
hlut. Ķ X. kafla voru įkvęši um fjįrhęš skašabóta og vexti. Reglurnar um fjįrhęš skašabóta
og śtreikning žeirra voru nįkvęmari en reglur žįgildandi réttar. Ķ norska frumvarpstextanum
var aš auki löglķkindaregla um žaš hvaš telja bęri óbeint tjón ef fyrirvari hafši veriš geršur
um slķkt tjón. Lagt var til aš lögfestar yršu reglur um skyldu samningsašila til žess aš draga
śr tjóni sķnu žegar hann sęi fyrir vanefnd af hįlfu gagnašila. Aš auki voru reglur um
takmörkun bótaįbyrgšar žegar skašabętur hefšu viš mat į ašstęšum sérstaklega ķžyngjandi
įhrif į hagsmuni ašila. Vexti skyldi greiša ķ samręmi viš almennar reglur vaxtalaga.
Ķ XI. kafla voru įkvęši um skyldu til umönnunar. Žar var m.a. kvešiš į um rétt
umönnunaršila til skašabóta vegna śtgjalda sinna, og skyldi ķ žeim efnum gilda ströng
hlutlęg bótaregla. Til tryggingar skašabótum var męlt fyrir um haldsrétt ašila ķ söluhlut. Aš
auki voru reglur um heimildir umönnunarašila til žess aš selja hlut og framkvęma ašrar
rįšstafanir varšandi hlutinn. Tillögurnar voru ķ öllum ašalatrišum ķ samręmi viš įkvęši
žįgildandi réttar.
Ķ XII. kafla voru reglur um arš og annan afrakstur af söluhlut. Voru reglurnar ķ öllum
ašalatrišum ķ samręmi viš įkvęši žįgildandi réttar. Ķ XIII. kafla voru tiltekin almenn
įkvęši um žaš hvor samningsašila skyldi bera įhęttuna af sendingu tilkynninga. Jafnframt
voru įkvęši um žaš, hvaš skyldi telja atvinnustöš ašila žegar žaš skipti mįli samkvęmt
reglum frumvarpstextanna.
Ķ XIV. kafla norska frumvarpstextans voru įkvęši um kröfur į hendur fyrri söluliš, sbr.
įkvęši 84.86. gr. Slķka reglur var ekki aš finna frumvarpstextum hinna landanna. Hin almenna regla byggšist į žvķ aš kaupandi gęti gert kröfu į hendur fyrri söluašila aš žvķ
tilskildu aš seljandi gęti gert slķka kröfu gildandi. Kröfuna varš aš setja fram innan hęfilegs
tķma frį žvķ aš uppvķst varš um gallann og ķ sķšasta lagi innan žeirra tilkynningarfresta sem
giltu ķ skiptum framseljanda og fyrri sölulišar. Ķ neytendakaupum skyldi kaupandi aš auki
geta boriš fram kröfu į hendur fyrri višskiptasöluašila ķ nokkuš rżmra męli en almennt gilti.
Žeim rétti yrši seljandi ekki sviptur meš įkvęšum ķ samningi. Ķ višskiptum milli neytenda
skyldi kaupandi hafa samsvarandi rétt og neytendakaupandi hefši gagnvart fyrri söluašila
til aš gera kröfu gildandi gagnvart fyrri söluašila.
Ķ XV. kafla ķ norska frumvarpsins voru sem fyrr segir įkvešnar sérreglur um alžjóšleg
kaup sem įttu sér fyrirmynd ķ SŽ-samningnum og voru naušsynleg svo aš lögunum yrši
einnig beitt ķ alžjóšlegum kaupum. Žau įkvęši skyldu hins vegar ekki gilda ķ žjóšlegum
kaupum og heldur ekki ķ norręnum kaupum.
7. Nįnar um efni frumvarps til nżrra ķslenskra kaupalaga.
7.1. Almenn atriši. Frumvarp žaš, sem hér liggur fyrir, byggist ķ meginatrišum į žeim tillögum til nżrra
norręnna kaupalaga sem birtar voru ķ hinu samnorręna nefndarįliti, NU 1984:5, og gerš er
grein fyrir ķ 6. kafla hér aš framan. Žar sem leišir skildi ķ hinum norręnu tillögum meš
einstökum rķkjum hefur aš meginstefnu til veriš fylgt žeirri leiš sem Noršmenn völdu. Žaš
felur ķ ašalatrišum ķ sér tvennt: Ķ fyrsta lagi eru įkvęši um neytendavernd ķ kaupalögunum
sjįlfum, en ekki ķ sjįlfstęšum lögum um žaš efni. Ķ öšru lagi felst ķ žessu aš almennar
kauparéttarreglur, byggšar į hinum samnorręna grundvelli, hafa veriš ašlagašar įkvęšum
SŽ-samningsins eftir žvķ sem kostur er žótt einnig sé aš finna ķ frumvarpinu sérįkvęši sem
eingöngu eiga aš gilda ķ alžjóšlegum kaupum.
Norręnu rķkin byggja į tvķešli žjóšaréttar og landsréttar. Ķ žvķ felst aš reglur
žjóšaréttarins verša ekki sjįlfkrafa landslög ķ hefšbundnum skilningi, heldur žarf aš lögfesta
reglurnar samkvęmt reglum stjórnskipunarréttarins. Lögleišing žjóšréttarreglna ķ landsrétt
getur ašallega gerst meš tvennu móti. Annars vegar meš svonefndri ašlögun (transformation)
sem felst ķ žvķ aš žjóšréttarreglan er umskrifuš ķ žau lög sem samžykkt eru hverju sinni.
Hins vegar getur žetta gerst meš beinni lögleišingu (inkorporation), en ķ žvķ felst aš sett eru
stutt lög sem hafa nįnast žann eina tilgang aš vķsa ķ viškomandi žjóšréttarsamning, en hann
hefur aftur aš geyma efnisreglur žęr sem lögfesta skal. SŽ-samningurinn gerir engar kröfur
um žaš til ašildarrķkja sinna hvernig hann skuli geršur aš lögum landsins.
Ķ norręna vinnuhópnum voru eins og įšur segir skiptar skošanir um žaš į sķnum tķma
hvernig SŽ-samningurinn skyldi leiddur ķ landslög. Noršmenn héldu žvķ fram aš žaš skyldi
gert meš ašlögun, enda er fyrir žvķ rķk hefši ķ Noregi, en hin norręnu rķkin töldu réttara aš
gera žaš meš beinni lögleišingu. Hér į Ķslandi er eins og ķ Noregi rķk hefš fyrir žvķ aš ašlaga
žjóšréttarsamninga ķslensku lögum žegar žeir eru į annaš borš lögteknir žótt frį žvķ séu aš
vķsu žó nokkrar undantekningar, og nęgir ķ žeim efnum aš vitna til 7. gr. meginmįls EES-
samningsins. Meš žetta ķ huga og žį stašreynd aš hinn almenni borgari į almennt mun
aušveldara meš aš tileinka sér alžjóšlegar reglur, ef žęr eru ašlagašar innlendum lögum,
er ķ frumvarpi žessu į žvķ byggt aš efnisįkvęši SŽ-samningsins verši ašlöguš almennum
kaupalögum. Veršur aš telja žį ašferš aš öllu leyti einfaldari til yfirlits og ķ framkvęmd. Žį
ber og aš hafa ķ huga ķ žessu sambandi aš ęskilegt er aš sem mest samręmi sé į milli
žjóšlegra og alžjóšlegra reglna į sviši lausafjįrkaupa. Įstęšan er m.a. sś aš žeir sem
višskipti stunda geta žį fremur reitt sig į aš sömu eša svipašar reglur gildi aš meginstefnu til um sömu réttaratrišin hvort sem žau gerast į innlendum eša erlendum vettvangi. Žį skal
og bent į aš SŽ-samningurinn felur ķ sér įkvešna mįlamišlun milli ólķkra višhorfa žeirra
rķkja sem aš honum standa, og veršur žvķ aš telja aš ašlögun sé betur til žess fallin aš
tryggja naušsynlegt samręmi ķ žessum efnum.
Lög um lausafjįrkaup nr. 39/1922 gilda hvorki um fasteignakaup né um hśsagerš og
önnur mannvirki į fasteign, og breytir frumvarp žetta žvķ ekki, sbr. 1. og 2. gr. žess.
Frumvarp žetta gerir ekki rįš fyrir žvķ aš kaupalögum verši beitt um skašsemisįbyrgš, ž.e.
skašabótaįbyrgš framleišanda og dreifingarašila į tjóni sem hlżst af įgalla į vöru sem žeir
hafa framleitt eša dreift. Ķ žeim efnum gilda lög nr. 25/1991, en vissulega geta įvallt komiš
upp tilvik žar sem įhorfsmįl er hvort beitt skuli įkvęšum žeirra laga eša almennra
kaupalaga, og er žaš hlutverk dómstóla aš draga nįnari markalķnur ķ žeim efnum.
Lög nr. 39/1922 eru frįvķkjanleg, og veršur žaš einnig meginregla nżrra kaupalaga ef
frumvarp žetta veršur aš lögum. Frį žvķ er žó undantekning aš žvķ er neytendakaup varšar,
en žar er heimildin til aš vķkja frį įkvęšum laganna mjög takmörkuš. Ķ gildandi lögum er
ekki aš finna sérstök įkvęši um neytendakaup, en ķ frumvarpi žessu er į žvķ byggt aš lögin
gildi um neytendakaup meš žeim frįvikum, sem žar koma fram. Er nįnari grein gerš fyrir
žeim frįvikum ķ skżringum viš einstakar greinar.
Ķ gildandi lögum um lausafjįrkaup er vķša geršur greinarmunur į einstaklega įkvešnum
kaupum og tegundarkaupum, m.a. aš žvķ er skašabętur varšar. Telja veršur aš žau rök, sem
į sķnum tķma lįgu til grundvallar žessari ašgreiningu, eigi ekki lengur viš, og žvķ er ķ
frumvarpi žessu frį žvķ horfiš aš gera žennan mun ķ lögum. Ašgreiningin getur žó haft
žżšingu ķ einstökum tilvikum, eins og nįnar veršur vikiš aš ķ skżringum viš einstakar
greinar. Ķ gildandi lögum er einnig greint į milli verslunarkaupa og almennra kaupa. Žau
kaup eru verslunarkaup sem gerast milli kaupmanna ķ verslunarrekstri žeirra eša ķ žįgu hans.
Sérreglur um verslunarkaup fela ķ sér strangara mat į żmsum svišum, m.a. aš žvķ er varšar
tilkynningar og rannsókn söluhlutar. Telja veršur aš žessi ašgreining gildandi laga hafi ekki
lengur viš rök aš styšjast, og er žvķ ekki į henni byggt ķ frumvarpinu. Hins vegar er įstęša
til aš greina į milli neytendakaupa og annarra kaupa, sbr. 4. gr. frumvarpsins. Žaš getur samt
sem įšur haft žżšingu ķ einstökum samböndum hvort um višskipti milli manna ķ
verslunarrekstri er aš ręša, t.d. aš žvķ er varšar tilkynningar, og veršur nįnar vikiš aš žessu
ķ skżringum viš einstakar greinar.
Hvorki er ķ gildandi lögum né öšrum lögum aš finna sérstök įkvęši sem gilda žegar um
alžjóšleg kaup er aš ręša. Śr žvķ er bętt meš įkvęši 5. gr. frumvarpsins, en žar kemur fram
aš nż kaupalög munu gilda um alžjóšleg kaup meš žeim sérreglum sem ķ lögunum felast,
sbr. einkum įkvęši XV. kafla. Lengst af höfšu kaupalög į Noršurlöndum engin įkvęši aš geyma um neytendakaup eša
neytendavernd. Samnorręn vinnuhópurinn, sem samdi NU 1984:5, hafši ekki umboš til aš
fjalla sérstaklega um neytendakaup ķ tillögum sķnum. Žvķ var einstökum löndum heimilt aš
fara sķnar eigin leišir ķ žeim efnum og įkveša hvar reglum um neytendakaup skyldi skipaš
ķ lög og hvert skyldi vera nįnara efni žeirra. Af žvķ leiddi aš ķ hinu samnorręna nefndarįliti
fylgdi hvert land sinni stefnu ķ žessum efnum.
Öll rķki į Noršurlöndum aš Ķslandi frįtöldu tóku į įttunda įratugnum upp ķ löggjöf sķna
viss ófrįvķkjanleg įkvęši žegar ķ hlut įttu neytendur og kaupmenn. Ķ Danmörku og Noregi
var sérstökum įkvęšum um žetta efni bętt ķ kaupalögin. Ķ Svķžjóš voru sett sérstök
neytendakaupalög, og ķ Finnlandi voru settar reglur um neytendavernd ķ almennum lögum
um žaš efni. Sś sérstaša, sem reglur um neytendakaup fengu meš žessum hętti, byggšist ekki į efni reglnanna, heldur lżsti hśn sér fyrst og fremst ķ žvķ aš óheimilt var aš vķkja frį
vissum reglum laganna neytendum til tjóns.
Danir og Noršmenn fóru žį leiš aš lįta kaupalagafrumvörp sķn gilda um neytendakaup,
og hafa žau aš geyma nokkrar sérreglur um žaš efni. Žar aš auki er stór hluti įkvęšanna
ófrįvķkjanlegur aš žvķ leyti sem frįvik eru neytendum til tjóns. Ķ finnska frumvarpinu er gert
rįš fyrir aš žaš gildi ķ neytendakaupum aš svo miklu leyti sem annaš leišir ekki af įkvęšum
ķ almennum lögum um neytendavernd. Ķ sęnska frumvarpinu er viš žaš mišaš aš um
neytendakaup séu sett sérstök lög žar sem viš tślkun og fyllingu sé litiš til almennra
kaupalaga.
Eins og įšur er komiš fram hefur sś stefna veriš mótuš ķ frumvarpi žessu aš lįta žaš
einnig nį til neytendakaupa. Öšru fremur réši žeirri nišurstöšu žaš sjónarmiš aš heppilegra
sé til yfirlits og glöggvunar fyrir hinn almenna borgara aš hafa lagareglur um almenn kaup
og neytendakaup ķ einum lagabįlki. Yfirsżnin geti į hinn bóginn glatast ef lagareglunum yrši
skipaš ķ mismunandi bįlka. Hins vegar mį velta žvķ fyrir sér hvort žaš sé ekki heppilegt
langtķmamarkmiš aš setja sérstök neytendakaupalög ef žróun į sviši Evrópuréttar stefnir ķ
žį įtt. Ekki žykir hins vegar rétt aš lįta endurskošun almennra kaupalaga bķša nišurstöšu
varšandi žį žróun.
7.2. Yfirlit um efni einstakra kafla frumvarpsins. Ķ I. kafla frumvarpsins (1.5. gr.) er fjallaš um gildissviš nżrra kaupalaga. Žar kemur fram
aš lögin gilda almennt um kaup lausafjįr, ž.m.t. ķ neytendakaupum. Žau gilda hins vegar ekki
fremur en gildandi lög um fasteignakaup, enda veršur žaš aš teljast višfangsefni sérstakrar
lagasetningar svo sem žróunin hefur oršiš meš öšrum žjóšum į Noršurlöndum. Kaflinn
hefur einnig aš geyma reglur um sviš laganna gagnvart samningum um vinnu og ašra
žjónustu, en rįšgert er af hįlfu išnašar- og višskiptarįšuneytisins aš leggja fram samhliša
frumvarpi žessu sérstakt lagafrumvarp um žjónustukaup. Ķ frumvarpi žessu er lagt til aš
lögin verši frįvķkjanleg, ž.e. annaš samiš eša annaš leišir af verslunarvenju eša annarri
venju. Ķ frumarpinu er žó gengiš śt frį žvķ aš ķ neytendakaupum verši ekki hęgt aš vķkja frį
įkvęšum laganna neytendum til tjóns. Žį er einnig lagt til aš kaupalögin gildi ķ alžjóšlegum
kaupum. Ķ žvķ felst, ef frumvarp žetta veršur aš lögum, aš įkvęši SŽ-samningsins verša
leidd ķ ķslenskan rétt meš ašlögun. Af žessari įstęšu er ķ XV. kafla frumvarpsins aš finna
įkvešnar sérreglur um alžjóšleg kaup, auk žess sem į öšrum stöšum ķ frumvarpinu er aš
finna sérreglur sem eingöngu gilda ķ alžjóšlegum kaupum. Sérreglurnar um alžjóšleg kaup
gilda ekki um kaup milli ašila ķ mismunandi rķkjum į Noršurlöndum.
ĶII. kafla frumvarpsins (6.11. gr.) eru reglur um afhendingu söluhlutar sem ķ ašalatrišum
eru ķ samręmi viš gildandi rétt. Reglurnar eru hins vegar nokkuš fyllri en ķ gildandi lögum,
og er nįnari grein gerš fyrir žvķ ķ athugasemdum viš einstakar greinar.
Reglur III. kafla frumvarpsins (12.16. gr.) fjalla um įhęttuna af söluhlut. Eins og ķ
gildandi rétti er žaš ašalreglan samkvęmt frumvarpinu aš įhęttan af žvķ aš söluhlutur ferst,
skemmist eša rżrnar af tilviljun flyst frį seljanda til kaupanda viš afhendinguna. Eigi aš
sķšur eru ķ kaflanum sérreglur um įkvešin tilvik, auk žess sem kaflinn hefur aš geyma
nokkuš af nżjum og fyllri reglum, og er nįnar aš žvķ vikiš ķ athugasemdum viš einstakar
greinar.
Ķ IV. kafla frumvarpsins (17.21. gr.) eru reglur um eiginleika söluhlutar, galla o.fl. Žar
kemur fram hvaša eiginleika söluhlutur skal hafa til aš bera og hvenęr galli telst vera til
stašar. Sérstakar reglur eru um įbyrgš seljanda į žeim upplżsingum sem hann gefur um hlutinn, um eiginleika hans og notkun. Auk žess hefur gaflinn aš geyma įkvęši um žżšingu
žess žegar hlutur er seldur ķ žvķ įstandi sem hann er eša meš öšrum įlķka fyrirvara af hįlfu
seljanda. Enn fremur eru įkvęši um skyldur kaupanda til aš rannsaka söluhlut og um žaš
tķmamark sem žżšingu hefur žegar žaš er metiš hvort galli er til stašar eša ekki. Ķ
ašalatrišum eru reglur kaflans svipašar reglum gildandi réttar um sama efni, en ķ
athugasemdum viš einstakar greinar eru nżmęli skżrš.
ĶV. kafla frumvarpsins (22.44. gr.) eru įkvęši um śrręši kaupanda vegna vanefnda
seljanda. Ašalreglan er sś aš kaupandinn hefur öll sömu vanefndaśrręši og nś gilda
samkvęmt lögum nr. 39/1922. Žar er žó žaš mikilvęga nżmęli aš finna aš kaupandinn hefur
ótvķręšan rétt til žess aš krefjast śrbóta af hįlfu seljanda ķ tilefni galla, og réttur seljanda til
aš bęta śr göllum er rżmkašur. Aš öšru leyti eru skilyrši vanefndaśrręša ķ stórum drįttum
žau sömu og ķ gildandi rétti. Ekki er ķ lögunum geršur neinn ešlismunur į almennum kaupum
og verslunarkaupum varšandi skilyršin til žess aš beita vanefndaśrręšum. Aš žvķ er varšar
skašabętur vegna vanefnda į samningi eru lagšar til nżjar reglur, bęši hvaš varšar
greišsludrįtt og galla. Munurinn į milli tegundarkaupa og einstaklega įkvešinna kaupa er
felldur brott. Meginvišmišunin samkvęmt frumvarpinu er sś aš seljandinn er
skašabótaskyldur gagnvart kaupanda vegna vanefnda af sinni hįlfu. Žetta gildir žó ekki ef
vanefndina mį rekja til hindrunar sem seljandinn gat ekki haft įhrif į og ekki er meš
sanngirni hęgt aš ętlast til aš seljandinn hafi haft hindrunina ķ huga viš samningsgeršina,
hann getaš komist hjį hindruninni eša yfirunniš afleišingar hennar. Hvaš afleitt tjón varšar
(óbeint tjón) ber seljandi samkvęmt frumvarpinu einungis įbyrgš gagnvart kaupanda aš žvķ
tilskildu aš um sé aš kenna mistökum hans eša vanrękslu. Aš öšru leyti er ķ kaflanum aš
finna almenn įkvęši um įbyrgš vegna réttarįgalla og annarra krafna žrišja manns. Er hér
um aš ręša verulega rżmkun reglnanna mišaš viš gildandi rétt, og er įbyrgš vegna
réttarįgalla ķ ašalatrišum sś sama og vegna raunverulegra galla.
Ķ VI. kafla frumvarpsins (45.50. gr.) eru įkvęši um skyldur kaupanda. Žar eru sérstök
įkvęši um skyldur kaupanda til aš ljį atbeina sinn aš réttum efndum og um skyldu hans til
aš veita söluhlut vištöku. Įkvęši žessi ber m.a. aš skoša ķ žvķ ljósi aš frumvarpiš hefur
žann tilgang aš hafa tęmandi įkvęši um skyldur ašila ķ réttarsambandi kaupanda og
seljanda.
ĶVII. kafla frumvarpsins (51.60. gr.) eru reglur um kröfur seljanda vegna vanefnda af
hįlfu kaupanda. Įkvęši kaflans veita seljanda ķ ašalatrišum allar sömu heimildir og žęr sem
kaupandinn hefur samkvęmt frumvarpinu ķ tilefni vanefnda af hįlfu seljanda
Ķ VIII. kaflafrumvarpsins (61.63. gr.) eru sameiginlegar reglur um fyrirsjįanlegar
vanefndir, greišslužrot o.fl. sem ķ ašalatrišum eru žęr sömu og aš gildandi rétti.
Ķ IX. kaflafrumvarpsins (64.66. gr.) eru sameiginlegar reglur um riftun og skil į
greišslum sem ķ öllum ašalatrišum eru sambęrilegar reglum gildandi réttar.
Ķ X. kafla frumvarpsins (67.71. gr.) eru ķtarlegar reglur um umfang skašabóta og um
kröfur til vaxta. Ašalreglan er sś aš skašabętur skulu bęta žaš tjón sem ašili hefur oršiš
fyrir, žar į mešal vegna śtgjalda, veršmismunar og tapašs hagnašar sem ašili hefur bešiš
vegna vanefndarinnar. Kaflinn hefur og aš geyma sérstaka skilgreiningu į žvķ hvaš sé óbeint
tjón, en žaš hefur bęši žżšingu varšandi įkvöršun bótagrundvallar og viš tślkun
įbyrgšarleysisįkvęša.
Ķ XI. kafla frumvarpsins (72.78. gr.) eru įkvęši um umönnunarskyldur ašila. Reglur
kaflans eru fyllri en įkvęši gildandi laga um sama efni og oršašar meš öšrum hętti, en žęr
eru žó ekki verulega frįbrugšnar žeim efnislega. Ķ XII. kafla frumvarpsins (79.81. gr.) er fjallaš um skiptingu aršs og hagnašar af söluhlut, og ķ XIII. kafla (82.83. gr.) eru nokkur
almenn įkvęši. Įkvęši XIV. kafla (84.86. gr.) hafa aš geyma nżjar reglur sem veita
kaupanda rétt til žess aš beina kröfum sķnum aš fyrri söluašila meš tilteknum skilyršum. Ķ
XV. kafla (87.98. gr.) eru įkvęši um alžjóšleg kaup, og ķ XVI. kafla (99. gr.) eru įkvęši
um gildistöku o.fl.
7.3. Żmis nżmęli.
7.3.1. Įbyrgš vegna aukaskyldna. Gildandi lög um lausafjįrkaup hafa einvöršungu aš geyma reglur um ašalskyldur ašila
kaupsamnings og um afleišingar vanefnda į slķkum skyldum. Ašalskylda seljanda samkvęmt
lögunum felst ķ žvķ aš afhenda söluhlut ķ samningsbundnu įstandi į réttum staš og réttum
tķma, en mikilvęgasta skylda kaupanda felst ķ žvķ aš greiša umsamiš kaupverš į réttum tķma.
Gildandi kaupalög fjalla aš vissu marki einnig um ašrar skyldur samningsašila, t.d. žį
skyldu kaupanda aš veita söluhlut vištöku og um įbyrgš seljanda vegna vanheimildar.
Ķ SŽ-samningnum er aš finna reglur um żmsar ašrar skyldur ašila en žęr sem leišir beint
af samningi žeirra, t.d. skylduna til aš framselja skjöl og senda söluhlut, og vanefndareglur
SŽ-samningsins hafa einnig ķ huga brot į slķkum skyldum. Viš samningu samnorręna
nefndarįlitsins skildi leišir meš Noršmönnum annars vegar og Dönum, Finnum og Svķum
hins vegar hvaš žetta atriši varšar. Afstaša Noršmanna var sś aš kaupalög skyldu hafa aš
geyma reglur um allar skyldur ašila sem leiša mį af kaupunum. Reglurnar um greišsludrįtt
seljanda skyldu samkvęmt žvķ einnig nį til drįttar į žvķ aš efna ašrar skyldur en žį aš
afhenda hlutinn. Meš sama hętti skyldu gallareglurnar einnig nį til annarra įgalla į efndum
af hįlfu seljanda en žess aš afhenda hlutinn. Aš žvķ er kaupanda varšar skyldu reglurnar um
vanefndir einnig nį til vanefnda į öšrum skyldum en žeim aš greiša kaupveršiš. Afstaša
Danmerkur, Svķžjóšar og Finnlands, var hins vegar sś aš reglurnar um vanefndir skyldu
einvöršungu eiga viš um brot samningsašila į mikilvęgustu skyldum sķnum samkvęmt
kaupsamningi, ž.e. vegna afhendingardrįttar, galla į söluhlut, vanheimildar réttarįgalla og
drįttar į greišslu kaupveršs. Til višbótar skyldi seljanda jįtašur réttur til riftunar og
skašabóta ķ įkvešnum tilvikum žegar kaupandi veitir ekki söluhlut vištöku į umsömdum
tķma, en um ašrar skyldur er ekki bein įkvęši aš finna ķ tillögum žessara rķkja.
Ķ frumvarpi žvķ, sem hér liggur fyrir, er tekiš miš af žvķ aš žróun ķ framleišslu, verslun
og višskiptum hefur haft žaš ķ för meš sér aš żmsar aukaskyldur gegna ķ vissum tilvikum
sķfellt žżšingarmeira hlutverki ķ samskiptum samningsašila. Žvķ žykir ešlilegt aš nż
kaupalög hafi aš geyma įkvęši um brot į slķkum skyldum. Aukaskyldur geta aš vķsu veriš
af margvķslegum toga sem erfitt er aš sjį fyrir ķ öllum tilvikum, en eigi aš sķšur žykir rétt aš
taka afstöšu til žeirra ķ frumvarpinu, eftir žvķ sem unnt er, fremur en aš lįta
réttarframkvęmdinni žaš alfariš eftir aš móta reglur um žaš efni. Žvķ er svo viš žetta aš
bęta aš reglurnar um aukaskyldur vķkja ķ engum verulegum atrišum frį meginreglunum um
ašalskyldurnar, heldur er žar aš mestu um sömu reglur aš ręša. Meš žessari ašferš eru
einnig styrkt tengslin viš SŽ-samninginn.
7.3.2. Višbótarfrestir. Norska kaupalaganefndin kom į sķnum tķma fram meš žį tillögu aš kaupandi skyldi hafa
rétt til aš setja seljanda višbótarfrest žegar svo stóš į aš vara var ekki afhent į réttum tķma.
Įhrif višbótarfrestsins skyldu vera žau aš kaupandi gęti rift ef seljandi efndi ekki fyrir lok
sanngjarns višbótarfrests. Meš sama hętti skyldi seljandi eiga rétt į aš setja kaupanda višbótarfrest ķ tilefni drįttar į greišslu kaupveršsins. Aš auki var viš žaš mišaš aš kaupandi
gęti sett sambęrilegan frest til śrbóta ķ tilefni galla. Ķ 47. og 63. gr. SŽ-samningsins eru
įkvęši sem meš sama hętti veita kaupanda og seljanda rétt til aš setja sanngjarnan
višbótarfrest til efnda af hįlfu gagnašila. Mešan fresturinn er aš lķša getur sį ašili, sem
frestinn setti, ekki gert kröfur ķ tilefni vanefnda en getur žess ķ staš rift kaupum ef žau eru
ekki efnd įšur en višbótarfresturinn rennur śt.
Ķ samnorręna nefndarįlitinu eru reglur um višbótarfresti ķ norska frumvarpinu, og eru žau
ķ samręmi viš įkvęši SŽ-samningsins. Danir, Finnar og Svķar töldu hins vegar ekki žörf į
aš setja sérstakar reglur um višbótarfresti, en frumvarpstextar žessara landa hafa eigi aš
sķšur aš geyma reglur um afleišingar žess aš slķkum frestum er ekki sinnt, sbr. 27. og 60. gr.
ķ frumvörpum landa žessara. Ķ frumvarpi žvķ, sem hér liggur fyrir, eru eins og ķ norska
frumvarpinu sérstakar reglur um višbótarfresti, og eiga žęr sér fyrirmynd ķ SŽ-samningnum.
Žannig kemur t.d. fram sś regla ķ 2. mgr. 25. gr. aš kaupandi getur rift kaupunum ef seljandi
afhendir ekki söluhlut innan sanngjarns višbótarfrest fyrir efndum, sem kaupandi hefur sett.
Meš svipušum hętti er ķ 2. mgr. 54. gr. sś regla, aš hęgt er aš rifta kaup, žegar kaupandi
greišir ekki kaupveršiš innan sanngjarns višbótarfrests sem seljandi hefur sett til efnda, og
skv. 3. mgr. sömu greinar getur seljandi ekki rift kaupum mešan višbótarfrestur er aš lķša.
Aš baki reglum frumvarpsins um višbótarfresti bżr fyrst og fremst žaš sjónarmiš aš slķkar
reglur séu hentugar til aš skapa hreinni lķnur ķ skiptum samningsašila og aš žęr séu til žess
fallnar aš auka lķkurnar į žvķ aš réttar efndir fari fram žótt eitthvaš hafi fariš śrskeišis, og
hlżtur žaš aš teljast eftirsóknarvert.
7.3.3. Śrbętur og nż afhending. Norręni vinnuhópurinn lagši ekki til neinar verulegar breytingar į reglum žįgildandi
réttar um heimildir kaupanda ķ tilefni greišsludrįttar af hįlfu seljanda. Žį var og śt frį žvķ
gengiš ķ įliti vinnuhópsins aš kaupandi skyldi eiga rétt til afslįttar, riftunar eša nżrrar
afhendingar og skašabóta ef greišslan vęri haldin galla, auk žess sem lagt var til aš reglan
um rétt kaupanda til aš halda eigin greišslu yrši lögfest. Hins vegar žótti įstęša til aš breyta
reglum žįgildandi réttar um skilyršin fyrir beitingu žessara śrręša og framsetningu reglna
um žau aš öšru leyti.
Norręni vinnuhópurinn lagši til aš seljandi skyldi eiga rétt į aš bęta śr galla ef žaš gęti
gerst įn verulegs óhagręšis fyrir kaupanda og įn žess aš kaupandi vęri settur ķ žį įhęttu
aš fį ekki kostnaš sinn greiddan hjį seljanda. Ef žaš gęti gerst įn ósanngjarns kostnašar eša
óhagręšis fyrir seljanda var lagt til aš seljandinn vęri skyldur til aš bęta śr göllunum.
Śrbętur ęttu ķ öllum tilvikum aš fara fram į kostnaš seljanda og innan hęfilegs tķma frį žvķ
aš kaupandi kvartaši.
Aš žvķ er nżja afhendingu varšar lagši norręni vinnuhópurinn til, ķ samręmi viš reglur
žįgildandi réttar į Noršurlöndum, aš forsendan fyrir rétti kaupanda til aš krefjast nżrrar
afhendingar vęri sś aš gallinn vęri verulegur. Samkvęmt žįgildandi rétti gat kaupandi
ašeins krafist nżrrar afhendingar ķ tegundarkaupum. Žótt horfiš hafi veriš frį ašgreiningunni
milli tegundarkaupa og einstaklega įkvešinna kaupa gat krafan um nżja afhendingu ekki įtt
viš um allar tegundir kaupa ešli mįlsins samkvęmt. Žannig yrši nżrrar afhendingar t.d. ekki
krafist žegar um var aš ręša hlut sem var sérstaklega tilsnišinn fyrir kaupanda samkvęmt
įkvöršunum hans sjįlfs eša žörfum eša žegar hlutur var žess ešlis aš annar hlutur gat ekki
komiš ķ hans staš. Žaš skyldi sem endranęr vera skilyrši aš ekki vęri til stašar hindrun sem
leysti seljandann undan žeirri skyldu aš efna in natura.
Į framangreindum sjónarmišum er byggt ķ frumvarpi žessu. Aš baki reglum frumvarpsins
bżr žaš sjónarmiš aš sanngjarnt sé aš kaupandi geti krafist žess aš seljandi bęti śr göllum.
Ķ mörgum tilvikum eru śrbętur hagkvęm lausn fyrir bįša ašila, og žvķ er ekki sanngjarnt aš
mótžrói seljanda geti stašiš žvķ ķ vegi. Hins vegar er einnig sanngjarnt aš krafa um śrbętur
geti ekki nįš fram aš ganga žegar slķkt hefur ķ för meš sér óhęfilegan kostnaš eša óhagręši
fyrir seljanda. Enn fremur bżr žaš sjónarmiš aš baki reglum frumvarpsins aš seljandinn eigi
aš njóta rżmri réttar en samkvęmt gildandi lögum til aš bęta śr göllum eša til aš afhenda
nżja hluti, sbr. 49. gr. gildandi laga. Ķ frumvarpinu er litiš svo į aš reglurnar um śrbętur og
afhendingu nżrra hluta auki almennt lķkur į žvķ aš réttar efndir fari fram žótt eitthvaš hafi
fariš śrskeišis, og hlżtur žaš einnig aš vera eftirsóknarvert. 7.3.4. Skašabętur. Ķ gildandi rétti er bótaįbyrgš seljanda vegna afhendingardrįttar og galla mismunandi eftir
žvķ hvort um er aš ręša tegundarkaup eša einstaklega įkvešin kaup. Ķ tegundarkaupum er
ašalreglan sś aš seljandi ber hlutlęga įbyrgš, en frį žvķ eru žó undantekningar ef
afhendingardrįtt eša galla mį rekja til nįnar tilgreindra hindrana sem standa efndum ķ vegi,
sbr. 24. gr. og 3. mgr. 43. gr. laga nr. 39/1922. Hindrun veršur aš vera meš žeim hętti aš
efndir séu śtilokašar, og hśn veršur aš auki aš vera almenn, en ķ žvķ felst aš hindrun, sem
snertir einungis hagsmuni viškomandi seljanda en ekki annarra, nęgir ekki til aš leysa undan
įbyrgš. Loks verša ašstęšur aš vera meš žeim hętti aš seljandi hafi ekki haft įstęšu til aš
hafa hindrunina ķ huga žegar kaup voru gerš.
Ķ einstaklega įkvešnum kaupum ber seljandi samkvęmt gildandi rétti įbyrgš į
afhendingardrętti nema žvķ ašeins aš drįtturinn var ekki honum aš kenna. Seljandinn ber
meš öšrum oršum sakarįbyrgš meš öfugri sönnunarbyrši. Ķ framkvęmd hefur seljandi
einnig samkvęmt reglunni veriš geršur įbyrgur vegna gįleysis starfsmanna sinna og annarra
sem hann hefur fališ aš efna kaup fyrir sķna hönd. Žį getur seljandi einnig oršiš įbyrgur ef
hann sżnir af sér gįleysi viš samningsgerš. Loks er įbyrgš lögš į seljanda į grundvelli
įbyrgšaryfirlżsingar, auk žess sem hann ber įbyrgš į žvķ aš fjįrskortur hindri ekki efndir.
Žegar einstaklega įkvešinn hlutur er haldinn galla ber seljandi bótaįbyrgš ef gallann er
aš rekja til vanrękslu eša svika af hans hįlfu, sbr. 2. mgr. 42. gr. laga nr. 39/1922. Žar aš
auki ber seljandi įbyrgš įn sakar ef söluhlutur hefur ekki žį eiginleika til aš bera sem
seljandi hefur įbyrgst sérstaklega. Seljandi ber hér einnig įbyrgš į žeim mönnum sem hann
hefur fališ aš annast samninga fyrir sķna hönd. Samkvęmt 30. gr. gildandi laga ber kaupandi
hlutlęga įbyrgš vegna drįttar į greišslu kaupveršs, en sś įbyrgš takmarkast meš žeim hętti
sem greinir ķ 24. gr. laganna.
Norręni vinnuhópurinn var į sķnum tķma žeirrar skošunar aš reglur gildandi laga į
Noršurlöndum um bótaįbyrgš seljanda ķ lausafjįrkaupum vegna greišsludrįttar vęru
ófullnęgjandi. Benti vinnuhópurinn į aš almennt vęri višurkennt aš sś regla aš ašeins
almennur ómöguleiki gęti leyst seljanda undan įbyrgš ķ tegundarkaupum vęri allt of ströng.
Žar viš bęttist aš mismunandi bótaįbyrgš, eftir žvķ hvort um vęri aš ręša tegundarkaup eša
einstaklega įkvešin kaup, vęri of formföst og tęki lķtiš tillit til žeirra kaupa žar sem erfitt
er aš byggja į žessari ašgreiningu. Žį taldi hópurinn einnig ęskilegt aš fęra reglurnar um
įbyrgš vegna greišsludrįttar til samręmis viš reglur SŽ-samningsins.
Reglur frumvarps žessa um bótaįbyrgš seljanda vegna greišsludrįttar og galla fela ķ sér
talsverša breytingu mišaš viš gildandi rétt. Meš žeim er lagt til aš meginreglan sé sś aš
seljandinn beri svokallaša stjórnunarįbyrgš ķ bįšum tilvikum, og er žaš ķ samręmi viš reglur SŽ-samningsins. Ekki er žó eingöngu byggt į slķkri įbyrgš aš žvķ er galla varšar, sbr.
3. mgr. 40. gr. frumvarpsins.
Aš žvķ er varšar galla sérstaklega samkvęmt frumvarpinu gildir įfram sś regla gildandi
réttar aš kaupandi į įvallt rétt til skašabóta ef hlutur var žegar viš samningsgerš ekki ķ
samręmi viš žaš sem heitiš var af seljanda. Žį er hann einnig įbyrgur ef hlutur svarar ekki
til žeirra upplżsinga sem seljandi hefur gefiš um hlutinn, eiginleika hans og not. Žį ber
seljandi einnig bótaįbyrgš ef hann vanrękir aš bęta śr göllum eša sżnir af sér saknęmt
atferli viš śrbęturnar.
Ekki var farin sś leiš ķ frumvarpinu aš byggja į mismunandi bótaįbyrgš eftir žvķ hvers
ešlis tjóniš er. Ķ žvķ felst aš stjórnunarįbyrgšin gildir bęši fyrir seljanda og kaupanda og um
allar tegundir vanefnda. Óbeint tjón bętist žó žvķ ašeins aš samningsvanefnd sé aš rekja til
mistaka eša vanrękslu. Žegar um galla er aš ręša er įfram byggt į įbyrgš vegna žeirra
eiginleika sem seljandi hefur heitiš sérstaklega.
Ķ stjórnunarįbyrgšinnifelstaš samningsašili ber įbyrgš į efndum kaupsamningsins, nema
žvķ ašeins aš einhver sś hindrun standi efndum ķ vegi sem hann getur ekki yfirunniš, og
veršur žessum hindrunum nįnar lżst sķšar. Įbyrgšarreglan hefur einkenni vķsireglu, og geta
įhrif hennar samkvęmt žvķ veriš mismunandi, allt eftir žvķ ķ hvers konar samböndum henni
er beitt, og žar hefur ešli kaupa ekki hvaš sķst žżšingu. Samkvęmt žvķ mį segja aš įbyrgš
seljanda sé strangari eftir žvķ sem tegundareinkenni skyldunnar eru meiri og möguleikinn og
žörfin į stašgöngurįšstöfunum er meiri. Žetta žżšir aš žegar um er aš ręša vörur sem
įkvešnar eru eftir tegund og žęr eru almennt til į žeim markaši sem um ręšir er yfirleitt um
bótaįbyrgš seljanda aš ręša. Žį er og įstęša til aš undirstrika aš sé hindrun fyrir hendi
leysir hśn ekki undan bótaįbyrgš ķ lengri tķma en hśn varir, sbr. 3. mgr. 26. gr. og 1. mgr.
40. gr. frumvarpsins.
Munurinn į reglum frumvarpsins og gildandi lögum er helstur sį aš reglur frumvarpsins
eru fyllri og įbyršin er heldur mildari ķ samanburši viš tegundarkaup samkvęmt gildandi
lögum. Žaš birtist ķ žvķ aš ekki er žess fortakslaust krafist aš ómöguleikinn sé algerlega
hlutlęgur, og žęr tegundir hindrana, sem leyst geta undan įbyrgš, eru ekki takmarkašar meš
sama hętti og ķ gildandi lögum. Ķ einstaklega įkvešnum kaupum leišir
stjórnunarįbyrgšarreglan til heldur strangari įbyrgšar en samkvęmt gildandi rétti, m.a.
vegna žess aš ekki er krafist sakar hjį seljanda. En žar sem inntak stjórnunarįbyrgšar er
mismunandi eftir ešli kaupa veršur munurinn žó ekki żkja mikill ķ dęmigeršum einstaklega
įkvešnum kaupum. Stjórnunarįbyrgšarreglannęr til allra žeirra tilvika sem nś falla undir
23. gr. gildandi laga.
Aš žvķ er samanburš viš gildandi rétt varšar veršur aš auki aš hafa ķ huga aš samkvęmt
frumvarpinu bętist óbeint tjón eingöngu ef um er aš ręša sök. Žaš sem hér hefur veriš sagt
um įbyrgš seljanda gildir meš sama hętti um įbyrgš kaupanda vegna greišsludrįttar og
vanefnda į öšrum skyldum samkvęmt kaupsamningnum. Žegar um er aš ręša greišsludrįtt
af hįlfu kaupanda er regla frumvarpsins um įbyrgš kaupanda ķ 57. gr. frumvarpsins žó oršuš
meš nokkuš öšrum hętti en ķ 27. gr. žess, og ķ žvķ tilviki er engin sérregla um óbeint tjón.
Til žess aš seljandinn losni undan skašabótaįbyrgš samkvęmt reglum frumvarpsins žarf
fjórum skilyršum aš vera fullnęgt. Ķ fyrsta lagi žarf aš vera fyrir hendi hindrun, sem veldur
seinkun į afhendingu og stendur umsömdum efndum ķ vegi. Ķ öšru lagi žarf hindrunin aš
vera seljandanum ofviša. Ķ žrišja lagi žarf hindrunin aš vera žess ešlis aš ekki sé meš
sanngirni hęgt aš ętlast til žess aš seljandinn hafi įtt aš hafa hana ķ huga viš
samningsgeršina. Ķ fjórša lagi er žaš skilyrši aš ekki sé hęgt aš ętlast til žess aš seljandinn geti komist hjį eša yfirunniš hindrunina. Žaš er ekki skilyrši aš um sé aš ręša hlutlęgan
ómöguleika ķ žeim skilningi aš ómöguleikinn eigi viš um hvaša seljanda sem er. Žótt
oršalagiš hindrun geti bent til žess aš žaš eigi ķ raun og veru aš vera ómögulegt fyrir
seljandann aš efna samninginn er ekki aš öllu leyti hęgt aš gera svo strangar kröfur. Žvķ er
žaš ekki skilyrši aš um algjöran ómöguleika sé aš ręša. Til stašar geta veriš atvik sem gera
efndir ekki algjörlega ómögulegar, en žessi atvik žaš eigi aš sķšur svo sérstaklega erfitt aš
efna aš atvikiš į grundvelli hlutlęgs mats leišir af sér hindrun į efndum. Dęmi um atvik,
sem geta leitt til efndahindrana, eru strķš, nįttśruhamfarir eša alvarlegur bruni, verkföll eša
śtflutnings- og innflutningsbönn. Aš öšru leyti mį aš mestu vķsa til žess sem segir ķ
athugasemdum viš 27. gr. og 40. gr. frumvarpsins um bótaįbyrgš žessa.
7.3.5. Óbeint tjón. Um óbeint tjón er fjallaš ķ 2. mgr. 67. gr. frumvarpsins, og žar er aš finna skilgreiningu
į žvķ hugtaki. Įstęšur žess aš óbeint tjón er skilgreint eru tvęr. Ķ fyrsta lagi leišir žaš af
skilgreiningunni aš allt tjón annaš en óbeint tjón fellur undir stjórnunarįbyrgšarregluna. Ķ
öšru lagi hefur skilgreiningin žżšingu sem leišbeiningarregla viš tślkun
įbyrgšarleysisįkvęša meš tilliti til óbeins tjóns, sbr. t.d. 4. mgr. 27. gr. frumvarpsins.
Hugmyndin aš baki įkvęšinu er aš afmarka fjarlęgar og lķtt śtreiknanlegar tjónsįhęttur
sem erfitt var aš sjį fyrir žegar hiš fjįrhagslega tjón er metiš. Hafa veršur ķ huga aš ekki er
um óbein tjónn aš ręša, nema ašili hafi meš sanngirni séš žaš fyrir sem hugsanlega
afleišingu vanefndar, sbr. 2. mįlsl. 1. mgr. 67. gr. Krafa žessi um hugsanlega afleišingu setur
žvķ ķ fyrsta lagi takmörk hvaša tjón skuli bętt sem beint tjón. Hśn takmarkar ķ öšru lagi
einnig įbyrgš bęši varšandi beint og óbeint tjón ķ alžjóšlegum kaupum, sbr. 3. mgr. 70. og
74. gr. SŽ-samningsins. Skilgreiningin į óbeinu tjóni į aš meginstefnu til viš hvort heldur
sem um vanefnd af hįlfu kaupanda eša seljanda er aš ręša, en ķ framkvęmd reynir sjįlfsagt
fyrst og fremst į óbeint tjón žegar um vanefnd af hįlfu seljanda er aš ręša. Ekki kemur
beinlķnis fram ķ įkvęšinu hvaš telst beint tjón, en žį įlyktun mį draga meš gagnįlyktun frį
įkvęšinu. Hefšbundiš beint tjón er t.d. žeir kostnašarlišir sem nefndir eru ķ 1. mgr., glatašur
įvinningur seljanda vegna riftunar og minnkaš veršgildi gallašs hlutar hjį kaupanda.
Skilgreiningunni į óbeinu tjóni er skipt upp ķ fjórar ólķkar tegundir ķ 2. mgr.
frumvarpsgreinarinnar, og vķsast til žess sem žar segir. 7.3.6. Vanheimild og ašrar kröfur žrišja manns. Ķ gildandi kaupalögum, nr. 39/1922, er engin almenn įkvęši aš finna um vanheimild og
önnur ósamrżmanleg réttindi žrišja manns, en ķ 59. gr. er męlt fyrir um skašabótaskyldu
žegar um įkvešna tegund vanheimildar er aš ręša. Full žörf er į žvķ aš nż kaupalög hafi aš
geyma fyllri reglur um vanheimild og önnur ósamrżmanleg réttindi žrišja manns en er aš
finna ķ gildandi lögum, enda er žaš ķ samręmi viš SŽ-samninginn. Nś er žaš mjög algengt
aš stofnaš sé til takmarkašra réttinda yfir lausafé, ekki sķst žegar um er aš ręša hluti af
įkvešinni stęrš og veršgildi. Žį mį og bśast viš žvķ aš gildistaka nżrra laga um
samningsveš hér į landi 1. janśar 1998 leiši til aukinna vešsetninga į lausafé, enda er
meginmarkmiš žeirra laga aš auka heimildir til sjįlfsvörsluvešsetninga ķ lausafé.
Takmörkuš réttindi yfir lausafé, sem kaupandi veršur aš virša, geta veriš jafnbagaleg
fyrir hann og raunverulegur galli į söluhlut. Žaš veršur žvķ aš teljast mikill fengur aš skżrum
lagareglum um žessi tilvik, žar į mešal um žaš tilvik žegar žrišji mašur heldur žvķ fram aš
hann eigi réttindi yfir söluhlut, en žaš hefur ekki veriš stašfest, sbr. 3. mgr. 41. gr. frumvarpsins. Réttindi žau, žar sem žrišji mašur kann aš eiga ķ hlut, geta veriš margvķsleg.
Kröfur, sem byggjast į žvķ aš žrišji mašur eigi hugverka- eša auškennaréttindi yfir hlut, eru
ekki eins algengar og venjulegar vanheimildarkröfur, en žęr geta eiga aš sķšur veriš
raunhęfar og valdiš kaupanda vandkvęšum. Afstaša gildandi réttar til slķkra krafna er óljós,
og er žvķ fyllsta žörf į skżrum lagareglum einnig um žaš efni, svo sem rįšgert er ķ 4. mgr.
41. gr. frumvarpsins. Hins vegar žykir ekki įstęša til aš hafa aš öllu leyti eins strangar
reglur um bótaįbyrgš ķ žessum tilvikum og almennt gildir um vanheimild, sbr. 2. mgr. 41.
gr. frumvarpsins.
Ķ frumvarpinu er ekki aš finna almenna skilgreiningu į vanheimild svo sem var ķ tillögum
norręna vinnuhópsins. Af įkvęšum 1. mgr. 42. gr. leišir žó óbeint hvenęr vanheimild telst
vera til stašar. Įkvęšiš nęr bęši til žess tilviks žegar annar mašur er eigandi hlutar
(fullkomin vanheimild) og žess tilviks žegar žrišji mašur į vešrétt eša annars konar
takmörkuš réttindi yfir honum (vanheimild aš hluta). Žegar um fullkomna vanheimild er aš
ręša er hugsanlegt aš seljandinn eigi engan rétt yfir hlutnum, t.d. vegna žess aš hlut hefur
veriš stoliš. Einnig er hugsanlegt aš seljandinn eigi ašeins óbein eignarréttindi yfir hlutnum. 7.3.7. Atbeini kaupanda aš efndum. Ķ frumvarpinu er aš finna margvķsleg įkvęši um skyldur kaupanda til aš ljį atbeina sinn
aš efndum, sbr. įkvęši 50. gr., 2. mgr. 51. gr., 53. gr. og 60. gr. frumvarpsins. Įkvęši žessi,
sem ekki er aš finna ķ gildandi lögum, veršur aš skoša ķ žvķ ljósi aš frumvarpiš hefur ekki
einungis aš geyma įkvęši um ašalskyldur ašila ķ samningssambandinu, heldur einnig um
aukaskyldur žeirra, eins og įšur er rakiš ķ almennum athugasemdum hér aš framan. Įkvęši
af žessu tagi eiga sér fyrirmynd ķ SŽ-samningnum. Aš öšru leyti veršur aš vķsa til skżringa
viš framangreindar frumvarpsgreinar.
7.3.8. Krafa į hendur fyrri söluašila. Eins og fram kemur ķ skżringum viš 84. gr. frumvarpsins hér į eftir er ķ gildandi lögum
ekki aš finna įkvęši um rétt kaupanda til žess aš koma fram meš kröfur į hendur fyrri
söluašila ķ tilefni galla. Ķ fręšikenningum og réttarframkvęmd hefur veriš umdeilt aš hve
miklu leyti slķkur almennur réttur getur veriš til stašar. Viš endurskošun norsku
kaupalaganna 1974 var ķ 49. gr. a lögfest įkvęši sem veitti kaupanda ķ neytendakaupum
heimild til aš koma fram meš kröfur į hendur fyrri söluašila ķ tilefni galla. Rök reglunnar
voru žau aš sį ašili, sem seljandi keypti af, ętti ekki aš geta losnaš undan galla sem rekja
mįtti til hans žótt kaupandinn gęti af einhverri įstęšu ekki komiš fram kröfu sinni į hendur
seljandanum.
Ķ norręna vinnuhópnum var įgreiningur um žaš hvort og aš hvaša marki nż kaupalög
ęttu aš hafa aš geyma įkvęši um žetta efni. Af hįlfu Dana, Svķa og Finna var ekki talin
įstęša til aš lögfesta reglur um annaš en réttarsamband seljanda og kaupanda. Žvķ gera lög
ķ žessum löndum rįš fyrir aš kaupandi geti ašeins komiš fram meš kröfu į hendur žeim
ašila sem hann er ķ beinu samningssambandi viš. Af hįlfu Noršmanna var hins vegar talin
fyllsta įstęša til aš hafa reglur um žetta efni ķ nżjum kaupalögum. Ašalrökin voru žau aš
galla ķ söluhlut vęri oft aš rekja til fyrri söluašila, t.d. framleišanda. Hagkvęmt gęti veriš
fyrir kaupanda aš beina kröfum sķnum beint aš slķkum ašila ķ staš seljanda. Kaupandi gęti
ķ žaš minnsta haft žörf fyrir slķka heimild žegar atvik vęru meš žeim hętti aš erfitt vęri aš
koma fram įbyrgš į hendur višsemjanda sķnum. Žörfin vęri einkum til stašar žegar seljandi
vęri ķ greišsluvandręšum.
Į framangreind rök Noršmanna mį fallast, og er žvķ ķ frumvarpinu aš finna įkvęši sem
veita kaupanda, aš vissum skilyršum fullnęgšum, rétt til žess aš beina kröfum sķnum beint
aš fyrri söluliš. Er hér um įkvešna tegund af hinum svonefnda springende regres aš ręša.
Žį skal og vakin athygli į žvķ aš ķ frumvarpinu er aš finna sérreglur um beitingu žessarar
heimildar ķ neytendakaupum, sbr. nįnar 2. mgr. 84. gr. Um skżringu žess įkvęšis vķsast til
žess sem fram kemur ķ athugasemdum viš žį grein.
8. Lokaorš. Neytendaréttur hefur veriš ķ örri žróun į sķšustu įrum jafnt į Ķslandi sem ķ öšrum rķkjum
į Noršurlöndum. Eins og getiš var um ķ 5. kafla hér aš framan voru geršar lagabreytingar
ķ öšrum rķkjum į Noršurlöndum į įttunda įratugnum ķ žį įtt aš auka vernd neytenda, żmist
meš setningu sérstakra laga um neytendakaup eša meš žvķ aš gera żmis įkvęši ķ
kaupalögum žessara rķkja ófrįvķkjanleg, ef um var aš ręša neytendakaup. Į Ķslandi varš
nišurstašan hins vegar sś aš bķša įtekta meš lagasetningu į žessu réttarsviši, enda var žį
žegar hafin umręša um naušsyn žess aš endurskoša gildandi lög um lausafjįrkaup, m.a.
meš hlišsjón af réttaržróun į Noršurlöndum, svo og annars stašar.
Į undanförnum įrum hefur mikil įhersla veriš lögš į aukna vernd fyrir neytendur į öllum
svišum, og hefur umfang neytendaverndar vaxiš ört hér į landi. Ķ samningnum um Evrópska
efnahagssvęšiš var įkvešiš aš eitt sviš samninganna skyldi vera um neytendavernd, og meš
ašild Ķslands aš EES skuldbundu stjórnvöld sig til žess aš setja ķ innlendan rétt żmsar
tilskipanir EB, žar į mešal į žessu réttarsviši. Ķ višauka XIX (neytendavernd) ķ EES-
samningnum er aš finna upptalningu žeirra EB-gerša sem felldar hafa veriš inn ķ EES-
samninginn.
Nż lagafyrirmęli hafa veriš sett til žess aš fullnęgja framangreindum samningsskyldum
Ķslands og/eša geršar naušsynlegar breytingar į gildandi lögum til žess aš innleiša įkvęši
tilskipananna. Frį gildistöku samningsins hafa žvķ veriš sett lög um vernd neytenda gegn
villandi auglżsingum, lög um hśsgöngu- og fjarsölu og lög um neytendalįn, reglur settar um
veršmerkingar og ótvķrętt einingaverš į vöru, lög um alferšir, lög um gerš samninga um
hlutdeild ķ afnotarétti orlofshśsnęšis (time-share) svo dęmi séu nefnd af žessu réttarsviši.
Auk žess hefur įkvęšum samningalaganna veriš breytt ķ žvķ skyni aš styrkja réttarstöšu
neytenda gagnvart óréttmętum samningsskilmįlum ķ višskiptum, en spor ķ žį įtt hafši įšur
veriš stigiš meš setningu laga nr. 11/1986.
Jafnframt žvķ aš efnisréttur hér į landi hefur žróast samkvęmt framansögšu aš mestu
leyti til samręmis viš efnisrétt annarra rķkja į Noršurlöndum hefur einnig veriš lögš įhersla
į annars konar samstarf um mįlefni neytenda, t.d. į vettvangi norręnu rįšherranefndarinnar,
svo sem meš žįtttöku ķ żmsum fastanefndum, sem fjalla um neytendamįl o.fl., enda rķk hefš
fyrir nįinni samvinnu milli norręnu landanna į sviši kaupa- og neytendaréttar. Ķsland tekur
einnig žįtt ķ samvinnu ašildarrķkja ESB į sviši neytendamįla, en ķ bókun 31 viš EES-
samninginn er aš finna įlyktun rįšsins frį 13. jślķ 1992 um mikilvęgustu framtķšarverkefni
viš mótun stefnu um neytendavernd, sbr. 92/C 186/01.
Ķ frumvarpi žvķ, sem hér liggur fyrir, er sem fyrr segir aš finna margvķsleg įkvęši um
neytendakaup sem verša nżmęli ķ ķslenskri löggjöf ef frumvarpiš veršur aš lögum. Horfa
įkvęši žessi öll tvķmęlalaust ķ žį įtt aš styrkja mjög og efla réttarstöšu neytenda.
Lögfesting slķkra reglna mun žvķ samkvęmt framansögšu fylla inn ķ žį eyšu sem myndast
hefur hér į landi ķ annars heildstęšri löggjöf į sviši neytendaverndar. Vernd neytenda į
Ķslandi veršur žį oršin sambęrileg aš lögum og tķškast ķ nįgrannarķkjum okkar. Framvegis mun žvķ verša unnt aš leggja įherslu į aš innlend löggjöf fylgi réttaržróun ķ grannrķkjum
okkar og į fjölžjóšlegum vettvangi, auk žess sem įherslan mun ķ framtķšinni beinast aš
żmsum atrišum sem varša framkvęmd neytendaverndar hér į landi.
Athugasemdir viš einstakar greinar frumvarpsins.
Um I. kafla.
Ķ I. kafla frumvarpsins eru įkvęši um gildissviš laganna. Žar kemur m.a. fram aš žau
gilda um kaup nema į annan veg sé męlt ķ lögum eša samningur eša višskiptavenja leiši til
annarrar nišurstöšu. Žó er sérstaklega tekiš fram aš lögin gilda ekki um fasteignakaup. Hins
vegar gilda žau um skipti eftir žvķ sem viš į. Einnig er gert rįš fyrir žvķ aš lögin gildi um
svonefnd pöntunarkaup, en žau gilda ekki um žjónustusamninga, sbr. 2. mgr. 2. gr.
Lögin nį einnig til neytendakaupa, en žau eru skilgreind ķ 4. gr. frumvarpsins. Oft gilda
žó sérreglur um neytendakaup, og er nįnari grein gerš fyrir žvķ ķ öšrum įkvęšum laganna.
Loks gilda lögin um alžjóšleg kaup. Įkvęši um žau eru einkum ķ 5. gr. og XV. kafla.
Nżmęli kaflans felast einkum ķ įkvęšunum um neytendakaup og alžjóšleg kaup.
Um 1. gr.
Įkvęši žetta er oršaš meš nokkuš öšrum hętti en 1. gr. gildandi kaupalaga, en žó er ekki
stefnt aš efnisbreytingu. Greinin fjallar um gildissviš kaupalaganna. Ķ 1. gr. frumvarpsins er
ekki fjallaš um žaš aš hve miklu leyti kaupalögin eru frįvķkjanleg, en um žaš efni eru
įkvęši ķ 3. og 4. gr., sbr. einnig įkvęši 2. og 5. gr. frumvarpsins.
Hugtakiš kaup er ekki skilgreint ķ frumvarpinu. Įstęšan er sś aš hugtakiš kaup hefur til
žessa haft tiltölulega skżra merkingu ķ daglegu mįli og lagamįli. Meš kaupum er venjulega
įtt viš gagnkvęman samning žar sem annar ašili (seljandi) lętur af hendi eša lofar aš lįta
af hendi einhverja eign til hins ašilans (kaupanda), en kaupandi greišir eša lofar aš greiša
seljanda peninga sem endurgjald fyrir eignina. Gjafagerningar falla utan gildissvišs
kaupalaganna. Samt sem įšur er ešlilegt aš nokkur įkvęši frumvarpsins taki einnig til
gjafaloforša, einkum žegar um svonefnda gjafasölu er aš ręša, ž.e. žegar segja mį aš
eitthvert endurgjald komi į móti.
Samningar um leigu og önnur afnot hlutar falla ekki undir gildissviš kaupalaganna. Ef
samiš hefur veriš um leigu eša kaupleigu meš rétti til handa leigutaka eša kaupleigutaka til
žess aš kaupa hlutinn ķ lok leigutķma getur veriš erfitt aš greina į milli leigu og kaupa. Žaš
leikur tępast vafi į žvķ aš įkvęšum kaupalaganna veršur beitt ef leigjandinn beitir rétti
sķnum til žess aš kaupa. Engu aš sķšur gilda įkvęši frumvarpsins ekki įn fyrirvara um
leigusambandiš mešan rétturinn til kaupa hefur ekki veriš notašur. Samningar um hugsanleg
kaup og samningar um forkaupsrétt teljast ekki til kaupa. Aftur į móti nį kaupalögin til
skilyrtra kaupsamninga.
Af įkvęšum 1. mgr. leišir žį meginreglu aš kaupalögin gilda um allar tegundir kaupa.
Žau gilda žvķ ķ neytendakaupum, alžjóšlegum kaupum og kaupum meš
afborgunarskilmįlum. Um neytendakaup veršur nįnar rętt ķ skżringum viš 4. gr., og um
alžjóšleg kaup veršur nįnar rętt ķ skżringum viš 5. gr. og XV. kafla frumvarpsins.
Skķrskotun 1. mgr. til žess aš annaš geti leitt af lögum snżr bęši aš öšrum įkvęšum ķ
kaupalögunum sjįlfum og aš įkvęšum ķ öšrum lögum. Ķ kaupalögunum koma slķkar
takmarkanir į gildissvišinu t.d. fram ķ 2.5. gr., 2. mgr. 15. gr. og lokamįlsliš 26. gr.
frumvarpsins. Erfitt er aš finna dęmi um önnur lög sem kveša svo į aš kaupalögin skuli ekki
gilda um tiltekin kaup. Aftur į móti getur frekar komiš fyrir aš önnur lagaįkvęši komi žį ķ staš įkvęša kaupalaganna eša til višbótar žeim. Dęmi um žetta er lög um hśsgöngusölu.
Kaupalögin gilda ekki um fasteignakaup. Engu aš sķšur mį beita żmsum įkvęšum žeirra
viš fasteignakaup meš lögjöfnun. Į hinn bóginn eru fasteignakaup žess ešlis aš mörg
įlitaefni verša ašeins leyst į grundvelli sérstaks ešlis žeirra. Enginn vafi leikur į aš kaup į
einstökum hlutum til hśsbygginga teljast til kaupa samkvęmt frumvarpinu žótt ętlunin sé
aš fella žį saman ķ hśs eša önnur mannvirki.
Allir lausafjįrmunir falla undir gildissviš laganna. Žau nį til įžreifanlegra hluta eins og
hśsgagna og veršbréfa og óįžreifanlegra hluta eins og munnlegra krafna og réttinda. Skiptir
ekki mįli ķ žvķ sambandi žótt notuš séu hugtökin söluhlutur eša hlutur, sbr. t.d. 12. og 13.
gr. Gildissviš kaupalaganna er žvķ aš žessu leyti rżmra en gildissviš 5. gr. SŽ-samningsins.
Enn fremur nį lögin til kaupa į tölvuforritum. Slķk forrit kunna aš vera į disklingi, en žau
geta einnig veriš į höršum diski sem fylgir viš kaup į tölvuvélbśnaši. Ķ slķkum tilvikum
liggur veršmętiš ķ forritinu sjįlfu og eiginleikum žess.
Sumir hlutir eru žess ešlis aš žeir verša ekki framseldir, svonefndir res extra
commercium. Ekki er ešlilegt aš kaupalögin gildi um slķka hluti. Sem dęmi um žetta mį
nefna lifandi menn eša lķk manna. Višskipti meš einstaka lķkamshluta lifandi eša lįtinna
manna geta žó veriš raunhęf ķ tengslum viš lķffęraķgręšslu og ķ öšrum svipušum tilvikum.
Einstök sérlagaįkvęši setja žó slķkum višskiptum įkvešin takmörk, m.a. vissar kröfur um
samžykki, sbr. lög um brottnįm lķffęra og krufningar. Hlutur getur einnig veriš
óframseljanlegur vegna žess aš litiš er į hann sem helgan eša óskeršanlegan, t.d. żmsir
kirkjulegir munir. Framsalstakmarkanir kunna einnig aš gilda samkvęmt sérstökum lögum,
t.d. samkvęmt žjóšminjalögum.
Suma hluti mį ekki selja vegna skašlegra eiginleika žeirra eša annarra įstęšna, t.d.
fķkniefni eša heimabruggaš įfengi. Samningur um kaup eša sölu į heimabruggi getur ekki
öšlast lögvernd fyrir ķslenskum dómstólum. Af žeim sökum er heldur ekki ešlilegt aš
kaupalögin gildi um slķk kaup. Ašstašan er önnur ef unnt er aš fį sérstakt leyfi til žess aš
selja viškomandi vöru en žaš leyfi er ekki fyrir hendi žegar sala fer fram. Sem dęmi mį
nefna žaš tilvik žegar kaupmašur selur vindlinga sem hefur veriš smyglaš inn ķ landiš.
Kaupalögin gilda žį um slķk višskipti, en segja mį aš eins konar vanheimild yfir hlutnum
sé til stašar.
Samningar um sölu į raforku teljast ekki til kaupa. Įstęšan er sś aš rafmagn er aš jafnaši
afhent ķ órofinni starfsemi, og raforka veršur ekki afmörkuš į sama hįtt og ašrir hlutir.
Svipuš sjónarmiš eiga viš um sjónvarpssendingar meš leišara. Hér mį segja aš afhendingin
sé skyldari leigu žar sem hśn er órofin. Kapalfyrirtękiš er yfirleitt eingöngu mišlari merkja
frį sjónvarpsfyrirtęki, og ašstašan lķkist žvķ talsvert afhendingu į raforku. Mišlun
upplżsinga meš tölvutengingu er hins vegar skyldari kaupum, t.d. beinlķnutenging viš
upplżsingabanka. Hér er um aš ręša vissar upplżsingar, sem pantašar eru fyrir fram, og
greitt er fyrir žęr, eftir atvikum meš įskrift. Žessi višskipti hafa einkum sérstöšu varšandi
afhendingu hins selda, en žaš žykir žó ekki geta valdiš neinum śrslitum ķ žessu efni. Nefna
mį til samanburšar aš afhending į gasi, olķu og vatni fer fram ķ gegnum leišslur, en žar hefur
žó veriš tališ aš um kaup sé aš ręša. Aš žvķ er heitt og kalt vatn varšar gilda um žaš sérstök
lög og gjaldskrįr. Sś afhending er žvķ hįš sérstökum lögum, en ekki er śtilokaš aš einstakar
reglur kaupalaganna geti įtt viš um hana ef ešlisrök leiša til slķkrar nišurstöšu.
Ķ 2. mgr. greinarinnar kemur fram aš kaupalögin gilda einnig um skipti, eftir žvķ sem viš
getur įtt. Efnislega sambęrilegt įkvęši er ķ 2. mgr. 2. gr. gildandi kaupalaga. Žegar um skipti
er aš ręša er oft ešlilegt aš lķta į hvorn ašila um sig sem seljanda aš žvķ er snertir žaš veršmęti sem hann hefur lofaš aš lįta af hendi og jafnframt aš telja hvorn um sig sem
kaupanda aš žvķ er varšar žaš veršmęti sem hann hefur fengiš loforš um aš fį framselt. Žvķ
gilda t.d. samtķmis reglurnar um forrannsókn og um skyldu til žess aš veita hlutnum vištöku
af beggja hįlfu. Hins vegar eiga ekki allar reglur kaupalaganna viš um skipti. Žaš į t.d. viš
um įkvęši laganna um kaupverš og fleiri įkvęši.
Samningar, sem ķ daglegu tali eru venjulega kallašir skipti, geta ķ raun veriš tvenn
sjįlfstęš kaup samkvęmt kaupalögum. Žetta gildir t.d. žar sem mašur hefur keypt nżjan bķl
og seljandinn tekur gamla bķlinn upp ķ sem hluta kaupveršs. Yfirleitt er ekki naušsynlegt aš
gera mun į žessum tilvikum sérstaklega žar sem lögin gilda einnig um skipti. Svipuš
sjónarmiš viršast gilda žegar önnur greišslan er višskiptabréf. Žó skal tekiš fram aš erfitt
getur veriš aš leysa śr žvķ aš hve miklu leyti įkvęši laganna eiga viš um slķkar ašstęšur.
Įkvęši 2. mgr. gilda einungis um skipti į hlutum. Ef hlutur er seldur gegn öšru
gagngjaldi en peningum, t.d. fasteign eša vinnuframlagi, er vafasamt hvort kaupalögin eiga
beint viš. Įkvęši kaupalaganna um skyldur kaupanda eru sett meš žaš ķ huga aš
endurgjaldiš sé peningar. Žrįtt fyrir žetta er žó einnig ešlilegt aš beita hér kaupalögunum
svo langt sem žau nį į samninga žar sem endurgjaldiš er fólgiš ķ öšru en peningum.
Um 2. gr.
Įkvęšiš fjallar um pöntunarkaup og žjónustusamninga. Af įkvęšinu leišir aš
pöntunarkaup falla undir gildissviš laganna, en žjónustusamningar utan žeirra. Ķ gildandi
kaupalögum er fjallaš um pöntunarkaup ķ 1. mgr. 2. gr., en ekki er žar aš finna neina
skilgreiningu gagnvart žjónustusamningum. Ķ heild er ekki stefnt aš neinum
meginbreytingum aš žvķ er gildandi rétt varšar.
Įkvęši 1 mgr. į viš, žegar sį sem pantar hlut er bśa skal til lętur ekki ķ té verulegan
hluta efnis til framleišslunnar. Sem dęmi mį nefna žaš tilvik žegar mašur pantar
eldhśsinnréttingu. Ef smišurinn leggur jafnframt til efniš ķ eldhśsinnréttinguna er um kaup
aš ręša. Ef sį sem pantar leggur jafnframt til efniš er hins vegar ekki um kaup aš ręša,
heldur verksamning. Ķ framkvęmd eiga pöntunarkaup helst viš žegar um er aš ręša
einstaklingsbundna handverksframleišslu eša verksmišjuframleišslu, t.d. samninga um smķši
skipa, byggingu flotbryggja og kaup į sérhönnušum vélum. Rašsmķšašir hlutir geta einnig
falliš hér undir. Pöntunarkaup geta einnig falist ķ efnasamruna og gróšurrękt. Sem dęmi mį
nefna žegar kaupandi pantar įkvešinn fjölda skrautblóma ķ garšyrkjustöš sem eiga aš nį
vissri stęrš įšur en žau eru afhent.
Ķ įkvęšinu kemur fram skilyrši um verulegan hluta efnis. Ef kaupandinn lętur ķ hlut
allt efniš eša verulegan hluta žess eiga įkvęši kaupalaganna ekki viš. Viš skżringu hinna
tilvitnušu orša ber ekki ašeins aš meta hina fjįrhagslegu žżšingu viškomandi hlutar, heldur
einnig hina notkunarlegu žżšingu hans.
Ķ 2. mįlsl. er tekiš fram aš lögin gildi hvorki um samninga um aš reisa byggingar né
önnur mannvirki į fasteign. Žessi undantekning er ófrįvķkjanleg, og hśn gildir įn tillits til
žess hver lętur ķ té efniš. Reglan er ķ samręmi viš gildandi rétt. Undantekningin gildir um
allar geršir bygginga eša annarra mannvirkja, svo og framkvęmdir viš byggingar og
mannvirki sem eru varanlega skeytt viš fasteignir. Samningar um framkvęmdir viš
fasteignir, svo sem aš leggja flķsar į gólf eša annaš gólfefni, falla žvķ utan laganna. Önnur
mannvirkjagerš getur t.d. veriš smķši brśar eša varanlegra mannvirkja ķ sjó. Jafnvel žótt slķk
mannvirki séu oft smķšuš aš verulegu leyti į landi og sķšan dregin į haf śt falla samningar
um žau utan ramma laganna. Į hinn bóginn er ljóst aš lögin taka til einstakra byggingarhluta sem skeyta į viš mannvirkiš, nema žvķ ašeins aš višskeytingin teljist verulegur hluti af
samningsskyldunni.
Įkvęši 2. mgr. er skylt 1. mgr. greinarinnar aš žvķ leyti aš 2. mgr. skilgreinir hvenęr
ekki er um pöntunarkaup er aš ręša. Ef sį sem pantar hlut śtvegar sjįlfur efniš til hans
veršur sjįlfur tilbśningur hlutarins ašalefniš ķ skyldu seljanda, og kaupalögin eiga žį ekki
viš. Įkvęši 2. mgr. hefur ķ sjįlfu sér ekki mikla sjįlfstęša žżšingu, heldur ber fremur aš
lķta į žaš sem nįnari śtfęrslu į 1. mgr. greinarinnar. Žaš getur žó haft sjįlfstęša žżšingu,
ef vinnu- eša žjónustuskyldur seljanda eru ekki tengdar gerš hlutarins sem slķks, t.d. ef um
er aš ręša skyldur ķ tengslum viš afhendingu hlutar eša skyldur eftir afhendingu.
Um 3. gr.
Eins og įšur er fram komiš ķ almennum athugasemdum eru lög žessi frįvķkjanleg eins og
gildandi lög. Žaš gildir žó aš meginstefnu til ekki um neytendakaup.
Įkvęši laganna vķkja ķ fyrsta lagi fyrir žvķ sem leišir af samningi ašila. Lögin vķkja ekki
einungis fyrir žvķ sem berum oršum er kvešiš į um ķ samningi, heldur lķka fyrir žvķ sem eftir
atvikum mį ętla aš hafi veriš gengiš śt frį viš samningsgeršina. Einnig er til ķ dęminu aš
ašilar komi sér saman um nżja skilmįla eftir aš til samnings hefur stofnast. Vķkja žį įkvęši
laganna einnig fyrir slķkum sķšari samningsskilmįlum og forsendum žeirra. Ašilar geta į
hinn bóginn ekki samiš um hvaš sem er ķ skiptum sķnum. Samningsfrelsi žeirra takmarkast
af žeim įkvęšum laganna sem ófrįvķkjanleg eru, sbr. t.d. 4. gr., og einnig setja
ófrįvķkjanlegar reglur ķ öšrum lögum samningsfrelsi ašila skoršur. Sem dęmi slķkra
lagareglna mį t.d. nefna 36. gr. samningalaganna og 10. gr. samkeppnislaganna.
Auk samnings ašila getur föst venja ķ skiptum žeirra vikiš til hlišar įkvęšum
kaupalaganna, og er žetta ķ sjįlfu sér nż regla ķ samanburši viš gildandi lög. Žį leišir žaš oft
af forsendum ašila viš samningsgeršina aš žeir leggja til grundvallar lögskiptum sķnum fyrri
samskiptavenjur. Regla žessi um gildi fastrar venju er hlišstęš reglu 1. mgr. 9. gr. SŽ-
samningsins.
Eins og ķ gildandi lögum vķkja įkvęši frumvarpsins fyrir višskiptavenju eša annarri
venju. Žaš er aš jafnaši skilyrši fyrir žvķ aš um višskiptavenju geti veriš aš ręša aš hśn sé
almennt višurkennd og henni fylgt innan viškomandi greinar. Stundum getur veriš aš ólķkar
venjur hafi myndast į vissum stöšum eša mörkušum. Meta veršur hvert tilvik fyrir sig žegar
įkvešiš er hvaša venja skuli gilda ķ slķkum tilvikum.
Žaš er einnig nżmęli samkvęmt frumvarpinu ķ samanburši viš gildandi lög aš taka meš
venju sem telja veršur bindandi ķ millum ašila. Žaš aš seljandi hafi gert fyrirvara um
įbyrgš sķna varšandi tiltekna galla ķ eitt skipti veitir honum ekki skilyršislaust sama rétt ķ
nęstu kaupum viš sama ašila. Ešli venjunnar getur aš vissu marki rįšiš žvķ hvort hśn veršur
lögš til grundvallar. Venja, sem er augljóslega ósanngjörn, getur žvķ ekki vikiš įkvęšum
laganna til hlišar, sbr. og 3. mgr. 36. gr. c samningalaganna. Ķ alžjóšlegum kaupum eru aš
auki sett sérstök skilyrši fyrir žvķ aš višskiptavenja verši lögš til grundvallar, sbr. 90. gr.
frumvarpsins og skżringar viš žį grein.
Įkvęši 4. gr. frumvarpsins setja žvķ takmörk aš hve miklu leyti venja veršur lögš til
grundvallar ķ neytendakaupum. Višskiptavenja veršur t.d. aldrei lögš til grundvallar ķ
neytendakaupum žar sem kaupandinn er ekki višskiptaašili ķ žeirri merkingu sem hugtakiš
višskiptavenja įskilur. Eigi aš sķšur mį hugsa sér aš ašrar venjur geti gilt ķ slķkum kaupum.
Um 4. gr.
Tilgangurinn meš sérreglum um neytendakaup er einkum sį aš vernda kaupanda sem
stendur höllum fęti ķ samningssambandinu. Ķ SŽ-samningnum er vikiš aš neytendakaupum
ķ a-liš 2. gr., sbr. 3. mgr. 5. gr. frumvarpsins. Žaš er meginregla samkvęmt frumvarpinu aš
ekki veršur vikiš frį įkvęšum laganna neytendum til tjóns. Sś regla kemur fram ķ 1. mgr.
4. gr. Hins vegar er gert rįš fyrir žvķ ķ tilteknum įkvęšum frumvarpsins aš įkvęšin um
neytendakaup séu frįvķkjanleg ķ įkvešnum tilvikum, sbr. 2. mgr. 11. gr.; 2. mgr. 22. gr.; 2.
mgr. 30. gr.; 4. mgr. 41. gr.; 4. mgr. 67. gr. og 79. gr. Žar viš bętist aš stundum er ljóst af
oršalagi aš einstök įkvęši eru frįvķkjanleg. Sem dęmi um žetta mį nefna įkvęši 8. gr. um
višbótarskyldu viš sendingarkaup, įkvęši 1. mgr. 45. gr. um fjįrhęš kaupveršs og įkvęši
49. gr. um gjalddaga.
Įkvęši 1. mgr. 4. gr. leggur ekki einungis bann viš samningsskilmįlum sem eru
neytendum óhagstęšir, heldur hindrar žaš einnig aš seljandinn byggi t.d. į venju sem er
kaupanda ķ neytendakaupum óhagstęšari en įkvęši frumvarpsins, sbr. athugasemdir viš 3.
gr. hér aš framan. Af įkvęšum greinarinnar leišir žvķ aš heimilt er aš semja um kjör sem
eru neytendum hagstęšari en vera mundi samkvęmt lögunum. Fyrir žau réttindi, sem
kaupandi nżtur samkvęmt bindandi lagareglum, veršur hann žó ekki lįtinn greiša
sérstaklega. Hins vegar mį gegn gjaldi falla frį löglegum fyrirvara, t.d. fyrirvara žess efnis
aš hlutur sé seldur ķ žvķ įstandi, sem hann er.
Ķ 2. mgr. er skilgreint hvaša kaup teljast til neytendakaupa. Ķ skilgreiningunni kemur ķ
fyrsta lagi fram aš seljandinn žarf aš hafa sölustarfsemi aš atvinnu svo aš um neytendakaup
geti veriš aš ręša. Af žvķ leišir aš innbyršis sala milli neytenda telst ekki vera neytendakaup
ķ skilningi laganna. Į hinn bóginn skiptir ekki mįli hvort umsvif seljanda eru lķtil eša mikil
eša hver er tilgangur hans meš sölustarfseminni. Af žeim sökum śtilokar žaš ekki aš um
neytendakaup geti veriš aš ręša žótt aršur af sölustarfsemi skuli renna til višskiptamanna
eša til einhvers góšgeršamįlefnis. Ķ öšru lagi er įskiliš aš um persónuleg not sé aš ręša.
Oršasambandiš ber aš tślka rśmum skilningi. Žannig mundu t.d. žar undir falla hlutir sem
keyptir eru til tękifęrisgjafa. Einnig hlutir sem t.d. nemendafélög, hśsfélög og żmis almenn
félög kaupa til persónulegra nota fyrir félagsmenn sķna. Sś stašreynd aš fleiri en einn
einstaklingur skipuleggja sameiginleg innkaup śtilokar ekki aš um neytendakaup sé aš ręša
ef tilgangur kaupanna er persónuleg not. Yfirleitt mį žó segja aš žvķ stęrri sem žau
félagssamtök eru sem aš innkaupum standa, žeim mun meiri lķkur eru til žess aš kaupin fįi
į sig blę kaupa ķ atvinnustarfsemi. Vera mį einnig aš hlutur sé aš nokkru leyti keyptur til
persónulegra nota, en aš öšru leyti til atvinnurekstrar. Dęmi um žaš er žegar keypt er bifreiš
sem kaupandi hyggst aš sumu leyti nota persónulega en aš öšru leyti viš atvinnustarfsemi
sķna. Hér veršur aš leggja til grundvallar hver sé ašaltilgangur kaupanna. Ef hann er ašallega
sį aš kaupa bifreiš til persónulegra nota veršur aš telja aš um neytendakaup sé aš ręša og
öfugt. Akstur bifreišar til og frį vinnu telst til persónulegra nota ķ žessu sambandi.
Fram kemur ķ 2. mgr. aš jafnvel žótt kaup falli undir skilgreininguna į neytendakaupum
er žó ekki unnt aš lķta į žau sem slķk ef seljandi hvorki vissi né gat vitaš aš kaupin hefšu
slķkan tilgang žį er žau geršust. Rétt er žó aš leggja į žaš įherslu aš įkvęšiš felur ekki ķ
sér reglu um sönnunarbyrši. Eigi aš sķšur gefur oršalagiš vķsbendingu um aš žaš er
seljandinn sem ber sönnunarbyršina žegar sś spurning vaknar hvort hann vissi ekki eša mįtti
ekki vita um tilgang kaupanda. Viš mat į vitneskju seljanda hefur žaš žżšingu hvers konar
hlut var um aš ręša og hver kaupandinn var. Ef t.d. kaupmašur kaupir skrifstofuhśsgögn įn
žess aš upplżsa aš hann ętli aš nota žau heima hjį sér til persónulegra nota mundu kaupin aš öllu jöfnu falla utan neytendakaupa.
Ķ mįlsgreininni er tekiš fram aš kaup į kröfum og réttindum teljist ekki til neytendakaupa.
Helgast žaš af žvķ aš slķk kaup, t.d. kaup į hlutabréfum, eru alla jafna ekki til persónulegra
nota ķ žeim skilningi sem hér um ręšir. Undantekningin gildir, jafnvel žótt unnt sé aš sżna
fram į ķ einstökum tilvikum aš slķkar kröfur eša réttindi hafi veriš keypt til persónulegra
nota.
Žżšing 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar felst einkum ķ žvķ aš hśn skilgreinir nįnar hvaš sé
atvinnustarfsemi. Žaš ręšur śrslitum meš hvaša hętti seljandinn kemur fram, ž.e. hvort
hann kemur fram sem atvinnumašur viš kaupin eša ekki. Žetta felur ķ sér aš sami mašur
getur żmist komiš fram vegna atvinnustarfsemi sinnar eša sem neytandi. Žegar žaš er metiš
hvort komiš er fram ķ žįgu atvinnustarfsemi veršur aš leggja heildarmat til grundvallar meš
hlišsjón af stöšu seljanda og starfsemi. Kjarninn ķ žessu mati er hvort seljandinn hefur
sölustarfsemi eša svipaša starfsemi aš atvinnu. Žegar um tilviljunarkennda sölu ķ fyrirtęki
er aš ręša veršur aš meta žetta atriši m.a. śt frį žvķ hvort sambęrilegar sölur eigi sér a.m.k.
staš öšru hverju ķ fyrirtękinu. Rétt er aš taka af öll tvķmęli um žaš aš sala ķ atvinnustarfsemi
rķkis, sveitarfélaga og opinberra stofnana fellur hér undir. Sama gildir um sölu ķ tengslum viš
starfsemi allra stęrri félagasamtaka, jafnvel žótt žar sé um hugsjónastarfsemi aš tefla, t.d.
sölu į vegum skįtahreyfingarinnar.
Veriš getur aš ķ fyrirtęki sé stunduš tiltekin atvinnustarfsemi sem ekki veršur felld undir
sölustarfsemi, en samt sem įšur viš og viš stunduš sala sem kalla mį hlišarstarfsemi. Dęmi
um žetta er stórt fyrirtęki ķ žjónustustarfsemi sem vegna endurnżjunar selur öll
skrifstofuhśsgögn sķn. Ķ slķkum tilvikum er sanngjarnt aš lķta svo į aš um atvinnustarfsemi
séš aš ręša, a.m.k. ef slķk sala fer fram öšru hverju.
Um 5. gr.
Ķ 1. mgr. er tekiš fram aš įkvęši laganna gildi einnig ķ alžjóšlegum kaupum. Žvķ til
grundvallar liggur sś ašferš sem įkvešiš hefur veriš meš žessu frumvarpi aš beita viš
lögleišingu SŽ-samningsins ķ ķslenskan rétt, sbr. žaš sem įšur segir um žaš efni ķ almennum
athugasemdum hér aš framan. Eigi aš sķšur er óhjįkvęmilegt aš ķ lögunum séu sérįkvęši
sem einungis gilda ķ alžjóšlegum kaupum. Žęr sérreglur eru ķ XV. kafla laganna og ķ
einstökum įkvęšum annarra kafla eins og nįnar er gerš grein fyrir ķ almennum
athugasemdum. Skilgreiningin į žvķ hvaš séu alžjóšleg kaup er ķ 87. gr. frumvarpsins. Žegar
svo hagar til aš enginn samningsašila hefur atvinnustöš į Ķslandi er forsenda žess aš
ķslenskum lögum verši beitt aš slķkt leiši af samningi ašila eša reglum alžjóšlegs
einkamįlaréttar.
Ķ 2. mgr. er undantekning aš žvķ er varšar norręn kaup. Samkvęmt 94. gr. SŽ-
samningsins er samningsrķkjum, sem hafa svipašar reglur ķ landsrétti sķnum, heimilt aš
įkveša aš SŽ-samningurinn skuli ekki gilda um kaup milli ašila ķ žeim rķkjum. Įkvęši
frumvarps žessa eru svo lķk įkvęšum ķ kaupalögum annarra norręnna rķkja aš lķta veršur svo
į aš skilyršum 94. gr. SŽ-samningsins sé fullnęgt aš žessu leyti. Afstaša Danmerkur,
Finnlands, Noregs og Svķžjóšar til žessa er hin sama. Žegar um norręn kaup er aš ręša ber
žvķ eingöngu aš beita kaupalögum žess norręna rķkis sem ķ hlut į.
Ķ 3. mgr. er įkvęši sem svarar til 2. gr. SŽ-samningsins og felur ķ sér aš sérreglur laganna
um alžjóšleg kaup gilda ekki um įkvešnar tegundir alžjóšlegra kaupa. Ķ žessu felst t.d., aš
žótt um neytendakaup milli ašila hverra ķ sķnu landi sé aš ręša eru žaš reglur ķslensku laganna sem gilda ef žau eiga į annaš borš viš įn tillits til žeirra sérįkvęša sem m.a. leišir
af XV. kafla laganna.
Undantekningin ķ 2. gr. a ķ SŽ-samningnum nęr einnig til sölu milli neytenda. Žaš er
skżring žess aš įkvęši a-lišar 3. mgr. 5. gr. frumvarpsins nęr einnig til sambęrilegra kaupa
milli neytenda. Skilgreining neytendakaupa ķ 2. mgr. 4. gr. er žrengri aš žvķ leyti aš hśn
nęr ašeins til seljanda sem hefur atvinnu sķna af sölu. Įkvęši b-lišar į viš um frjįls uppboš.
Įstęšan fyrir undantekningunni er sś aš seljandi getur ekki vitaš hver er kaupandi fyrr en
uppboši lżkur. Žetta mundi skapa of mikla óvissu um gildissviš SŽ-samningsins. Įkvęši
c-lišar į viš naušungarsölu eša sölu samkvęmt sérstökum lagaįkvęšum, sbr. t.d. lög um
sölu į óskilamunum og fundnu fé. Įkvęši d-lišar gildir hvort sem litiš veršur į kröfu sem
hlut eša ekki. Įstęšan er sś aš margar reglur kaupalaganna falla illa aš slķkum kaupum, t.d.
reglurnar um galla į söluhlut. SŽ-samningurinn gerir sérstaka undantekningu aš žvķ er
rafmagn varšar, sbr. f-liš 2. gr. Engu sķšur er žetta ekki tekiš meš ķ 5. gr., enda fellur sala
į rafmagni utan gildissvišs kaupalaganna.
Žegar svo er tekiš til orša ķ 2. og 3. mgr. aš sérreglurnar um alžjóšleg kaup gildi ekki er
ķ fyrsta lagi įtt viš žaš aš žęr sérstöku reglur, sem ašeins eiga viš ķ alžjóšlegum kaupum,
t.d. 87.99. og 3. mgr. 70. gr., gilda ekki. Ķ öšru lagi felst ķ žessu aš žęr undantekningar, sem
męlt er fyrir um ķ einstökum greinum og varša alžjóšleg kaup, gilda ekki heldur, t.d. 2. mgr.
66. gr. Ķ žeim tilvikum, sem um ręšir ķ 2. og 3. mgr., gilda žvķ fullum fetum sömu reglur og
ķ žjóšlegum kaupum.
Um II. kafla.
Ķ kaflanum eru žau įkvęši laganna sem varša skyldur seljanda ķ tengslum viš
afhendinguna, en hśn hefur grundvallaržżšingu aš žvķ er varšar żmsar ašrar reglur laganna.
Ķ fyrsta lagi er žaš afhendingin sem skiptir mįli varšandi žaš hvenęr įhęttan af söluhlut
flyst frį seljanda til kaupanda, sbr. įkvęši III. kafla. Ķ öšru lagi skiptir afhendingin mįli
varšandi skiptingu kostnašar milli samningsašila, sbr. 11. gr. Ķ žrišja og fjórša lagi skiptir
afhendingin miklu mįli varšandi mat į žvķ hvort um galla eša greišsludrįtt er aš ręša, sbr.
21. og 22. gr. Ķ öllum ašalatrišum eru įkvęši kaflans hlišstęš įkvęšum gildandi laga, sbr.
įkvęši 9.16. gr. gildandi laga. Žó eru žar į feršinni nokkur nżmęli, auk žess sem reglur
frumvarpsins eru aš żmsu leyti nįkvęmari en reglur gildandi laga.
Um 6. gr.
Įkvęšiš svarar til 9. gr. gildandi laga, og kemur žar fram meginreglan um žaš hver sé
afhendingarstašur ķ lausafjįrkaupum. Ķ fyrirsögn frumvarpsgreinarinnar eru žau kaup, sem
hér um ręšir, nefnd reišukaup, og er žaš hugtak ķ frumvarpinu notaš ķ sömu merkingu og
hugtakiš hentekjöp ķ norsku lagamįli, henteköb ķ dönsku lagamįli og hamtningsköp
ķ sęnsku og finnsku lagamįli. Felst ķ žessari hugtaksnotkun umfram allt skķrskotun til žess
aš seljandinn skuli hafa söluhlut til reišu fyrir kaupanda į atvinnustöš sinni eša eftir atvikum
heimili, ž.e. žangaš skal kaupandinn sękja hlutinn.
Žaš er grundvallarregla samkvęmt greininni aš hafi ekki um annaš veriš samiš er seljandi
ekki skyldugur til aš senda hlut til kaupanda, en seljandi skal hafa hlut til reišu fyrir
kaupanda į atvinnustöš sinni eša heimili ef ekki er um atvinnustöš aš ręša. Ķ žessu felst
einnig aš seljandi skal hafa pakkaš hlut inn į višeigndi mįta, sbr. nįnar įkvęši 17. gr.
Žess veršur ekki krafist aš seljandi hafi hlut til reišu allan sólarhringinn žegar
afhendingartķmi er kominn, heldur nęgir aš hlutur sé til reišu į venjulegum afgreišslutķma. Žaš er lįgmarkskrafa aš kaupandinn geti meš sanngirni įtt žess kost aš nį ķ hlut. Heimili
seljanda sem afhendingarstašur er ašeins nefnt meš tilvķsun til 83. gr. Į žaš reynir ef
seljandinn hefur enga atvinnustöš sem tengist kaupunum. Žaš leišir af oršalagi įkvęšisins
um afhendingarstaš aš hann breytist ekki žótt seljandi flytji atvinnustöš sķna (eša heimili)
eftir aš kaupin geršust, sbr. oršalagiš žegar kaup voru gerš.
Ef ašilar vissu viš kaupin aš hlutur var annars stašar en į atvinnustöš eša heimili seljanda
skal hafa hlutinn til reišu žar. Sem dęmi um žetta mį nefna žaš tilvik žegar mašur sem er
bśsettur į Akureyri, selur skśtu sem ašilar vita aš er ķ höfn ķ Reykjavķk. Ķ įkvęšinu er viš
žaš mišaš sem ašilar raunverulega vissu, en ekki žaš sem žeir mįttu vita, enda mundi
gagnstęš regla geta stefnt hagsmunum kaupanda um of ķ hęttu. Vitneskja ašila veršur ekki
einungis aš nį til žess aš hlut sé annars stašar aš finna, heldur einnig til žess hvar hann er.
Sį įskilnašur aš um raunverulega vitneskju sé aš ręša er ķ samręmi viš įkvęši SŽ-
samningsins og įkvęši ķ kaupalögum annarra rķkja į Noršurlöndum.
Įkvęši greinarinnar eiga einnig viš žegar söluhlutur eša sį vörulager eša
framleišslustašur, sem söluhlut įtti aš taka frį, var į öšrum staš en atvinnustöš seljanda og
ašilar vita um žaš. Gengiš er śt frį aš žaš leiši (beint eša óbeint) af samningi aš hlut skuli
sękja žangaš. Ķ greininni er auk vörulagers vitnaš til framleišslustašar. Ķ frumvarpsgrein
žessari er įtt viš žaš tilvik žegar sį framleišslustašur, sem hlut įtti aš taka frį, var į öšrum
staš en atvinnustöšin. Samkvęmt žvķ nęgir ekki aš ašilar viti viš kaupin aš hlutur er į
framleišslustaš, heldur veršur einnig aš vera įskiliš samkvęmt samningi aš hlut eigi aš taka
žašan. Reglan tekur umfram allt miš af pöntunarkaupum.
Samkvęmt 2. mgr. 6. gr. telst hlutur afhentur žegar kaupandi hefur veitt honum vištöku.
Kaupandi telst hafa veitt hlut vištöku žegar hann sjįlfur eša annar fyrir hans hönd hefur tekiš
hlutinn ķ vörslur sķnar. Ķ žessu felst einnig aš hlutur telst ekki afhentur mešan seljandinn
hefur hann ķ vörslum sķnum. Hafi afhending ekki fariš fram į réttum tķma af įstęšum sem
rekja mį til kaupanda hefur žaš žżšingu viš skiptingu kostnašar milli ašila skv. 11. gr.
frumvarpsins. Hins vegar fellur į seljandann umönnunarskylda ķ samręmi viš įkvęši XI.
kafla frumvarpsins. Žar viš bętist aš įhęttan af söluhlut flyst frį seljanda yfir til kaupanda
skv. 2. mgr. 13. gr. frumvarpsins.
Um 7. gr.
Ķ greininni, sem ķ raun felur ķ sér undantekningu frį meginreglu 6. gr. frumvarpsins um
afhendingarstaš, eru sambęrilegar reglur og žęr sem fram koma ķ 10., 11. og 65. gr. gildandi
laga. Įkvęši greinarinnar eiga ekki viš nema žaš komi fram ķ samningi ašila eša leiši af
öšrum atvikum aš hlut skal senda til kaupanda, og į žaš bęši viš um 1. og 2. mgr. Sé slķkur
samningur ekki fyrir hendi gildir meginreglan ķ 6. gr. um afhendinguna. Ķ frumvarpsgreininni
eru notuš hugtökin stašarkaup og sendingarkaup. Um stašarkaup er fjallaš ķ 1. mgr., og
er hugtakiš stašarkaup žżšing į norska lagahugtakinu plasskjöp og danska hugtakinu
pladsköb, en hugtakiš sendingarkaup ķ 2. mgr. er žżšing į norska lagahugtakinu
sendekjöp og danska hugtakinu forsendelsesköb. Ķ finnsku og sęnsku lagamįli er notaš
hugtakiš transportköp um žau tilvik, sem um er fjallaš ķ 7. gr. frumvarpsins.
Ķ 1. mgr. 7. gr. frumvarpsins, sem svarar til 11. gr. gildandi laga, kemur fram sś regla um
stašarkaup aš hlutur telst afhentur žegar kaupandi hefur veitt honum vištöku, en įšur var
višmišunin sś aš hlutur vęri kominn ķ vörslur kaupanda. Ķ įkvęšinu er fólgin rżmkun
gildissvišs stašarkaupa ķ samanburši viš gildandi rétt žar sem reglan gildir einnig innan žess
svęšis žar sem seljandi er vanur aš afhenda slķka hluti. Ekki er žaš skilyrši žess aš įkvęši greinarinnar eigi viš aš žaš sé venja ķ viškomandi višskiptum aš afhenda slķka hluti į
svęšinu, heldur nęgir aš žaš sé sį seljandi sem hlut į aš mįli sem er vanur aš gera slķkt.
Įkvęšiš į viš žegar seljandinn notar starfsmann eša sjįlfstęšan flutningsašila til žess aš
koma hlut til skila, og žaš gildir einnig žegar hlutur er sendur meš póstsendingum. Af žessu
leišir aš žegar póstsendingarfyrirtęki afhendir hlut hefur afhending ekki fariš fram fyrr en
kaupandi veitir hlut vištöku, jafnvel žótt hann sé sendur frį einum landshluta til annars. Žaš
aš hlutur telst žį fyrst afhentur žegar kaupandi hefur veitt honum vištöku žżšir aš seljandi
ber įbyrgš į honum fram aš žeim tķma, og hann ber einnig įbyrgš į göllum sem verša į hlut
mešan į flutningi stendur. Žaš leišir einnig af įkvęšum 11. gr. aš seljandi ber kostnaš af
flutningi.
Įkvęši 2. mgr. 7. gr. svarar til 10. gr. gildandi laga og hefur ekki ķ för meš sér neina
meginbreytingu žótt oršalag frumvarpsgreinarinnar sé nokkuš į annan veg en ķ gildandi
lögum. Sérstök įkvęši um flutning meš skipi eru felld nišur. Į įkvęši 2. mgr. reynir žegar
senda į hlut til kaupanda frį einum staš til annars og atvik eru žannig aš įkvęši 1. mgr. eiga
ekki viš. Ekki skiptir mįli hvers konar tęki er notaš til flutningsins og ekki heldur hvort
flutningi er skipt į milli margra sjįlfstęšra flutningsašila. Af oršalagi įkvęšisins leišir aš
hlutur telst žį fyrst afhentur žegar hann hefur veriš fenginn ķ hendur žeim flutningsašila sem
tekiš hefur aš sér flutning frį sendingarstaš. Ķ 31. gr. a SŽ-samningsins er sambęrileg
višmišun oršuš meš nokkuš öšrum hętti, ž.e. in handing the goods over to the first carrier
for transmission to the buyer, en merkingin er sś sama. Nęgilegt er aš hlutur sé afhentur
flutningsašila, t.d. į vörumóttökustöš, į flugvelli, hjį skipafélagi eša öšru flutningsfyrirtęki.
Hugtakiš afhentur getur veriš nokkuš óljóst, einkum ef tjón veršur į söluhlut ķ tengslum
viš fermingu eša affermingu, og veršur žaš žvķ nokkuš aš fara eftir atvikum hverju sinni
hver skuli bera įhęttuna af tjóni ķ slķku tilviki.
Sérstakt įlitaefni er žegar notašur er umbošsmašur sem tekur aš sér flutning vörunnar
fyrir reikning umbjóšanda sķns, ž.e. notašur er svokallašur speditor. Venjulega er litiš svo
į aš afhending til slķks umbošsmanns geti ekki talist afhending hlutar ķ skilningi
greinarinnar. Atvik geta žó leitt til žess aš öšruvķsi verši litiš į, t.d. žegar slķkur
umbošsmašur kynnir sig sem flutningsašila eša hann tekur fast verš fyrir allan flutninginn.
Žótt seljandi fįi einhvern til aš sjį um flutning į sendingarsvęšinu felst ekki ķ žvķ aš
hluturinn hafi žar meš veriš afhentur. Ef seljandi notar t.d. bifreiš af sendibķlastöš til aš
flytja vöru til hafnar į sendingarstaš telst vara ekki afhent fyrr en hśn hefur veriš afhent
skipafélaginu. En ef sį flytjandi, sem fenginn hefur veriš til verksins, tekur bęši aš sér
flutninginn į stašnum og įfram til afhendingarstašarins telst afhending hafa įtt sér staš žegar
flytjandi hefur tekiš viš hlutnum. Fyrri mįlsliš 2. mgr. ber einnig aš skżra žannig aš hlutur
teljist ekki afhentur ef žaš er seljandinn sjįlfur sem sér um flutninginn į sendingarsvęšinu.
Ef seljandinn sér um allan flutninginn telst hlutur ekki afhentur fyrr en kaupandi hefur veitt
honum vištöku, sbr. sķšari mįlsliš 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar.
Taki seljandi aš sér hluta flutningsins hefur afhending ekki fariš fram fyrr en seljandi
afhendir hlutinn sjįlfstęšum flytjanda. Ef seljandi annast allan flutninginn fer afhending
fram žegar kaupandi hefur veitt hlutnum vištöku. Sjįi kaupandinn sjįlfur um allan
flutninginn er um reišukaup aš ręša skv. 6. gr. frumvarpsins. Eigi kaupandinn aš sjį um
hluta flutningsins er afhending hįš žvķ hvernig honum er hįttaš fyrsta hluta leišarinnar. Sjįi
seljandi um flutninginn mišast afhendingin viš vištöku kaupanda. Hafi seljandinn notaš
sjįlfstęšan flytjanda frį sendingarstaš mišast afhending viš žaš aš hinn sķšarnefndi hafi
veitt vörunni vištöku.
Ķ 3. mgr. er kvešiš į um žżšingu żmissa söluskilmįla sem varša afhendingu. Įkvęšiš
svarar til 1. mgr. 65. gr. gildandi laga, en ķ žvķ eru žó ekki fyrirmęli um kostnašarskiptingu.
Įkvęšiš į žvķ ašeins viš aš hlutur sé seldur frķtt, afhentur eša frķtt afhentur og
jafnframt sé gefinn til kynna įkvešinn stašur. Ekki skiptir mįli ķ žessu sambandi meš hvaša
hętti hluturinn hefur veriš fluttur žangaš. Įkvęšiš afmarkar žaš ķ sjįlfu sér ekki
nįkvęmlega hvenęr afhending hefur įtt sér staš, og er žvķ svo hagaš af įsettu rįši. Žaš
veršur aš meta ķ hverju tilviki fyrir sig, m.a. meš hlišsjón af samningum og atvikum aš öšru
leyti. Ķ mörgum tilvikum er ešlilegt aš krefjast žess aš hlutur sé ašgengilegur kaupanda į
stašnum, t.d. į vöruflutningastöš eša ķ śtibśi seljandans į stašnum. Um įbyrgš seljanda į
kostnaši fer samkvęmt žessu eftir žvķ sem segir ķ 11. gr. frumvarpsins. Ķ 62.65. gr. gildandi
laga eru įkvęši um žżšingu żmissa söluskilyrša sem ekki eru ķ frumvarpi žessu umfram žaš
sem segir ķ 3. mgr. 7. gr. Er ķ žessum efnum fylgt norręnni réttaržróun hvaš žetta varšar, og
einnig skal tekiš fram aš ķ SŽ-samningnum er ekki heldur aš finna sérstök įkvęši um
žżšingu żmissa söluskilmįla. Žaš leišir žó af hinu frįvķkjanlega ešli SŽ-samningsins aš
beita ber slķkum skilmįlum ef um žį hefur veriš samiš.
Įkvęši 4. mgr., sem er nżmęli, felur ķ sér žį reglu aš hlutur telst žį fyrst afhentur ķ
neytendakaupum žegar kaupandinn hefur veitt honum vištöku. Ef kaupandinn į aš sękja
hlutinn telst hann afhentur žegar sį tķmi er kominn aš skylt var aš sękja hann. Ķ įkvęšinu
felst aš sama regla gildir ķ stašarkaupum og sendingarkaupum. Žaš leišir m.a. af 4. mgr. aš
ķ neytendakaupum er ekki heimilt aš semja um aš afhending skuli hafa įtt sér staš žegar
hlutur er afhentur flytjanda. Notkun żmissa söluskilmįla hefur heldur ekki žżšingu gagnvart
seljanda umfram žaš sem lögin heimila.
Ķ tilskipun 99/44/EB, um tilteknar hlišar į sölu vöru til neytenda og įbyrgšaryfirlżsingar
ķ žvķ sambandi, er ķ 5. gr. (3) aš finna įkvęši sem leggur til sönnunarreglu ķ
neytendakaupum. Ķ įkvęšinu er tekiš fram aš komi galli fram ķ vöru į fyrstu sex mįnušum
frį žvķ aš hśn var afhent skuli hann teljast hafa veriš fyrir hendi viš afhendinguna nema
annaš verši augljóslega rįšiš af ešli vörunnar sem er afhent eša žeim galla sem į henni er.
Ķ framkvęmd yrši žvķ höfš hlišsjón af framangreindu įkvęši tilskipunarinnar viš tślkun į
žessu įkvęši frumvarpsins.
Um 8. gr.
Įkvęši hlišstętt 8. gr. frumvarpsins er ekki ķ gildandi lögum, en žaš er ķ samręmi viš
32. gr. SŽ-samningsins. Eigi aš sķšur veršur aš telja aš reglur žęr, sem fram koma ķ 8. gr.
frumvarpsins, séu ķ samręmi viš žaš sem tališ hefur veriš ólögfestur gildandi réttur į žessu
sviši. Ķ greininni er gert rįš fyrir aš samiš sé um žaš aš seljandinn eigi aš senda hlutinn.
Slķkur samningur getur t.d. veriš ķ samręmi viš afhendingarskilmįla (cif, cf) eša ašra
ótvķręša samningsskilmįla eša hann getur leitt af forsendum ašila eša fyrri venjum.
Įkvęši 1. mgr. 8. gr. er ķ samręmi viš 2. mgr. 32. gr. SŽ-samningsins og leggur
seljandanum žį skyldu į heršar aš gera žį samninga sem naušsynlegir eru til žess aš hlutur
komist į įkvöršunarstaš. Ef hlutinn žarf aš senda meš mismunandi flutningstękjum veršur
seljandinn samkvęmt žvķ aš gera samninga um alla flutningana. Žaš er skilyrši samkvęmt
greininni aš flutningssamningar séu geršir į višeigandi hįtt og meš vanalegum kjörum. Svar
viš žvķ hvaš telst višeigandi og vanalegt fer eftir žvķ um hvers konar kaup er aš ręša. Žar
skiptir m.a. mįli tegund söluhlutar og tilgangur kaupa. Eigi t.d. aš selja ferskar vörur veršur
seljandinn aš śtvega flutningstęki sem skilar vörunni hratt. Almennt veršur aš foršast ónaušsynlegar umhlešslur og flóknar flutningsleišir, og sama gildir um óvanalega
samningsskilmįla.
Ķ 2. mgr. eru įkvęši sem eru ķ samręmi viš 3. mgr. 32. gr. SŽ-samningsins. Hér er sś
skylda lögš į heršar seljanda aš veita kaupanda žęr upplżsingar sem naušsynlegar eru til
aš hann geti keypt vįtryggingu. Er žį aš sjįlfsögšu forsenda aš vįtryggingarskyldan hvķli
ekki į seljandanum. Vįtryggingarskyldu seljanda getur t.d. leitt af cif-söluskilmįla. Eigi
seljandi ekki aš tryggja vöruna hefur kaupandinn hagsmuni af žvķ aš tryggja hana sjįlfur.
Žetta gildir įn tillits til žess hver ber įbyrgšina į žvķ ef hluturinn ferst af tilviljun mešan į
flutningi stendur. Ķ žessu tilviki getur kaupandinn hins vegar žurft į vissum upplżsingum aš
halda um hlutinn og flutninginn, og žaš eru žessar upplżsingar sem seljanda ber aš lįta ķ té
samkvęmt įkvęšinu.
Įkvęši 3. mgr. eru aš öllu leyti ķ samręmi viš 1. mgr. 32. gr. SŽ-samningsins. Af skyldu
seljanda til aš senda hlutinn leišir aš hann veršur lķka aš sjį um naušsynlegar merkingar og
farmbréf žannig aš hluturinn verši nęgilega auškenndur kaupanda. Žetta leišir ekki af sjįlfu
sér žegar um sameiginlega heildarsendingu til margra vištakenda er aš ręša, og ķ žvķ tilviki
hefur greinin žżšingu. Įkvęšiš segir hins vegar ekkert til um žaš hvenęr seljandinn į aš
tilkynna um sendingu. Ešlilegt er aš krefjast žess aš žaš sé gert innan sanngjarns tķma frį
afhendingu eša hlešslu į flutningstękiš. Žegar um stuttar vegalengdir er aš ręša veršur žó
aš tilkynna um sendingu fyrr.
Um 9. gr.
Ķ 9. gr. frumvarpsins eru įkvęši sem svara til 12. og 13. gr. gildandi laga. Ķ SŽ-
samningnum er męlt fyrir um afhendingartķmann ķ 33. gr. Afhendingartķma leišir aš jafnaši
af samningi ašila meš beinum eša óbeinum hętti, og į reglu 9. gr. reynir žvķ ašeins aš slķku
samningsįkvęši sé ekki til aš dreifa. Ķ neytendakaupum er einnig fullt frelsi til žess aš semja
um afhendingartķma, en neytendur geta žó ekki afsalaš sér rétti til tilkynningar žegar skilyrši
3. mgr. liggja fyrir.
Ķ 1. mgr. 9. gr. kemur fram sś meginregla aš hlut skal afhenda innan sanngjarns tķma frį
žvķ aš kaup voru gerš. Er hér um nżmęli aš ręša ķ samanburši viš gildandi rétt žar sem
afhending skal, ef ekki hefur veriš um annaš samiš, fara fram žegar žess er krafist, sbr. 12.
gr. gildandi laga. Er ķ samręmi viš réttaržróun į Noršurlöndum į žvķ byggt aš įstęšulaust
sé aš skylda kaupanda til aš koma fram meš kröfu um afhendingu ef slķkt į sér ekki stoš ķ
samningnum. Hin nżja regla er einnig ķ góšu samręmi viš įkvęši SŽ-samningsins. Žaš hvaš
telst sanngjarn tķmi veršur aš meta hverju sinni meš hlišsjón af žvķ hvers konar kaup er um
aš ręša og atvikum aš öšru leyti. Upphaf frests mišast viš samningsgeršina. Ef um
pöntunarkaup er aš ręša er sanngjarnt aš seljandinn hafi lengri tķma til afhendingar en žegar
vara er afhent beint af lager. Atvik geta eigi aš sķšur veriš ęriš mismunandi ķ
pöntunarkaupum. Einnig getur veriš um aš ręša marga hluti sem keyptir eru ķ einu lagi og
seljandi veršur aš panta hjį mörgum birgjum. Einnig skiptir mįli hvort um er aš ręša kaup
į innanlandsmarkaši eša erlendis frį. Įstęša er til aš ętla aš jafnan verši samiš um
afhendingartķmann žegar um flókin og umfangsmikil kaup er aš ręša. Ķ framkvęmd veršur
žvķ sanngjarn tķmi oft fremur stuttur.
Įkvęši 2. mgr. eiga viš žegar samiš hefur veriš um svigrśm til afhendingar. Eins og ķ
13. gr. gildandi laga er žaš seljandinn sem hefur rétt til aš velja tķmamarkiš nema leiša megi
af atvikum aš vališ sé kaupandans. Seljandi getur t.d. veriš hįšur uppskeru žegar um
landbśnašarvörur er aš ręša eša veriš hįšur afhendingartķma ef hann žarf aš fį vörur frį öšrum ašila. Af samningi getur leitt aš žaš sé kaupandans aš velja tķmamarkiš. Žaš į t.d. viš
žegar kaupandi skal śtvega tęki til flutnings vörunnar. Einnig getur veriš aš afhending eigi
aš vera ķ samręmi viš žarfir kaupanda eša möguleika hans į aš veita vörunni vištöku. Sem
dęmi um žetta mį nefna aš kaupandi getur žurft aš tęma lager sinn įšur en hann getur veitt
vörunni vištöku.
Sérreglan ķ 3. mgr., sem ekki į sér fyrirmynd ķ gildandi lögum, er takmörkuš viš
reišukaup. Ef žaš er seljandinn sem ķ slķkum tilvikum skal velja afhendingartķma skal hann
meš nęgum fyrirvara tilkynna kaupanda hvenęr sękja mį hlutinn. Sį įskilnašur, aš tilkynna
skuli um žaš meš nęgum fyrirvara, felur žaš ķ sér aš kaupandinn fįi sanngjarnan tķma til aš
ganga frį žvķ sem naušsynlegt er til undirbśnings flutningi. Ekki kemur fram ķ įkvęšinu
įskilnašur um sérstakt form tilkynningar. Hśn getur žvķ bęši veriš munnleg og skrifleg. Enn
fremur er einungis gerš krafa um žaš aš tilkynning segi til um žaš hvenęr sękja mį hlut.
Žaš leišir hins vegar af samningi ašila eša įkvęšum 6. gr. hvar sękja į hlutinn. Įhęttan af
sendingu tilkynningar er hjį kaupandanum, sbr. 82. gr. Ef tilkynning hefur farist fyrir eša
kemur of seint veršur ašstęšum kaupanda ekki kennt um žį seinkun į afhendingu sem af žvķ
leišir. Žetta getur haft žżšingu m.a. meš hlišsjón af flutningi įhęttu, sbr. 2. mgr. 13. gr., og
varšandi žaš hvort seljandi geti gert kröfu vegna vanefnda.
Ķ įkvęšinu eru ekki fyrirmęli um skyldu kaupanda til aš tilkynna seljanda žegar žaš er
kaupandinn sem į aš velja afhendingartķma. Sjįlfsagt er aš kaupandinn tilkynni um slķkt, og
vanręki hann žaš glatar hann venjulega rétti til aš bera fyrir sig seinkun sem af žvķ leišir.
Um 10. gr.
Ķ 10. gr. frumvarpsins er sama meginreglan og byggt er į ķ 14., sbr. 15., 16. og 71. gr.
gildandi kaupalaga., ž.e. aš hönd selji hendi, en žó žannig aš einungis er ķ įkvęšinu fjallaš
um heimildir seljanda aš žessu leyti. Sambęrilegt įkvęši er ķ 1. og 2. mgr. 58. gr. SŽ-
samningsins. Ekkert er ķ sjįlfu sér žvķ til fyrirstöšu aš fjalla um heimildir seljanda og
kaupanda ķ einu lagi ķ sama įkvęšinu, en sś ašferš aš greina ķ žessum efnum į milli
heimilda seljanda og kaupanda į sér fyrirmynd ķ SŽ-samningnum. Meginreglan um aš hönd
selji hendi gildir žegar ekki er um annaš samiš. Žetta leišir af įkvęši 3. gr. frumvarpsins.
Ķ neytendakaupum, sbr. 4. gr., er einnig unnt aš semja um greišslufrest, enda er slķkt ekki
andstętt hagsmunum neytandans. Žaš leišir žó einnig beint af 10. gr. aš veita mį
greišslufrest.
Įkvęši 1. mgr. 10. gr. felur ķ sér reglu sem eins og įšur segir samsvarar ķ ašalatrišum 14.
gr. nśgildandi laga, sbr. einnig 16. og 71. gr. laganna. Įkvęši 1. mgr. 10. gr. heimilar
seljanda aš lįta hjį lķša aš fęra rįšstöfunarréttinn yfir hlut til kaupanda, nema seljandi hafi
samtķmis fengiš kaupveršiš greitt. Yfirfęrsla rįšstöfunarréttarins frį seljanda til kaupanda
gerist venjulega meš žeim hętti aš kaupandinn fęr hlutinn afhentan. Yfirfęrslan getur lķka
tengst öšru, t.d. flutningsbréfi og farmskķrteini, og žį er žaš afhending žessara skjala sem
ręšur yfirfęrslu rįšstöfunarréttarins. Ķ sumum tilvikum getur réttarverndin gagnvart žrišja
manni veriš hįš žvķ aš yfirfęrslan sé skrįš opinberri skrįningu, t.d. ķ skipa- eša
ökutękjaskrį. Ķ slķkum tilvikum getur seljandinn gert žaš aš skilyrši fyrir skrįningu
heimildar aš kaupveršiš sé greitt sem ķ raun er žaš sama og aš segja aš seljandi geti neitaš
aš afhenda heimildarskjališ nema kaupveršiš sé greitt.
Regla 1. mgr. gildir ekki žegar ķ upphafi hefur veriš samiš um greišslufrest eša seljandi
hefur eftir samningsgerš veitt greišslufrest ķ heild eša aš hluta. En hafi greišslufrestur veriš
veittur meš žvķ skilyrši aš kaupandinn t.d. samžykki vķxil eša setji tryggingu fyrir fjįrhęšinni getur seljandinn gert žaš aš skilyrši aš kaupandinn samžykki vķxilinn eša gangi
frį tryggingunni įšur en hann fęr hlutinn afhentan.
Fręšilega mį halda žvķ fram aš reglan um žaš aš hönd selji hendi geti leitt til žess aš
bįšir ašilar haldi aš sér höndum um afhendingu og bķši žess aš gagnašili taki frumkvęši aš
efndum. Žvķ er hins vegar til aš svara aš žaš leišir óbeint af żmsum öšrum reglum, sem
afhendinguna varša, hvor ašila žaš er sem į aš taka žaš frumkvęši.
Ķ 2. mgr. er aš finna sérreglu um žau tilvik žegar seljandi į aš senda hlut til annars stašar.
Reglan į sér hlišstęšu ķ 15. gr. nśgildandi laga. Ķ žessu tilviki hefši regla 1. mgr. ein sér leitt
til žess aš ekki vęri unnt aš hrinda kaupunum ķ framkvęmd. Skv. 2. mgr. getur seljandinn
į hinn bóginn ekki lįtiš hjį lķša aš senda hlutinn, en hann getur komiš ķ veg fyrir aš
kaupandinn fįi hann ķ hendur žar til kaupveršiš hefur veriš greitt. Sending ķ póstkröfu er
dęmi um tilvik žar sem kaupandi getur žvķ ašeins fengiš vöru afhenta aš hann greiši
kaupveršiš. Žegar vara er send meš öšrum hętti er oft unnt aš ganga žannig frį mįlum aš
kaupandi fįi žvķ ašeins afhenta vöru aš hann greiši andvirši hennar.
Um 11. gr.
Ķ 11. gr. frumvarpsins er fjallaš um įbyrgš ašila į kostnaši, en sambęrilegt įkvęši er
hvorki ķ gildandi lögum né ķ SŽ-samningnum. Hins vegar mį fullyrša aš regla 1. mgr. 11. gr.
frumvarpsins sé ķ samręmi viš žaš sem tališ hefur veriš gildandi regla ķ ķslenskum rétti
samkvęmt ólögfestum reglum. Rétt er aš leggja į žaš įherslu aš ķ 11. gr. er einvöršungu um
žaš fjallaš hver beri į endanum įbyrgš į kostnaši. Samkvęmt žvķ er ekki tekin afstaša til
žess ķ įkvęšinu į hvorum ašilanna hvķlir skylda til žess aš leggja śt fé ķ fyrstu.
Ķ 1. mgr. felst aš seljandinn ber kostnašinn af hlutnum žar til hann hefur veriš afhentur.
Regla 11. gr. į ekki einungis viš um flutningskostnaš, heldur lķka annan kostnaš eins og
vegna geymslu, pökkunar, tryggingar og jafnvel śtflutningsgjalda. Ekki eru įkvęši um žaš
hver eigi aš bera kostnašinn eftir žann tķma, en venjulega er gert rįš fyrir žvķ aš kaupandinn
geri žaš nema annaš leiši beinlķnis af samningi.
Įkvęšiš į ekki viš žegar seinkun hefur oršiš af įstęšum sem rekja mį til kaupandans,
sbr. sķšari mįlsliš 1. mgr. 11. gr. frumvarpsins. Er žį tališ ešlilegt aš kaupandinn beri
įbyrgš į žeim kostnaši sem af žvķ stafar. Žessi undanžįga į ašeins viš um žann aukakostnaš
sem seinkunin veldur beinlķnis, t.d. aukaśtgjöld vegna geymslu eša aukaśtgjöld vegna žess
aš tryggja žarf hlutinn lengur en upphaflega var gert rįš fyrir. Ķ framkvęmd er ķ flestum
tilvikum unnt aš leysa žetta įlitaefni śt frį reglu 75. gr. um skašabętur vegna
umönnunarkostnašar įsamt reglunni ķ 57. gr. um skašabótaįbyrgš kaupandans žegar hann
ljęr ekki atbeina sinn til efnda.
Ķ 2. mgr. er sérregla sem varšar neytendakaup, og er hśn nżmęli. Žar kemur fram aš žegar
söluhlut ķ neytendakaupum skal senda til kaupanda er žrįtt fyrir įkvęši 4. gr. heimilt aš
semja um žaš aš kaupandinn greiši til višbótar kaupveršinu śtgjöld vegna sendingarinnar.
Įkvęšiš žarfnast ekki frekari skżringar.
Um III. kafla.
Ķ III. kafla eru įkvęši um įhęttuna af söluhlut. Ķ 12. gr. er kvešiš į um, hver séu ašalįhrif
žess aš įhęttan flyst yfir til kaupanda, en žau eru aš greišsluskylda hans stendur óhögguš
hver sem verša örlög söluhlutar sķšar, eftir aš įhęttan hefur flust yfir til hans. Žaš er hins
vegar ekki skilgreint nįnar hvaš ķ įhęttunni felist. Ķ 13. gr. er žvķ lżst hvenęr įhęttan flyst
yfir til kaupanda, og 14. gr. kvešur į um sérreglur um auškenningu söluhlutar ķ tengslum viš įhęttu. Ķ 15. gr. eru reglur um įhęttuflutning žegar kaup eru gerš um söluhlut sem er ķ
flutningi, og loks er ķ 16. gr. kvešiš į um hvenęr įhęttuskiptin verša žegar keyptur er hlutur
meš skilarétti.
Um 12. gr.
Ķ 12. gr. er įkvęši sem er efnislega samhljóša 17. gr. gildandi laga, žó žannig aš ķ 17. gr.
er tekiš miš af žvķ aš įhęttan af žvķ aš söluhlutur farist sé hjį seljanda žar til hann hefur
skilaš hlut af sér eša afhent hann. Žį hafa oršin farist af tilviljun einnig veriš felld nišur
ķ frumvarpsgreininni žar sem žau žóttu aš żmsu leyti óljós. Ķ įkvęšinu er ekki nįkvęmlega
skilgreint hvaš ķ įhęttu felst, en žar kemur žó fram hver séu ašalįhrif žess aš įhęttan flyst
yfir til kaupanda, ž.e. greišsluskylda hans stendur óhögguš, hver svo sem sķšari örlög
söluhlutar verša.Žaš leišir žvķ af įkvęšinu aš žegar kaupandinn ber įhęttuna af söluhlut
fellur skylda hans til žess aš greiša kaupveršiš ekki brott žótt söluhlutur farist, skemmist eša
rżrni. Er žį jafnan skilyrši aš slķkt leiši af atvikum sem ekki verša rakin til seljanda.
Ķ framangreindri reglu felst ķ fyrsta lagi aš kaupandinn veršur aš greiša kaupveršiš ef
hann sjįlfur eša fólk į hans vegum ber įbyrgš į eša hefur valdiš eyšileggingu söluhlutar.
Ķ öšru lagi fellur greišsluskyldan ekki nišur žegar tilviljunarkenndur atburšur veldur
eyšileggingu, t.d. žegar hlutur brennur eša hann glatast ķ skipskaša. Sama gildir žegar ekki
er hęgt aš stašreyna įstęšu žess aš hlutur hefur fariš forgöršum.
Ef atvik, sem valda žvķ, aš hlutur ferst, skemmist eša rżrnar, verša rakin til seljanda er
um vanefndir af hans hįlfu aš ręša, enda hafi atvikiš tengsl viš kaupin eša efndir žeirra.
Skylda kaupandans til žess aš greiša kaupveršiš ręšst žį af reglunni um afleišingar
greišsludrįttar, sbr. 49. gr. og 1. mgr. 64. gr., reglunum um gallaša afhendingu, sbr. 21., 22.
og 42. gr., eša reglum 2. mgr. 21. gr. Meš oršasambandinu rakin til seljanda er įtt viš aš
atvik, sem seljandi ber įbyrgš į, hafi gerst ķ tengslum viš kaupin. Hafi athöfn seljandans hins
vegar engin tengsl viš žau kaup sem fóru fram reynir į hinar almennu skašabótareglur, t.d.
ef seljandi eyšileggur söluhlut į heimili kaupanda ķ boši sem hann er staddur ķ.
Sérstök įlitaefni koma upp žegar um er aš ręša samverkandi įhrif mistaka og
tilviljunarkenndra atvika, oft nefnt casus mixtus. Žau geta oft valdiš miklum vafa, bęši
varšandi reglur um įhęttuskipti og skašabótaįbyrgš. Ekki er fyllilega ljóst samkvęmt
gildandi rétti hversu langt įbyrgš og įhętta seljanda nęr ķ žessum tilvikum.
Lįgmarksskilyrši hlżtur žó ętķš aš vera aš um orsakasamband sé aš ręša į milli vanrękslu
eša mistaka seljanda og žess tilviljunarkennda tjóns sem sķšar veršur. Ķ žessu felst aš komast
hefši mįtt hjį tjóni eša skaša ef ekki hefši veriš um vanrękslu af hįlfu seljanda aš ręša.
Ekki er įstęša til aš tķunda nįkvęmlega ķ lagatexta öll žau tilvik sem falliš geta undir žetta
įkvęši. Mestu mįli skiptir hins vegar aš oršalag žess veitir heimild til žess aš losa
kaupandann śr įbyrgš į grundvelli reglunnar um casus mixtus, en nįnari śtfęrslu veršur
aš fela réttarframkvęmdinni. Sem dęmi um tilvik af žessu tagi mį nefna aš hlutur farist af
tilviljun ķ flutningi sem seljandi į aš sjį um. Hlut į t.d. aš flytja meš skipi, en hlešslu
skipsins er įbótavant, og į žvķ ber seljandi įbyrgš. Af žvķ leišir aš skipiš žarf aš leita hafnar
į leišinni svo aš endurhlešsla geti fariš fram. Eftir žetta lendir skipiš ķ sjįvarhįska, sem žaš
annars hefši komist hjį, og varan ferst. Hér liggur fyrir orsakasamband, en ekki er fullnęgt
skilyršinu um sennilega afleišingu. Ķ žessu tilviki viršist skilyršinu um casus mixtus vera
fullnęgt og seljandinn žvķ aš öllum lķkindum įbyrgur.
Ķ įkvęšinu segir ekki beinlķnis hvaš ķ žvķ felst aš įhęttan sé įfram hjį seljandanum ef
undan er skilin reglan um greišslu kaupveršsins. Nišurstašan aš öšru leyti ręšst af almennum reglum um įbyrgš į vanefndum samnings. Ef tilviljunarkenndur atburšur veldur
žvķ t.d. aš hlutur eyšileggst įšur en įhęttan hefur flust yfir getur žaš leitt til žess aš greišslu
seinki og kaupandinn geti af žeirri įstęšu beitt įkvęšum 22.29. gr. frumvarpsins. Ef
seljanda tekst nógu snemma aš śtvega annan hlut ķ staš žess sem eyšilagšist veršur hann
ekki talinn įbyrgur fyrir vanefndaafleišingum, en seljandinn getur ekki krafist greišslu fyrir
hlut žann sem eyšilagšist.
Reglurnar um įhęttuskiptin rįša ekki śrslitum žegar leitaš er svara viš žvķ hver beri
įbyrgš į afhendingardrętti sem rekja mį til śtflutnings- eša innflutningsbanns eša annarra
sambęrilegra įkvaršana yfirvalda, sbr. skilgreininguna į greišsludrętti ķ 22. gr. Svipuš
sjónarmiš geta įtt viš ef lagt er hald į söluhlut.
Įhęttuskipti takmarka ekki rétt kaupanda til žess aš rifta kaupum eša halda eigin greišslu
vegna vanefnda af hįlfu seljanda sem til eru komnar eftir įhęttuskiptin.
Um 13. gr.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram meginreglan um žaš hvenęr įhęttan af
söluhlut flyst frį seljanda yfir til kaupanda. Eins og ķ 1. mgr. 17. gr. gildandi laga er žaš
meginregla samkvęmt frumvarpinu aš įhęttan flyst yfir viš afhendinguna. Er hér höfš ķ
huga hin raunverulega afhending, en ekki tķminn žegar afhending įtti aš eiga sér staš. Žaš
hvenęr afhending į aš eiga sér staš getur komiš fram ķ samningi, en aš öšrum kosti gilda
um žaš reglur 6. og 7. gr. frumvarpsins.
Ķ reišukaupum, sbr. 6. gr., flyst įhęttan yfir žegar kaupandinn eša einhver į hans vegum
hefur tekiš viš hlutnum hjį seljandanum. Sé hlutur keyptur ķ bśš flyst įhęttan viš žaš aš
hlutur er afhentur kaupanda yfir bśšarboršiš. Kaupandi veršur žvķ sjįlfur aš bera įhęttuna
ef hluturinn ferst žegar hann er į leiš śt śr versluninni. Ķ verslunum, žar sem er
sjįlfsafgreišsla, t.d. įfengisverslun, ber aš lķta svo į aš įhęttan flytjist yfir į kaupanda žegar
kaupandi hefur veitt hlutnum vištöku, eftir atvikum innpökkušum, og greitt hann, ž.e. eftir
aš kaupandinn hefur fariš framhjį bśšarkassa og innpökkunarstaš. Ef hlut į aš sękja annaš
en til seljanda gilda įkvęši 3. mgr. 13. gr. frumvarpsins.
Ķ stašarkaupum, sbr. 1. mgr. 7. gr. frumvarpsins, telst įhęttan flytjast yfir til kaupanda
žegar hann hefur veitt hlutnum vištöku ķ samręmi viš įkvęši greinarinnar. Sama gildir ķ
neytendakaupum, jafnvel žótt hlut skuli senda į annan staš, sbr. 4. mgr. 7. gr. Ķ
sendingarkaupum flyst įhęttan ķ meginatrišum yfir til kaupanda žegar hlutur er afhentur
žeim flytjanda sem tekiš hefur aš sér flutninginn frį sendingarstašnum, sbr. 2. mgr. 7. gr.
Annaš getur žó leitt af samningsskilmįlum, og ķ žvķ tilviki veršur įhęttuflutningur žegar
hlutur er afhentur ķ samręmi viš žaš sem samiš hefur veriš um. Ķ stöšlušum
afhendingarskilmįlum er venjulega gert rįš fyrir žvķ aš afhendingarstašurinn rįši śrslitum
um įhęttuflutninginn, sbr. 3. mgr. 7. gr. frumvarpsins.
Ķ 2. mgr. 13. gr. er um žaš tilvik fjallaš žegar afhending fer ekki fram eins og rįš var fyrir
gert, og žaš mį rekja til kaupandans eša atvika sem hann varša. Tķmamarki įhęttuskipta ķ
žessum tilvikum er lżst į mismunandi hįtt ķ nżju norręnu kaupalögunum. Ķ norsku lögunum
er ķ meginatrišum mišaš viš žaš aš hlutur sé kaupanda heimill til rįšstöfunar, og vanefndir
af hans hįlfu verša viš žaš aš hann veitir hlutnum ekki vištöku. Višmišunarreglu norsku
laganna veršur aš skoša ķ ljósi skyldu kaupanda til aš veita hlut vištöku, sbr. b-liš 50. gr.,
51. gr. og b-liš 2. mgr. 57. gr. norsku laganna. Er farin sś leiš ķ frumvarpi žessu. Samkvęmt
žessu er žaš ašalsjónarmišiš aš seljandinn ber įhęttuna žar til hlutur hefur veriš settur
kaupanda til rįšstöfunar og aš kaupandinn skuli bera įhęttuna eftir žann tķma. Įstęšan er sś aš sį sem hefur rįšstöfunarréttinn hefur jafnan bestu ašstöšuna til žess aš varšveita
hlutinn, ž.m.t. aš tryggja hann. Žegar svo hagar til aš hlut skal sękja til žrišja manns nęgir
aš kaupanda sé kunnugt um aš hlutur sé honum žar heimill til rįšstöfunar, sbr. 3. mgr. Žessi
ašgreining er ķ bestu samręmi viš 69. gr. SŽ-samningsins og endurspeglar ešlilega
įhęttuskiptingu milli seljanda og kaupanda.
Regla 2. mgr. felur žaš ķ sér aš įhęttan getur flust yfir til kaupanda įšur en raunveruleg
afhending hefur įtt sér staš ef hlutur er kaupanda heimill til rįšstöfunar og afhendingartķmi
er kominn.
Įkvęši 2. mgr. eiga ekki ašeins viš ķ žvķ tilviki žegar kaupandinn neitar aš veita hlut
vištöku eša sękja hann, heldur lķka žegar seljandinn heldur eigin greišslu meš heimild ķ 10.
gr. frumvarpsins. Sama gildir žegar įstęšan er sś aš kaupandinn hefur ekki léš annan
atbeina sinn sem naušsynlegur er til žess aš afhending geti fariš fram.
Ef kaupandi veitir ekki hlut vištöku į réttum tķma flyst įhęttan eins og nefnt hefur veriš
yfir til hans žegar hlutur er honum heimill til rįšstöfunar. Žaš višbótarskilyrši kemur žó
fram ķ greininni aš žaš aš veita hlutnum ekki vištöku feli ķ sér vanefnd af hįlfu kaupanda.
Hér er žvķ mišaš viš aš kaupandinn hafi vanefnt žį skyldu sķna aš veita hlut vištöku. Žvķ
nęgir ekki aš kaupandinn megi sękja hlut eša veita hlut vištöku, heldur veršur aš koma
fram af samningi aš žaš sé beinlķnis skylda hans. Žaš getur t.d. komiš fram ķ samningi aš
kaupandi skuli veita honum vištöku ķ sķšasta lagi į tilteknum degi eša ķ tilteknum mįnuši.
Ķ slķku tilviki veršur įhęttuflutningurinn žegar sį tķmi er śtrunninn.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. kemur fram sérregla sem gildir ķ neytendakaupum. Felst ķ žeirri reglu
aš kaupandinn ber ekki įhęttuna af tilviljunarkenndum atburšum, sem verša mešan hlutur
er hjį seljandanum, og atburšinn er ekki unnt aš rekja til eiginleika hlutarins sjįlfs. Rökin
fyrir reglunni eru žau aš seljandinn hefur meiri möguleika en kaupandinn til žess aš fį slķkt
tjón bętt, t.d. meš vįtryggingu eša į annan sambęrilegan hįtt. Žį mį og segja aš ķ
neytendakaupum sé žaš aš öllu jöfnu ešlilegast aš leggja įhęttuna af tilviljunarkenndum
atburši į seljandann mešan hann hefur hlutinn undir höndum. Meš hlišsjón af įkvęšum 72.
gr. frumvarpsins er žaš og ešlilegast aš seljandinn sjįi um vįtryggingu. Žetta er aš vķsu ekki
žaš sem ręšur įhęttuskiptunum, en seljandinn er ķ flestum tilvikum sį sem į aušveldast meš
aš komast hjį eša draga śr afleišingum tilviljunarkenndra atvika.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. eru nefnd žrjś skilyrši sem fullnęgja žarf svo aš įkvęši greinarinnar
eigi viš: Ķ fyrsta lagi veršur atburšurinn aš vera tilviljunarkenndur. Seljandi ber žvķ įhęttuna
af tjóni sem veršur t.d. vegna bruna hjį honum og enn fremur įhęttuna af tjóni vegna
verknašar žrišja manns, t.d. žjófnaši, en ekki tjóni sem mį rekja til kaupanda sjįlfs eša
manna į hans vegum. Ķ öšru lagi veršur hlutur aš vera hjį seljanda. Ķ žessu felst aš hlutur
sé į lager hans, verkstęši eša annarri atvinnustöš. Ef hlut skal sękja į annan staš gildir regla
3. mgr. 13. gr. Neytandinn ber žį įhęttuna žegar afhendingartķmi kemur og hann veit aš
hluturinn er fullbśinn og honum til rįšstöfunar. Ķ žrišja lagi į greinin žvķ ašeins viš aš tjón
verši ekki rakiš til eiginleika hlutarins sjįlfs, t.d. ef matvörur skemmast.
Ķ 3. mgr. er sérregla sem fjallar um žaš tilvik žegar kaupandi į aš sękja hlutinn į annan
staš en til seljanda, ž.e. til žrišja manns, sbr. 2. mįlsl. 1. mgr. 6. gr. Įhęttan flyst žį yfir til
kaupanda žegar afhendingartķmi er kominn og kaupanda er kunnugt um aš hlutur er honum
heimill til rįšstöfunar į umsömdum afhendingarstaš. Žaš er nóg aš afhendingartķmi sé
kominn skv. 3. mgr. 9. gr., ž.e. aš hlut megi sękja samkvęmt samningnum. Žaš er ekki
forsenda įhęttuskipta aš kaupandinn hafi haft hęfilega langan tķma til aš sękja hlutinn, en
kaupandinn žarf aš hafa fengiš raunverulega vitneskju um aš hlutur sé honum til reišu. Slķka vitneskju kann hann aš hafa fengiš frį seljanda, en žaš nęgir aš hann hafi fengiš vitneskjuna
meš öšrum hętti, t.d. frį žeim sem annast um hlutinn fyrir seljandann. Įkvęšiš svarar til
2. mgr. 69. gr. SŽ-samningsins.
Um 14. gr.
Ķ įkvęši žessu kemur fram višbótarskilyrši fyrir flutningi įhęttu frį seljanda til kaupanda
žegar um tegundarįkvešna hluti er aš ręša. Įkvęšiš į žvķ ekki viš žegar keyptir eru
einstaklega įkvešnir hlutir eša žegar um pöntunarkaup er aš ręša. Ķ slķkum tilvikum hefur
sérgreining fariš fram žegar viš kaup. Naušsynleg sérgreining getur fariš fram meš
merkingu vörunnar eša auškenningu geymslustašar, meš žvķ aš sérgreina hana ķ
flutningsskjali eša meš tilkynningu til kaupanda. Ef varan sjįlf er ekki merkt veršur aš taka
hana frį fyrir kaupanda eša sérgreina fyrir hann meš öšrum hętti. Žegar sérgreining fer fram
meš tilkynningu veršur hśn aš hafa veriš send ķ samręmi viš įkvęši 82. gr. Eins og įšur
greinir felur sérgreiningin ķ sér višbótarskilyrši varšandi flutning įhęttu skv. 13. gr.
Aš žvķ er varšar ašalregluna ķ 1. mgr. 13. gr., ž.e. aš įhętta flytjist yfir viš afhendingu,
skal tekiš fram aš sé vara send įn žess aš hśn sé sérgreind, t.d. afhent sem bślkašur farmur,
getur įhęttuflutningur fyrst oršiš žegar bśiš er taka hiš keypta frį fyrir kaupanda. Meš
vöruflutningum er oft veriš aš fullnęgja mörgum pöntunum samtķmis og stundum er flutt
meira magn en pantaš er. Tilgangurinn meš sérgreiningarkröfunni er aš hindra aš menn geti
skotiš sér undan įbyrgš ef tjón veršur į hluta farmsins mešan į flutningi stendur.
Um 15. gr.
Ķ frumvarpsgreininni felst nżmęli sem ekki į sér hlišstęšu ķ gildandi lögum. Regla, sem
fram kemur ķ įkvęšinu, varšar žaš hvenęr įhęttuskipti verša žegar keyptur er hlutur sem
ašilar vita aš er ķ flutningi žegar samningur er geršur, t.d. olķufarmur ķ skipi eša annar
fljótandi varningur. Er meginreglan žį sś aš įhęttuskipti verša žegar viš kaupin. Sem dęmi
um žetta mį nefna aš tjón veršur t.d. vegna óvešurs, strķšs eša įreksturs.
Į žaš hefur veriš bent aš įkvęši žetta geti leitt til sönnunarvandkvęša žvķ aš oft er
ómögulegt aš stašreyna ķ hvaša įstandi hlutur var viš samningsgeršina, t.d. žegar vatnsskaši
veršur, vörur rotna o.s.frv. Žetta į sérstaklega viš žegar hlutir eru fluttir ķ gįmi. Į žaš mį
ķ sjįlfu sér fallast aš sönnunarvandkvęši geti komiš upp, en telja veršur aš žau séu ekki
óyfirstķganleg. Žar viš bętist aš meginregluna veršur aš skoša ķ žvķ ljósi aš kaupandinn ber
įhęttuna frį fyrra tķmamarki, ef žaš er ljóst samkvęmt atvikum aš hann hefur tekiš slķka
įhęttu į sig.
Sś undantekning aš kaupandi beri įhęttuna frį fyrra tķmamarki getur žvķ ašeins įtt viš
aš slķkt megi leiša af samningi ašila. Ķ žvķ sambandi er nęgilegt aš hlutlęg tślkun į tilgangi
samningsins fįi samrżmst vilja ašilanna. Tiltekin ytri atvik geta legiš fyrir sem létta
sönnunina aš žessu leyti. Sem dęmi um žetta mį nefna flutningsskilrķki eša
vįtryggingarskķrteini, sem afhent eru kaupandanum, žótt ķ žeim séu ekki bein įkvęši um
įhęttuna. Svipaš gildir žegar žaš er upplżst aš seljandinn hefur tryggt eša į aš tryggja
vöruna. Mį žį eftir atvikum telja lķklegt aš hann geri žaš vegna įhęttu kaupanda og allt frį
byrjun feršarinnar.
Ķ sķšari mįlsliš 1. mgr. kemur fram aš seljandi beri ķ öllum tilvikum įhęttuna af žvķ tjóni
sem hann vissi eša mįtti vita um viš kaupin en upplżsti kaupanda ekki um. Įlitamįl er
hvernig meš į aš fara ef hin vonda trś į einungis viš um hluta af tjóninu. Sennilegt er aš žį
gildi sama regla, a.m.k. žegar žaš tjón, sem į eftir kemur, stendur ķ tilteknu samhengi viš žaš tjón eša žį įhęttu sem vonda trśin į viš um. Žetta getur t.d. įtt viš um leka eša vatnsskaša
sem sķšan breišist śt eša endurtekur sig hvaš eftir annaš.
Samkvęmt 2. mgr. gildir regla 1. mgr. ekki ķ neytendakaupum.
Um 16. gr.
Įkvęši žetta er hlišstętt 2. mgr. 60. gr. gildandi laga og fjallar um įhęttuskipti žegar
hlutur er seldur til reynslu eša um annars konar skilarétt er aš ręša, t.d. eftir skošun. Kaup
til reynslu eiga sér staš į grundvelli sérstaks samnings eša venju sem męlir fyrir um aš
kaupandinn žurfi ekki aš standa viš kaupin en hafi žess ķ staš rétt til žess aš skila hlutnum
innan tiltekins frests. Raunhęft dęmi um žetta er žegar kaupandinn fęr bękur, föt, tęki o.fl.
meš rétti til aš skila hlutunum eša skipta žeim. Algengt er aš póstpantanir séu meš skilarétti.
Įhęttan flyst į venjubundinn hįtt yfir til kaupanda viš afhendinguna, sbr. įkvęši 13.15.
gr. Ef kaupandinn įkvešur aš skila hlutnum flyst įhęttan aftur yfir til seljanda žegar hann
hefur veitt hlutnum vištöku. Seljandi telst hafa veitt hlut vištöku žegar hann hefur sótt
hlutinn eša tekiš viš honum, sbr. nįnar b-liš 50. gr. Kaupandinn ber samkvęmt žessu
įhęttuna af tilviljunarkenndum atvikum sem verša į leiš hlutarins til seljandans, jafnvel žótt
hann sé sendur ķ pósti eša meš sjįlfstęšum flytjanda, og er žetta ķ samręmi viš įkvęši ķ
kaupalögum annarra norręnna rķkja.
Įkvęši 16. gr. eiga ekki viš žegar kaupandinn hefur rétt til aš skila hlutnum ķ samręmi
viš įkvęši laga um hśsgöngu- og fjarsölu, nr. 96/1992. Gilda žį įkvęši žeirra laga.
Ķ frumvarpinu er ekki tekin afstaša til žess aš hvaša marki kaupandi hefur rétt til aš taka
hlutinn śr umbśšum og reyna hann. Heimildir ķ žeim efnum geta veriš mismunandi frį einu
sviši višskipta til annars og eru auk žess hįšar samningi eša forsendum hans og žį alveg
sérstaklega tilganginum meš reynslukaupunum. Žó mį segja aš žaš sé almenn regla aš leyft
sé aš vara sé tekin upp meš gįt og hśn reynd.
Žaš aš kaupandi beri įhęttuna felur ķ sér aš hlutnum veršur aš skila įn slits eša
óhreinkunar, ž.e. ķ stuttu mįli ķ óbreyttu įstandi og įn žess aš bera merki notkunar.
Undantekningu frį žessu veršur žó aš gera žegar breyting eša rżrnun mį rekja til ašstęšna
sem varša seljanda. Žó veršur kaupandi sennilega aš bera įhęttu af rżrnun sem rekja mį til
eiginleika söluhlutar.
Reglur 66. gr. um missi réttar til riftunar gilda ekki ķ žessu tilviki, enda eru žęr reglur
byggšar į žvķ aš į söluhlut sé verulegur galli sem seljandi beri įbyrgš į.
Žaš fer eftir samningi ašila hve reynslutķmi og frestur til aš skila hlutnum er langur. Ef
ekkert er um žetta samiš veršur um žaš aš fara eftir žvķ sem sanngjarnt mį telja žegar litiš
er til tegundar hlutar, žarfa ašila og hugsanlegrar venju į žvķ višskiptasviši, sem um er aš
ręša, og loks meš hlišsjón af fyrri venjum ķ višskiptum milli ašilanna.
Um IV. kafla.
Ķ kafla žessum eru įkvęši um eiginleika söluhlutar, galla o.fl. Ķ 17. gr. eru
grundvallarreglur um hvenęr galli telst vera til stašar. Meginreglan er sś aš hlutur skal vera
ķ samręmi viš žaš sem leišir af samningi en einnig er žar skilgreint hvaš skuli teljast gallar
ef slķkt kemur ekki fram ķ samningnum. Ķ 18. gr. kemur fram aš reglurnar um galla gilda
einnig žegar hlutur svarar ekki til žeirra upplżsinga sem um hann hafa veriš gefnar. Ķ 19. gr.
er fjallaš um žżšingu žess žegar söluhlutur er seldur ķ žvķ įstandi sem hann er eša meš
öšrum įžekkum almennum fyrirvara. Ķ 20. gr. er getiš nokkurra skilyrša fyrir žvķ aš
kaupandi geti komiš fram meš kröfur į hendur seljanda vegna galla į söluhlut. Meginreglan er sś aš kaupandinn getur ekki boriš neitt žaš fyrir sig sem galla sem hann vissi um eša
mįtti vita um žegar kaupin voru gerš. Sama gildir hafi kaupandi rannsakaš söluhlut eša
sżnishorn įšur en kaup voru gerš eša lįtiš slķka rannsókn undir höfuš leggjast įn gildrar
įstęšu. Ķ 21. gr. er fjallaš um žaš tķmamark sem miša skal viš žegar metiš er hvort
söluhlutur sé gallašur. Meginreglan er sś aš mišaš skal viš žaš tķmamark žegar įhęttan af
söluhlut flyst frį seljanda yfir til kaupanda. Frį žessu eru nokkrar undantekningar ķ 2. mgr.
21. gr.
Um 17. gr.
Ķ 17. gr. frumvarpsins eru grundvallarreglur žęr sem varša eiginleika söluhlutar og žar
meš hvenęr galli telst vera til stašar. Sambęrileg įkvęši eru ekki ķ gildandi lögum, en hins
vegar ķ 35. gr. SŽ-samningsins.
Ķ 1. mgr. kemur fram sś meginregla aš söluhlutur skal vera ķ samręmi viš žaš sem leišir
af samningi. Į žaš bęši viš um tegund hlutar, magn, gęši og ašra eiginleika auk
innpökkunar hlutarins. Tilvķsun til magnsins veršur aš skoša meš hlišsjón af įkvęši 2. mgr.
43. gr. frumvarpsins, sem felur žaš ķ sér aš unnt er aš beita reglunum um galla žegar
afhendingu er įfįtt hvaš magn varšar. Meš öšrum eiginleikum ķ įkvęšinu er t.d. įtt viš
geymslužol vöru.
Hvaš innpökkun varšar er ljóst aš tjón, sem veršur į umbśšum, leišir ekki sjįlfkrafa til
žess aš kaupandi geti beitt gallaśrręšum ef söluhluturinn sjįlfur hefur ekki oršiš fyrir
neinum skemmdum. Ķ žvķ tilviki hefur innpökkunin einmitt nįš tilgangi sķnum, ž.e. aš varna
žvķ aš hluturinn verši fyrir tjóni. Žetta getur žó horft öšruvķsi viš žegar um hlut er aš ręša
sem ętlašur er til įframhaldandi flutnings ķ sömu umbśšunum. Innpökkun vöru getur einnig
haft sjįlfstęša žżšingu ķ öšrum samböndum. Ef žaš leišir t.d. af samningi aš hlut skal pakka
inn fyrir flutning og žaš hefur ekki veriš gert žegar kaupandi kemur til aš sękja hann er um
galla aš ręša ķ skilningi 17. gr. Innpökkun hefur stundum sjįlfstęša žżšingu fyrir kaupanda
sem hyggst endurselja söluhlut. Žetta į viš um gjafavörur, t.d. żmiss konar skrautvörur, en
einmitt žar hefur innpökkunin sjįlf mikla žżšingu viš markašssetningu.
Ef hlutur hefur ekki til aš bera žį eiginleika, sem leiša mį af samningi, telst galli vera til
stašar. Žaš getur t.d. veriš aš ekki sé fullnęgt žeirri tęknilegu śtfęrslu sem samningur gerir
rįš fyrir. Ef seljandi hefur įbyrgst eša heitiš tilteknum eiginleikum varšandi hlutinn er um
galla aš ręša ef žessir eiginleikar eru ekki til stašar. Skiptir žį ķ sjįlfu sér ekki mįli hvort
hlutur sį, sem afhentur var, hefur sama veršmęti og notagildi samkvęmt tilgangi sķnum og
hinn umsamdi hlutur. Hafi mašur t.d. keypt rauša skyrtu en fęr blįa afhenta er um galla aš
ręša. Eins mį nefna žaš dęmi aš jafnvel žótt hlutur sé ķ sjįlfu sér ķ lagi og geti žjónaš
hlutverki sķnu er samt sem įšur um galla aš ręša ef ekki er hęgt aš setja hann upp meš žeim
einfalda hętti sem samningurinn gerir rįš fyrir. Žetta getur t.d. įtt viš um vél sem erfitt
reynist aš setja ķ skip eša bķl.
Ķ žeim įskilnaši aš hlutur skuli vera ķ samręmi viš žaš sem leišir af samningi felst ekki
einungis tilvķsun til texta samningsins heldur og forsendna ašila, auk žess sem önnur atvik
ķ sambandi viš kaupin geta haft žżšingu. Sem dęmi um žetta mį nefna aš kaupandi gengur
śt frį žvķ aš drįttarvél megi bęši nota til venjulegra landbśnašarverka og malarnįms.Žżšing samnings og samningsforsendna kemur oft vel ķ ljós žegar tilgangurinn meš
samningnum er annar en vanalegt er. Ef samningurinn snżst t.d. um kaup į bķlum til nišurrifs
getur kaupandinn ekki boriš žaš fyrir sig aš ekki sé unnt aš fį bķlinn skrįšan til aksturs. Ķ
mörgum tilvikum er söluhlut ekki nįkvęmlega lżst ķ samningi. Ķ slķkum tilvikum veršur söluhlutur aš hafa žį eiginleika sem slķkir hlutir hafa venjulega. Samningskjör veita oft
vķsbendingu um hvernig žessu er nįnar variš, t.d. žaš verš sem hlutur er keyptur į.
Ķ 2. mgr. er fjallaš um žęr kröfur, sem geršar eru til eiginleika söluhlutar, žótt ekki leiši
žį af samningnum sjįlfum eša forsendum hans eins og getiš er um ķ 1. mgr. Skilyrši 2. mgr.
hafa žvķ sjįlfstęša žżšingu gagnvart 1. mgr., en žó ber žess aš geta aš sömu skilyrši leišir
yfirleitt af samningi. Į hinn bóginn veršur aš hafa ķ huga aš upptalning 2. mgr. er ekki
tęmandi, heldur eru žar nefnd ķ dęmaskyni nokkur mikilvęg atriši sem žżšingu hafa viš mat
į eiginleikum söluhlutar. Venjulegur stóll veršur t.d. aš žola žyngd fulloršins manns, og nżr
einkabķll veršur aš vera rykžéttur og hafa sömu lita- og lakkeiginleika og nżir bķlar hafa
yfirleitt. Žaš aš hlutur hefur ekki venjulega endingu getur veriš galli. Of stuttur endingartķmi
getur t.d. stafaš af žvķ aš ekki hefur veriš komiš ķ veg fyrir aš bķll ryšgi óešlilega.
Takmarkaš öryggi getur lķka talist galli ķ žessum skilningi, t.d. ef hlutur hefur ekki žį
öryggiseiginleika sem kaupandinn gat bśist viš samkvęmt markašsauglżsingum.Įkvęši
2. mgr. vķkja aš sjįlfsögšu ef annaš leišir af samningi, svo sem berum oršum er tekiš fram
ķ upphafsoršunum.
Ķ a-liš 2. mgr. er sį įskilnašur geršur aš hlutur skuli henta ķ žeim tilgangi sem
sambęrilegir hlutir eru venjulega notašir til. Hlutur skal meš öšrum oršum fullnęgja
įkvešnum almennum lįgmarksskilyršum hvaš eiginleika varšar. Hins vegar er ljóst aš ólķkir
hlutir geta veriš mismunandi aš gęšum įn žess žó aš sį lakasti teljist gallašur. Viš mat ķ
žeim efnum veršur aš taka sanngjarnt tillit til żmissa atvika viš kaupin, t.d. veršsins.
Įkvęšiš felur žaš aš öšru leyti ķ sér aš hafi hlutur ekki žį eiginleika til aš bera sem
sambęrilegir hlutir venjulega hafa telst hann gallašur, jafnvel žótt hann megi nota ķ žeim
tilgangi sem kaupandinn ętlašist til. Sem dęmi mį nefna kaup į bķl og ķ ljós kemur aš hann
eyšir óešlilega miklu bensķni. Bensķneyšslan er ķ sjįlfu sér ekki žvķ til fyrirstöšu aš nota
megi bķlinn, en ekki er śr vegi aš telja bensķneyšsluna galla, ef annaš leišir ekki af samningi.
Ķ b-liš er įkvęši sem fjallar um žaš tilvik žegar kaup eru af kaupanda hįlfu gerš ķ
sérstökum tilgangi og ekki er venjulegt aš nota hlutinn ķ samręmi viš hann. Skv. b-liš į
hluturinn einnig aš henta ķ žessum tilgangi. Žaš er skilyrši žess aš b-lišur eigi viš aš
seljandinn hafi viš kaupin vitaš eša mįtt vita um tilgang kaupanda. Samkvęmt įkvęšinu er
žaš vitneskja seljanda viš kaupin sem mįli skiptir. Ef seljandi veit eša mį vita į grundvelli
slķkrar vitneskju aš söluhlutur hentar ekki ķ žessum sérstaka tilgangi veršur seljandi aš
upplżsa kaupanda um žaš. Fįi seljandi hins vegar ekki žessa vitneskju fyrr en eftir aš kaup
geršust, en įšur en afhendingin įtti sér staš, getur kaupandinn ekki boriš galla fyrir sig,
jafnvel žótt hluturinn henti ekki ķ žeim tilgangi sem hann į aš nota til. Ķ žvķ oršalagi aš
seljandi mįtti vita um tilgang kaupanda felst aš ekki mį vera til stašar nein sanngjörn
įstęša sem afsakar ókunnugleika seljanda um hinn sérstaka tilgang. Ķ b-liš 2. mgr. 35. gr.
SŽ-samningsins er oršalag um žetta efni meš nokkuš öšrum hętti, en žar er skķrskotaš til
particular purpose expressly or impliedly made known to the seller. Telja veršur aš žetta
oršalag leiši til sömu nišurstöšu og oršalag b-lišar.
Įkvęši b-lišar hefur sérstaka žżšingu žegar kaupandi getur ekki tilgreint nįkvęmlega
sérstaka eiginleika söluhlutar į annan veg en aš lżsa tilgangi kaupanna. Seljandinn hefur oft
žį sérkunnįttu sem naušsynleg er til žess aš velja žann hlut sem hentar ķ žeim tilgangi sem
lżst var. Vöruśrval er nś į tķmum oft svo fjölbreytt og żmsar vörur mišašar svo mjög viš
sérstakar notkunaržarfir einstaklinga aš žaš er vandasamt fyrir óreyndan kaupanda aš velja
hiš rétta. Jafnvel žótt nota mętti ašra hluti ķ stašinn getur veriš aš žeir séu óhentugri eša
dżrari ķ rekstri en žeir sem henta best. Žegar svo stendur į ber seljandi įbyrgš į žvķ aš gefa kaupanda réttar upplżsingar um val hlutar. Žegar pantašir eru varahlutir verša žeir aušvitaš
aš hęfa ašalhlut, bęši meš hlišsjón af žvķ aš fella žessa hluti saman og žvķ hlutverki sem
ašalhlut er ętlaš aš gegna. Žannig verša hjólbaršar t.d. aš vera af réttri stęrš fyrir felgurnar
og fullnęgja žeim öryggiskröfum sem geršar eru til bifreišarinnar.
Ķ sumum tilvikum hefur kaupandinn mesta séržekkingu til aš bera žegar metiš er hvaša
eiginleika söluhlutur skal hafa svo aš tilgangi kaupanna verši nįš. Birtist žaš žį gjarnan
žannig gagnvart seljanda aš kaupandinn treystir ekki į séržekkingu hans. Ķ slķkum tilvikum
er lķtil sanngirni ķ žvķ aš seljandinn beri įbyrgš į žvķ aš ekki hefur nįšst hinn sérstaki
tilgangur meš kaupunum žótt honum hafi mįtt vera um žaš kunnugt. Žvķ er gerš
undantekning varšandi žau tilvik žar sem atvik bera žaš meš sér aš kaupandinn hefur ekki,
hvaš hinn sérstaka tilgang varšar, byggt į séržekkingu seljanda eša mati hans eša hafši ekki
sanngjarna įstęšu til žess. Undantekning žessi į t.d. viš žegar kaupandi hefur lagt fram
nįkvęma tęknilega sundurlišun į eiginleikum hlutar. Ef hluturinn er gęddur žessum
eiginleikum getur kaupandinn ekki boriš žaš fyrir sig gagnvart seljanda aš hann geti ekki
notaš hlutinn.
Ķ c-liš felst aš hlutur veršur aš hafa sömu eiginleika og prufur og lķkön. Einungis prufur
og lķkön, sem seljandinn hefur lagt fram, hafa žżšingu ķ žessu sambandi. Žį į įskilnašur
greinarinnar einungis viš um žį eiginleika sem seljandinn hefur vķsaš til meš žvķ aš leggja
fram prufur eša lķkön. Įkvęšiš fjallar ekki um žżšingu žess aš kaupandi hefur lagt fram
prufur eša lķkön. Samningur getur eigi aš sķšur boriš žaš meš sér aš hlutur skuli vera ķ
samręmi viš žį eiginleika sem framlagšar prufur og lķkön kaupanda hafa til aš bera. Ķ
framkvęmd kemur stundum fyrir aš eiginleikar vörunnar eiga aš fullnęgja mati sérfróšra
eftirlitsmanna eša annarra slķkra. Žessi tilvik falla ekki beint undir įkvęši c-lišar, en geta
eftir atvikum falliš undir 1. mgr.
Ķ d-liš eru įkvęši um innpökkun söluhlutar og tengjast žau tilgangi innpökkunar. Skylda
seljanda nęr žvķ einungis svo langt sem naušsynlegt er til žess aš varšveita og vernda
hlutinn. Ef hlut er pakkaš inn į venjulegan hįtt er žaš aš öllu jöfnu nęgilegt ef ekki mį leiša
af sérstökum atvikum aš meira žurfi til žess aš vernda hlutinn og varšveita. Įkvęšiš felur
ekki ķ sér aš söluhlutur žurfi alltaf aš vera pakkašur inn. Bķlar og sandur eru söluhlutir sem
aš jafnaši žarf ekki aš pakka inn. Aš öšru leyti veršur aš skżra hugtakiš umbśšir rśmri
skżringu. Dżrum er t.d. venjulega ekki pakkaš inn žótt žau séu send frį einum staš til
annars, en žess ķ staš er sś krafa gerš aš flutningurfari fram ķ forsvaranlegum bśrum eša
meš įžekkum hętti.
Ķ 3. mgr. er skķrskotaš til žeirra eiginleika söluhlutar sem leišir af lögum eša öšrum
opinberum įkvöršunum į žeim tķma sem kaup įttu sér staš, og er gildissvišiš takmarkaš viš
neytendakaup. Įkvęšiš hefur mesta žżšingu žegar um öryggisrįšstafanir og żmis stöšluš
įkvęši ķ lögum og reglugeršum er aš ręša. Žetta į einkum viš um almennar reglur, t.d. um
eiginleika rafmagnshluta. Įkvęšiš į einnig viš um einstakar įkvaršanir, t.d. samžykkt eša
dóm sem bannar sölu tiltekinnar framleišslu.
Įkvęši 3. mgr. fjallar einungis um eiginleika söluhlutar. Kröfur, sem varša žęr
upplżsingar sem veita skal um tiltekna framleišslu, falla utan įkvęšisins. Sem dęmi um
žetta mį nefna įkvęši laga um skyldu til žess aš auglżsa hęttu į heilsutjóni viš
tóbaksreykingar. Eftir atvikum getur žaš veriš galli skv. 18. gr. ef slķkar upplżsingar vantar.
Opinberar reglur, sem kveša į um notkun hlutar ķ tilteknu skyni, falla einnig utan įkvęšisins
žvķ aš beiting reglnanna hvķlir į athöfnum kaupandans eftir aš kaup įttu sér staš. Seljandi
snjósleša ber žvķ ekki įbyrgš į žvķ aš kaupandinn fįi heimild til žess aš aka snjóslešanum um eignarlönd annarra manna. Sama er um žann sem kaupir skotvopn. Hann getur ekki ętlast
til žess aš seljandinn beri įbyrgš į žvķ hvort hann fęr skotvopnaleyfi eša ekki.
Kröfur, sem verša til eftir aš kaup eru gerš, falla utan įkvęšisins, en žaš getur hins vegar
leitt af samningi aš slķkar kröfur hafi žżšingu. Žar viš bętist aš atvik, sem verša til žess aš
notkun hlutarins er bönnuš, geta leitt til žess aš ekki sé unnt aš nį žvķ markmiši sem aš var
stefnt meš kaupunum.
Ķ 3. mgr. er gerš sś undantekning višvķkjandi eiginleikum söluhlutar aš ašstęšur kunni
aš sżna aš kaupandi byggi ekki į sérfręšižekkingu og mati seljanda meš tilliti til žeirra.
Žetta getur t.d. įtt viš um sérfróšan neytanda sem kaupir bķl ķ óökuhęfu įstandi, hyggst nota
séržekkingu sķna til aš gera viš hann og lįta skrį hann į nżjan leik.
Ekki kemur fram ķ 3. mgr. neitt um žaš hvernig meš skal fara žegar söluhlutur fullnęgir
ekki kröfum opinbers réttar, sem fram koma ķ lögum eša opinberum įkvöršunum, žegar ekki
er um neytendakaup aš ręša. Žaš śtilokar samt sem įšur ekki aš unnt sé aš beita
gallareglunum varšandi slķka annmarka. Oftast veršur aš gera rįš fyrir aš annmarkar af žvķ
tagi reiknist sem gallar ef önnur skilyrši 17. gr. eru fyrir hendi.
Ķ 4. mgr. er aš finna įkvęši sem sett er inn ķ samręmi viš tilskipun 99/44/EB, sbr. 2. gr.
(5) ķ tilskipuninni. Žetta įkvęši hefur oft veriš nefnt IKEA-įkvęšiš en žaš felur ķ sér aš žaš
er į įbyrgš seljanda aš veita greinargóšar og skżrar leišbeiningar til neytanda žegar hinn
sķšarnefndi į aš setja vöruna saman sjįlfur. Fullnęgi seljandi ekki žessari skyldu og
neytanda tekst ekki aš setja hlutinn rétt saman af žeim sökum telst varan gölluš af hendi
seljanda. Ķ įkvęšinu er einnig tekiš fram aš hafi seljandi tekiš aš sér samsetningu hlutar
žegar um neytendakaup er aš ręša teljist hann gallašur ef orsök gallans er rakin til rangrar
samsetningar seljanda. Meš oršinu samsetningu er einnig litiš svo į aš undir žaš geti
jafnframt falliš uppsetning hlutar af hįlfu seljanda.
Ķ 5. mgr. segir aš hlutur teljist gallašur ef hann er ekki ķ samręmi viš žęr kröfur sem fram
koma ķ 1.4. mgr., og žarfnast įkvęšiš ekki frekari skżringa.
Um 18. gr.
Regla 18. gr. er višbót viš 17. gr. aš žvķ leyti aš ķ 18. gr. kemur fram aš reglurnar um
galla gilda einnig žegar hlutur svarar ekki til žeirra upplżsinga sem um hann hafa veriš
gefnar. Ķ nśgildandi löggjöf er ekki sambęrilegt įkvęši viš žaš sem hér er lagt til aš
lögtekiš verši. Įkvęšiš ber aš skoša meš hlišsjón af 86. gr. frumvarpsins um įbyrgš į
upplżsingum skv. 18. gr. Ķ SŽ-samningnum er ekki įkvęši sem er beinlķnis sambęrilegt 18.
gr. frumvarpsins. Aš vissu marki mundi hins vegar įbyrgš vegna upplżsinga leiša af
įkvęšum 17. gr., sbr. 35. gr. SŽ-samningsins. Aš žvķ marki sem 18. gr. gengur lengra en 17.
gr. veršur aš lķta į 18. gr. sem nįnari śtfęrslu 17. gr. um atriši sem ekkert er sagt um ķ SŽ-
samningnum.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um žęr upplżsingar sem gefnar eru aš frumkvęši seljanda. Žęr kunna
aš hafa komiš fram viš almenna markašssetningu en einnig į anna hįtt, t.d. beint gagnvart
kaupanda. Ekki er žaš skilyrši samkvęmt įkvęšinu aš upplżsingarnar hafi veriš gefnar
skriflega. Žęr kunna t.d. aš hafa komiš fram gagnvart kaupanda ķ samningsskjali, ķ
bréfaskiptum eša munnlega viš samningsgerš. Markašssetning getur t.d. gerst meš
auglżsingum, ķ kvikmyndum, į myndböndum o.s.frv.
Til žess aš upplżsingar geti veriš grundvöllur įbyrgšar verša žęr aš hafa veriš
afmarkašar og aš vissu marki sérgreindar. Oft eru upplżsingar, sem fram koma viš
markašssetningu, svo almennar og óljósar aš žęr geta ekki oršiš grundvöllur kröfugeršar į hendur seljanda vegna galla. Slķkar upplżsingar geta žó haft vissa žżšingu viš mat į žvķ
hverra gęša varšandi hlutinn kaupandinn gat vęnst.
Ķ įkvęšinu er ekki berum oršum getiš um neina tķmavišmišun varšandi upplżsingarnar.
Žar sem žaš er skilyrši aš um sé aš ręša upplżsingar sem ętla mį aš įhrif hafi haft į kaupin
segir žaš sig sjįlft aš įkvęšiš tekur ašeins miš af žeim upplżsingum sem gefnar voru fyrir
eša viš kaupin.
Ekki er žaš skilyrši aš seljandinn hafi sjįlfur persónulega gefiš upplżsingarnar, enda er
žaš svo ķ mjög mörgum tilvikum aš seljandinn er ekki einstaklingur, heldur félag eša
fyrirtęki. Seljandinn ber įbyrgš į žeim upplżsingum, sem hann sjįlfur, starfsmenn hans eša
ašrir žeir, sem fram koma fyrir hans hönd, hafa gefiš, enda hafi žeir haft umboš eša heimild
til žess. Žetta getur t.d. įtt viš um starfsmenn ķ söludeildum eša stjórnarmenn sem gefa
upplżsingar ķ tengslum viš kaup. Žaš er ekki skilyrši aš viškomandi hafi umboš til žess aš
gera sjįlfan kaupsamninginn, heldur nęgir aš hann haft umboš til žess aš gefa
upplżsingarnar sjįlfar. Sem dęmi um žetta mį nefna aš mörg fyrirtęki hafa sérstakar
markašsdeildir sem eiga aš annast markašssetningu en hafa hins vegar enga heimild til žess
aš gera kaupsamninga.
Įkvęšiš kvešur ašeins į um žaš hvaš teljist til galla, en segir ekkert um afleišingar žess
aš galli er til stašar. Žaš er ekki skilyrši žess aš įkvęšiš eigi viš aš seljandinn hafi sżnt af
sér gįleysi viš upplżsingagjöf eša gefiš upplżsingar gegn betri vitund. Žótt seljandanum hafi
ekki veriš ljóst aš upplżsingar vęru rangar, eša hann eftir atvikum hefur veriš ķ góšri trś,
getur eigi aš sķšur veriš unnt aš lķta svo į aš söluhlutur sé gallašur ef hann er ekki ķ samręmi
viš upplżsingarnar. Žegar hins vegar kemur aš afleišingum gallans getur huglęg afstaša
seljandans haft žżšingu eins og viš galla annars.
Upplżsingar um hlutinn og notkun hans koma margar fram ķ leišbeiningum sem fylgja
honum viš afhendinguna. Venjulega er žaš svo aš hluti žessara upplżsinga hefur ekki komiš
fram ķ tengslum viš kaupin. Upplżsingar ķ leišbeiningunum falla žvķ ekki beint undir oršalag
įkvęšisins. Ef hlutur er ķ samręmi viš samningsskilmįla, eša öšrum skilyršum 17. gr. er
fullnęgt, skiptir ekki mįli hvort upplżsingar ķ leišbeiningum eru réttar eša rangar. Hins
vegar er hugsanlegt aš upplżsingar žęr, sem fram koma ķ slķkum leišbeiningum, leiši til žess
aš hlutur verši notašur į rangan hįtt og žaš leiši til tjóns į hlutnum. Sem dęmi um žetta mį
nefna žaš tilvik žegar rangar upplżsingar ķ leišbeiningum um vinnslugetu heimilistękis leiša
til žess aš žaš er notaš meira en žaš žolir.
Aš söluhlutur svari ekki til žeirra upplżsinga, sem seljandinn hefur gefiš, tekur ķ fyrsta
lagi til allra upplżsinga sem eru rangar. Skiptir žį ekki mįli hvort žaš er einungis tiltekinn
hlutur sem ekki hefur žį eiginleika sem ķ upplżsingunum fólust eša hvort žaš er öll
framleišslan sem eiginleikana skortir. Til dęmis er hugsanlegt aš öll framleišslan sé seld
undir heiti sem ekki svarar til innihalds hennar. Ķ öšru lagi tekur įkvęšiš til upplżsinga sem
eru ķ sjįlfu sér réttar en eru settar fram villandi hįtt. Reglur um upplżsingaskyldu seljanda
veršur aš öšru leyti įvallt aš skoša ķ ljósi reglna um rannsóknarskyldu kaupandans og öšru
leyti vitneskju hans um hlutinn, sbr. 20. gr. frumvarpsins.
Ķ 2. mgr. er fjallaš um žęr upplżsingar sem annar en seljandinn hefur gefiš į hans vegum
eša gefnar hafa veriš į fyrri sölustigum. Gildissvišiš er takmarkaš viš žęr upplżsingar sem
veittar eru viš markašssetningu, en ekki skiptir mįli hvernig hśn hefur fariš fram. Ķ 18. gr.
eru umbśšir söluhlutar og auglżsingar nefndar sérstaklega, en žaš er einungis ķ dęmaskyni.
Seljandinn ber samkvęmt įkvęšinu ekki įbyrgš į upplżsingum, sem veittar eru ķ öšru
samhengi en viš markašssetningu. Žegar um markašssetningu söluhlutar er aš ręša ber seljandinn ekki einungis įbyrgš į fyrri söluašilum, heldur einnig į öšrum sem sjį um
markašssetningu hlutarins, t.d. framleišandanum eša innflytjanda, en oršalagiš takmarkar
žetta žó viš žį sem annast markašssetningu į vegum seljanda eša fyrri söluašila. Af žessu
leišir aš utan gildissvišs įkvęšisins falla upplżsingar sem samkeppnisašilar hafa gefiš um
sambęrilega hluti.
Til sanns vegar mį fęra aš sś regla aš seljandinn beri įbyrgš į upplżsingum sem gefnar
hafa veriš viš markašssetningu af hįlfu fyrri söluašila sé nokkuš ströng ķ garš seljandans.
Į hinn bóginn er til žess aš lķta aš žaš er ekki óešlileg krafa til seljanda aš viš kaup af sinni
hįlfu kynni hann sér žęr upplżsingar sem fyrri söluašilar hafa gefiš. Žį er heldur ekki
ósanngjarnt aš krefjast žess af honum aš hann fylgist meš nżjungum į sķnu sviši, m.a. meš
eigin markašssetningu ķ huga. Ķ öšrum kaupum en neytendakaupum er hins vegar ekki
ešlilegt, aš seljandinn beri įbyrgš į upplżsingum sem ašrir hafa gefiš ef hann hvorki vissi
né mįtti vita aš upplżsingarnar voru gefnar eins og ķ įkvęšinu segir. Ķ neytendakaupum er
hins vegar žörf į strangari reglum.
Tilvķsun 2. mgr. til 1. mgr. 18. gr. felur ķ sér aš upplżsingar žęr, sem nefndar eru ķ 2.
mgr., žurfa aš vera žess ešlis aš ętla megi aš žęr hafi haft įhrif į kaupin.
Ķ 3. mgr. kemur fram sś undantekning aš reglur 1. og 2. mgr. eiga ekki viš žegar réttar
upplżsingar koma fram į skżran og skilmerkilegan hįtt og meš nęgum fyrirvara. Įkvöršun
um žaš hvenęr upplżsingar koma nógu skżrt fram veltur m.a. į efni žeirra, į hvern hįtt žęr
voru gefnar, af hverjum og ķ hvaša tilgangi. Almennt veršur aš krefjast žess aš leišréttar
upplżsingar séu veittar į įlķka įhrifarķkan hįtt og hinar upprunalegu upplżsingar voru veittar.
Hafi upphaflegar upplżsingar veriš veittar kaupandanum beint og millilišalaust er žvķ ekki
nóg aš leišrétting komi fram ķ auglżsingu. Į hinn bóginn er einnig unnt aš hugsa sér žau
tilvik aš ekki nęgi aš leišrétta upplżsingar ķ auglżsingum žótt upphaflegu upplżsingarnar
hafi veriš gefnar meš žeim hętti.
Til žess aš unnt sé aš halda žvķ fram aš leišréttar upplżsingar hafi veriš gefnar meš
nęgum fyrirvara verša žęr aš hafa veriš til stašar į réttan hįtt įšur en kaup voru gerš. Ekki
er žaš skilyrši aš leišréttar upplżsingar séu komnar til vitundar kaupanda, heldur nęgir aš
žęr hafi veriš gefnar ķ tķma meš žeim hętti aš slķkt sé almennt til žess falliš aš geta leišrétt
rangan skilning kaupanda ķ sambęrilegum tilvikum. Ef seljandanum er ljóst ķ sambandi viš
kaupin aš kaupandinn hefur ekki skiliš leišréttinguna getur seljandinn ekki hagnżtt sér žaš.
Um 19. gr.
Sambęrilegt įkvęši er hvorki ķ gildandi lögum né ķ SŽ-samningnum, en reglur 2. mgr.
frumvarpsgreinarinnar svara aš nokkru til 48. gr. gildandi laga.
Ķ 1. mgr. 19. gr. er fjallaš um žau tilvik žegar seljandinn hefur gert žann fyrirvara aš
hlutur sé seldur ķ žvķ įstandi sem hann er, eša fram kemur annar įlķka almennur fyrirvari
af hans hįlfu. Af oršalagi įkvęšisins leišir aš gera veršur sérstakan fyrirvara um žetta efni
og gildir žaš žvķ yfirleitt ekki um sölu nżrra eša notašra hluta įn slķks fyrirvara. Žaš leišir
af įkvęšum 3. gr. frumvarpsins aš seljandi getur almennt gert fyrirvara um įbyrgš sķna
vegna galla. Įkvęši žetta gerir einnig rįš fyrir žvķ aš fyrirvarar, jafnvel žótt žeir séu
almennir, séu venjulega gildir. Žaš felst ķ įkvęšinu aš almenna fyrirvara er ekki unnt aš
tślka bókstaflega žvķ aš seljandinn ber įvallt įbyrgš į įkvešnum göllum, ž.e. žeim göllum
sem nefndir eru ķ ac-lišum 1. mgr.Rétt er hins vegar aš hafa ķ huga aš įkvęši 1. mgr. eru
frįvķkjanleg ķ öšrum kaupum en neytendakaupum ef aš er stašiš meš sérgreindum hętti.
Eftir atvikum er žó unnt aš vķkja slķkum įkvęšum til hlišar, m.a. meš stoš ķ 36. gr. samningalaga. Ķ žessu felst m.a. aš innan marka almennra gildisskilyrša er unnt aš semja um
sérstakan fyrirvara, sem einnig nęr til žeirra galla sem um er fjallaš ķ ac-lišum 1. mgr. 19.
gr. Įkvęši žetta ber ekki aš skilja sem neins konar takmörkun į upplżsingaskyldu seljanda.
Žį ber aš hafa žaš ķ huga aš įkvęšiš afmarkar ekki umfang upplżsingaskyldunnar heldur
umfang įkvešinna fyrirvara.
Ķ a-liš 1. mgr. er um žaš fjallaš žegar hlutur svarar ekki til žeirra upplżsinga sem
seljandinn hefur gefiš. Įkvęšiš er ķ flestu ķ samręmi viš 1. mgr. 18. gr. og ętlaš aš hafa
jafnvķštękt umfang og žaš įkvęši.
Samkvęmt b-liš 1. mgr. er um galla aš ręša ef seljandinn hefur viš kaupin vanrękt aš
gefa upplżsingar um atriši sem verulegu mįli skipta varšandi söluhlut eša notkun hans.
Oršasambandiš sem verulegu mįli skipta veršur aš meta meš hlišsjón af žvķ aš hluturinn
er keyptur ķ žvķ įstandi sem hann er eša meš sambęrilegum fyrirvara. Slķkt gefur talsvert
svigrśm til aš meta hvaš teljist verulegt ķ žessu sambandi.
Ķ framkvęmd felst ķ žessari reglu skylda seljanda til aš gefa upplżsingar um alla žį galla
söluhlutar, sem mįli skipta, eša óheppilega eiginleika hans. Įkvęšiš veršur aš skoša sem
lįgmarksreglu, sem ekki er unnt aš vķkja til hlišar meš almennri tilvķsun eins og žeirri aš
hlutur sé seldur ķ žvķ įstandi sem hann er.
Žaš er skilyrši skv. b-liš aš ętla megi aš vanręksla seljanda hafi haft įhrif į žaš aš kaup
voru gerš. Sį fyrirvari aš hlutur sé seldur ķ žvķ įstandi sem hann er getur ašeins aš
takmörkušu leyti leyst seljandann undan žvķ aš gefa upplżsingar um atriši sem žżšingu hafa
fyrir kaupandann. Upplżsingaskylda seljanda nęr ekki ašeins til atvika sem hann žekkir
heldur lķka atvika sem hann mį vita um, ž.e. atvika sem ekki er afsakanlegt aš seljandinn viti
ekki um. Lįti seljandinn hjį lķša aš upplżsa um slķk atvik eru afleišingarnar eftir atvikum
žęr aš söluhlutur telst gallašur.
Įkvęši žetta veršur aš skoša ķ samhengi viš reglur 20. gr. um rannsóknarskyldu
kaupanda. Yfirleitt er ekki um upplżsingaskyldu seljanda aš ręša varšandi žau atriši sem
kaupandinn hefši įtt aš sjį viš venjulega skošun į söluhlut. Įkvęšiš hefur žvķ helst žżšingu
varšandi mikilvęga eiginleika söluhlutar sem ekki er hęgt aš sjį viš venjulega skošun eša
žegar kaupandinn hefur ekki möguleika į aš komast aš upplżsingunum į annan hįtt. Sem
dęmi slķks mį nefna upplżsingar um žaš aš seldur bķll hafi lent ķ alvarlegum įrekstri, en žaš
sést ekki viš venjulega skošun.
Samkvęmt c-liš er seljandinn įvallt įbyrgur ef ķ ljós kemur aš söluhlutur er aš verulegu
leyti ķ miklu verra įstandi en kaupandinn hafši įstęšu til aš ętla. Viš mat ķ žeim efnum
veršur m.a. aš styšjast viš kaupveršiš, en einnig atvik aš öšru leyti. Ekki er žaš skilyrši
žess aš įkvęšiš eigi viš aš um óheišarleika af hįlfu seljanda sé aš ręša, en ósamręmiš
milli raunverulegs įstands söluhlutar og žess sem kaupandinn mįtti ętla veršur aš vera
ótvķrętt. Segja mį meš öšrum oršum aš seljandi geti ekki meš žvķ aš gera almennan
fyrirvara firrt sig įbyrgš žegar söluhlutur fullnęgir ekki tilteknum lįgmarksskilyršum. Įkvęši 1. mgr. er ekki takmarkaš viš neytendakaup heldur nęr žaš til kaupa yfirleitt. Ķ
framkvęmd mun įkvęšiš žó įn efa hafa mesta žżšingu ķ neytendakaupum.
Ķ 2. mgr. er fjallaš um sölu notašra hluta į uppboši og er įkvęšiš svipašs efnis og 48. gr.
gildandi laga. Įkvęšiš gengur žó lengra en gildandi réttur gerir žar sem žvķ er slegiš föstu
aš reglur 1. mgr. gildi į sama hįtt viš sölu į uppboši eftir žvķ sem viš getur įtt. Įkvęšiš į
bęši viš um sölu į frjįlsu uppboši og naušungarsölu, en žó ganga įkvęši laga um
naušungarsölu framar žar sem ķ millum skilur.
Rétt er aš hafa žaš ķ huga aš sala į uppboši lżtur aš mörgu leyti öšrum lögmįlum en önnur sala, enda er gert rįš fyrir žvķ ķ įkvęšinu meš oršunum eftir žvķ sem viš getur įtt.
Helst tķškast aš hlutur sé bošinn til sölu eins og hann er og er bjóšendum ętlaš aš meta
eiginleika hans og veršleggja hann ķ samręmi viš žaš. Ekki er įstęša til aš gera seljandann
įbyrgan žótt hlutur henti ekki til žeirra nota sem slķkir hlutir eru venjulega notašir til. Enn
sķšur er įstęša til aš leggja įbyrgš į seljandann af žvķ tilefni aš hlutur hentar ekki til žeirra
sérstöku nota sem kaupandinn ętlaši aš hafa af honum, enda er žaš ekki fyrr en viš sölulok
aš seljandinn veit hver kaupandinn er.
Um 20. gr.
Ķ 20. gr. frumvarpsins er getiš um nokkur skilyrši sem fullnęgja žarf til aš kaupandinn
geti komiš fram meš kröfur į hendur seljanda vegna galla į söluhlut. Ķ 1. mgr. kemur fram
meginreglan ķ žeim efnum, en įkvęši 2. og 3. mgr. fela ķ sér nįnari śtfęrslu žeirrar
meginreglu.
Įkvęši sambęrilegt 1. mgr. 20. gr. er ekki ķ gildandi lögum, en hins vegar er slķkt įkvęši
ķ 3. mgr. 35. gr. SŽ-samningsins. Įkvęši 2. og 3. mgr. svara efnislega til 2. og 3. mgr. 47.
gr. gildandi kaupalaga.
Ķ įkvęši 1. mgr. felst aš kaupandinn getur ekki komiš fram meš kröfu vegna galla ef um
er aš ręša atvik sem hann vissi eša mįtti vita um žegar kaup įttu sér staš. Ef kaupandi
vitandi vits gerir samning žótt hann viti um tiltekinn eiginleika söluhlutarins getur hann ekki
sķšar boriš žaš fyrir sig aš žennan eiginleika beri aš telja galla. Ķ įkvęšinu felst ekki ašeins
aš kaupandanum hafi veriš kunnugt um viškomandi atvik heldur lķka aš hann hafi įttaš sig
į žżšingu žess sem galla. Ef kaupandi naut ekki naušsynlegrar sérfręšilegrar ašstošar til aš
skilja žżšingu tiltekins eiginleika, sem seljandinn vakti athygli hans į, er eftir atvikum samt
sem įšur ekki śtilokaš aš kaupandinn geti af žvķ tilefni komiš fram meš kröfu į hendur
seljanda vegna galla. Er žetta įn efa oft reyndin ķ neytendakaupum.
Įkvęšiš śtilokar ekki kröfu af hįlfu kaupanda vegna galla ef rįš var fyrir žvķ gert aš
seljandinn bętti śr gallanum eftir aš kaup geršust.
Tķmamarkiš sem mišaš er viš ķ 1. mgr. 20. gr. er žaš žegar kaupin voru gerš. Įkvęšiš
į samkvęmt žvķ ekki viš žegar kaupandinn fékk vitneskju um atvik eftir kaup, en įšur en
afhending įtti sér staš. Sem dęmi um žetta mį nefna žaš tilvik aš kaupandi bķls kemst aš
žvķ eftir kaup, en įšur en hann veitir bķlnum vištöku, aš bķllinn hefur įšur lent ķ tjóni. Getur
kaupandi žį boriš slķkt fyrir sig sem galla.
Įkvęši 1. mgr. fjallar ekki einungis um žaš sem kaupandinn vissi um heldur einnig žaš
sem hann mįtti vita um žegar kaup voru gerš. Tilvķsun įkvęšisins til žess sem kaupandi
mįtti vita um svarar til žess sem kaupandi could not have been unaware of ķ 3. mgr. 35.
gr. SŽ-samningsins og ber aš tślka į sama veg. Sjį aš öšru leyti skżringar viš b-liš 2. mgr.
17. gr. frumvarpsins.
Įkvęši žetta gildir óhįš žvķ hvort kaupandinn hefur rannsakaš söluhlut eša ekki og
einnig óhįš žvķ hvernig kaupandinn hefur fengiš vitneskju um eiginleika hlutarins. Hafi
kaupandinn rannsakaš hlutinn felur žaš oft ķ sér aš hann hafi einnig mįtt vita um tiltekna
eiginleika.
Įkvęši 2. mgr. fjallar um afleišingar žess aš kaupandinn hefur rannsakaš hlut eša lįtiš
slķkt hjį lķša įn gildrar įstęšu. Meginreglan er žį sś aš hafi kaupandinn rannsakaš söluhlut
įšur en kaup geršust getur hann ekki boriš fyrir sig neina žį galla sem hann hefši įtt aš veita
athygli viš slķka rannsókn. Sama gildir ef hann įn gildrar įstęšu lętur hjį lķša aš sinna
hvatningu seljanda um aš rannsaka söluhlutinn. Kaupandinn getur haft gilda įstęšu til žess aš rannsaka ekki söluhlut, t.d. žar sem hann mį treysta séržekkingu seljanda eša žar sem
rannsókn yrši óhęfilega tķmafrek eša óhęfilegur kostnašur henni samfara, t.d. vegna žess
aš hlut er aš finna į öšrum staš. Hafi seljandinn heitiš tilteknum eiginleikum hefur
kaupandinn yfirleitt ekki įstęšu til žess aš rannsaka frekar hvort žeir eru fyrir hendi. Einnig
getur veriš aš kaupandinn rannsaki hlut, en atvik gefi honum gilda įstęšu til žess aš
takmarka rannsókn sķna. Ķ slķkum tilvikum glatar kaupandinn ekki rétti til žess aš koma fram
meš kröfur vegna galla sem hann hefši įtt aš komast aš viš nįkvęmari rannsókn.
Ķ įkvęši 2. mgr. kemur ekki fram bein skylda kaupanda til žess aš rannsaka söluhlut aš
eigin frumkvęši fyrir kaup. Žykir ekki įstęša til žess aš lögleiša slķka reglu, enda mundi
hśn hafa litla raunhęfa žżšingu ķ mörgum tilvikum, t.d. žegar kaup eiga sér staš ķ venjulegri
bśšarverslun. Ef um neytendakaup er aš ręša įn žess aš sérfręšileg žekking sé fyrir hendi
er varla unnt aš gera meiri kröfur en žęr aš kaupandinn athugi aš umbśšir séu heilar. Hins
vegar leišir žaš af įkvęšum 31. gr. frumvarpsins aš į kaupanda hvķlir rannsóknarskylda eftir
aš hlutur hefur veriš afhentur. Žaš getur į hinn bóginn leitt af samningi ašila eša venju aš
kaupandi eigi aš rannsaka söluhlut fyrir kaup. Ķ pöntunarkaupum er ešli mįlsins samkvęmt
ekki unnt aš rannsaka söluhlut fyrir kaup, en ķ žvķ tilviki ętti aš vera unnt aš skoša efni o.fl.
ķ hlutnum.
Ķ 2. mgr. kemur fram fyrirvari sem viš į žegar seljandinn hefur sżnt af sér vķtavert gįleysi
eša framferši hans aš öšru leyti strķšir į móti heišarleika og góšri trś. Ķ žessu felst aš vöntun
rannsóknar eša ófullnęgjandi rannsókn af hįlfu kaupanda kemur honum ekki ķ koll ef
seljandinn hefur sżnt af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans aš öšru leyti er andstętt
heišarleika og góšri trś. Ekki er įstęša til žess aš gera mjög strangar kröfur um ašgęslu af hįlfu kaupanda ķ
neytendakaupum žegar mat er lagt į rannsóknarskyldu hans. Oršalag 2. mgr. er meš žeim
hętti aš žaš gefur tękifęri til mats ķ hverju einstöku tilviki. Į žaš bęši viš um mat ķ žeim
efnum hvort kaupandinn hafi haft gilda įstęšu til aš lįta hjį lķša aš rannsaka hlutinn og
einnig mat į žvķ hvaš hann hefši įtt aš komast aš raun um viš rannsókn. Ķ bįšum tilvikum
skiptir mįli tegund og ešli hlutar, venjur į viškomandi sviši, staša ašilanna og séržekking
žeirra įsamt atvikum öllum viš kaupin. Ķ venjulegum neytendakaupum žar sem keyptar eru
nżjar framleišsluvörur og viš kaup yfir bśšarborš hefur neytandinn yfirleitt ekki neinn
raunhęfan möguleika eša séržekkingu til aš rannsaka nįkvęmlega žaš sem hann kaupir.
Stundum eru atvik meš žeim hętti aš ašilar verša sammįla um aš lįta óhįšan žrišja
mann rannsaka söluhlut, t.d. žegar verkstęši er lįtiš athuga bķl sem selja į. Ef seljandinn
leitar eftir slķkri rannsókn fellur tilvikiš utan 2. mgr. 20. gr., en hins vegar kemur nišurstaša
rannsóknarinnar žį vęntanlega ķ ljós viš kaupin. Ef hins vegar kaupandinn leitar eftir slķkri
rannsókn į įkvęšiš ekki beint viš samkvęmt oršanna hljóšan, en žvķ mį beita meš
lögjöfnun.
Įkvęši 3. mgr. 20. gr. gilda žegar kaupandinn hefur rannsakaš sżnishorn af söluhlut eša
fengiš tękifęri til žess, en lętur žaš hjį lķša įn gildrar įstęšu. Getur kaupandi žį ekki boriš
fyrir sig neina žį galla sem hann sį eša hefši įtt aš sjį viš slķka rannsókn į sżnishorninu.
Hins vegar glatar kaupandinn ekki neinum rétti vegna galla sem ekki var unnt aš komast aš
raun um viš rannsókn į sżnishorninu.
Um 21. gr.
Įkvęši 21. gr. frumvarpsins er byggt į 36. gr. SŽ-samningsins og endurspeglar um margt
žau sjónarmiš sem fram koma ķ 44. gr. gildandi laga. Žar er žó hvergi vķsaš til yfirlżsingar seljanda um įbyrgš eša annaš žess hįttar. Žaš leišir hins vegar af frįvķkjanlegu ešli gildandi
kaupalaga aš seljandinn getur oršiš įbyrgur į grundvelli yfirlżsingar um įbyrgš eša annarrar
įžekkrar yfirlżsingar sem leiša mį af samningnum. Samkvęmt žessu er ķ frumvarpsgreininni
ekki um neina efnisbreytingu frį gildandi rétti aš ręša.
Af 21. gr. leišir aš žaš hefur ekki žżšingu varšandi kaupin žótt hlutur sé gallašur
samkvęmt įkvęšum 17.20. gr. mešan įhęttan af söluhlutnum hvķlir į seljanda. Um žaš
atriši hvenęr įhęttan af söluhlut flyst frį seljanda yfir til kaupanda vķsast til athugasemda
viš 12.16. gr. frumvarpsins. Ķ pöntunarkaupum er žaš venjulega svo aš hluturinn er ekki
ķ umsömdu įstandi fyrr en afhendingartķmi nįlgast. En einnig aš öšru leyti getur hlutur veriš
gallašur įšur en aš afhendingu kemur įn žess aš žaš feli ķ sér galla ķ tengslum viš kaupin
žar sem kaupandinn nęr žvķ aš bśa hlut ķ umsamiš įstand fyrir afhendingu og getur kaupandi
žį ekki komiš fram meš kröfur af žvķ tilefni. Ķ sumum tilvikum getur hins vegar augljóslega
veriš um fyrirsjįanlegar vanefndir aš ręša ķ skilningi 61.62. gr. frumvarpsins og ķ žeim
tilvikum getur kaupandinn gripiš til vanefndaśrręša įn žess aš bķša žess aš įhęttan flytjist
yfir til hans. Žetta getur t.d. įtt viš um einstaklega įkvešinn hlut sem veršur fyrir tjóni
žannig aš ljóst sé aš hann verši ekki afhentur ķ umsömdu įstandi.
Ķ 1. mgr. 21. gr. felst aš įkvöršun um žaš hvort hlutur er gallašur eša ekki skal tekin meš
hlišsjón af įstandi hans į žvķ tķmamarki žegar įhęttan af hlutnum fluttist yfir til kaupandans.
Ekki skiptir mįli hver er orsök gallans. Žvķ į įkvęšiš jafnt viš hvort heldur sem gallann mį
rekja til tilviljunarkenndra atvika eša įstands hlutarins sjįlfs. Af įkvęšum 1. mgr. leišir aš
ekki skiptir mįli hvort gallinn kemur fram seinna ef hann var til stašar į
įhęttuskiptatķmamum sem yfirleitt mišast viš afhendingu. Seljandinn ber meš öšrum oršum
einnig įbyrgš į hinum svoköllušu leyndu göllum og er žetta einnig ķ samręmi viš gildandi
rétt. Hönnunar- eša smķšagalli getur t.d. leitt til žess aš söluhlutur eyšileggist eftir stutta
notkun žótt ekki hafi veriš unnt aš stašreyna gallann viš afhendinguna. Į žetta einnig viš
um skemmt fóšur sem gefiš er dżrum eftir afhendingu og žau veikjast sķšan af og sama gildir
um stiga sem į er leyndur galli og fellur saman um leiš og fariš er aš nota hann.
Seljandinn getur einnig boriš įbyrgš į göllum sem koma fram eftir flutning įhęttu yfir
til kaupanda. Er žar um tvö tilvik aš ręša og er fjallaš um žau ķ 2. mgr. Fyrra tilvikiš er žaš
aš gallann megi rekja til vanefnda seljanda, t.d. vegna skyldna hans, sem samkvęmt
samningnum nį til tķmans eftir afhendingu, en seljandi vanrękir aš sinna. Sem dęmi mį
nefna skyldu seljanda til žess aš setja hlutinn upp, pakka honum inn eša sjį um flutning
hans. Seljandinn getur einnig hafa tekiš į sig žęr skyldur aš hafa įkvešiš eftirlit meš
hlutnum og aš halda honum viš ķ įkvešinn tķma eftir afhendingu. Žetta įkvęši gengur lengra
en gildandi lög žvķ aš samkvęmt žeim ber seljandi žvķ ašeins įbyrgš į göllum, sem fram
koma eftir afhendingu, aš vanrękslu af hans hįlfu sé um aš kenna. Ķ frumvarpinu er žvķ
gengiš heldur lengra ķ žessum efnum žvķ aš um vanefndir getur veriš aš ręša samkvęmt
frumvarpsgreininni žótt seljanda sé ekki um aš kenna. Į hinn bóginn felst žaš ķ oršalagi
įkvęšisins aš seljandinn veršur ekki įbyrgur į grundvelli kaupalaga vegna tjóns sem hann
veldur į hlutnum eftir aš skyldum hans ķ tengslum viš kaupin er lokiš. Sem dęmi mį nefna
žaš tilvik žegar seljandi kemur ķ heimsókn til kaupanda og veldur tjóni į söluhlut eša hann
ekur į bķl sem hann hefur selt og afhent kaupanda fyrir nokkrum dögum. Ķ slķkum tilvikum
mundi įbyrgš seljanda ekki verša reist į reglum kaupalaganna heldur į almennum reglum
um bótaįbyrgš utan samninga.
Seinna tilvikiš kemur fram ķ sķšari mįlsliš 2. mgr. 21. gr., en žar er gert rįš fyrir žvķ aš
seljandi geti boriš įbyrgš ef hann meš yfirlżsingu eša į annan sambęrilegan hįtt hefur įbyrgst aš hluturinn hafi tiltekna eiginleika eša aš hann megi nota meš venjulegum eša
sérstökum hętti. Algengt dęmi um įbyrgš af žessu tagi er yfirlżsing um ryšvörn og įbyrgš
ķ žvķ sambandi eša žegar įbyrgst er aš skķši geti ekki brotnaš. Yfirlżsingar um žaš aš
matvöru megi neyta fram til įkvešins dags felur lķka ķ sér įbyrgš af žessu tagi.
Ętlast er til žess aš hugtakiš tiltekiš tķmabil ķ įkvęšinu nįi einnig til
įbyrgšaryfirlżsinga sem eru takmarkašar viš tiltekna notkun. Hér mį sem dęmi nefna žaš
žegar įbyrgš į seldri bifreiš er takmörkuš viš fyrstu 50 žśsund kķlómetrana sem bifreišinni
er ekiš.
Um V. kafla.
Ķ kafla žessum er fjallaš um śrręši kaupanda vegna vanefnda seljanda. Ķ 22. gr. er ķ
upphafi almennt yfirlit um žau vanefndaśrręši sem standa kaupanda til boša žegar seljandi
afhendir ekki söluhlut eša afhendir hann of seint. Ķ 23. gr. er rętt um žann rétt sem kaupandi
į til efnda og skilyrši fyrir honum, og ķ 24. gr. er fjallaš um hvernig meš skuli fara žegar
seljandi beinir fyrirspurn til kaupanda um žaš hvort hann vilji veita söluhlut vištöku žrįtt
fyrir seinkun. Ķ 25. gr. er rętt um rétt kaupanda til riftunar žegar greišsludrįttur hefur ķ för
meš sér verulegar vanefndir, en ķ 26. gr. er fjallaš um riftunarréttinn sérstaklega žegar um
pöntunarkaup er aš ręša. Ķ 27. gr. koma fram skilyrši fyrir skašabótum vegna greišsludrįttar
af hįlfu seljanda og ķ 28. gr. er m.a. męlt fyrir um skyldu seljanda til aš skżra frį hindrun
ef hśn kemur ķ veg fyrir aš seljandinn geti efnt kaupin į réttum tķma. Loks koma fram ķ 29.
gr. reglur um riftunarfrest ef hlutur hefur veriš afhentur of seint.
Ķ 30. gr. frumvarpsins er yfirlit um heimildir kaupanda vegna žess aš söluhlutur er
gallašur. Ķ 31. gr. koma fram reglur um rannsókn kaupanda į söluhlut eftir afhendingu.
Ašalreglan er sś aš kaupandi skal rannsaka hlutinn į žann hįtt sem góš venja stendur til. Ķ
32. gr. er aš finna reglur um tilkynningar. Žar kemur fram aš kaupandi glati rétti sķnum til
aš bera fyrir sig galla ef hann tilkynnir ekki seljanda um gallann innan žeirra tķmamarka sem
žar koma fram. Ķ 33. gr. er įkvęši um undantekningar frį reglum um tilkynningar. Ķ 34. gr.
er rętt um śrbętur og afhendingu aš nżju. Samkvęmt įkvęšinu getur kaupandi krafist žess
aš seljandi bęti śr galla ef žaš veršur gert įn žess aš valda seljanda ósanngjörnum kostnaši
og óhagręši. Enn fremur getur kaupandi krafist nżrrar afhendingar ef galli er verulegur. Um
nįnari skilyrši fyrir hvoru śrręšinu fyrir sig vķsast til greinarinnar. Ķ 35. gr. ręšir hins vegar
um tilkynningu um kröfu um śrbętur og afhendingu aš nżju. Samkvęmt įkvęšinu getur
kaupandi glataš rétti sķnum til aš krefjast śrbóta eša nżrrar afhendingar ef hann tilkynnir
ekki seljanda um žį kröfu sķna samkvęmt fyrirmęlum įkvęšisins.
Ķ 36. gr. er fjallaš um rétt seljanda til śrbóta og nżrrar afhendingar. Ašalreglan er sś aš
seljanda er heimilt aš bęta į eigin kostnaš śr galla eša afhenda annan hlut ef žaš veršur gert
įn verulegs óhagręšis fyrir kaupanda. Ķ 37. gr. er rętt um afslįtt eša riftun žegar ekki veršur
af śrbótum eša afhendingu aš nżju. Ķ 38. gr. er rętt um skilyrši afslįttar af kaupverši ef
hlutur reynist gallašur og ķ 39. gr. er rętt um rétt kaupanda til riftunar ef söluhlutur er
verulega gallašur. Ķ 40. gr. er fjallaš um rétt kaupanda til skašabóta fyrir žaš tjón sem hann
bķšur vegna galla į söluhlut.
Ķ 41. gr. er fjallaš um rétt kaupanda vegna vanheimildar aš žvķ er söluhlut varšar. Ķ 42.
gr. er fjallaš um rétt kaupanda til aš halda kaupverši vegna vanefnda seljanda. Ķ 43. gr. eru
reglur um śrręši kaupanda ef vanefndir seljanda varša ašeins hluta hins selda. Loks er ķ 44.
gr. aš finna įkvęši um śrręši kaupanda žegar afhenda į hiš selda ķ įföngum.
Um 22. gr.
Įkvęši 22. gr. frumvarpsins į sér ekki beina hlišstęšu ķ gildandi kaupalögum, en žaš
svarar žó aš nokkru til 21. gr. žeirra laga. Sambęrilegt įkvęši er hins vegar ķ 45. gr. SŽ-
samningsins.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar er almennt yfirlit um žau śrręši sem standa kaupanda til
boša žegar seljandinn afhendir ekki hlutinn eša afhendir hann of seint. Kaupandi getur žį
krafist efnda, riftunar og skašabóta meš žeim skilyršum sem fram koma ķ 23.29. gr. Hann
getur einnig skv. 42. gr. haldiš eftir greišslum kaupveršsins. Skilyrši er aš kaupanda sé ekki
um greišsludrįtt aš kenna eša atvikum sem hann varša og įkvęšiš į žvķ einungis viš um
greišsludrįtt af hįlfu seljanda. Sem dęmi um greišsludrįtt sem rekja mį til kaupanda er žaš
tilvik žegar kaupandinn lętur hjį lķša aš sękja hlutinn eins og um var um samiš eša žegar
kaupandinn gefur seljandanum ekki žęr upplżsingar sem naušsynlegar eru til žess aš
hluturinn verši sendur. Tilvķsun įkvęšisins til atvika sem kaupandann varša tekur ekki
eingöngu miš af atvikum žar sem greišsludrįttur er beinlķnis afleišing vanrękslu af hįlfu
kaupanda heldur er og mišaš viš atvik sem kaupandinn ber įhęttuna af. Žaš getur t.d. veriš
aš tilviljunarkenndur atburšur valdi žvķ aš kaupandinn getur ekki sótt hlutinn. Annaš dęmi
er žaš žegar kaupandinn fęr ekki naušsynleg innflutningsleyfi.
Upptalning śrręšanna ķ 1. mgr. er ķ sjįlfu sér ekki tęmandi. Til žess aš fį heildarsżn yfir
stöšu kaupanda veršur aš lķta til žeirra skilyrša, sem gilda um beitingu einstakra śrręša, sbr.
įkvęši 23., 24. og 28. gr. um efndir, įkvęši 25., 26. og 29. gr. um riftun, įkvęši 27. gr. um
skašabętur og įkvęši 42. gr. um rétt til aš halda kaupverši. Einnig ber hér aš lķta til įkvęša
43. og 44. gr. um vanefndir varšandi hluta hins selda og um afhendingu ķ įföngum, sbr. og
įkvęši 61.63. gr. um fyrirsjįanlegar vanefndir. Kaupandinn hefur samkvęmt gildandi rétti
allar sömu heimildir, en upptalningin hér og framsetning einstakra heimilda er vķštękari og
nįkvęmari.
Žaš segir sig sjįlft aš kaupandinn getur ekki samtķmis rift kaupum og krafist efnda, en aš
öšru leyti śtilokar einstök vanefndaheimild ekki beitingu annarrar heimildar įn žess aš
annaš og meira komi til. Um nįnara samband hinna einstöku vanefndaheimilda fer eftir
viškomandi įkvęšum, žó žannig aš ķ 2. mįlsl. frumvarpsgreinarinnar er sérstaklega tekiš
fram aš rétturinn til žess aš krefjast skašabóta falli ekki nišur žótt kaupandi setji fram ašrar
kröfur eša ekki sé unnt aš halda slķkum kröfum fram.
Venjulega er žaš ekki vandkvęšum bundiš aš skżra hvaš felst ķ hugtakinu
greišsludrįttur. Žó getur veriš erfitt aš fullyrša ķ sumum tilvikum hvenęr greišsludrįttur
hefur oršiš žegar greišslutķmi hefur ekki veriš nįkvęmlega tilgreindur ķ samningi. Sem
dęmi um žetta mį nefna aš afhenda eigi vöru samkvęmt samningi um pįskana. Ef alls
ekki hefur veriš samiš um afhendingartķmann gildir įkvęši 1. mgr. 9. gr. Įlitamįl getur
veriš hvort um greišsludrįtt eša galla er aš ręša. Ķ įkvęšinu er tekiš af skariš um žetta žvķ
aš sé hlutur alls ekki afhentur er um greišsludrįtt aš ręša. Stundum mį vera aš söluhlutur
sé ašeins afhentur aš hluta. Ķ slķkum tilvikum veršur aš taka miš af žvķ hvort ętla megi aš
seljandinn hafi lokiš afhendingu sinni, sbr. 2. mgr. 43. gr.
Rétturinn til skašabóta er sem įšur sagši ķ öllum tilvikum óhįšur žvķ hverjar ašrar kröfur
eru geršar eša unnt er aš gera. Er žetta ótvķrętt tekiš fram ķ sķšari mįlsliš įkvęšisins, sbr.
og 2. mgr. 45. gr. SŽ-samningsins. Įkvęšiš segir ķ sjįlfu sér ekki annaš og meira en žaš sem
leiša mį af fyrri mįlslišnum meš tślkun, en hentugt žykir aš taka žetta fram ķ
upplżsingaskyni, m.a. aš žvķ er varšar tengslin viš 24. gr.
Samkvęmt 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar er unnt aš beita įkvęšum um greišsludrįtt varšandi ašrar skyldur seljanda en žęr sem gagngert varša afhendingu söluhlutar. Er
įkvęšiš naušsynlegt vegna žeirrar stefnu aš lįta frumvarpiš fela ķ sér įkvęši um allar
skyldur ašila ķ kaupum. Getiš er um slķkar ašrar skyldur seljanda ķ 2. mgr. 30. gr. og 1. mgr.
51. gr. Ašalreglan skv. 2. mgr. er sś aš reglunum um greišsludrįtt er einnig beitt varšandi
ašrar skyldur en afhendingu sjįlfs söluhlutarins. Slķkar skyldur geta t.d. veriš tengdar
flutningi hlutarins, uppsetningu hans eša leišbeiningu varšandi notkun hans.
Įkvęši 2. mgr. felur ķ sér rżmkun į reglum gildandi laga, sem ķ raun fjalla ašeins um
greišsludrįtt viš afhendingu. Įkvęšiš mun į hinn bóginn aš fęstu leyti leiša til annarrar
nišurstöšu en žeirrar sem leišir af gildandi rétti. Ķ fyrsta lagi getur greišsludrįttur varšandi
aukaskyldur oft leitt til žess aš drįttur veršur į afhendingu ašalgreišslunnar. Žetta getur t.d.
įtt viš žegar seljandinn sér ekki um naušsynlegar merkingar į söluhlut ķ tengslum viš
sendingu hans. Ķ öšru lagi er ekki unnt aš śtiloka aš seljandinn geti oršiš įbyrgur vegna
brota į aukaskyldum į grundvelli almennra reglna kröfuréttarins eša samkvęmt lögjöfnun
frį įkvęšum kaupalaganna. Ef seljandinn į t.d. aš setja hlutinn upp eftir afhendingu getur
hann aš öllum lķkindum oršiš įbyrgur vegna drįttar į uppsetningu įn tillits til žess hvort
afhending fór fram į réttum tķma eša ekki.
Ķ 2. mgr. kemur fram undantekning žess efnis aš įkvęši 2. og 3. mgr. 25. gr. frumvarpsins
um riftun žegar settur hefur veriš višbótarfrestur skuli ekki gilda. Naušsynlegt er aš lķnur
séu skżrar varšandi riftunarheimildina. Riftun er afdrifarķkt vanefndaśrręši og reglurnar um
višbótarfrestinn veršur aš skoša ķ samhengi viš žaš skilyrši aš riftunar verši ašeins krafist
žegar vanefnd er veruleg. Ķ žessu sambandi skiptir bęši mįli hversu lengi greišsludrįttur
varir og hvers ešlis hann er. Žaš vęri ekki sanngjarnt ef kaupandinn gęti jafnan rift ķ lok
višbótarfrestsins ef skylda sś sem greišsludrįtturinn nęr til er óveruleg eša veigalķtil. Žvķ
veršur jafnan aš skoša réttinn til riftunar vegna brota į aukaskyldum ķ tengslum viš
meginregluna ķ 1. mgr. 25. gr. žótt seljandinn hafi fariš fram yfir višbótarfrestinn. Er žetta
ķ samręmi viš reglu b-lišar 1. mgr. 49. gr. SŽ-samningsins.
Orš 2. mgr., eftir žvķ sem viš getur įtt, gefa tilefni til mats ķ hverju einstöku tilviki. Er
žaš notaš til žess aš leggja į žaš įherslu aš viš beitingu hinna einstöku heimilda veršur aš
taka miš af žvķ hvers konar skylda žaš er sem hefur veriš vanefnd. Žetta hefur t.d. žżšingu
skv. 1. mgr. 23. gr. žegar metinn er kostnašur seljanda og óhagręši ķ samanburši viš
hagsmuni kaupanda af efndum. Į sama hįtt skiptir tegund skyldunnar mįli viš mat į žvķ
hvort um verulega vanefnd er aš ręša ķ skilningi 25. gr.
Sķšari mįlslišur 2. mgr. kvešur į um aš įkvęšiš sé frįvķkjanlegt, einnig aš žvķ er
neytendakaup varšar. Seljandi getur žvķ samiš sig frį įbyrgš vegna greišsludrįttar varšandi
aukaskyldur umfram žaš sem annars leišir af įkvęšum laganna.
Um 23. gr.
Ķ 23. gr. frumvarpsins er fjallaš um rétt kaupanda til žess aš krefjast efnda ķ samręmi viš
efni samnings (efndir in natura). Ašalatrišiš ķ žvķ efni er afhending söluhlutar, en įkvęšiš
nęr einnig til allra aukaskyldna seljanda samkvęmt samningnum, sbr. 2. mgr. 22. gr. Ešlilegt
er aš kaupandi eigi rétt til efnda žar sem tilgangur kaupanna er einmitt sį aš seljandinn
fullnęgi skyldum sķnum samkvęmt kaupsamningnum. Hlutverk įkvęšisins er samkvęmt
žvķ ekki umfram allt žaš aš kveša į um rétt kaupandans heldur miklu fremur aš męla fyrir
um viš hvaša ašstęšur seljandinn getur komist hjį žvķ aš fullnęgja žessum skyldum sķnum.
Um rétt kaupanda ķ žessum efnum er fjallaš ķ 1. mgr. 46. gr. SŽ-samningsins. Um
takmarkanir į rétti til žess aš krefjast efnda in natura er ekki fjallaš meš tęmandi hętti ķ samningnum heldur rįšast žęr takmarkanir af reglum landsréttar hvers samningsrķkis, sbr.
28. gr. SŽ-samningsins. (Sjį til athugunar skżringar viš 88. gr. frumvarpsins.)
Ķ fyrri mįlsliš 1. mgr. 23. gr. kemur fram sś meginregla aš kaupandi getur haldiš fast viš
kaup og krafist afhendingar eša annarra efnda. Ķ 21. gr. gildandi kaupalaga er heimildinni til
žess aš heimta söluhlut stillt upp sem kosti viš hliš žess śrręšis aš rifta kaupum. Ķ gildandi
kaupalögum eru žó ekki ótvķręš įkvęši um takmarkanir į rétti kaupanda til žess aš krefjast
efnda in natura. Į hinn bóginn felst žaš ķ bótareglum gildandi laga aš seljandinn getur, aš
fullnęgšum įkvešnum skilyršum, losnaš undan bótaįbyrgš žegar greišsludrįttur veršur eša
greišsla er ekki afhent. Žegar svo hagar til er lagt til grundvallar samkvęmt gildandi rétti aš
seljandi verši ekki heldur dęmdur til efnda in natura. Frumvarpsgreinin felur ķ sér skżra og
ótvķręša reglu um žaš hvenęr seljandi er laus undan efndaskyldunni og er hśn ķ 2. mįlsl. 1.
mgr.
Ef kaupandinn į žess kost aš śtvega sér hlutinn annars stašar er sjįlfsagt ešlilegast aš
hann rifti kaupum. Hins vegar getur lķka veriš aš hann hafi gert kaup meš góšum kjörum eša
aš seljandinn sé nįnast ķ einokunarstöšu į markašinum. Getur žį mun fremur reynt į efndir,
og sama į viš žegar um er aš ręša sérstaklega mikilvęga og einstaklega įkvešna hluti.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. er getiš um undantekningu frį meginreglunni um rétt kaupanda til efnda
in natura. Mikilvęgt er aš hafa ķ huga aš žaš er ašeins sjįlf skyldan til efnda sem seljandinn
getur losnaš undan, en hann losnar ekki undan öšrum skyldum samkvęmt samningnum nema
žvķ ašeins aš slķkar skyldur séu beinlķnis hįšar ašalskyldunni, t.d. sś skylda aš pakka vöru
og merkja hana. Žar fyrir utan er litiš į žaš sem vanefnd aš lįta hjį lķša aš fullnęgja
efndaskyldunni. Af žvķ leišir aš kaupandi getur gripiš til annarra vanefndaśrręša žegar
skilyršin eru til stašar.
Samkvęmt 2. mįlsl. frumvarpsgreinarinnar er seljandinn ķ fyrsta lagi laus undan
efndaskyldunni ef um er aš ręša efndahindrun sem hann ręšur ekki viš. Öll atvik, sem ķ
raun hindra efndir, hafa žżšingu ķ žessu sambandi. Įstęša hindrunar ręšur ekki śrslitum um
skylduna til afhendingar, en hefur į hinn bóginn mikla žżšingu varšandi skašabótaįbyrgš.
Žvķ į įkvęšiš jafnt viš hvort sem hindrun er honum aš kenna eša ekki. Sem dęmi um
efndahindrun mį nefna žaš tilvik žegar vörusending sś sem hlutur er ķ eyšileggst, t.d. žegar
frosin matvörusending skemmist vegna bilunar ķ kęlibśnaši seljanda.
Hindrun veršur aš vera meš žeim hętti aš seljandinn rįši ekki viš hana. Ķ žessu felst į
engan hįtt krafa um algjöran ómöguleika. Atvik verša hins vegar aš vera žannig aš
seljandinn fįi ekki meš skömmum fyrirvara rįšiš viš hindrunina įn mjög sérstakra
vandkvęša. Į hinn bóginn er til žess aš lķta aš ekki geta öll vandkvęši eša aukakostnašur
talist efndahindrun samkvęmt įkvęšinu. Žaš er grundvallarskylda sem leišir af samningnum
aš seljandinn veršur aš ljį atbeina sinn til aš sigrast megi į žeim hindrunum sem standa ķ
vegi fyrir efndum samningsins. Žaš getur t.d. gerst meš žvķ aš gert er viš hlut sem bilaš
hefur eša hann er bęttur meš öšrum hlut jafngóšum. Mešan unnt er aš komast hjį
erfišleikum eša rįša mį viš žį meš öšrum śrręšum er ekki hęgt aš lķta svo į aš um
efndahindrun ķ skilningi įkvęšisins sé aš ręša. Žaš skiptir meš öšrum oršum mįli hvers
ešlis erfišleikarnir eru. Fjįrskortur seljanda er undir öllum venjulegum kringumstęšum ekki
efndahindrun ķ skilningi 23. gr. frumvarpsins, ž.e. seljandinn getur meš öšrum oršum ekki
losnaš undan skyldum sķnum samkvęmt samningi meš žvķ einu aš vķsa til žess aš hann sé
kominn ķ fjįrhagsvandręši.
Žaš fer aš mestu eftir skyldum seljanda samkvęmt samningnum hver tilvik geta falliš
undir efndahindrun ķ skilningi įkvęšisins. Žvķ afmarkašri og sérgreindari sem skyldur seljanda eru žeim mun meiri eru lķkurnar til žess aš fram komi hindranir sem seljandinn
ręšur ekki viš. Ef t.d. er um aš ręša kaup į įkvešnum stóšhesti verša möguleikar seljanda
til efnda aš engu ef hesturinn deyr. Ef į hinn bóginn er um aš ręša greišslu sem aš öllu leyti
er įkvešin eftir tegundareinkennum, kaup eru t.d. gerš um 5 tonn af sandi, hefur seljandinn
góša möguleika į žvķ aš geta efnt žótt ekki sé žess kostur aš fį nįkvęmlega žann sand sem
seljandinn hafši ķ huga. Sama į viš um valkvęšar greišslur, en ķ žvķ felst aš mešan
efndahindrun nęr ekki til einnar greišslunnar helst skylda seljanda til efnda aš žvķ er žį
greišslu varšar. Ķ žvķ aš seljandi sé skyldugur til žess aš reyna aš sigrast į efndahindrun felst
į hinn bóginn ekki žaš aš hann hafi rétt til žess aš reiša fram sem greišslu eitthvaš annaš
en žaš sem leišir af samningnum, nema žvķ ašeins aš um žaš hafi veriš samiš aš greišslu
megi breyta.
Samkvęmt 2. mįlsl. 1. mgr. er seljandi ķ öšru lagi laus undan efndum ef žęr hafa ķ för
meš sér slķkt óhagręši eša kostnaš fyrir seljanda aš žaš vęri ķ verulegu ósamręmi viš
hagsmuni kaupanda aš fį réttar efndir. Ef kostnašur eša óhagręši viš efndir veršur śr hófi
fram mį ķ sjįlfu sér segja aš fyrir hendi sé efndahindrun sem seljandinn ręšur ekki viš. En
jafnvel žótt hindrun sé ekki žess ešlis getur seljandinn eigi aš sķšur losnaš undan skyldunni
samkvęmt žeirri višmišun sem fram kemur ķ nišurlagi įkvęšisins. Įkvöršun ķ žeim efnum
ręšst af mati į hagsmunum, žar sem annars vegar er litiš til óhagręšis og kostnašar seljanda
og hins vegar hagsmuna kaupanda af žvķ aš seljandinn efni skyldur sķnar.
Viš hagsmunamat samkvęmt framansögšu skiptir ķ sjįlfu sér ekki mįli hver įstęša liggur
til grundvallar efndahindrunum seljanda. Žaš sem śrslitum ręšur er fyrst og fremst žaš hvort
um verulegt misręmi er aš ręša milli óhagręšis og kostnašar seljanda annars vegar og
hagsmuna kaupanda af efndum hins vegar. Matiš ręšst af einstökum atvikum varšandi
samninginn, m.a. žvķ hvers ešlis kaupin eru og hver söluhluturinn er. Ef um er aš ręša vöru
sem er viškvęm fyrir veršsveiflum veršur aš telja aš žaš leiši af atvikum ķ tengslum viš
kaupin aš seljandinn verši aš sętta sig viš veršhękkanir aš įkvešnu marki, įšur en unnt er
aš halda žvķ fram aš um efndahindrun ķ skilningi įkvęšisins sé aš ręša. Sama gildir ef
seljandinn hefur tekiš aš sér aš mjög flóknar og kostnašarsamar efndir. Žį getur hann ekki
seinna boriš žaš fyrir sig aš hann sé laus undan afhendingu af žeirri įstęšu aš žaš hafi veriš
mjög kostnašarsamt aš efna samninginn. Ašalreglan er sś aš seljandi er ašeins laus undan
efndum ķ mjög sérstökum undantekningartilvikum. Žess vegna er t.d. almenn hękkun
veršlags ekki įstęša sem leyst getur seljanda undan efndum ķ žessum skilningi. Aftur į móti
getur mjög óvenjuleg veršmyndun skapaš verulegt misręmi milli hagsmuna ašilanna. Žetta
gildir sér ķ lagi ef kaupandinn getur śtvegaš sér sambęrilegan hlut frį öšrum ašilum sem
ekki eru hįšir umręddri veršlagsžróun.
Viš mat į hagsmunum kaupanda af efndum veršur m.a. aš taka tillit til žess hverja
möguleika hann hefur į aš fį sama hlut annars stašar. Žetta leišir ķ sjįlfu sér af oršalaginu
žvķ aš žaš sem śrslitum ręšur er hagsmunir kaupanda af žvķ aš seljandinn efni žaš sem
honum ber. Hagsmunamatiš getur žvķ aš verulegu leyti rįšist af žvķ hversu tegundarlega
įkvešin greišslan er.
Žótt seljandi sé laus undan efndum skv. 1. mgr. 23. gr. er ķ sjįlfu sér um vanefndir aš ręša
ķ skilningi 22. gr. Afsökunarįstęšur 1. mgr. 23. gr. hafa meš öšrum oršum ašeins žżšingu
varšandi skyldu seljanda til efnda og śtiloka engan veginn aš kaupandinn geti neytt annarra
vanefndaśrręša. Žar sem skilyrši fyrir lausn undan skašabótaskyldu skv. 27. gr. eru strangari
en skilyršin fyrir lausn undan efndaskyldunni getur kaupandinn ķ mörgum tilvikum krafist
skašabóta fyrir tjón sitt, žótt hann geti ekki krafist efnda samkvęmt ašalefni samningsins.
Viš hagsmunamat samkvęmt nišurlagsįkvęši 2. mįlsl. 1. mgr. er ljóst aš heimilt er aš
lķta til fleiri atriša en žeirra sem ašeins snerta fjįrhag. Hvaš seljanda varšar leišir žetta beint
af žvķ aš óhagręši er sérstaklega nefnt, og žegar kemur aš mati į hagsmunum kaupanda
geta önnur atriši en fjįrhagsleg atriši einnig skipt mįli. Viš kaup į einkabķl er t.d. ķ vissum
tilvikum unnt aš halda žvķ fram aš kaupandinn hafi ekki fjįrhagslega hagsmuni af žvķ aš fį
bķlinn afhentan žar sem hagkvęmara sé fyrir hann aš nżta sér almenningssamgöngur. Žetta
eru žó ķ sjįlfu sér engin rök fyrir žvķ aš seljandi geti į aušveldari hįtt losnaš undan
afhendingarskyldunni viš slķka sölu en kaupandi sem ętlar aš nota bķlinn vegna
atvinnustarfsemi sinnar. Eiga žessi sjónarmiš alveg sérstaklega viš ķ neytendakaupum.
Fjįrhagslegir hagsmunir af efndum njóta ķ sjįlfu sér engrar sérstöšu, en geta įn efa ķ sumum
tilvikum haft mikla žżšingu. Nišurstašan ręšst af sameiginlegu mati į hinum ólķku
hagsmunum.
Samkvęmt 2. mgr. getur lausn undan efndum ašeins įtt viš mešan afsökunarįstęšan er
fyrir hendi. Žaš er jafnframt skilyrši aš hśn falli brott innan hęfilegs tķma. Žegar langur tķmi
er lišinn er lķtil įstęša til žess aš seljandinn sé įfram skyldur til efnda. Viš mat į žvķ hvaš
teljist hęfilegur tķmi skiptir bęši mįli hvers ešlis greišslan er og hagsmunir kaupanda af
efndum seljanda. Upphaf frestsins hlżtur aš mišast viš umsaminn afhendingartķma. Žaš sem
telst hęfilegur tķmi ķ žessu samhengi getur bęši veriš lengra og styttra en žaš sem leišir
af samsvarandi oršalagi ķ reglunum um tilkynningarskyldu, sbr. 1. mgr. 32. gr.
Samkvęmt 2. mgr. veršur efnda heldur ekki krafist ef žęr vęru, meš hlišsjón af žeim
tķma sem lišinn er, til muna öršugri eša annars ešlis en seljandinn gat vęnst. Sama gildir ef
žaš vęri aš öšru leyti ósanngjarnt aš krefjast efnda af hįlfu seljanda. Meginmįli skiptir skv.
2. mgr. aš žau atvik, sem leyst hafa undan efndaskyldu skv. 1. mgr., séu fallin brott.
Seljandinn er žį skyldur til efnda nema óhęfilega langur tķmi hafi lišiš. Viš mat į žvķ hvaš
sé hęfilegur tķmi ķ žessu sambandi veršur eins og įšur segir aš lķta til efnis samnings og
hagsmuna kaupanda af efndum. Žótt tķmalengdin sé innan žeirra marka, sem telja mį
hęfileg, geta eigi aš sķšur hafa komiš til nż atvik sem valda žvķ aš ósanngjarnt er aš krefjast
efnda af seljanda. Sem dęmi mį nefna žaš tilvik žegar bruni veldur framleišslustöšvun og
žar meš efndahindrun af hįlfu seljanda. Seljandi hefur sķšan aftur framleišslu meš nżjum
vélum, en žęr geta ekki tryggt aš framleišslan hafi žį eiginleika sem gert var rįš fyrir ķ
samningi. Framleišsla fyrir kaupandann getur af žessari įstęšu einungis fariš fram meš
auknum mannafla og į sérstaklega kostnašarsaman hįtt aš öšru leyti. Žótt skilyršum skv.
1. mgr. sé ķ sjįlfu sér ekki fullnęgt getur ķ tilviki sem žessu veriš įstęša til žess aš leysa
seljandann undan efndaskyldunni. Žetta kemur ekki ķ veg fyrir aš kaupandinn geti neytt
annarra śrręša sem til boša standa, t.d. žess śrręšis aš halda eftir greišslu kaupveršsins.
Skašabóta getur kaupandi į hinn bóginn ekki krafist ef hindrunin er žess ešlis sem um ręšir
ķ 1. mgr. 27. gr.
Ķ 3. mgr. er aš finna tómlętisreglu. Ef kaupandinn dregur óešlilega lengi aš setja fram
kröfu um efndir glatar hann žeim rétti sķnum. Žaš hve lengi kaupandi getur dregiš aš setja
fram kröfu veltur į atvikum hverju sinni, t.d. ešli kaupa og framferši seljanda eftir aš
greišsludrįttur varš. Yfirleitt mį žó segja aš frestur til aš krefjast efnda sé lengri en frestur
til žess aš rifta kaupum eša krefjast skašabóta eftir afhendingu.
Um 24. gr.
Įkvęšiš fjallar um fyrirspurnir og tilkynningar seljanda til kaupanda og svarar til 2. mgr.
48. gr. SŽ-samningsins.
Samkvęmt 26. gr. gildandi kaupalaga glatar kaupandinn réttinum til žess aš halda fast viš
kaupin ef hann svarar ekki įn įstęšulausrar tafar fyrirspurn um žetta efni frį seljanda. Ķ 24.
gr. frumvarpsins er žessu snśiš viš. Ķ žvķ felst aš kaupandinn glatar réttinum til žess aš rifta
kaupum ef hann svarar ekki innan hęfilegs tķma fyrirspurn seljanda um žaš hvort
kaupandinn muni veita hlut vištöku. Sama gildir ef seljandi tilkynnir aš hann vilji afhenda
hiš selda innan tiltekins tķma og kaupandi svarar ekki innan hęfilegs tķma.
Geršar eru įkvešnar kröfur um skżrleika fyrirspurnar eša tilkynningar seljanda, žvķ aš
skilyrši er aš seljandinn hafi ķ bįšum tilvikum tilgreint įkvešinn tķma til efnda. Žar aš auki
er žaš skilyrši aš efndir hafi ķ raun oršiš į žeim tķma sem nefndur var. Ef tilgreining seljanda
į tķma er ónįkvęm eiga viš įkvęši 3. mgr. 23. gr. og 29. gr. Óljósar yfirlżsingar seljanda
um erfišleika viš efndir fullnęgja ekki skilyršum greinarinnar og kalla žvķ ekki į višbrögš
af hįlfu kaupanda samkvęmt žessari grein.
Hvaš telst hęfilegur tķmi hjį kaupanda ķ žessum efnum ręšst af mati į atvikum og
ašstęšum ķ hverju tilviki, en yfirleitt veršur aš krefjast skjótra višbragša af hans hįlfu. Gera
mį strangari kröfur til atvinnurekenda ķ žessu sambandi en geršar eru til neytenda, en žegar
kaupandinn hefur fengiš slķka tilkynningu er ekki įstęša til žess aš veita honum mjög langan
umhugsunarfrest til žess aš svara.
Réttur kaupanda til žess aš krefjast riftunar fellur ekki alltaf nišur žótt hann svari of seint.
Hafi seljandinn t.d. tiltekiš afhendingartķma er riftun samt sem įšur hugsanleg ef afhending
veršur ekki į žeim nżja tķma sem seljandinn hefur tiltekiš og sį drįttur er verulegur, sbr. 1.
mgr. 25. gr. Einnig mį vera aš loks žegar seljandinn afhendir hlutinn komi ķ ljós aš į honum
sé verulegur galli sem réttlęti riftun.
Ef fyrirspurn seljanda fullnęgir ekki kröfum 24. gr. eiga viš eins og įšur segir įkvęši 3.
mgr. 23. og 29. gr. Kaupandinn heldur žį rétti sķnum til žess aš krefjast efnda in natura
mešan frestur skv. 3. mgr. 23. gr. er ekki śtrunninn og riftunarfresturinn skv. 29. gr. hefst
ekki fyrr en hluturinn er afhentur. Af oršum 24. gr. leišir aš seljandi ber įhęttuna af žvķ aš
tilkynning samkvęmt greininni komist til kaupanda og af įkvęšum 82. gr. leišir aš
seljandinn ber įhęttuna af žvķ aš svar kaupanda komist til skila.
Žvķ sjónarmiši hefur veriš hreyft aš regla 24. gr. frumvarpsins geti veriš óžarflega ströng
ķ garš kaupanda ķ neytendakaupum žar sem reglur af žessu tagi séu yfirleitt lķtt žekktar og
geti žvķ hęglega leitt til réttindamissis fyrir kaupanda. Žetta mį aš einhverju leyti til sanns
vegar fęra en til hins er aš lķta aš ķ 24. gr. er getiš um svo sérstakt tilvik aš ekki er
ósanngjarnt aš leggja svarsskyldu į kaupandann. Ķ žvķ sambandi skiptir mestu mįli aš
greišsludrįttur hefur oršiš af hįlfu seljanda. Kaupandinn hefur žegar svo hagar til yfirleitt
mesta hagsmuni af žvķ aš fį söluhlut afhentan, en hann fęr vegna fyrirspurnar eša
tilkynningar seljanda tękifęri til žess aš skżra frį žvķ hvort hann óski einhvers annars. Žį
er og vert aš leggja į žaš įherslu sem įšur segir aš frestur kaupanda til aš svara byrjar aš
lķša žegar hann hefur fengiš tilkynninguna, ž.e. įhęttan af žvķ aš tilkynningin komist ekki
til skila er hjį seljandanum, sbr. 82. gr. Meš žessi sjónarmiš ķ huga er ekki unnt aš fallast
į žau rök aš hér sé um óžarflega stranga reglu aš ręša.
Ķ 25. gr. frumvarpsins er gert rįš fyrir rétti til žess aš setja višbótarfrest og žar eru einnig
tilgreind žau réttarįhrif sem slķkur frestur hefur. Reglunni ķ 24. gr. er einnig unnt aš beita
žegar kaupandinn hefur sett višbótarfrest og seljandinn svarar žvķ til aš hann geti ekki afhent
žaš sem um var samiš fyrr en višbótarfresturinn er lišinn. Er ešlilegt aš lķta svo į aš
kaupandinn verši einnig aš svara fyrirspurn seljanda undir slķkum kringumstęšum, t.d. meš
žvķ aš kaupandinn hald fast viš upphaflegan višbótarfrest.
Um 25. gr.
Ķ 25. gr. er męlt fyrir um rétt kaupanda til riftunar vegna greišsludrįttar seljanda og svarar
įkvęšiš til 1. mgr. 49. gr. SŽ-samningsins, sbr. og 47. gr. hans. Aš žvķ er ašrar riftunarreglur
frumvarpsins varšar skal žess getiš aš ķ 26. gr. felst sérregla um riftun, sem varšar
greišsludrįtt viš pöntunarkaup, og ķ 29. gr. er fólgin regla um riftunarfrest. Įkvęši 39. gr.
felur ķ sér reglu um rétt til riftunar vegna galla į söluhlut og ķ 54.55. gr. felst regla um rétt
seljanda til aš riftunar. Loks eru ķ 44. gr. og 62. gr. įkvęši um rétt til aš rifta kaupum viš
fyrirsjįanlegar vanefndir žegar afhenda į hiš selda ķ įföngum. Um afleišingar riftunar og
missi riftunarréttar gilda 64.66. gr. frumvarpsins.
Ķ gildandi kaupalögum er męlt fyrir um rétt kaupanda til riftunar vegna greišsludrįttar af
hįlfu seljanda ķ 21. gr. laganna. Samkvęmt žvķ įkvęši getur kaupandinn ekki rift kaupum
ef drįtturinn hefur haft lķtil įhrif eša óveruleg į hagsmuni kaupanda eša seljandi hlaut aš
įlķta aš svo vęri nema hann hafi įskiliš aš hluturinn yrši afhentur sér į nįkvęmlega
tilteknum tķma. Ķ verslunarkaupum er sérhver drįttur metinn verulegur nema žaš sé ašeins
lķtill hluti hins selda sem afhending hefur dregist į. Meš įkvęšum 25. gr. frumvarps žessa
er stefnt aš einföldun framangreindra reglna gildandi réttar um skilyrši riftunar vegna
greišsludrįttar, m.a. į žann hįtt aš ekki er męlt fyrir um neina sérreglu sem gilda skuli ķ
žeim efnum ķ verslunarkaupum.
Žegar um er aš ręša kaup žar sem krafist er afhendingar į nįkvęmlega tilgreindum tķma
stendur frumvarpsgreinin ekki ķ vegi fyrir žvķ, žrįtt fyrir oršalag um aš unnt sé aš rifta
kaupum ef efndir fara ekki fram į žeim tķma. Hafi kaupandinn krafist afhendingar į
nįkvęmlega tilgreindum tķma og įskiliš sér rétt til riftunar ef žvķ skilyrši er ekki fullnęgt
hefur allur drįttur, sem ekki veršur rakinn til kaupanda samkvęmt žessu, žau įhrif aš
kaupandi getur rift kaupum. Sama gildir žegar leiša mį af samningi aš sérhver drįttur geti
haft veruleg įhrif į hagsmuni kaupandans žótt žetta sé ekki sérstaklega tekiš fram. Hafi
kaupandinn žannig įskiliš aš afhending skuli fara fram į nįkvęmlega tilgreindum tķma, en
įn žess aš gera fyrirvara um rétt til riftunar, leišir žaš af skilyršinu um verulegar vanefndir
aš kaupandinn getur rift kaupum, jafnvel žótt greišsludrįtturinn sé skammur ef skilyršiš
hefur veriš sett meš hagsmuni og žarfir kaupandans ķ huga. Žetta getur t.d. įtt viš ef
kaupandinn ętlar aš nota söluhlut til efnda į samningi viš įframhaldandi sölu og einnig ķ
neytendakaupum žegar kaupandi ętlar aš nota hlutinn til sérstakra žarfa sinna.
Riftun veršur aš fara fram meš sérstakri yfirlżsingu til seljandans, sbr. einnig 26. gr. SŽ-
samningsins. Fyrir fram yfirlżsing eša ašvörun nęgir ekki ķ žessu sambandi og ekki heldur
fyrirspurn sem er hlutlaus aš žessu leyti. Yfirlżsing af žessu tagi er send į įhęttu vištakanda
samkvęmt ašalreglunni ķ 82. gr. frumvarpsins. Hins vegar tekur hśn ekki gildi gagnvart
seljandanum fyrr en hśn er komin til hans. Žetta žżšir aš yfirlżsingin er ekki bindandi fyrir
kaupandann fyrr en hśn er komin til seljandans. Eftir žaš veršur hśn hins vegar ekki einhliša
afturkölluš.
Meginregluna um riftunarrétt kaupanda er aš finna ķ 1. mgr. 25. gr. frumvarpsins. Žar
kemur fram žaš skilyrši aš greišsludrįttur hafi ķ för meš sér verulegar vanefndir. Mat į žvķ
hvaš séu verulegar vanefndir veltur ķ fyrsta lagi į samningi ašila og atvikum viš kaup.
Žżšing greišsludrįttar fyrir viškomandi kaupanda er einnig mikilvęgt atriši, sbr. og žaš sem
įšur segir žegar kaupandi įskilur sér efndir į nįkvęmlega tilsettum tķma. Žaš er meš öšrum
oršum ekki huglęg afstaša kaupanda sem žżšingu hefur viš matiš heldur umfram allt žaš
atriši hvort greišsludrįtturinn hefur ķ raun og veru haft veruleg įhrif į hagsmuni kaupandans.
Einnig skiptir mįli hvort seljandinn sį eša mįtti sjį aš greišsludrįttur mundi hafa veruleg įhrif į hagsmuni kaupanda. Ef riftun kemur mjög illa viš seljanda, t.d. vegna óvęntra
veršsveiflna, getur veriš įstęša til žess aš herša į skilyršinu um verulegar vanefndir. Į
žetta sérstaklega viš ef riftunarrétturinn veitir kaupandanum ķ raun fęri į spįkaupmennsku
eša til žess aš beita seljanda žvingunum. Žį getur žaš og skipt mįli ķ žessu sambandi hvort
hagsmunum kaupanda teldist nęgilega borgiš meš greišslu skašabóta vegna
greišsludrįttarins įn žess aš jafnframt sé um riftun aš ręša.
Žaš er ekki skilyrši riftunar aš um sök seljanda sé aš ręša. Sök getur į hinn bóginn haft
vissa žżšingu viš mat į žvķ hvort vanefndir teljist verulegar.
Ķ 94. gr. frumvarpsins er sérregla um hvaš nįnar felst ķ skilyršinu um verulegar vanefndir
ķ alžjóšlegum kaupum. Žaš įkvęši getur einnig skipt mįli viš tślkun į 1. mgr. 25. gr. og
vķsast žvķ til skżringa į 94. gr.
Sérstök įlitaefni koma upp žegar til višbótar greišsludrętti kemur ķ ljós aš söluhlutur er
gallašur. Er ķ slķku tilviki sanngjarnt viš mat į skilyršum fyrir riftun aš lķta til žeirra
heildarįhrifa sem vanefndirnar hafa sameiginlega haft.
Įkvęši 2. mgr. 25. gr. veitir heimild til žess aš rifta kaupum aš lišnum sanngjörnum
višbótarfresti žegar svo stendur į aš afhending hefur ekki fariš fram ķ samręmi viš efni
samnings. Įkvęšiš veitir heimild til riftunar žegar sanngjarn višbótarfrestur er lišinn ef
greišsla fer ekki fram innan žess tķma. Žegar svo stendur į, ž.e. hlutur er ekki afhentur įšur
en višbótarfrestur er lišinn, getur kaupandinn rift kaupum strax, jafnvel žótt ekki sé lišinn
svo langur tķmi aš vanefndin teldist ella veruleg. Aš öšru leyti hefur įkvęšiš um
višbótarfrestinn žann tilgang aš leggja įherslu į hagsmuni kaupanda af skjótri afhendingu
og aš skilgreina tķmamark riftunar.
Žaš er skilyrši riftunar hér aš višbótarfresturinn sé sanngjarn. Hvaš telst sanngjarnt ķ
žessum efnum veršur eins og endranęr aš meta śt frį ašstęšum hverju sinni, m.a. meš
hlišsjón af ešli hlutar, hvort um verslunarkaup eša almenn kaup er aš ręša og meš hlišsjón
af hagsmunum kaupanda af žvķ aš fį hlutinn afhentan. Liggur įherslan į žvķ hvaš telja mį
višunandi greišsludrįtt metiš śt frį hagsmunum kaupanda. Ķ įkvęšinu felst aš žaš ręšur
ekki śrslitum hvort um verulegan greišsludrįtt er aš ręša. Įkvęšiš tekur miš af žvķ aš
ašilar kaupsamnings sżni hvor öšrum sanngjarnt tillit. Žvķ į ekki aš vera unnt aš misnota
įkvęšiš meš žvķ aš įskilja sér riftunarrétt vegna óverulegrar seinkunar.
Žį kröfu veršur aš gera aš višbótarfrestur sé afmarkašur meš tiltölulega skżrum og
ótvķręšum hętti. Sveigjanleg tilgreining hans getur žó fullnęgt skilyršum įkvęšisins ef ljóst
er aš um tiltölulega stuttan og afmarkašan tķma er aš ręša. Žó vęri hvatning til seljanda um
aš efna sinn hlut fljótlega of óljós til žess aš geta haft žżšingu ķ sambandi viš riftunarrétt
skv. 2. mgr.
Ętla mį aš höfš verši hlišsjón af afhendingartķmanum žegar višbótarfrestur er settur. Ef
žaš er į hinn bóginn fyrir fram alveg ljóst aš greišsludrįttur verši er ķ sjįlfu sér ekkert ķ vegi
fyrir žvķ aš kaupandinn geti žegar į žvķ tķmamarki sett frest skv. 2. mgr.
Ķ 3. mgr. kemur fram aš kaupandinn getur ekki rift kaupum mešan višbótarfresturinn er
aš lķša. Ef kaupandinn hefur sett frest sem nęr yfir lengri tķma en žann sem teljast mundi
įstęša verulegrar vanefndar er hann aš sjįlfsögšu bundinn af žvķ. En lżsi seljandinn žvķ yfir
aš hann muni ekki efna sinn hlut įšur en fresturinn er lišinn getur kaupandinn rift
kaupunum. Ef seljandinn lżsir žvķ yfir aš hann muni ekki afhenda žaš sem honum ber įšur
en fresturinn er śtrunninn geta įstęšur žess veriš žęr aš hann telji frestinn of skamman.
Einnig er hugsanlegt aš hann leggi til lengri frest. Ķ žeim tilvikum getur reynt į įkvęši 24.
gr.
Regla 3. mgr. į einungis viš um rétt til riftunar vegna greišsludrįttar. Ef kaupandinn hefur
rétt til riftunar af öšrum įstęšum getur hann notaš sér žaš, jafnvel žótt umręddur
višbótarfrestur sé ekki lišinn.
Um 26. gr.
Įkvęši žetta į sér hvorki hlišstęšu ķ gildandi kaupalögum né ķ SŽ-samningnum og gildir
žvķ ekki ķ alžjóšlegum kaupum eins og reyndar er sérstaklega tekiš fram ķ nišurlagi žess. Ķ
alžjóšlegum kaupum gilda hins vegar venjuleg riftunarskilyrši, sbr. 25. gr. frumvarpsins.
Reglur žęr, sem fram koma ķ įkvęšinu, styšjast viš žau rök aš sérsjónarmiša hljóti įvallt
aš gęta ešli mįlsins samkvęmt varšandi heimild til riftunar ķ pöntunarkaupum, žannig aš
riftunarrétturinn verši žar žrengri en ella mundi vera samkvęmt almennum reglum. Augljóst
er aš riftun af hįlfu kaupanda getur ķ pöntunarkaupum komiš mjög illa viš seljandann žvķ
aš hann į žaš į hęttu aš sitja uppi meš hlut sem enginn annar getur notaš. Į hinn bóginn
er ekki įstęša til žess aš žrengja riftunarréttinn ķ slķkum kaupum umfram žaš sem leišir af
framangreindu sjónarmiši. Kemur žvķ fram ķ įkvęšinu žaš višbótarskilyrši aš seljandinn
geti ekki af žeim sökum, ž.e. vegna žess aš um pöntunarkaup er aš ręša, rįšstafaš
hlutnum į annan hįtt įn verulegs tjóns. Af oršalaginu leišir aš žaš er ešli pöntunarkaupanna
sem veldur žvķ aš hlutnum veršur ekki rįšstafaš į annan hįtt.
Įkvęšiš į žvķ ašeins viš aš kaup varši hlut sem er śtbśinn sérstaklega fyrir kaupanda
mišaš viš fyrirmęli hans eša óskir. Af žessu er ljóst aš įkvęšiš getur ekki įtt viš ķ öllum
tilvikum sem teljast til pöntunarkaupa. Um pöntunarkaup er t.d. aš ręša žegar kaupandi
pantar nokkra stóla frį hśsgagnaframleišanda ef žaš er forsendan aš verksmišjan framleiši
stólana eftir aš kaup voru gerš. Ef um er aš ręša stóla af tiltekinni gerš, sem verksmišjan
framleišir einnig ķ öšrum tilvikum, er ekki unnt aš beita 26. gr. įn žess aš fleira komi til. Ef
žeir eru hins vegar sérstaklega framleiddir fyrir tiltekinn kaupanda mišaš viš fyrirmęli hans
og óskir į greinin viš.
Žaš getur einnig veriš įlitamįl hvenęr 26. gr. į viš žegar kaupandinn getur vališ į milli
żmissa stašalstęrša eša gerša af hlutum. Dęmi um žetta er t.d. matarkaup į veitingahśsi žar
sem kaupandinn getur vališ af matsešli. Hér veršur aš meta žaš, m.a. meš hlišsjón af
valmöguleikum kaupandans, hvort įkvęši 26. gr. eigi viš. En žar fyrir utan kemur sķšara
skilyrši 26. gr. einnig mjög til athugunar, ž.e. hvort seljandi geti rįšstafaš hlutnum į annan
hįtt įn verulegs tjóns.
Įkvęšiš gildir ašeins ef seljandi getur ekki rįšstafaš hlutnum į annan hįtt įn verulegs
tjóns. Erfišleika seljanda viš aš rįšstafa hlutnum ber žvķ aš meta meš hlišsjón af žvķ aš
hann var śtbśinn fyrir kaupanda sérstaklega samkvęmt fyrirmęlum hans og óskum.
Möguleikar seljanda aš rįšstafa hlutnum eru aš mörgu leyti undir žvķ komnir aš hve miklu
leyti hann er śtbśinn sérstaklega fyrir kaupandann, svo sem įšur sagši. Tegund hlutarins og
umsvif višskipta į markašnum meš slķka hluti skipta einnig mįli. Sem dęmi um žetta mį
nefna aš hafi gestur į veitingahśsi pantaš nautasteik en vilji hana sķšan ekki af žvķ aš žaš
tekur of langan tķma aš framreiša hana mį vera aš hęgt sé aš bjóša steikina einhverjum
öšrum, en sį möguleiki er aš sjįlfsögšu aš verulegu leyti hįšur žvķ hversu margir ašrir
gestir eru į stašnum sem ekki hafa fengiš afgreišslu. Einnig mį nefna kaup į gleraugum.
Lķtill vandi er aš setja annaš gler ķ umgjörš en aftur į móti er gleriš sjįlft mjög oft
sérstaklega hannaš fyrir kaupandann. Af žeim sökum hefur seljandinn ašeins mjög
takmarkaša möguleika į aš rįšstafa žvķ.
Annaš sérstakt skilyrši riftunar af hįlfu kaupanda ķ pöntunarkaupum er aš tilgangur hans
meš kaupunum raskist verulega vegna greišsludrįttarins. Žaš nęgir žvķ ekki aš
greišsludrįttur sé verulegur eša valdi kostnaši og óžęgindum ef žvķ skilyrši er engu sķšur
ekki fullnęgt aš tilgangur kaupanna haldist aš öšru leyti. Įkvęši greinarinnar eiga žį fyrst viš žegar gerš hlutar hefur hafist aš marki eša
seljandinn hefur gert svipašar rįšstafanir til undirbśnings efndum. Ef seljandinn hefur į hinn
bóginn hvorki lagt ķ umtalsverša vinnu né kostnaš, sem ónżtist viš riftun, er ekki įstęša til
žess aš takmarka riftunarrétt kaupanda. Žótt ekki leiši žetta beinlķnis af oršalaginu er til
žessara atriša aš lķta viš beitingu įkvęšisins.
Um 27. gr.
Frumvarpsgreinin į sér fyrirmynd ķ 79. gr. SŽ-samningsins. Ķ henni er ašeins fjallaš um
skilyrši fyrir skašabótum, en um įkvöršun bótafjįrhęšar er fjallaš ķ 67.70. gr.
frumvarpsins. Ķ gildandi lögum er fjallaš um skašabótaskyldu seljanda vegna greišsludrįttar
ķ 23. og 24. gr.
Meš greišsludrętti ķ frumvarpinu er įtt viš žaš žegar söluhlutur er ekki afhentur eša hann
er afhentur of seint, sbr. 22. gr. Įkvęši frumvarpsgreinarinnar gilda einnig žegar
greišsludrįttur veršur aš hluta til, ž.e. žegar einungis hluti greišslunnar er afhentur. Um
įbyrgš seljanda į göllum er fjallaš ķ 40. gr. og um įbyrgš į vanheimild ķ 41. gr. Um įbyrgš
kaupanda vegna greišsludrįttar af hans hįlfu er fjallaš ķ 57. gr. frumvarpsins.
Ķ gildandi rétti er bótaįbyrgš seljanda vegna afhendingardrįttar og galla mismunandi eftir
žvķ hvort um er aš ręša tegundarkaup eša einstaklega įkvešin kaup. Ķ tegundarkaupum er
ašalreglan sś aš seljandi ber hlutlęga įbyrgš, en frį žvķ eru žó undantekningar ef
afhendingardrįtt eša galla mį rekja til nįnar tilgreindra hindrana, sem standa ķ vegi fyrir
efndum, sbr. 24. gr. og 3. mgr. 43. gr. gildandi laga. Hindrun veršur aš vera meš žeim hętti
aš efndir séu śtilokašar og hśn veršur aš auki aš vera almenn, en ķ žvķ felst aš hindrun, sem
snertir einungis hagsmuni viškomandi seljanda en ekki annarra, nęgir ekki til aš leysa undan
įbyrgš. Loks verša ašstęšur aš vera žannig aš seljandi hafi ekki haft įstęšu til aš hafa
hindrunina ķ huga žegar kaup voru gerš.
Ķ einstaklega įkvešnum kaupum ber seljandi samkvęmt gildandi rétti įbyrgš į
afhendingardrętti nema žvķ ašeins aš drįtturinn var ekki honum aš kenna. Seljandinn ber
meš öšrum oršum sakarįbyrgš meš öfugri sönnunarbyrši og unnt er samkvęmt reglunni aš
gera hann įbyrgan vegna gįleysis starfsmanna sinna og annarra sem hann hefur fališ aš efna
kaup fyrir sķna hönd. Žį getur seljandi einnig oršiš įbyrgur ef hann sżnir af sér gįleysi viš
samningsgerš. Loks er įbyrgš lögš į seljanda į grundvelli įbyrgšaryfirlżsingar, auk žess
sem hann ber įbyrgš į žvķ aš fjįrskortur hindri ekki efndir.
Žegar einstaklega įkvešinn hlutur er gallašur ber seljandi bótaįbyrgš ef gallann mį rekja
til vanrękslu eša svika af hans hįlfu, sbr. 2. mgr. 42. gr. gildandi laga. Žar aš auki ber
seljandi įbyrgš įn sakar ef söluhlutur hefur ekki žį eiginleika til aš bera sem seljandi hefur
įbyrgst sérstaklega. Seljandi ber hér einnig įbyrgš į žeim mönnum sem hann hefur fališ aš
annast samninga fyrir sķna hönd. Skv. 30. gr. gildandi laga ber kaupandi hlutlęga įbyrgš
vegna drįttar į greišslu kaupveršs, en sś įbyrgš takmarkast meš žeim hętti sem greinir ķ 24.
gr. laganna.
Reglur frumvarps žessa um bótaįbyrgš seljanda vegna greišsludrįttar og galla fela ķ sér
talsverša breytingu mišaš viš gildandi rétt. Samkvęmt žeim er meginreglan sś aš seljandinn
ber svokallaša stjórnunarįbyrgš (kontrollansvar į Noršurlandamįlum) ķ bįšum tilvikum og er žaš ķ samręmi viš reglur SŽ-samningsins. Ekki er žó eingöngu byggt į slķkri įbyrgš
aš žvķ er galla varšar, sbr. 3. mgr. 40. gr. frumvarpsins.
Ekki er farin sś leiš ķ frumvarpinu aš byggja į mismunandi bótaįbyrgš eftir žvķ hvers
ešlis tjóniš er. Ķ žvķ felst aš stjórnunarįbyrgšin gildir bęši fyrir seljanda og kaupanda og um
allar tegundir vanefnda. Óbeint tjón bętist žó žvķ ašeins aš vanefndir sé aš rekja til mistaka
eša vanrękslu. Žegar um galla er aš ręša er įfram byggt į įbyrgš vegna žeirra eiginleika
hlutar sem seljandi hefur heitiš sérstaklega.
Ķ stjórnunarįbyrgšinnifelst aš samningsašili ber įbyrgš į efndum kaupsamningsins nema
žvķ ašeins aš einhver sś hindrun standi ķ vegi fyrir efndum, sem hann getur ekki sigrast į og
veršur žessum hindrunum nįnar lżst sķšar. Įbyrgšarreglan hefur einkenni vķsireglu og geta
įhrif hennar samkvęmt žvķ veriš mismunandi eftir žvķ ķ hvers konar samböndum henni er
beitt og žar hefur ešli kaupa ekki hvaš sķst žżšingu. Samkvęmt žvķ mį segja aš įbyrgš
seljanda sé strangari eftir žvķ sem tegundareinkenni skyldunnar eru meiri og möguleikinn og
žörfin į stašgöngurįšstöfunum er meiri. Žetta žżšir aš žegar um er aš ręša vörur sem
įkvešnar eru eftir tegund og žęr eru almennt til į žeim markaši, sem um ręšir, er yfirleitt
um bótaįbyrgš seljanda aš ręša. Žį er og įstęša til aš benda skżrt į aš sé hindrun fyrir
hendi leysir hśn ekki undan bótaįbyrgš ķ lengri tķma en hśn varir, sbr. 3. mgr. 26. gr. og 1.
mgr. 40. gr. frumvarpsins.
Munurinn į reglum frumvarpsins og gildandi lögum er helstur sį aš reglur žess eru fyllri
og įbyrgšin er heldur mildari ķ samanburši viš tegundarkaup samkvęmt gildandi lögum. Žaš
birtist ķ žvķ aš žess er ekki fortakslaust krafist aš ómöguleikinn sé algerlega hlutlęgur og žęr
tegundir hindrana, sem leyst geta undan įbyrgš, eru ekki takmarkašar į sama hįtt og ķ
gildandi lögum. Ķ einstaklega įkvešnum kaupum leišir stjórnunarįbyrgšarreglan til heldur
strangari įbyrgšar en samkvęmt gildandi rétti, m.a. vegna žess aš ekki er krafist sakar hjį
seljanda. En žar sem inntak stjórnunarįbyrgšar er mismunandi eftir ešli kaupa veršur
munurinn ķ framkvęmd žó ekki żkja mikill ķ dęmigeršum einstaklega įkvešnum kaupum.
Stjórnunarįbyrgšarreglannęr til allra žeirra tilvika sem nś falla undir 23. gr. gildandi laga.
Ķ 1. mįlsl. 1. mgr. greinarinnar kemur fram meginreglan um skašabótaįbyrgš seljanda
gagnvart kaupanda vegna greišsludrįttar og er žar um hlutlęga reglu aš ręša. Žar kemur
fram aš kaupandi getur krafist skašabóta vegna žess tjóns sem hann bķšur vegna
greišsludrįttar. Žetta gildir žó ekki skv. 2. mįlsl. ef seljandi sżnir fram į aš
greišsludrįtturinn hafi oršiš vegna hindrunar sem hann fékk ekki rįšiš viš og ekki er meš
sanngirni unnt aš ętlast til aš hann hefši hindrunina ķ huga viš samningsgerš, eša hefši
getaš komist hjį eša sigrast į afleišingum hennar. Žaš er meš öšrum oršum
meginsjónarmišiš aš kaupandinn eigi rétt til skašabóta vegna žess tjóns, sem greišsludrįttur
veldur honum, sbr. įkvęši 1. mįlsl. įkvęšisins, en hann getur į hinn bóginn losnaš undan
bótaskyldu į grundvelli žeirra skilyrša sem fram koma ķ 2. mįlsl. 1. mgr.
Til žess aš seljandinn losni undan skašabótaįbyrgš skv. 1. mįlsl. 1. mgr. žarf fjórum
mismunandi skilyršum, sem fram koma ķ 2. mįlsl. įkvęšisins, aš vera fullnęgt. Ķ fyrsta lagi
žarf aš vera fyrir hendi hindrun sem veldur afhendingardrętti og stendur ķ vegi fyrir
umsömdum efndum. Ķ öšru lagi žarf hindrunin aš vera žess ešlis aš seljandinn fįi ekki viš
hana rįšiš, ž.e. hśn sé honum ofviša. Ķ žrišja lagi žarf hindrunin aš vera žess ešlis aš ekki
sé meš sanngirni unnt aš ętlast til žess aš seljandinn hafi haft hana ķ huga viš
samningsgeršina. Ķ fjórša lagi er žaš skilyrši aš ekki sé meš sanngirni unnt aš ętlast til žess
aš seljandinn geti komist hjį eša sigrast į afleišingum hindrunarinnar. Veršur nś gerš grein
fyrir hinum einstöku skilyršum. Fyrsta skilyrši žess aš um įbyrgšarleysi geti veriš aš ręša skv. 2. mįlsl. 1. mgr. er žaš
aš til stašar sé hindrun sem veldur afhendingardrętti og stendur ķ vegi fyrir efndum. Eins og
įšur er rakiš er žaš ekki skilyrši aš um sé aš ręša hlutlęgan ómöguleika ķ žeim skilningi
aš afhending į réttum tķma sé śtilokuš fyrir hvaša seljanda sem er. Žótt oršalagiš vegna
hindrunar geti bent til žess aš žaš eigi ķ raun og veru aš vera ómögulegt fyrir seljandann
aš efna samninginn er ekki aš öllu leyti unnt aš gera svo strangar kröfur. Atvik geta veriš
til stašar sem ekki gera efndir algjörlega ómögulegar en gera žęr eigi aš sķšur svo
einstaklega torveldar aš atvikin į grundvelli hlutlęgs mats koma ķ veg fyrir efndir.
Sem dęmi um atvik sem geta hindraš efndir mį nefna strķš, nįttśruhamfarir, alvarlegan
bruna eša sprengingar, sem hafa įhrif į starfsemi seljandans, verkföll, śtflutnings- og
innflutningsbönn eša önnur stjórnvaldsboš. Atvik, sem eru einvöršungu fjįrhagslegs ešlis,
geta ķ sjįlfu sér einnig hindraš efndir, t.d. óvenjulegar śtgjaldahękkanir eša veršhękkanir.
Hins vegar er žaš ekki nóg aš samningurinn standist ekki samkvęmt žeim fjįrhagsįętlunum,
sem seljandi hefur gert, eša aš žaš sé verulega miklu dżrara fyrir seljanda aš efna
samninginn en gera mįtti rįš fyrir. Ef selt er į föstu verši veršur seljandinn venjulega sjįlfur
aš bera afleišingarnar af óvęntri verš- eša śtgjaldažróun. Ef efndir hafa ķ för meš sér
óžęgindi eša kostnaš sem ekki er ķ sanngjörnu hlutfalli viš hagsmuni kaupanda af efndum
getur seljandinn eftir atvikum komist hjį afhendingarskyldu samkvęmt įkvęšum 23. gr.
Hins vegar er ekki um aš ręša hindrun ķ skilningi 27. gr. ķ žvķ tilviki. Hśn getur žvķ ašeins
įtt viš aš kostnašaraukinn sé slķkur aš efndir samningsins valdi seljandanum byrši sem
hlutlęgt séš liggur utan viš forsendur žess kaupsamnings sem um er aš tefla. Įvallt er
skilyrši aš hindrun valdi žvķ ķ raun og veru aš seljandinn geti ekki efnt kaupin. Skilyršiš
veršur einnig aš skoša ķ samhengi viš žann įskilnaš aš ekki sé meš sanngirni hęgt aš ętlast
til žess aš seljandinn geti komist hjį eša sigrast į afleišingum hindrunarinnar.
Įkvęši 36. gr. samningalaganna veita heimild til žess vķkja samningi til hlišar ķ heild eša
aš hluta žegar ósanngjarnt er aš bera hann fyrir sig. Heimilt er samkvęmt įkvęšinu aš taka
tillit til atvika sem uršu eftir samningsgeršina. Įkvęšiš er til višbótar reglum frumvarpsins
um lausn undan skašabótaskyldu.
Aš hvaša marki unnt er aš segja aš atvik hindri efndir į réttum tķma mun ķ mörgum
tilvikum fara eftir žvķ hvenęr atvikiš ber aš höndum. Žótt um sé aš ręša gjaldgengan
einstaklega įkvešinn hlut, sem aušveldlega veršur bęttur meš öšrum, getur tilviljunarkennt
tjón, sem veršur ķ flutningi til afhendingarstašar, gert žaš ókleift fyrir seljanda aš afhenda
hann į réttum tķma. Hafi tjón oršiš mešan hlutur var enn į lager seljanda er į hinn bóginn
ekki um neina hindrun aš ręša ef seljandinn getur afhent annan hlut af sama lager.
Viš mat į žvķ hvaš telst hindrun skiptir efni samningsins ekki sķst mįli og žį umfram allt
ešli žeirrar greišslu sem seljandinn į aš lįta ķ té samkvęmt samningnum. Aš žessu veršur
nįnar vikiš sķšar žvķ aš ešli kaupanna hefur einnig žżšingu varšandi skilyrši annarra
įbyrgšarleysisįstęšna. Annaš skilyrši žess aš um įbyrgšarleysi skv. 2. mįlsl. 1. mgr. 27. gr. frumvarpsins geti
veriš aš ręša snżst um žaš aš hindrun sé žess ešlis aš seljandinn fįi ekki viš hana rįšiš, ž.e.
hśn sé honum ofviša. Seljandinn er įvallt įbyrgur vegna atvika og ašstęšna er falla innan
žeirra marka sem hann fęr rįšiš viš, og skiptir žį ekki mįli hvort um sök er aš ręša af hans
hįlfu eša ekki. Hér veršur žvķ ekki um neitt gįleysismat aš ręša. Žaš nęgir aš vanefndir
megi rekja til atvika sem rśmast innan žeirra marka sem seljandinn fęr rįšiš viš.
Dęmigerš tilvik, sem žaš į viš um, eru öll atvik sem rekja mį til seljandans sjįlfs,
starfsmanna hans eša manna sem hann samkvęmt almennum reglum ber įbyrgš į. Er žį ekki įtt viš afhendingarašila, sbr. um žaš efni įkvęši 2. mgr. 27. gr. Öll atvik, sem gerast ķ
fyrirtęki seljanda, mį žvķ aš jafnaši rekja til žess sem hann getur haft stjórn į samkvęmt
framansögšu. Žó mundu verkföll til žess aš knżja fram almennar launahękkanir ķ
viškomandi starfsgrein falla utan žess sem seljandinn fęr rįšiš viš ķ skilningi įkvęšisins.
Annaš mundi žó aš öllum lķkindum gilda um ólögmętt verkfall ķ fyrirtęki seljanda, en viš
žaš yrši seljandinn talinn fį rįšiš ķ žessum skilningi.
Atvik, sem beint eša óbeint eru komin undir eigin ašgeršum eša rįšstöfunum seljanda,
er hann einnig talinn fį rįšiš viš ķ žessu sambandi. Žetta į viš um allt sem unnt er aš hafa
stjórn į eša hafa įhrif į meš skipulagningu, stjórnun eša eftirliti ķ žvķ fyrirtęki sem um er
aš tefla. Žvķ veršur seljandi alltaf įbyrgur ef įstęšur atvikanna mį rekja til žess hvernig
fyrirtęki hans er stjórnaš. Hér getur t.d. veriš um aš tefla ranga śtreikninga į
framleišslugetu fyrirtękis eša tęknileg vandamįl viš framleišsluvélar fyrirtękisins o.fl.
Einnig mundu hér undir falla hrein óhappatilvik, t.d. žegar vélar gefa sig eša žegar bruni
veršur, nema unnt sé aš segja aš seljandinn hafi alls ekki getaš haft stjórn į žessu. Ef bruna
mį rekja til skammhlaups ķ rafleišslum er ķ ešli sķnu um aš ręša atvik sem seljandi gat haft
stjórn į. Hins vegar er seljandi ekki talinn fį rįšiš viš atvik ķ skilningi įkvęšisins ef
brennuvargur į leiš um hverfi hans kveikir ķ fyrirtękinu.
Svipuš sjónarmiš leiša til žess aš seljandi ber įbyrgš į žvķ hvernig hann śtvegar hrįefni
og annaš sem į žarf aš halda til aš efna kaupin. Bregšist samningur um kaup į hrįefni ber
seljandinn įbyrgš į žvķ ef vanefndina mį rekja til žess aš hann var aš öllu leyti hįšur einum
tilteknum birgi um afhendinguna. Sama gildir žegar ķ ljós kemur aš vörur sem seljandi hefur
pantaš frį fyrri söluašila nęgja ekki til žess aš fullnęgja afhendingarskyldu samkvęmt
samningum sem seljandinn hefur gert. Seljandinn er venjulega ekki heldur laus śr įbyrgš
žótt žeir sem hann notar til aš sjį um žjónustu og višgeršir ķ fyrirtęki hans bregšist honum
og vanefnd gagnvart kaupanda mį rekja til žess.
Fjįrhagsstaša seljanda sjįlfs er einnig mešal žess sem hann fęr rįšiš viš ķ skilningi
įkvęšsins. Greišslužrot eša annar brestur ķ greišslugetu seljanda leysir hann ekki śr įbyrgš.
Ef seljandi getur t.d. vegna bįgs fjįrhags ekki stašgreitt vörur og honum er neitaš um
lįnafyrirgreišslu hjį žeim sem hann kaupir af er hann ekki laus śr įbyrgš gagnvart
višsemjendum sķnum af žeirri įstęšu. Annaš mundi hins vegar gilda žegar greišslumišlun
stöšvast, t.d. vegna verkfalls ķ banka. Žrišja skilyrši žess aš um įbyrgšarleysi geti veriš aš ręša byggist į žvķ aš hindrunin sé
žess ešlis aš ekki sé meš sanngirni unnt aš ętlast til žess aš seljandinn hafi haft hana ķ huga
į žeim tķma sem samningurinn var geršur. Af žessu leišir aš seljandi getur boriš įbyrgš į
greišsludrętti, jafnvel žótt hindrun hafi veriš honum ofviša ef hann mįtti sjį hana fyrir į
žeim tķma sem samningur var geršur. Vandinn er hins vegar aš įkveša hvaš seljandinn gat
séš fyrir viš samningsgeršina. Nišurstaša um žaš hvaš seljandinn hefši įtt aš hafa ķ huga viš samningsgeršina byggist
į mati į ašstęšum ķ hverju tilviki fyrir sig. Dęmi um žetta er aš hafi seljandi getaš séš fyrir
hugsanlegt verkfall sem kynni aš seinka afhendingu og žar meš getaš tekiš tillit til žess viš
samningsgeršina getur hann ekki boriš slķka hindrun fyrir sig. Einnig mį hugsa sér atvik sem
oft verša ķ viškomandi atvinnugrein og seljandinn į žvķ aš hafa ķ huga og gera rįš fyrir.
Dęmigert tilvik af žvķ tagi er kaup žar sem afhendingin er komin undir góšu vešri. Ef
seljandinn hefur žaš ekki ķ huga og setur ekki fyrirvara aš žessu leyti ķ samninginn getur
hann ekki įn žess aš annaš og meira komi til losnaš undan įbyrgš. Sį sem ręktar og selur
gręnmeti getur ekki gert rįš fyrir góšri langtķmaveršurspį į žeim tķma sem samningur um sölu gręnmetis var geršur og žannig hlišraš sér hjį allri įbyrgš į afleišingum žess aš vešriš
reyndist ķ raun ekki samkvęmt spįm. Öšru mįli kann hins vegar aš gegna ef vešur reynist
mjög afbrigšilegt og mun óhagstęšra en mįtti bśast viš, t.d. ef frosthörkur verša ķ jślķ.
Annaš dęmi er möguleikinn į mikilli geislavirkni. Ef kjarnorkuslys veršur ķ
višskiptalöndunum mį į sama hįtt bśast viš žvķ aš erfitt geti reynst aš fį gręnmeti og vissa
matvöru frį žeim svęšum žar sem geislavirkni gętir. Veršur žį seljandi aš hafa žetta ķ huga
viš samningsgeršina. En möguleikinn į geislavirkni er aš öllu jöfnu svo lķtill aš ekki er
įstęša til fyrir seljanda aš hafa slķkt ķ huga nema atvik hafi oršiš sem veiti vķsbendingu um
slķkt.
Yfirleitt veršur žess ekki krafist aš seljandi hafi annan sambęrilegan hlut į lager meš žaš
ķ huga aš hinn seldi hlutur kunni aš skemmast fyrir afhendingu. Eftir atvikum er slķkt žó ekki
óhugsandi. Fjórša skilyršiš fyrir įbyrgšarleysi er aš ekki sé unnt aš ętlast til žess aš seljandinn geti
komist hjį eša sigrast į afleišingum hindrunar. Žetta skilyrši er einnig hįš žvķ til hvers var
unnt aš ętlast af seljanda. Hér er um žaš aš ręša hvaš seljandi getur gert til aš komast hjį
eša sigrast į afleišingum hindrunar. Af öšru skilyršinu hér aš framan leišir hins vegar aš
hafi seljandi getaš komist hjį eša yfirunniš sjįlfa hindrunina er honum žaš skylt, enda er žį
ekki um aš ręša hindrun sem seljandi fęr ekki rįšiš viš. Fjórša skilyršiš į m.a. viš žegar
svo stendur į aš hindrun veršur į tķmabilinu frį žvķ aš kaup geršust og fram aš
afhendingartķma. Seljanda er žį skylt aš gera naušsynlegar rįšstafanir til žess aš afstżra
afleišingum hindrunarinnar. Žetta getur t.d. žżtt aš heildsali verši aš velja annan
framleišanda en hann hafši įkvešiš ef augljóst veršur aš sį framleišandi muni ekki geta efnt
skyldur sķnar vegna verkfalla eša annarra slķkra hindrana. Eftir atvikum geta möguleikar og
jafnframt skyldur seljanda legiš ķ žvķ aš byggja upp nógu mikinn vörulager til žess aš męta
hugsanlegum vandamįlum af žessu tagi eša žį aš leita til annarra birgja. Žaš nęgir seljanda
ekki ķ žessu efni aš sżna fram į aš slķk vöruśtvegun sé dżrari en sś sem hann hugsaši sér
upphaflega. Hugsanlegt er aš hindrun verši eftir aš vöruafhendingu hefur žegar seinkaš af
annarri įstęšu. Hindrun viš žessar ašstęšur leysir seljanda ekki undan įbyrgš hefši hśn
ekki haft nein įhrif ef afhendingin hefši fariš fram samkvęmt samningnum.
Žaš skal tekiš fram aš įšurnefnd fjögur skilyrši eru nįtengd innbyršis. Ķ öllum tilvikum
skiptir tegund kaupanna miklu mįli. Žvķ meira sem söluhlutur er tegundarįkvešinn žeim mun
meiri möguleika hefur seljandi aš jafnaši aš śtvega ašra hluti ķ stašinn. Įbyrgš hans veršur
žvķ metin į strangari męlikvarša ķ slķkum tilvikum. Sé aušvelt aš śtvega ašra
tegundarįkvešna hluti nįlgast įbyrgš seljanda aš vera hlutlęg. Sé um einstaklega įkvešin
kaup aš ręša er oft ekki aušvelt aš śtvega ašra hluti ķ stašinn ef söluhlutur eyšileggst, t.d.
fyrir afhendingu.
Eins og įkvęši 1. mgr. 27. gr. er oršaš er gert rįš fyrir žvķ aš seljandinn žurfi aš sanna
aš žau skilyrši séu fyrir hendi sem leysa hann undan bótaįbyrgš.
Ķ 2. mgr. er rętt um įbyrgš seljanda į greišsludrętti sem rekja mį til žrišja manns. Žrišji
mašur ķ žessu samhengi telst sį eša žeir sem ekki eru beinlķnis starfsmenn eša ašstošarmenn
seljanda ķ hans eigin fyrirtęki žvķ aš žį fellur tilvikiš undir 1. mgr. Įkvęši 1. mįlsl. 2. mgr.
į viš um žrišja mann sem seljandi hefur fališ aš efna kaupin aš nokkru leyti eša öllu.
Įkvęši 2. mįlsl. 2. mgr. į hins vegar viš žegar seljandi hefur notaš afhendingarašila eša
einhvern annan į fyrra sölustigi. Žaš er žvķ ekki skilyrši samkvęmt greininni aš umręddum
žrišja manni sé skylt gagnvart seljanda aš fullnęgja samningi af sinni hįlfu. Žaš nęgir aš
žrišja manni sé skylt aš efna sinn hluta samkvęmt samningi viš einhvern annan, t.d. afhendingarašila. Aftur į móti er seljandi ekki įbyrgur skv. 2. mgr. vegna afhendingarašila
sem kaupandi hefur vališ. Samkvęmt žessu getur žrišji mašur veriš framleišandi eša
afhendingarašili söluhlutar, en hann getur einnig veriš framleišandi aš hluta eša
undirafhendingarašili eša undirframleišandi hrįefnis. Hann getur einnig veriš
dreifingarfyrirtęki, flytjandi eša uppsetningarašili. Sé um žessi tilvik aš ręša er žaš įskiliš
ķ įkvęšinu aš seljandi verši žvķ ašeins laus śr įbyrgš aš skilyrši 1. mgr. eigi bęši viš um
seljanda og žrišja mann (tvöfaldur force majeure). Žetta žżšir aš seljandi getur ķ vissum
tilvikum oršiš aš bera rżmkaša įbyrgš, sem nęr einnig til žrišja manns, jafnvel žótt svo
standi į aš skilyrši 1. mgr. um įbyrgšarleysi eigi viš um seljanda sjįlfan. Einnig hér er gert
rįš fyrir žvķ aš seljandi beri sönnunarbyršina fyrir žvķ aš skilyršunum um įbyrgšarleysi sé
fullnęgt ķ bįšum tilvikum. Hafi seljandi samkvęmt žessu gert samning viš fyrirtęki um
afhendingu į tiltekinni framleišsluvöru, t.d. hluta af vél sem seljandi hugšist sķšan afhenda,
er samkvęmt žessu ekki nóg aš seljandi geti sżnt fram į aš vanefndir žrišja manns hafi fališ
ķ sér hindrun fyrir seljandann. Hann veršur einnig aš sżna fram į aš hindrun žrišja manns
sé žess ešlis sem um getur ķ 1. mgr. Į hinn bóginn kann aš vera aš ekki sé heldur nóg aš
sżna fram į aš slķk skilyrši séu fyrir hendi aš žvķ er varšar žrišja mann ef seljandi gat engu
sķšur sigrast į hindrun meš žvķ aš fį annan ašila til aš afhenda sömu framleišsluvöru ķ
vélarhlutann.
Ķ 3. mgr. kemur fram sś regla aš seljandi sé ašeins laus undan įbyrgš žann tķma sem
hindrun varir. Hindrun, sem varir skamman tķma, śtilokar žess vegna ekki įbyrgš ef sį tķmi,
sem til rįšstöfunar er eftir aš hindrun féll brott, nęgir til žess aš efna samninginn ķ tķma. Ef
hindrun stendur fram yfir umsaminn afhendingartķma getur seljandi žó oršiš bótaskyldur
fyrir žann hluta seinkunar sem varš eftir aš afleišingar hindrunar féllu brott. Žó getur žetta
žvķ ašeins oršiš aš seljandi hafi haft žį skyldu til aš efna kaupin skv. 23. gr., en hann lįtiš
žaš hjį lķša. Samkvęmt žessu į įkvęšiš žvķ ašeins viš aš hindrun sé tķmabundin en ekki
varanleg.
Meš 4. mgr. er gildissviš mįlsgreinanna į undan žrengt. Įkvęši 1.3. mgr. 27. gr. nęr
žannig ekki til óbeins tjóns, en žaš hugtak er skżrt ķ 2. mgr. 67. gr. Stjórnunarįbyrgšin gildir
žvķ ašeins um beint tjón. Um röksemdir fyrir žessu skal vķsaš til almennra athugasemda, sbr.
einnig athugasemdir viš 2. mgr. 67. gr. Žaš leišir af 2. mįlsl. 4. mgr. aš stjórnunarįbyrgšin
gildir almennt ķ alžjóšlegum kaupum, bęši varšandi beint og óbeint tjón, sbr. įkvęši 79. gr.
SŽ-samningsins. Af 1. mgr. 67. gr., sbr. einnig 74. gr. SŽ-samningsins, leišir žó aš viss
takmörk eru fyrir žvķ hvaša tjón veršur bętt. Įkvęši 4. mgr. 27. gr. eru ekki hugsuš sem
nein rżmkun į žessu. Žvķ er til öryggis vķsaš ķ 3. mgr. 70. gr. til aš tryggja slķkan skilning.
Ķ 5. mgr. er žvķ slegiš föstu aš kaupandi geti įvallt krafist skašabóta ef greišsludrįtt eša
tjón mį rekja til mistaka eša vanrękslu af hįlfu seljanda. Skipir ekki mįli hvort um er aš
ręša beint eša óbeint tjón. Oršasambandiš af hįlfu seljanda vķsar til žess aš hann beri ekki
ašeins įbyrgš į eigin mistökum og vanrękslu heldur einnig į starfsmönnum sķnum og
sjįlfstęšum verktökum sem hann hefur notaš til aš efna samninginn. Žess vegna getur
seljandi oršiš įbyrgur fyrir vanrękslu undirverktaka eša flytjanda.
Mistök eša vanręksla geta legiš fyrir žegar į žeim tķma sem samningur var geršur, t.d.
ef žį žegar var ljóst aš efndir mundu valda vandkvęšum fyrir seljanda. Sama getur einnig
įtt viš um val į ašila til aš ašstoša viš efna samninginn. Enn fremur geta mistök eša
vanręksla įtt sér staš viš sjįlfar efndirnar, t.d. falist ķ skertu eftirliti meš framleišslu eša
vanrękslu viš aš undirbśa flutning. Mistök eša vanręksla geta einnig įtt sér staš eftir
athendingu, t.d. viš efndir į višbótarskyldum. Žaš kann aš vera įlitamįl aš hvaša marki mį telja fjįrskort til mistaka eša vanrękslu. Ašalreglan um bótaskyldu ķ samningum leišir til
žess aš skortur į fjįrmagni leysir ekki undan bótaskyldu. Ef seljandi getur žvķ ekki greitt žaš
sem til žarf til aš fullnęgja samningi vegna fjįrskorts, eša vegna žess aš hann hefur ekki
lįnstraust, veršur hann bótaskyldur fyrir žvķ tjóni sem kaupandi beiš vegna žeirrar seinkunar
sem varš į afhendingu.
Įkvęšiš felur ekki ķ sér neina reglu um sönnunarbyrši. Įlitamįl varšandi sönnunarbyrši
verša žvķ leyst śt frį almennum réttarreglum um sönnun. Frumvarpiš felur ekki ķ sér neina
sérstaka vķsbendingu ķ žvķ efni.
Įkvęši 5. mgr. hefur litla žżšingu aš žvķ er varšar beint tjón. Sé unnt aš lķta svo į aš
seljandi beri įbyrgš į grundvelli mistaka eša vanrękslu ber seljandi venjulega einnig įbyrgš
skv. 1. mgr. Sé hins vegar unnt aš lķta svo į aš um mistök eša vanrękslu sé aš ręša hjį
starfsfólki seljanda, ašstošarmönnum eša sjįlfstęšum verktökum mundi seljandi bera
įbyrgš skv. 1.3. mgr. Įkvęšiš hefur žvķ fyrst og fremst žżšingu aš žvķ er varšar óbeint
tjón. Įkvęšiš ķ 5. mgr. svarar til 3. mgr. 40. gr. um skašabętur vegna galla. Ešlilegt žykir
aš hafa lagareglur eins aš žessu leyti, hvort sem um er aš ręša greišsludrįtt eša galla.
Um 28. gr.
Ķ gildandi lögum er ekki įkvęši sem er beinlķnis sambęrilegt 28. gr. frumvarpsins, en
svipuš regla kemur hins vegar fram ķ 4. mgr. 79. gr. SŽ-samningsins.
Žaš getur haft mikla žżšingu fyrir kaupanda ķ lausafjįrkaupum aš fį um žaš upplżsingar
ef upp kemur hindrun sem stendur ķ vegi fyrir efndum į réttum tķma. Ķ mörgum tilvikum
getur kaupandinn gripiš til tķmabundinna eša varanlegra ašgerša til žess aš koma ķ veg fyrir
skašlegar afleišingar greišsludrįttar, sé hann ašeins varašur viš ķ tķma. Ķ frumvarpsgreininni
er žvķ lögš sś skylda į heršar seljanda aš upplżsa kaupandann um hindrun sem stendur ķ vegi
fyrir efndum.
Tilkynningarskylda veršur raunhęf žegar hindrun hefur oršiš eša žegar bśast mį viš aš
hindrun verši sem skiptir mįli fyrir réttar efndir. Ekki skiptir mįli hvers ešlis hindrun er og
ekki heldur hvort hśn stafar af įstęšum sem seljandi gat haft įhrif į skv. 27. gr.
Tilkynningarskylda stofnast hins vegar ekki žegar seljandi getur meš réttu gert rįš fyrir žvķ
aš afstżra megi yfirvofandi hindrun.
Ķ tilkynningu seljanda skal koma fram hver hindrunin er og hver įhrif hśn hefur į
möguleika hans til efnda. Ber žį m.a. aš taka fram hvort seinkun er tķmabundin eša ekki,
hvort hśn varšar allt hiš keypta eša ašeins hluta žess og hvort hugsanlega sé unnt aš efna
kaupin į annan hįtt.
Ķ 2. mįlsl. greinarinnar er regla sem męlir fyrir um bętur til handa kaupanda fįi hann ekki
slķka tilkynningu sem aš framan greinir. Ķ mörgum tilvikum mundi seljandi bera
skašabótaįbyrgš gagnvart kaupanda į grundvelli 27. gr. frumvarpsins. Bótaregla 2. mįlsl.
28. gr. er hins vegar sjįlfstęš bótaregla óhįš bótareglu 27. gr. og hefur hśn helst sjįlfstęša
žżšingu žegar um er aš ręša hindrun sem leysa mundi undan bótaskyldu skv. 27. gr.
frumvarpsins.
Skilyrši skašabóta samkvęmt bótareglu 2. mįlsl. 28. gr. frumvarpsins er ķ fyrsta lagi aš
kaupandinn hafi ekki fengiš tilkynningu um hindrun innan hęfilegs tķma. Af framsetningu
įkvęšisins leišir aš tilkynningin er send į įhęttu seljandans andstętt žvķ sem almennt gildir
um įhęttuna af sendingu tilkynninga skv. 82. gr. frumvarpsins. Ef seinkun veršur į
póstsamgöngum eša öšrum samgöngum, eša žęr falla nišur af óvišrįšanlegum atvikum, t.d.
vegna verkfalla, er žó hugsanlegt aš lķta svo į aš seljandi geti oršiš laus śr įbyrgš meš lögjöfnun frį 27. gr.
Frestur byrjar aš lķša um leiš og seljandinn hefur fengiš eša gat fengiš vitneskju um
hindrunina. Hvaš telst hęfilegur tķmi veršur aš meta śt frį atvikum og ašstęšum ķ hverju
tilviki fyrir sig, en almennt veršur lķklega aš krefjast skjótra višbragša af hįlfu seljanda.
Segja mį aš ķ žeim tilvikum žar sem frumvarpsgreinin į viš sé komin upp ašstaša sem breyti
grundvallaratriši samnings (afhendingartķmanum) og hefur seljandinn ķ slķkum tilvikum
augljósa įstęšu til žess aš skżra kaupandanum frį žvķ.
Ķ öšru lagi er žaš skilyrši skašabóta skv. 28. gr. aš kaupandinn hefši getaš komist hjį
tjóni ef hann hefši fengiš tilkynninguna meš nęgum fyrirvara. Seljandinn veršur meš öšrum
oršum ekki įbyrgur fyrir tjóni sem hefši oršiš, hvaš sem lķšur tilkynningu um hindrun.
Hér getur veriš um aš ręša tjón sem stafar af žvķ aš kaupandinn getur ekki takmarkaš žaš
tjón sem veršur vegna hindrunar į efndum. Slķkt tjón fellur undir gildissviš 67. gr. Reglan
ķ 28. gr. į hins vegar viš vęri seljandinn įbyrgšarlaus samkvęmt reglunni ķ 27. gr. og
réttlętir žaš tilvist hennar.
Um 29. gr.
Įkvęši 29. gr. frumvarpsins svarar til a-lišar 2. mgr. 49. gr. SŽ-samningsins. Ķ 27. gr.
gildandi kaupalaga kemur fram sś regla aš kaupandi veršur aš skżra frį žvķ aš hann ętli aš
bera fyrir sig greišsludrįtt (hlutlaus tilkynning) ef ķ ljós kemur aš söluhlutur hefur veriš
afhentur of seint. Ķ verslunarkaupum veršur aš tilkynna slķkt žegar ķ staš, en ella įn
įstęšulauss drįttar. Ętli kaupandinn aš rifta kaupum veršur hann aš skżra sérstaklega frį
žvķ įn óžarfrar tafar, ella missir hann žann rétt. Į hinn bóginn er ekki žörf sérstakrar
tilkynningar žegar um ašrar kröfur er aš ręša.
Segja mį aš regla 29. gr. frumvarpsins sé ekki eins ströng og regla gildandi laga žvķ aš
kaupandinn žarf ekki aš senda hlutlausa tilkynningu vegna greišsludrįttar (um galla gilda
ašrar tilkynningarreglur, sbr. 32. gr. frumvarpsins). Ekki žótti įstęša til žess aš krefjast
sérstakrar tilkynningar varšandi skašabętur žegar söluhlutur er afhentur of seint.
Seljandanum er ķ flestum tilvikum ljós greišsludrįttur og hann getur žvķ alltaf bśist viš
skašabótakröfum af žvķ tilefni. Riftun er į hinn bóginn svo afdrifarķkt śrręši aš ekki er
óešlilegt aš krefjast žess aš kaupandinn skżri frį žvķ innan sanngjarns tķma ef hann ętlar aš
neyta žess śrręšis. Į žaš einnig viš ķ neytendakaupum žegar neytandi hefur tekiš viš hlut
sem hann vill skila. Žį veršur einnig aš hafa ķ huga aš tilkynningarfresturinn er ekki eins
strangur og žegar um hlutlausa tilkynningu er aš ręša samkvęmt gildandi rétti.
Įkvęši 29. gr. gilda žegar hlutur er afhentur of seint. Į mešan afhending hefur ekki fariš
fram hefur kaupandi žaš ķ hendi sér hvenęr hann setur fram riftunarkröfu. Žaš žżšir aš hann
getur rift kaupum įn nokkurrar fyrir fram gefinnar tilkynningar žegar greišsludrįtturinn er
oršinn svo langur aš almennum skilyršum riftunar er fullnęgt, sbr. 25.26. gr., 43. gr. og 44.
gr. frumvarpsins.
Ef hlutur er alls ekki afhentur hefur kaupandi ekki sömu įstęšu til aš hefjast handa, og
hann getur bešiš og séš hverju fram vindur. Hann žarf žvķ ekki aš taka afstöšu til žess
hvenęr seinkun er veruleg eša hvort hann vill rifta fyrr en hann setur riftunarkröfu fram.
Hugsanlegt er aš rétturinn til efnda falli nišur samkvęmt almennum reglum um
ašgeršaleysisįhrif ef kaupandi bķšur óhęfilega lengi og įn réttmętrar įstęšu meš aš hefjast
handa um žęr. Ber žį oftlega aš lķta svo į aš réttur til aš krefjast efnda sé einnig fallin brott
vegna hlišstęšs ašgeršarleysis af hįlfu seljanda. Nišurstašan ķ žessum tilvikum er žį svipuš
og žegar rift er kaupum.
Tilkynningarfresturinn byrjar ekki aš lķša viš sjįlfa afhendinguna heldur frį žeim tķma
er kaupandinn fékk vitneskju um hana. Žaš skiptir į hinn bóginn ekki mįli hvernig
kaupandinn öšlašist vitneskju sķna. Žegar hann hefur fengiš vitneskju um afhendinguna
veršur hann žó aš hefjast handa įn tafar. Mat ķ žvķ hvaš teljist innan sanngjarns tķma ręšst
af ešli söluhlutar og ašilum samningsins. Ķ verslunarkaupum er ešlilegt aš krefjast tiltölulega
skjótra višbragša, en ķ neytendakaupum er sanngjarnt aš fresturinn sé heldur lengri,
sérstaklega žegar ekki er um aš ręša kaup żmissa gjaldgengra vara. Kaupandinn veršur
įvallt aš hafa įkvešinn tķma til aš taka afstöšu til žess hvers konar heimildum hann vill
beita.
Af įkvęšum 82. gr. frumvarpsins leišir aš žaš er seljandinn sem ber įhęttuna af žvķ aš
tilkynning um riftun samkvęmt žessari frumvarpsgrein komi fram. Samkvęmt oršanna
hljóšan į greinin ašeins viš žegar drįttur veršur į afhendingu ašalgreišslunnar og hśn į ešli
mįlsins samkvęmt illa viš um vanefndir aukaskyldna.
Um 30. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 45. gr. SŽ-samningsins. Rétt er aš hafa ķ huga aš gildissviš
žeirrar greinar takmarkast ekki viš galla eina heldur į hśn einnig viš um greišsludrįtt og
ašrar vanefndir samnings. Įkvęši frumvarpsgreinarinnar eiga sér ekki beina samsvörun ķ
gildandi kaupalögum en žó fela 1. mgr. 42. gr. og 1. mgr. 43. gr. aš vissu leyti ķ sér svipaša
upptalningu vanefndaśrręša. Hvaš uppbyggingu og framsetningu varšar er frumvarpsgreinin
svipuš 22. gr. frumvarpsins og meš sambęrilegu efni og mį žvķ almennt vķsa til
athugasemda viš žį grein.
Greinin gildir žegar um er aš ręša galla, sbr. 17.21. gr. frumvarpsins. Engu mįli skiptir
hver er įstęša gallans, en žaš er žó skilyrši aš hann sé hvorki sök kaupanda né stafi af
ašstęšum sem hann varša. Hvorki hugtakiš sök né ašstęšur sem kaupandavarša vķsa til
vondrar trśar, sbr. 1. og 2. mgr. 20. gr. frumvarpsins. Ber aš tślka hugtakiš ķ ljósi žess sem
sagt er ķ athugasemdum viš 22. gr. frumvarpsins.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar eru taldar upp heimildir kaupanda žegar svo stendur į aš
söluhlutur er gallašur. Žar eru nefndar śrbętur, afhending aš nżju, afslįttur, riftun og
skašabętur, įsamt rétti til žess aš halda eftir greišslu kaupveršs. Įkvęši 1. mgr. felur ekki
ķ sér nein skilyrši žess aš unnt sé aš beita einstökum vanefndaśrręšum sem žar eru nefnd,
en um nįnari skilyrši er fjallaš ķ višeigandi greinum, 34. og 35. gr. (śrbętur og nż
afhending), 38. gr. (afslįttur), 39. gr. (riftun), 27. gr. (skašabętur) og 42. gr. (réttur til aš
halda eigin greišslu).
Beiting einnar vanefndaheimildar śtilokar ekki beitingu annarra heimilda og gildir ķ žeim
efnum hiš sama og skv. 22. gr. frumvarpsins. Upptalning frumvarpsgreinarinnar er heldur
ekki tęmandi, sbr. einnig athugasemdir viš 22. gr. Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. er sérįkvęši um žaš
aš réttur kaupanda til skašabóta falli ekki nišur žótt ašrar kröfur séu geršar eša žótt ekki sé
unnt aš halda slķkum kröfum fram.
Regla 2. mgr. 30. gr. svarar til 2. mgr. 22. gr. frumvarpsins. Žar kemur fram aš reglurnar
um galla gilda einnig um ašra įgalla į efndum af hįlfu seljanda, eftir žvķ sem viš į, ž.e. viš
vanefndir į aukaskyldum. Sem dęmi um žetta mį nefna aš keyptur er krani į flutningatęki
en hann reynist ónothęfur vegna rangrar uppsetningar af hįlfu seljanda. Um žżšingu
fyrirvarans eftir žvķ sem viš į vķsast til athugasemda viš 22. gr. Regla
frumvarpsgreinarinnar er frįvķkjanleg meš sömu rökum og regla 2. mgr. 22. gr. og į žaš
einnig viš ķ neytendakaupum.
Um 31. gr.
Įkvęši 31. gr. svarar til 51. gr. gildandi laga, sem žó varšar ašeins verslunarkaup, sbr.
einnig 5. mgr. 62. gr. Ķ 38. gr. SŽ-samningsins er aš finna sambęrilegt įkvęši.
Ķ 20. gr. frumvarpsins er fjallaš um afleišingar žess aš kaupandi lętur hjį lķša aš rannsaka
söluhlut įšur en samningur er geršur. Įkvęšiš leggur žó ekki neina sérstaka skyldu į
kaupandann til aš rannsaka söluhlut į žessu tķmamarki. Ķ 31. gr. er į hinn bóginn lögš sś
almenna skylda į kaupanda aš rannsaka söluhlut eftir afhendingu. Vanręksla į žeirri skyldu
getur skv. 32. gr. leitt til žess aš kaupandinn glati rétti sķnum til žess aš bera fyrir sig galla
meš žeim hętti sem ķ 32. gr. segir. Aš öšru leyti veršur aš skoša reglu 31. gr. meš hlišsjón
af 2. mgr. 49. gr., sem veitir kaupandanum rétt til žess aš rannsaka söluhlut įšur en
kaupveršiš er greitt. Tilgangurinn meš sķšarnefndu greininni er aš vernda rétt kaupanda til
žess aš halda eftir eigin greišslu samkvęmt meginreglunni um aš hönd selji hendi, en aš
öšru leyti er ekkert sérstakt samhengi į milli įkvęšanna. Kaupandi getur aš sjįlfsögšu gętt
réttar sķns bęši skv. 31. og 2. mgr. 49. gr. meš einni og sömu rannsókninni.
Ķ 1. mgr. 31. gr. kemur fram meginreglan um rannsóknarskyldu kaupanda. Skyldan veršur
virk eftir afhendingu og žį jafnskjótt og kaupanda eftir öllum ašstęšum gefst sanngjarnt
tękifęri til aš fullnęgja henni. Hversu fljótt rannsókn getur fariš fram ręšst m.a. af žvķ
hvers konar hlut er um aš ręša og hvar hann er afhentur. Ef kaupandi į aš sękja hlutinn til
seljanda sem bżr į sama staš, t.d. viš kaup hjį kaupmanninum į horninu, getur kaupandi ķ
meginatrišum bešiš meš aš rannsaka söluhlut žar til hann er kominn heim. Ef um flókinn
tęknilegan śtbśnaš er aš ręša eša annaš žess hįttar veršur kaupandinn einnig aš hafa
sanngjarnan tķma til rannsóknar, en žess veršur aš krefjast aš hśn gangi hrašar fyrir sig ef
aušvelt er aš koma henni viš.
Sambęrilegar reglur gilda einnig žegar kaupandinn sękir hlut į flutningamišstöš eša
annan sambęrilegan staš. Ķ slķkum tilvikum getur kaupandinn bešiš meš rannsókn žar til
hann er kominn til sķns heima eša į atvinnustöš sķna. Kemur žar einnig til aš umbśšir getur
žurft aš fjarlęgja og er oft ekki unnt aš gera žaš fyrr en heim er komiš. Į hinn bóginn getur
žaš haft žżšingu viš mat skv. 32. gr. hvort kaupandinn lętur lengi hjį lķša aš sękja hlutinn,
eftir aš hann hefur fengiš tilkynningu um aš hann sé kominn į flutningamišstöš.
Ķ 1. mgr. er žaš ekki afmarkaš nįkvęmlega hversu ķtarleg rannsókn kaupanda į aš vera,
en žar kemur žó fram aš hśn skuli vera samkvęmt žvķ sem góš venja stendur til. Samkvęmt
51. gr. gildandi laga, sem į ašeins viš um verslunarkaup, ber kaupanda aš rannsaka hlut svo
sem góš verzlunatķzka heimtar. Ķ frumvarpsgreininni er gert rįš fyrir žvķ aš oršalag hennar
beri aš žessu leyti aš tślka į sama hįtt og gert er ķ gildandi lögum žegar um kaup milli
višskiptaašila er aš ręša. Hvaš aš öšru leyti felst ķ hugtakinu góš venja fer m.a. eftir ešli
söluhlutar, til hverra nota hann er ętlašur, umbśšunum utan um hlutinn og žvķ hvaša
söluašila er um aš ręša. Ef hlutur er ętlašur til endursölu kann žaš aš vera įskiliš aš
umbśšir séu ekki fjarlęgšar og žį takmarkast aš sama skapi rannsóknarskylda kaupanda viš
žaš sem sjį mį viš ytri skošun einvöršungu. Žegar smįsali kaupir kaffi ķ lofttęmdum
umbśšum veršur žess almennt ekki krafist aš hann rannsaki innihald einstakra kaffipakka,
en ef um er aš ręša innkaup į miklu magni, t.d. į heilli vörusendingu, getur eftir atvikum
veriš ešlilegt aš kaupandi rannsaki einstaka sżnishorn sem oft er nefnt stikkprufa. Ķ öllum
tilvikum veršur žess žó krafist aš hann rannsaki hvort umbśšir eru óskemmdar. Ef um kaup
į flóknum vélbśnaši er aš ręša getur veriš aš góš venja leiši til žess aš fram fari vķštęktar
prófanir.
Vera kann aš góš venja ķ einstaka tilviki leiši til žess aš kaupandi žurfi ķ rauninni ekki
aš rannsaka söluhlut. Žaš getur t.d. įtt viš žegar kaupandinn kemur einvöršungu fram sem
millilišur įn žess aš söluhlutur fari um hans hendur. Žį geta atvik og veriš žannig aš
kaupandinn leggi hlut til hlišar įn žess aš fjarlęgja umbśširnar, žar til hann er tekinn ķ
notkun, t.d. žegar męlt er meš žvķ aš umbśšir séu ekki fjarlęgšar fyrr en hlutur er tekinn
ķ notkun svo aš hann rżrni ekki eša eyšileggist. Aš öšru leyti veršur almennt aš taka tillit
til žess hver kaupandinn er og hvaš telst góš venja ķ žvķ tilviki sem um er aš ręša.
Žaš leišir loks af frįvķkjanlegum įkvęšum frumvarpsins aš samningar um annars konar
skošun eša skošun į öšrum tķma en leišir af fyrrgreindu įkvęši eru leyfilegir. Žannig getur
t.d. veriš um žaš samiš aš tiltekin tęki, sem seljandi sér um aš setja upp, séu skošuš og
prófuš af hįlfu kaupanda aš lokinni uppsetningu.
Hugsanlegt er aš söluhlutur hafi veriš afhentur of seint og aš drįttur sé metinn verulegur.
Kann žį aš vera aš kaupandi krefjist riftunar. Rétturinn til riftunar glatast žį ekki žó aš
kaupandi kunni aš hafa vanrękt aš rannsaka hlutinn. En ętli kaupandi jafnframt aš bera fyrir
sig vanefndakröfur vegna gallans eiga įkvęši 31. gr. frumvarpsins viš.
Ķ 2. mgr. kemur fram aš žegar hlut į aš flytja frį afhendingarstaš getur kaupandi bešiš
meš rannsókn žar til hluturinn er kominn į įkvöršunarstaš. Žegar hlutur er žangaš kominn
fer žaš eftir įkvęšum 1. mgr. hversu fljótt skošun į aš fara fram.
Ķ 2. mgr. greinarinnar eru einkum höfš ķ huga sendingarkaup, sbr. 2. mgr. 7. gr., en
įkvęšiš getur einnig įtt viš ķ stašarkaupum žar sem seljandi og kaupandi eiga ekki heima
į sama staš. Ķ bįšum žessum tilvikum getur kaupandinn bešiš meš rannsókn į söluhlutnum
žar til hann er kominn til įkvöršunarstašar. Meš įkvöršunarstaš er hér ekki įtt viš heimili
eša atvinnustöš kaupanda heldur er žar įtt viš žann staš žar sem kaupandi bżr. Ef hlutur er
seldur meš fob-skilmįlum felst žaš ķ 2. mgr. 31. gr. aš kaupandi er ekki skyldugur til aš
rannsaka hlutinn fyrr en hann er kominn til skipaafgreišslunnar į įkvöršunarstaš. Aš hvaša
marki kaupandi getur meš öllu lįtiš hjį lķša aš rannsaka hlutinn žar til kaupandinn hefur
fengiš hlutinn heim til sķn veltur į žvķ hvort hann hefur sanngjarnt tękifęri til aš rannsaka
hlutinn hjį skipaafgreišslunni, sbr. og žaš sem segir ķ athugasemdum viš 1. mgr.
Regla 3. mgr. į viš um žau tilvik žegar kaupandinn breytir įkvöršunarstaš mešan hlutur
er ķ flutningi eša sendir hlutinn įfram įn žess aš hann hafi haft sanngjarnt tękifęri til žess
aš rannsaka hann. Rannsókn mį žį fresta žar til hluturinn er kominn į hinn nżja
įkvöršunarstaš. Greinin gildir ķ fyrsta lagi žegar kaupandi breytir įkvöršunarstaš mešan
söluhlutur er ķ flutningi og skiptir ekki mįli hver var įstęša žess aš hann įkvaš žessa
breytingu. Ķ annan staš gildir įkvęšiš žegar kaupandi sendir hlutinn įfram og ķ žessu tilviki
veršur žvķ skilyrši aš hafa veriš fullnęgt aš kaupandi hafi ekki haft sanngjarnt tękifęri til
aš rannsaka söluhlut. Hér hefur hlutur komiš til upphaflegs įkvöršunarstašar, en hann veriš
sendur žašan į nżjan įkvöršunarstaš. Įstęša žess aš kaupandi rannsakaši ekki söluhlut į
upphaflegum staš getur t.d. hafa veriš sś aš ekki hafi žótti hagkvęmt aš opna umbśšir žar
sem kaupandi var žegar bśinn aš selja hlutinn nżjum kaupanda į öšrum staš.
Skilyrši žess aš fresta megi rannsókn er žaš aš seljandinn hafi viš kaupin vitaš eša mįtt
vita um möguleikann į žvķ aš įkvöršunarstaš kynni aš verša breytt eša hlutur sendur įfram.
Seljandinn veit t.d. aš kaupandinn er heildsali og aš hann er oft vanur aš selja hlutinn beint
įn žess aš taka hann fyrst inn ķ vörugeymslur hjį sér. Annar möguleiki er sį aš seljandinn
viti aš kaupandinn er meš fleiri en eina atvinnustöš og aš hluturinn getur veriš ętlašur til
nota į mörgum žeirra.
Ķ 4. mgr. greinarinnar er tekiš fram aš regla 31. gr. gildi ekki žegar um neytendakaup er
aš ręša. Žótt į kaupanda ķ neytendakaupum hvķli ekki sś beina lagaskylda aš rannsaka
söluhlut samkvęmt umręddu įkvęši getur eigi aš sķšur hvķlt viss skylda į honum til slķkrar
rannsóknar samkvęmt įkvęšum 1. mgr. 32. gr. frumvarpsins.
Um 32. gr.
Įkvęši greinarinnar svarar til 39. gr. SŽ-samningsins, en ķ gildandi lögum er įkvęši um
žaš efni ķ 52. og 54. gr. Helstu nżmęli frumvarpsgreinarinnar eru žau aš
tilkynningarreglurnar eru hinar sömu ķ öllum tegundum kaupa. Hįmarkstilkynningarfrestur
er lengdur śr einu įri ķ tvö, sbr. 54. gr. gildandi laga, og eftir atvikum getur hann veriš fimm
įr ķ neytendakaupum.
Ķ 1. mgr. er męlt fyrir um hinn afstęša (relativ) tilkynningarfrest. Ķ įkvęšinu felst aš sé
um galla aš ręša veršur kaupandinn aš tilkynna um žaš innan hęfilegs tķma. Fresturinn
byrjar aš lķša žegar kaupandinn varš galla var eša mįtti verša hans var. Hafa veršur ķ huga
aš tilkynningarfrestur samkvęmt įkvęši žessu getur aldrei byrjaš aš lķša fyrr en įhęttan af
söluhlut hefur flust frį seljanda til kaupanda, ž.e. venjulega viš afhendingu. Viš
sendingarkaup er reglan sś aš hluturinn hefur veriš afhentur og įhęttan er komin yfir į
kaupanda, e.t.v. löngu įšur en hann hefur nokkur afskipti af hlutnum, sbr. 2. mgr. 7. gr.
frumvarpsins. Ķ žessum tilvikum hefur kaupandi sjaldnast raunhęfa möguleika į aš uppgötva
galla fyrr en hlutur er kominn til hans. Vitneskja kaupanda um eiginleika söluhlutar fyrir
afhendingu getur skipt mįli ķ sambandi viš žaš hvort hann sé gallašur eša ekki. Hafi
kaupandi hins vegar vitaš um eiginleika söluhlutar fyrir afhendingu er einnig ljóst aš hann
veit um įstand hans viš afhendinguna. Žaš fer m.a. eftir rannsóknarskyldunni skv. 31. gr. hvenęr kaupandinn mįtti verša galla
var. Žótt góš venja ķ skilningi žess įkvęšis veiti ķ sjįlfu sér ekki vķsbendingu um žaš hvenęr
kaupandi į aš rannsaka söluhlut nįnar getur galli hafa veriš svo augljós aš kaupandinn hefši
įtt aš komast aš raun um hann fyrr en raun varš į. Ķ neytendakaupum hefur neytandi vissa
rannsóknarskyldu, eins og getiš var ķ athugasemdum viš 31. gr. frumvarpsins. Venjulegur
neytandi getur žvķ ekki heldur lokaš augunum fyrir vissum stašreyndum sem augljósar eru.
Leyndan galla, sem ekki kemur ķ ljós fyrr en hlutur hefur veriš notašur ķ įkvešinn tķma,
er engin leiš aš uppgötva viš venjulega rannsókn. Tilkynningarfrestur byrjar žį aš lķša žegar
galla veršur vart meš žeim hętti aš kaupandinn į aš verša hans var. Ef kaupandinn (A) hefur
selt hlutinn įfram til annars manns (B) getur žaš komiš fyrir aš hann (A) verši ekki galla var
fyrr en sį sem af honum keypti (B) kvartar viš A.
Annaš dęmi um galla af žessu tagi er žaš žegar um er aš ręša vörur sem geymast ekki
lengi. Hafi t.d. kjöt veriš geymt ķ of miklum hita en sķšan veriš selt mį bśast viš aš
tilkynningarfrestur byrji aš lķša žegar gallinn kemur ķ ljós, ž.e. žegar varan skemmist meš
žeim hętti aš kaupandi įtti aš uppgötva žaš. Loks mį nefna aš sumar vörur eru žannig aš
gallinn kemur ekki ķ ljós fyrr en fara į aš neyta žeirra, e.t.v. eftir langa geymslu. Svo er t.d.
um nišursošna įvexti sem eru skemmdir ķ umbśšunum.
Žaš getur veriš merki um galla aš hlutur virkar ekki eins og skyldi. Slķkt getur getur
einnig veriš aš rekja til rangrar notkunar, slits, skorts į višhaldi o.s.frv. Žaš aš hlutur virkar
ekki sem skyldi leišir žvķ ekki sjįlfkrafa til žess aš tilkynningarfrestur byrji aš lķša, nema
žvķ ašeins aš kaupanda hafi mįtt vera ljóst aš galla var um aš kenna.
Hvaš telst innan hęfilegs tķma ķ skilningi 1. mgr. 32. gr. fer eftir atvikum hverju sinni
og ekki hvaš sķst eftir žvķ hver kaupandinn er. Ef hlutur er keyptur af atvinnurekanda til nota ķ rekstri hans veršur aš krefjast skjótari višbragša en žegar um er aš ręša kaup af hįlfu
neytanda. Žó mį vera aš oršalag įkvęšisins, innan hęfilegs tķma, gefi meira svigrśm en
nś gildir ķ verslunarkaupum, en skv. 52. gr. gildandi laga į aš skżra seljanda frį göllum
žegar ķ staš. Ķ neytendakaupum geta einstaklingsbundin atvik, t.d. fjarvistir og veikindi,
aušveldlega skipt mįli. Žį getur einnig skipt mįli ķ sambandi viš frestinn hvers konar kaup
er um aš ręša. Sé um aš ręša hluti meš stuttan endingartķma er tilkynningarfrestur aš öšru
jöfnu styttri en ella. Sé hins vegar um aš ręša flókna hluti, sem setja žarf upp, mį vera aš
mun lengri tķma žurfi til aš ganga śr skugga um gallana og ešli žeirra. Hér hefur einnig
séržekking kaupanda sérstaka žżšingu. Ef kaupanda skortir séržekkingu getur veriš
naušsynlegt fyrir hann aš fį ašstoš sérfróšs manns til žess aš ganga śr skugga um hvort ķ
raun og veru sé um aš ręša galla sem unnt er aš bera fyrir sig.
Samkvęmt įkvęšinu er einungis gerš krafa um hlutlausa tilkynningu. Ķ žvķ felst aš ekki
er naušsynlegt fyrir kaupanda aš geta žess ķ tilkynningu sinni hvaša kröfur hann hyggst gera
ķ tilefni vanefndanna. Er žessi regla frįbrugšin žvķ sem gildir skv. 1. mgr. 35. gr. og 2. mgr.
39. gr., en žar er um aš ręša sérstakar tilkynningarreglur varšandi kröfur um śrbętur og
afhendingu aš nżju įsamt riftun. Žessar reglur gilda óhįš reglu 32. gr.
Žaš er į hinn bóginn ekki fullnęgjandi tilkynning skv. 1. mgr. 32. gr. frumvarpsins ef
kaupandinn kvartar einungis almennt yfir söluhlut. Samkvęmt oršanna hljóšan er sś krafa
gerš aš fram komi ķ tilkynningu ķ hverju gallinn er fólginn. Žetta mį žó ekki tślka of
bókstaflega, žvķ aš ekki er įvallt hęgt aš krefjast žröngrar og nįkvęmrar tilgreiningar. Oft
geta atvik boriš meš sér augljós einkenni galla įn žess aš unnt sé aš stašreyna hvers ešlis
gallinn er. Ķ slķkum tilvikum veršur aš lįta nęgja aš žvķ sé lżst ķ hverju gallinn birtist.
Ekki eru geršar įkvešnar formkröfur til tilkynningar. Af sönnunarįstęšum getur žó veriš
hagkvęmt aš hśn sé skrifleg, en réttarįhrif tilkynningar eru ekki viš žaš bundin. Af
įkvęšum 82. gr. leišir aš žaš er seljandinn sem ber įhęttuna af žvķ ef tilkynningin kemst
ekki til skila. Afleišingar žess aš tilkynningarfrestur lķšur eru žęr aš kaupandinn glatar rétti
til žess aš bera gallann fyrir sig.
Įlitamįl er hvort seljandi glati rétti sķnum til aš bera fyrir sig tilkynningarskort ef hann
ręšir fyrirvaralaust viš kaupanda um žaš efni sem ķ tilkynningu greinir. Žessu įlitaefni er
ekki svaraš ķ įkvęšum frumvarpsins heldur veršur aš leysa śr žvķ eftir atvikum hverju sinni
į grundvelli almennra reglna um ašgeršarleysi. Framkoma seljanda getur žar aš auki veriš
meš žeim hętti aš hana megi skilja žannig aš hann muni ekki bera fyrir sig
tilkynningarskortinn.
Tilkynningu um galla ķ neytendakaupum mį beina aš žeim sem ķ samningi viš seljanda
hefur tekiš aš sér aš bęta śr gallanum. Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. er kvešiš į um tilkynningar ķ
neytendakaupum. Žeim mį beina til seljanda en auk hans mį beina tilkynningum um galla
aš žeim sem ķ samningi hefur tekiš aš sér aš bęta śr gallanum. Samkvęmt įkvęši ķ 4. gr.,
sbr. 5. gr. tilskipunar 99/44/EB, ber sķšasti seljandi įbyrgš gagnvart neytanda ef hinn seldi
hlutur reynist gallašur. Žaš er į įbyrgš seljandans aš mešstefna öšrum ašilum sem eru ķ
samningskešjunni ef hann telur aš žeir kunni aš bera įbyrgš ķ mįlinu, svo sem fyrri seljanda,
framleišanda o.s.frv. Aš öšru leyti vķsast til įkvęša XIV. kafla um įbyrgš į hendur fyrri
söluašila.
Įkvęšiš um tveggja įra frestinn ķ 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar lķkist aš sumu leyti
fyrningarfresti. Krafa kaupanda fellur brott eftir vissan tķma įn tillits til annarra atriša. Žetta
er ólķkt fresti skv. 1. mgr. žar sem tekiš er tillit til huglęgra atriša er varša ašila.
Ķ 54. gr. gildandi kaupalaga segir: Nś er įr lišiš frį žvķ er kaupandi fékk söluhlut ķ
hendur og hann hefir ekki skżrt seljanda frį aš hann ętli aš bera fyrir sig aš söluhlutnum hafi
įbótavant veriš og getur hann žį ekki sķšar komiš fram meš neina kröfu af žvķ tilefni, nema
seljandi hafi skuldbundiš sig til aš įbyrgjast hlutinn lengri tķma, eša haft svik ķ frammi.
Regla žessi hefur veriš umdeild ķ ķslenskum rétti žar sem hinn skammi tilkynningarfrestur
hefur žótt óžarflega haršur ķ garš kaupanda og į žaš sérstaklega viš žegar um leynda galla
er aš ręša. Mį tilfęra dęmi śr réttarframkvęmdinni žar sem žessi skammi frestur hefur leitt
til ósanngjarnrar nišurstöšu ķ garš kaupanda. Žvķ er ķ 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar lagt til
aš hįmarkstilkynningarfrestur vegna galla mišist viš tvö įr og byrjar fresturinn aš lķša žegar
kaupandinn veitir hlutnum vištöku. Tekiš skal fram aš af įkvęšum 3. gr. frumvarpsins leišir
aš semja mį um lengri tilkynningarfrest. Eins leišir žaš af įkvęšum 3. gr. aš unnt er, ķ
öšrum kaupum en neytendakaupum, aš semja um skemmri frest en tveggja įra frestinn.
Yfirleitt veršur aš telja heppilegt aš hafa tiltölulega žröng tķmamörk til žess aš tilkynna
um galla. Fyrir seljandann er žaš žżšingarmikiš aš geta losnaš frį kaupunum eftir įkvešinn
tķma įn žess aš žurfa aš eiga į hęttu sķšbśnar kvartanir vegna galla. Žar sem įkvöršun um
žaš hvort söluhlutur er gallašur eša ekki ręšst af įstandi hlutarins į žvķ tķmamarki žegar
įhęttuskipti verša er hętt viš aš sönnunarvandamįl komi til sögunnar ef kvartanir vegna
galla berast löngu eftir aš afhending hefur įtt sér staš. Telja veršur aš tveggja įra regla
frumvarpsgreinarinnar sé hentugur višmišunartķmi žegar litiš er til hagsmuna allra žeirra
sem hlut eiga aš mįli, ž.e. hagsmuna seljanda og višskiptalķfsins af žvķ aš bśa viš öryggi og
hagsmuna kaupanda af žvķ aš geta boriš fyrir sig galla sem koma ķ ljós jafnvel löngu eftir
afhendingu. Reglan er einnig ķ samręmi viš 2. mgr. 39. gr. SŽ-samningsins.
Til sanns vegar mį fęra aš tveggja įra reglan geti veriš ströng ķ garš kaupanda žegar um
er aš ręša leynda galla viš kaup į hlut sem į aš endast lengi. Žaš gerist oft aš verulegir
gallar koma ekki ķ ljós fyrr en löngu eftir afhendingu. Getur žį veriš ósanngjarnt ef kaupanda
er meš öllu ómögulegt aš bera gallann fyrir sig ef hann tilkynnir um gallann innan hęfilegs
tķma frį žvķ aš hann varš gallans var. Hvaš sem žvķ lķšur er naušsynlegt aš hafa skżrar og
afmarkašar reglur um tilkynningarfresti vegna galla. Žvķ er hér lagt til aš tveggja įra reglan
verši meginregla, žó žannig aš hśn gildi ekki undantekningalaust ķ neytendakaupum. Ķ
Noregi og Svķžjóš er tveggja įra reglan meginregla. Ķ Finnlandi hafa kaupalög enga almenna
hįmarksreglu um tilkynningarfrest. Ķ Danmörku gildir enn eins įrs tilkynningarreglan, sbr.
54. gr. dönsku kaupalaganna, sem meginregla, en frį meginreglunni gilda hins vegar
mikilvęgar undantekningar žegar um kaup byggingarefnis er aš ręša, ž.e. ķ fimm įr frį
afhendingu og ķ vissum tilvikum sex įr. Umręddur tveggja įra tilkynningarfrestur lķkist venjulegum fyrningarfresti ķ žvķ aš krafa
kaupanda fellur alveg nišur žegar lišinn er įkvešinn tķmi, óhįš öšrum ašstęšum. Žaš er
žetta sem greinir hinn fortakslausa tveggja įra frest frį hinum afstęša tilkynningarfresti, en
žegar um hann er aš ręša fer lengd frestsins m.a. eftir huglęgum atrišum sem varša ašila
kaupsamnings.
Ķ 2. mgr. er tilkynningarfresturinn tvö įr og byrjar hann aš lķša žegar kaupandi veitir
hlutnum vištöku. Hér er upphaf frestsins samkvęmt oršalagi įkvęšisins mišaš viš žaš
tķmamark žegar kaupandi veitir hlutnum vištöku, en hvorki afhendingu söluhlutar né žaš
tķmamark žegar įhęttan flyst yfir til kaupanda. Yfirleitt mundi hér samt sem įšur vera um
sama tķmamark aš ręša. Ķ žessu kemur fram aš fresturinn byrjar ekki aš lķša fyrr en
kaupandi hefur įtt žess kost aš rannsaka hvort gallar voru į söluhlut eša ekki.
Frestir skv. 1. og 2. mgr. lķša samtķmis. Krafa vegna gallans fellur brott žótt ašeins annar
žeirra sé lišinn. Sjaldgęft er aš afstęši fresturinn geti oršiš tvö įr og žess vegna er krafan
oftast fallin nišur įšur en tveggja įra tķmamarkinu er nįš. Žetta žarf žó ekki aš gilda žegar
um leynda galla er aš ręša. Hins vegar glatast krafan ķ öllum tilvikum žegar tvö įr eru lišin
frį afhendingu söluhlutarins.
Rétt er aš taka fram aš hafi afhending aš nżju ķ skilningi 36. gr. frumvarpsins įtt sér staš
byrjar nżr tveggja įra frestur aš lķša frį žvķ tķmamarki er hinum nżja hlut var veitt vištaka.
Įlitamįl er hvernig lķta ber į tilkynningu sem berst of seint žegar svo stendur į aš
seljandinn hefur byrjaš samningavišręšur viš kaupandann vegna galla įn žess aš gera
fyrirvara um tilkynningarskortinn. Tilhneiging er til žess aš lķta svo į aš seljandinn glati ekki
rétti sķnum til aš bera fyrir sig galla viš žetta eitt žótt žaš geti valdiš vafa ķ įkvešnum
tilvikum.
Ķ sķšari mįlsliš 2. mgr. kemur fram aš tveggja įra fresturinn į ekki viš žegar seljandinn
hefur ķ įbyrgšaryfirlżsingu eša öšrum samningi tekiš į sig įbyrgš vegna galla ķ lengri tķma
en tvö įr. Sķšari mįlslišur 2. mgr. 32. gr. hefur m.a. žį žżšingu aš hafi seljandi įbyrgst
söluhlut ķ lengri tķma en tvö įr felur žaš einnig ķ sér aš tilkynningarfresturinn veršur lengri
žótt ekkert segi berum oršum um hann ķ samningnum sjįlfum. Žaš ręšst af tślkun
įbyrgšaryfirlżsingar hvort tilkynningarfresturinn fellur nišur samtķms žvķ aš įbyrgšin fellur
śr gildi eša hvort hann fellur ekki śr gildi fyrr en lišinn er hęfilegur tķmi frį lokum
įbyrgšartķmabilsins. Ekki er unnt aš setja fram neina löglķkindareglu hvaš varšar seinnikostinn. Žaš fer eftir tślkun samningsins hvort seljandi telst hafa tekiš į sig įbyrgš į göllum
ķ lengri tķma og einnig um hvers konar įbyrgš er aš ręša.
Ķ vissum tilvikum er unnt aš tślka yfirlżsingu um įbyrgš žannig aš hśn nįi einnig til žess
aš söluhlutur starfi rétt, žannig aš seljandinn teljist hafa tekiš į sig įbyrgš į vissum įgöllum
į įbyrgšartķmanum sem ekki er beinlķnis hęgt aš rekja til galla į söluhlutnum sjįlfum.
Yfirlżsingar, sem seljandi hefur gefiš ķ sambandi viš söluhlut, geta haft sérstaka žżšingu ķ
žessu sambandi žegar um er aš ręša hluti sem augljóslega eiga aš endast lengi. Upplżsingar
seljanda um endingartķma hlutar geta veriš žannig aš ķ žeim felist įbyrgš į hinum tilgreinda
endingartķma. Žó er žaš svo aš ekki mį tślka allar yfirlżsingar seljanda um endingu sem
įbyrgšaryfirlżsingu af hans hįlfu. Ef um er aš ręša almennar upplżsingar um endingu er
ekki unnt aš tślka žęr sem sérstaka įbyrgšaryfirlżsingu, en aš sjįlfsögšu er žetta m.a. komiš
undir žvķ hvernig orš hafa falliš milli samningsašila og hvaša vęntingar seljanda mįtti vera
ljóst aš kaupandi hefši ķ žessu sambandi. Ķ vissum tilvikum er ekki óhugsandi aš framferši
seljanda teljist vera andstętt heišarleika og góšri trś, žannig aš fresturinn lengist samkvęmt
įkvęšum 33. gr.
Viš umręšur um frumvarpiš ķ efnahags- og višskiptanefnd į 123. löggjafaržingi kom
fram eindregin ósk um aš tilkynningarfrestur skyldi vera lengri en tvö įr žegar um
byggingarefni vęri aš ręša. Ķ 3. mgr. er žvķ nś lagt til aš tilkynningarfrestur skuli ķ slķkum
tilvikum vera fimm įr.
Um 33. gr.
Ķ frumvarpsgreininni segir aš žrįtt fyrir įkvęši 31. og 32. gr. geti kaupandi boriš fyrir sig
galla ef seljandinn hefur sżnt af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans er į annan hįtt ekki
ķ samręmi viš heišarleika og góša trś. Ķ gildandi lögum eru sambęrileg įkvęši ķ 47. gr.
(rannsókn į göllum) og 53. og 54. gr. (tilkynningarfrestir). Ķ gildandi lögum eru skilyršin žó
nokkuš ólķk. Žannig er stundum mišaš viš svik og stundum vķtavert gįleysi. Įkvęši 33. gr. frumvarpsins felur hins vegar ķ sér sameiginleg skilyrši varšandi vanefndarśrręši og rżmkar
rétt kaupanda nokkuš. Frumvarpsgreinin er svipašs efnis og 40. gr. SŽ-samningsins, sbr. žó
97. gr. frumvarpsins.
Įkvęšiš felur ķ sér undantekningu sem varšar afleišingu žess aš ekki fór fram rannsókn
į söluhlut (31. gr.) eša ekki var tilkynnt um galla ķ tķma (32. gr.) žegar žau skilyrši eru fyrir
hendi aš seljandi hafi sżnt af sér vķtavert gįleysi eša framferši hans er aš öšru leyti ekki ķ
samręmi viš heišarleika og góša trś.
Sś hįttsemi, sem talin er įmęlisverš, veršur aš tengjast meintum galla į söluhlut
samkvęmt įkvęšinu. Žvķ skiptir ekki mįli žótt seljandi hafi aš öšru leyti sżnt af sér vķtavert
gįleysi eša hįttsemi sem fer ķ bįga viš heišarleika og góša trś.
Įkvęšiš nęr einkum yfir žaš tilvik sem nefnt er ķ 40. gr. SŽ-samningsins, ž.e. galla sem
rekja mį til atvika sem seljandinn vissi um eša gat ekki veriš ómešvitašur um en skżrši
kaupanda ekki frį. Sem dęmi um žetta mį nefna žegar seljandi bifreišar upplżsir ekki aš
bifreišin hafi įšur skemmst mikiš ķ įrekstri ef einmitt žaš atriši skiptir mįli viš mat į
gallanum. Sama gildir ef seljandi selur framleišanda efni sem hann veit aš ekki er unnt aš
nota viš žį framleišslu sem kaupandi stundar.
Įkvęši 33. gr. felur žaš ekki ķ sér aš kaupandi geti dregiš von śr viti aš tilkynna um žį
galla sem hann veit um. Ef kaupandinn hefur dregiš žaš mjög lengi stendur 33. gr. ekki ķ
vegi fyrir žvķ aš hann geti glataš rétti til žess aš bera fyrir sig galla į grundvelli almennra
tómlętis- og fyrningarreglna
Um 34. gr.
Įkvęši žetta er sama efnis og 2. og 3. mgr. 46. gr. SŽ-samningsins, sbr. og 28. gr. hans.
Ķ gildandi lögum er sambęrilegt įkvęši ķ 43. gr. sem tekur žó ašeins til tegundar įkvešinna
greišslna, sbr. oršalagiš eša heimtaš ašra hluti ógallaša ķ hinna staš ķ 1. mgr. og oršalagiš
né annarra hluta krafist ķ stašinn ķ 2. mgr.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar er męlt fyrir um rétt kaupanda til aš krefjast žess aš
seljandi bęti śr galla, t.d. meš višgerš. Śrbętur geta žó lķka fariš fram meš žeim hętti aš
afhentir eru žeir fylgihlutir sem vantar meš söluhlut. Kaupandi į ašeins rétt į žvķ aš
śrbęturnar svari til samningsskilmįlanna. Hann getur žvķ ekki krafist nżrrar vélar frį
verksmišju ķ gamla bifreiš ķ staš žeirrar sem reyndist ónżt.
Kaupandi getur krafist śrbóta įn tillits til žess hvers ešlis gallinn er eša hvort hann er
verulegur eša ekki. Įkvęšiš į ekki hvaš sķst viš um minni hįttar galla į söluhlut žar sem
višgerš er oft einfaldasta lausnin og į margan hįtt erfišara fyrir kaupanda aš leita annarra
vanefndaśrręša. Žetta į t.d. viš um rafmagnslampa, sem kaupandi hefur fest kaup į, žegar
rafmagnssnśran reynist gölluš. Śrbętur samkvęmt įkvęšinu eru į kostnaš seljanda. Ķ žvķ
felst aš seljandi ber kostnaš af sjįlfum śrbótunum og naušsynlegum kostnaši af sendingu
hlutarins.
Įbyrgš seljanda samkvęmt įkvęšinu er hrein hlutlęg įbyrgš meš hlišstęšum hętti og
gildir um afslįtt skv. 38. gr. frumvarpsins. Kosturinn viš hlutlęga įbyrgš er sį aš seljandi
getur ekki boriš fyrir sig vķtaleysisįstęšur žęr, sem nefndar eru ķ 27. gr. frumvarpsins, eins
og vera mundi ef hann vęri sóttur til greišslu skašabóta.
Ef śrbętur eiga aš fara fram hjį kaupanda ber seljandanum aš standa straum af
feršakostnaši sķnum og starfsmanna sinna ķ žvķ sambandi. Žį veršur seljandinn og aš bęta
óhjįkvęmileg śtgjöld sem kaupandinn hefur haft af śrbótum, svo sem sendingarkostnaš og
sķmakostnaš, ef žvķ er aš skipta. Einnig getur komiš til įlita aš seljandi verši aš bęta leigu af öšrum hlut mešan söluhlutur er ķ višgerš. Seljandi ber žó ekki įbyrgš į žeim kostnaši
sem kaupandi hefur af žvķ aš rannsaka söluhlut, sbr. 31. gr. Ef sérstök rannsókn er
naušsynleg til žess aš ganga śr skugga um hve gallarnir eru miklir getur kaupandi e.t.v.
krafiš seljanda um bętur af žvķ tilefni samkvęmt įkvęši 40. gr. Kaupanda ber af sinni hįlfu
aš ašstoša seljanda meš sanngjörnum hętti viš śrbęturnar, t.d. meš žvķ aš sjį um aš senda
hlut til seljanda ef eftir žvķ er óskaš. Į kaupanda hvķlir žó ekki skylda til žess aš leggja śt
fyrir sendingarkostnaši, en ķ framkvęmd mun hann įn efa oftast gera žaš og krefja sķšan
seljandann um endurgreišslu. Ef um er aš ręša kaup į varningi sem keyptur er af seljanda
ķ nęsta nįgrenni kaupanda er yfirleitt sanngjarnt aš kaupandinn sjįi um aš koma hlutnum til
seljanda og sękja hann žangaš aš śrbótum loknum.
Skilyrši žess aš kaupandi geti krafist śrbóta er aš žęr geti fariš fram įn žess aš valda
seljanda ósanngjörnum kostnaši eša óhagręši. Hvaš telst ósanngjarn kostnašur og óhagręši
ķ žessu sambandi ręšst af heildarmati į ašstęšum. Vissulega er hér um matskennda
višmišun aš ręša, en hśn er žó ekki frįbrugšin višmišun ķ żmsum öšrum greinum
frumvarpsins, t.d. varšandi mat į sanngjörnum tķma til tilkynninga og hvaš teljist verulegar
vanefndir, en aš žvķ hefur įšur veriš vikiš. Er erfitt aš orša reglu um žetta efni meš
nįkvęmari hętti, žannig aš fyllstu sanngirni sé gętt ķ öllum žeim tilvikum sem aš höndum
getur boriš. Ķ framkvęmd ber žó viš tślkun žessa įkvęšis aš taka tillit til įkvęšis ķ 3. gr.
(2) tilskipunar nr. 99/44/EB, um tilteknar hlišar į sölu vöru til neytenda og
įbyrgšaryfirlżsinga ķ žvķ sambandi, sbr. einnig athugasemdir viš 36. gr. frumvarpsins.
Skylda seljanda til žess aš bęta śr galla ręšst af tęknilegum og framkvęmdatengdum
žįttum og getur bęši ešli gallans, söluhluturinn sjįlfur og séržekking seljanda skipt mįli ķ
žvķ sambandi. Seljandi ķ atvinnurekstri hefur oft yfir aš rįša eigin tólum og tękjum sem
notuš eru til višgerša og į slķkum ašila hvķlir žį ešli mįlsins samkvęmt rķkari skylda til
śrbóta en öšrum seljendum. Žaš er į hinn bóginn ekkert skilyrši fyrir śrbótaskyldu seljanda
aš hann hafi yfir slķkum tękjakosti aš rįša aš žvķ žó tilskildu aš hann geti fengiš višgerš
eša śrbętur annars stašar. Gallinn getur t.d. veriš žess ešlis aš aušvelt sé aš bęta śr honum
įn nokkurrar séržekkingar eša aušvelt sé fyrir seljanda aš fį ašra til žess aš bęta śr galla,
t.d. meš višgerš. Svo einfalt dęmi sé tekiš mį nefna žaš žegar einstaklingur selur bķl įsamt
ešlilegum fylgihlutum, en bķllinn er afhentur įn žess aš varadekkiš fylgi meš. Ef varadekkiš
er heima hjį seljanda er enginn vafi į žvķ aš seljanda ber aš bęta śr gallanum og žar sem hér
er um gjaldgenga verslunarvöru aš ręša sem aušvelt er aš śtvega annars stašar, t.d. hjį
bifreišaumboši, ber seljanda aš kaupa sambęrilegt varadekk ef žaš gamla er tżnt. Ķ żmsum
tilvikum af žessum toga getur žaš veriš einfaldara og hagkvęmara fyrir kaupandann aš bęta
śr gallanum sjįlfur meš žvķ aš kaupa žaš sem į vantar og krefja sķšan seljandann um
skašabętur vegna žess kostnašar sem hann hefur af žessu haft.
Žótt ķ sjįlfu sér megi bęta śr galla meš višgerš getur kostnašurinn sem er žvķ samfara
veriš svo mikill aš hann verši ekki lagšur į seljandann. Žaš gęti t.d. įtt viš žegar
kaupandinn er bśsettur erlendis og seljandinn yrši aš senda starfsmenn sķna žangaš til
višgeršar. Oft veršur einnig aš lķta til kostnašar af višgerš samanboriš viš söluverš
hlutarins. Af žessum sökum veršur višgerš oft óhóflega kostnašarsöm mišaš viš verš nżs
hlutar af sömu tegund. Žetta į viš um margar vörutegundir sem ętlašar eru til daglegrar
notkunar. Sś stašreynd aš kaupandi bjó į sama staš og seljandi žegar kaup įttu sér staš en
kaupandinn flytur eftir kaup hefur enga žżšingu ķ žessu sambandi og leišir žvķ ekki til rķkari
śrbótaskyldu en ella af hįlfu seljanda. Skylda hans til śrbóta ķ slķkum tilvikum ręšst af
heildarmati į žvķ hvort kostnašur og óhagręši af śrbótum telst ósanngjarnt. Meš sama hętti getur seljandi losnaš undan śrbótaskyldunni ef śrbętur krefjast óvenju mikillar vinnu viš aš
setja hlutinn upp og taka hann nišur eša gera viš hann.
Į hinn bóginn losnar seljandinn ekki, įn žess aš annaš og meira komi til, undan
śrbótaskyldunni viš žaš eitt aš žaš er kostnašarsamt aš śtvega varahluti og fylgifé sem įtti
aš fylgja meš samkvęmt samningnum. Ef samningur gerir rįš fyrir žvķ aš fjórir
vetrarhjólbaršar fylgi seldum bķl en bķllinn er afhentur įn žess aš hjólbaršarnir fylgi getur
seljandinn ekki neitaš aš śtvega hjólbaršana af žeirri įstęšu einni aš žeir eru dżrir ķ
innkaupum. Seljandinn getur samkvęmt žessu ekki komiš sér hjį kostnaši sem hann ķ öllum
tilvikum hefši žurft aš bera til žess aš hlutur yrši afhentur gallalaus. Ef rįš var fyrir žvķ gert
ķ samningi aš fjórir notašir vetrarhjólbaršar skyldu fylgja meš viš sölu bķlsins er seljandinn
ekki skyldugur til žess aš śtvega fjóra nżja hjólbarša til réttra efnda į samningnum. Ef ekki
er unnt aš śtvega fjóra hjólbarša ķ žvķ įstandi sem um var samiš veršur kaupandinn aš lįta
sér nęgja skašabętur eša afslįtt.
Atvik geta veriš meš žeim hętti aš śrbętur į įkvešnu tķmamarki hafi ķ för meš sér
óhęfilegan kostnaš eša óhagręši fyrir seljandann ef bęta į śr strax eša mjög fljótt. Žannig
getur žaš t.d. veriš žegar žörf er į višgerš utan venjulegs verslunartķma, eša žar sem
söluhlutur er tķmabundiš fjarri atvinnustöš seljanda. Raunhęft dęmi um žetta er söluhlutur
sem ešli sķnu samkvęmt er ętlašur til nota į įkvešnum stöšum eša į feršalögum,eins og
algengt er meš t.d. bķla og bįta. Ķ žessum tilvikum getur seljandinn ekki skilmįlalaust hafnaš
śrbótum, en hann getur eftir atvikum fariš fram į frest eša krafist žess aš hluturinn sé fyrir
reikning kaupanda fluttur į einhvern žann staš žar sem hentugra er aš gera viš eša bęta śr
į annan hįtt. Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. 34. gr. frumvarpsins kemur fram sś regla aš seljandi getur bošiš fram
nżja greišslu ef kaupandi setur fram kröfu um śrbętur. Žetta gildir įn tillits til žess hvort
skilyrši 1. mgr. 34. gr. eru fyrir hendi eša ekki, en hins vegar verša skilyrši 36. gr. um
heimild seljanda til afhendingar aš nżju aš vera fyrir hendi. Oft er mun aušveldara fyrir
seljanda aš afhenda nżjan hlut en aš gera viš žann gallaša. Žetta į sérstaklega viš ef
višgeršarkostnašur er hlutfallslega hįr mišaš viš verš söluhlutar.
Ķ 2. mgr. 34. gr. er fjallaš um rétt kaupanda til aš krefjast nżrrar afhendingar.
Meginskilyršiš er aš galli į söluhlut sé verulegur. Litiš er svo į aš almennt sé žetta
vanefndarśrręši žungbęrara fyrir seljanda en višgerš eša ašrar śrbętur og af žeim sökum
eru skilyršin strangari. Um hugtakiš verulegar vanefndir mį vķsa til žess sem segir ķ
athugasemdum viš 94. gr. frumvarpsins, sbr. einnig athugasemdir viš 25. gr. žess. Hvort
galli teljist verulegur eša ekki ber aš meta ķ hverju tilviki. Skiptir m.a. mįli ķ žvķ sambandi
hvaša žżšingu gallinn hafši hlutlęgt séš fyrir kaupanda sjįlfan. Einnig hefur žaš žżšingu
hvort seljandi sį eša mįtti sjį aš gallinn var verulegur, sbr. 94. gr.
Samkvęmt žessu veršur ķ fyrsta lagi aš miša viš žį vitneskju sem seljandi hafši um
ašstęšur kaupanda eša žį vitneskju sem hann mįtti hafa um žetta atriši skv. 94. gr.
frumvarpsins. Ķ öšru lagi veršur aš hafa ķ huga hvaša möguleikar voru til śrbóta į hinum
gallaša söluhlut og viš pöntunarkaup veršur auk žess aš taka miš af žvķ hvort seljandi sitji
eftir atvikum uppi meš ófullgeršan hlut sem hann getur ekki losnaš viš. Viš slķkar ašstęšur
veršur aš taka aukiš tillit til möguleikans į aš bęta śr.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. 34. gr. kemur fram aš regla 1. mįlsl. eigi ekki viš ef slķk hindrun er til
stašar sem nefnd er ķ 23. gr. Skyldan til aš afhenda nżjan söluhlut er žvķ takmörkuš į sama
hįtt og skyldan til aš efna kaupsamning samkvęmt ašalefni sķnu. Sem dęmi um erfišleika
viš aš afhenda nżjan hlut mį nefna galla ķ vöruframleišslu fyrirtękis sem varšar ekki ašeins hiš selda heldur alla framleišsluna. Tilvķsunin til 23. gr. frumvarpsins felur žaš m.a. ķ sér aš
greinin į viš žegar óhagręši eša kostnašur seljanda viš aš afhenda nżja hluti er ķ verulegu
ósamręmi viš hagsmuni kaupanda af réttum efndum. Žetta getur t.d. įtt viš ef krafist er
afhendingar į gamalli įrgerš hlutar sem hętt er aš framleiša.
Ķ nśgildandi lögum er ašeins unnt aš krefjast afhendingar aš nżju žegar um er aš ręša
hluti sem tilgreindir eru eftir tegund, sbr. 42. og 43. gr. Ķ frumvarpinu er ekki geršur
greinarmunur į kaupum um einstaklega įkvešinn hlut og hluti įkvešna eftir tegund. Ķ 3.
mįlsl. 2. mgr. 34. gr. frumvarpsins er žó aš finna undantekningu frį žessu, en žar er gert rįš
fyrir žvķ aš ekki sé unnt aš krefjast afhendingar aš nżju aš žvķ er varšar einstaklega
įkvešinn hlut sem er žannig, ž.e. hefur slķka eiginleika aš ekki er meš sanngirni unnt aš
krefjast žess śt frį vęntingum ašila aš hann verši bęttur meš öšrum hlut. Žetta įkvęši mun
helst hafa žżšingu žegar keyptir eru gamlir hlutir, en žeir eru oft žannig aš ekki er aušvelt
aš bęta žį meš öšrum hlut. Sem dęmi um žetta mį nefna hest sem ętlašur er til įkvešinnar
notkunar. Hér mundi žaš aš jafnaši vera forsenda ašila aš ašeins vęri afhentur hestur sem
gęti fullnęgt tilgreindum žörfum. Įkvęši žetta gęti einnig įtt viš um sölu gamalla bifreiša.
Aš jafnaši er ekki unnt aš krefjast afhendingar annarrar gamallar bifreišar meš hlišstęšum
eiginleikum. Hins vegar į annaš viš um nżja stašlaša hluti sem mikiš er framleitt af.
Ķ 2. mgr. 34. gr. er ekki tekin afstaša til žess hver skuli bera kostnaš af afhendingu nżrra
hluta. Hins vegar er hér gert rįš fyrir žvķ aš seljandi beri žennan kostnaš. Žaš er forsenda
afhendingarinnar aš kaupandi skili gallaša hlutnum. Hér ber žó aš hafa ķ huga 64.66. gr.
frumvarpsins. Ekki er heldur tekin afstaša til žess hver beri įhęttuna af žvķ aš hlutur farist
af tilviljun viš sendingu nżs hlutar. Aš žvķ er varšar seinni afhendinguna gildir 13. gr. beint.
Hins vegar eru rök til žess aš seljandi sem hefur vanefnt kaupsamninginn beri įhęttuna af
žvķ aš gamli hluturinn, sem skilaš er til hans, farist af hendingu.
Ķ 3. mgr. 34. gr. er fjallaš um bótarétt kaupanda ef seljandi fullnęgir ekki skyldum sķnum
skv. 1. og 2. mgr. Um er aš ręša skašabętur fyrir ešlileg śtgjöld viš aš fį bętt śr galla. Hér
er įtt viš kostnaš viš sjįlfar śrbęturnar og t.d. kostnaš viš flutninga sem reynst hafa
naušsynlegir. Hafi kaupandi lįtiš fara fram višgerš sem reynist óžarflega dżr, eša hśn
reynist óforsvaranleg, ber seljandi ekki įbyrgš į žeim kostnaši sem af žvķ leišir. Hann į
ašeins rétt į skašabótum sem geta svaraš til venjulegs kostnašar. Ķ žvķ sambandi ber einnig
aš hafa ķ huga aš kostnašur viš višgerš mį ekki fara fram śr žvķ sem telja mį ešlilegt mišaš
viš veršgildi hlutarins. Bótaskilyršin eru eingöngu žau aš seljandi hafi ekki fullnęgt žeim
skyldum sķnum aš bęta śr eša afhenda nżja hluti.
Um 35. gr.
Greinin svarar til 2. mįlsl. 52. gr. gildandi laga žar sem segir aš hafi kaupandi oršiš žess
var aš hlutnum er įfįtt, eša hann hefši įtt aš verša žess var og hann skżrir eigi seljanda frį,
svo sem fyrir er męlt ķ įkvęšinu, geti hann eigi sķšar boriš žaš fyrir sig aš hlutnum hafi
veriš įfįtt. Sambęrilegar reglur og fram koma ķ frumvarpsgreininni eru ķ 2. og 3. mgr. 46.
gr. SŽ-samningsins.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram aš kaupandinn veršur aš tilkynna um kröfu
sķna varšandi śrbętur eša afhendingu aš nżju, annašhvort samtķmis tilkynningu skv. 32. gr.
eša innan sanngjarns frests žar į eftir. Hér er žvķ um tvenns konar višmišunarmörk aš ręša.
Skilyršum 1. mgr. 35. gr. er ķ fyrsta lagi fullnęgt ef kaupandi tilkynnir um kröfu sķna um
śrbętur eša afhendingu aš nżju įsamt almennri tilkynningu skv. 32. gr.
Tilkynningarfresturinn er ķ žvķ tilviki innan hęfilegs tķma eftir aš kaupandi varš gallanna var eša hefši įtt aš verša žeirra var. Ķ annan staš fullnęgir kaupandi skilyršum 1. mgr. 35.
gr. ef hann tilkynnir innan sanngjarns frests eftir aš fresti lauk skv. 32. gr. Hér er žvķ um
aš ręša višbótarfrest sem byrjar aš lķša eftir aš tilkynningarfrestur skv. 32. gr. rann śt.
Rétt eins og varšandi tilkynningu skv. 32. gr. er žaš seljandinn sem ber įhęttuna af žvķ
aš tilkynningin komi ekki fram, sbr. 82. gr.
Meta veršur śt frį ašstęšum ķ hverju tilviki hvaš telst innan sanngjarns frests ķ
skilningi įkvęšisins, sbr. og athugasemdir viš 1. mgr. 32. gr. Til žess er žó aš lķta aš žaš eru
nokkuš ašrar įstęšur sem réttlęta višbótarfrestinn ķ 1. mgr. 35. gr. en frestinn skv. 32. gr.
og žvķ žarf hann ekki naušsynlega aš vera jafnlangur og frestur skv. 32. gr. Tilgangur
višbótarfrestsins er sį aš veita kaupanda įkvešiš svigrśm til aš meta hvers konar
vanefndaśrręši heppilegast er fyrir hann aš bera fyrir sig. Višbótarfresturinn er viš žaš
mišašur aš tilkynning skv. 32. gr. hafi žegar veriš send og žess vegna į višbótarfresturinn
ekki aš vera allt of langur. Į hinn bóginn veršur aš hafa ķ huga aš seljandinn hefur žegar
fengiš tilkynningu skv. 32. gr. og mį hann žvķ af žeim sökum bśast viš žvķ aš
vanefndakröfur geti komiš fram.
Annar mįlslišur 1. mgr. er oršašur į svipašan hįtt og 33. gr. og vķsast til žess sem segir
um vķtavert gįleysi og heišarleika og góša trś ķ skżringum viš žį grein.
Įkvęši 2. mgr. 35. gr. į einungis viš um neytendakaup og žvķ veršur beitt žegar seljandi
hefur samiš viš annan mann um aš bęta śr galla į söluhlut. Įkvęšiš svarar til 2. mįlsl. 3.
mgr. 32. gr. og vķsast um skżringar til athugasemda viš žį grein.
Um 36. gr.
Ķ gildandi lögum er fjallaš um heimildir seljanda til śrbóta ķ 49. gr., en žar segir aš bjóšist
seljandi til aš bęta śr göllum sem eru į seldum hlut, eša lįta annan hlut ógallašan koma ķ
hans staš, verši kaupandinn aš sętta sig viš žaš ef žaš veršur gert įšur en frestur sį er śti
sem hann var skyldur til aš bķša afhendingar, sbr. 21. gr., enda sé žaš augljóst aš hann hafi
engan kostnaš eša óhagręši af žessu. Frumvarpsgreinin fjallar um svipaš efni og svarar til
48. gr. SŽ-samningsins.
Įkvęši 36. gr. kvešur į um rétt seljanda til žess aš bęta śr galla į söluhlut eša afhenda
ašra hluti ķ staš žess gallaša. Žetta įkvęši įsamt įkvęšinu ķ 34. gr. gerir žau śrręši aš bęta
śr söluhlut eša afhenda hlut į nż aš sérstöku śrręši, sem bęši seljandi og kaupandi eiga rétt
į aš grķpa til.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram meginreglan um rétt seljanda til žess aš bęta
śr galla eša afhenda annan hlut. Skilyrši žessa réttar er ķ fyrsta lagi žaš aš žetta sé gert į
kostnaš seljanda. Ķ žvķ felst aš seljandinn į aš bera allan kostnaš sem śrbętur hafa ķ för meš
sér, ž.m.t. flutningskostnaš, sbr. og athugasemdir viš 1. mgr. 34. gr. Žessi regla er einnig ķ
samręmi viš 3. gr. (2) ķ tilskipun 99/44/EB en žar er kvešiš į um rétt neytanda til aš fį vöru
skipt eša bętt śr galla honum aš kostnašarlausu. Śtgjöld vegna naušsynlegrar leigu į öšrum
hlutum, mešan hiš selda er ķ višgerš, falla einnig hér undir. Hins vegar fellur ekki sį
kostnašur eša śtgjöld undir įkvęšiš sem kann aš leiša af žvķ aš kaupandi veršur fyrir
framleišslutjóni eša hann missir af samningi viš žrišja mann. Ķ žessum tilvikum yrši
kaupandi aš sękja skašabętur eftir įkvęšum 40. gr. Žegar afhending aš nżju į sér staš ber
seljanda aš bęta kostnaš, sem er žvķ samfara aš śtvega žarf ašra hluti ef seljandi hyggst
afhenda žį ķ staš žeirra sem afhentir voru ķ upphafi.
Ķ öšru lagi er žaš skilyrši aš śrbętur geti įtt sér staš įn žess aš kaupandi bķši verulegt
óhagręši af. Slķkt óhagręši getur m.a. lżst sér ķ žvķ aš kaupandinn geti ekki įn söluhlutar veriš mešan śrbętur eiga sér staš og žess er ekki sanngjarn kostur aš śtvega annan hlut į
mešan. Žetta getur t.d. įtt viš žegar gallinn snżst um öryggisatriši, t.d. ef öryggisgrind viš
stiga eša op reynist gölluš. Einnig getur veriš aš hiš verulega óhagręši lżsi sér ķ žvķ aš
framleišsluröskun verši hjį kaupanda, t.d. ef śrbętur seljanda mundu leiša til žess aš
framleišslu seinkar eša hśn stöšvast, eša kaupandi missir af mikilvęgum samningum viš
žrišja mann. Eins getur hugsast aš śrbętur taki svo langan tķma aš žaš fari fram śr žvķ sem
teldist verulegur drįttur į afhendingu söluhlutar. Kaupandinn getur einnig hafnaš śrbótum
ef žaš er fyrir fram augljóst aš tilraun til śrbóta er dęmd til žess aš mistakast.
Žótt seljandinn hafi įšur bętt śr göllum į söluhlut veitir žaš ekki kaupandanum heimild
til žess aš hafna śrbótum af hįlfu seljanda į göllum sem sķšar koma ķ ljós. Ef hins vegar um
mjög mörg tilvik er aš ręša žar sem śrbętur hafa veriš naušsynlegar getur óhagręši
kaupandans į heildina litiš veriš svo mikiš aš hann hafi réttmęta įstęšu til aš hafna
śrbótum.
Žrišja skilyršiš fyrir beitingu įkvęšisins er žaš aš kaupandi eigi ekki į hęttu aš fį ekki
bętt śtgjöld sķn hjį seljandanum. Reynt getur į žetta skilyrši žegar kaupandi žarf aš leggja
śt fjįrmuni vegna fyrirhugašra śrbóta eša nżrrar afhendingar. Įkvęšiš felur ekki ķ sér aš
kaupandinn geti neitaš aš leggja śt fyrir įkvešnum śtgjöldum nema žau séu veruleg. Žaš
gildir hér eins og varšandi 34. gr. aš į kaupandanum hvķlir įkvešin skylda til aš veita
seljanda ašstoš, en ķ žvķ getur m.a. falist aš hann verši aš leggja śt fjįrmuni. Ef hann į t.d.
aš sjį um aš senda hlutinn til seljanda til višgeršar getur žaš oft žvķ ašeins gerst aš
kaupandinn leggi śt fyrir flutningskostnaši. Einnig getur veriš aš kaupandinn verši aš leigja
annan hlut mešan söluhlutur er til višgeršar og veršur kaupandinn žį aš leggja śt fyrir
leigukostnaši. Enn eitt dęmi um žessar skyldur mį nefna žaš žegar kaupandi veršur aš žola
óhagręšiš af žvķ aš seljandi taki gallaša uppžvottavél og fari meš hana į višgeršarverkstęši
sitt og setji hana sķšan upp aftur hjį kaupanda aš višgerš lokinni. Žegar um er aš ręša minni
hluti, svo sem myndavélar, rakvélar, skó o.fl., veršur kaupandi samkvęmt žessu aš fęra
hlutina į verkstęši seljanda ef seljandi krefst žess.
Viš mat į žvķ skilyrši, sem hér um ręšir, ž.e. įhęttu kaupanda af žvķ aš fį ekki bętt
śtgjöld sķn hjį seljanda, veršur m.a. aš lķta til fjarlęgšar milli ašila, tegundar hlutarins og
žyngdar hans og žess kostnašar, sem um er aš ręša.
Ef fullnęgt er skilyršum skv. 1. mgr. 36. gr. getur seljandinn vališ um hvort hann bętir
śr galla, t.d. meš višgerš, eša afhendir annan hlut ógallašan ķ staš söluhlutar. Kaupandinn
getur žvķ ekki mótmęlt śrbótum og krafist afhendingar aš nżju ķ žeirra staš, nema žvķ ašeins
aš śrbętur hafi verulegt óhagręši ķ för meš sér fyrir hann.
Sambęrilegt įkvęši og 2. mgr. 36. gr. er ķ 2. og 3. mgr. 48. gr. SŽ-samningsins. Ķ
įkvęšinu felst aš spyrji seljandi kaupanda hvort hann samžykki śrbętur eša afhendingu aš
nżju veršur kaupandinn aš taka afstöšu til slķkrar fyrirspurnar. Sama gildir ef seljandinn
skżrir kaupanda frį aš hann vilji bęta śr eša afhenda aš nżju. Žaš er skilyrši aš seljandinn
tilgreini žann tķma žegar śrbętur eša afhending aš nżju eiga aš fara fram og aš hann geti
lokiš ašgeršum sķnum į žeim tķma sem hann hefur tiltekiš. Svari kaupandinn ekki seljanda
įšur en hęfilegur tķmi er lišinn frį žvķ aš hann fékk slķka vitneskju getur seljandi gert
naušsynlegar rįšstafanir innan žess tķma sem nefndur var.
Įkvęšiš er oršaš meš svipušum hętti og 24. gr. frumvarpsins og žaš ber aš skilja į sama
hįtt, sbr. og athugasemdir viš žį grein.
Ķ 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar er um žaš tilvik fjallaš žegar kaupandinn hefur sjįlfur
reynt aš fį bętt śr galla įn žess aš gefa seljandanum tękifęri til žess aš nżta rétt sinn skv. 1. mgr.Žaš er grundvallaratriši ķ žessu sambandi aš komist kaupandinn aš žvķ aš söluhlutur
sé haldinn galla veršur hann aš tilkynna seljandanum um žaš og gefa honum fęri į aš bęta
śr eša afhenda annan hlut. Seljandinn getur sjįlfur haft af žvķ hagsmuni aš bęta śr eša
afhenda annan hlut ķ žvķ skyni aš komast hjį eša takmarka skašabótakröfu kaupandans. Ef
kaupandinn bętir sjįlfur śr įn žess aš taka tillit til žessa réttar seljanda getur komiš til greina
aš lękka skašabótakröfu hans į žeirri forsendu aš hann hafi ekki takmarkaš tjón sitt eins og
fyrir er męlt ķ 70. gr. frumvarpsins.
Ķ vissum tilvikum getur veriš ósanngjarnt aš ętlast til žess aš kaupandinn bķši eftir žvķ
aš seljandinn bęti śr galla eša afhendi nżjan hlut og er įkvęši 3. mgr. viš žetta mišaš. Žaš
getur veriš naušsynlegt aš bęta fljótt śr, en erfitt getur reynist aš nį ķ seljandann į žeim staš
og tķma sem mįli skiptir. Ef um kaup į bķl er aš ręša getur žaš komiš fyrir aš kaupandinn
sé aš aka bķlnum ķ śtlöndum žegar gallinn kemur ķ ljós og naušsynlegt sé aš gera viš bķlinn
til žess aš feršinni megi halda įfram. Sama er ef keyptur er bįtur sem reynist lekur ķ fyrstu
siglingu. Hér er réttlętanlegt aš lįta gera viš lekann į fyrsta staš žar sem žaš er unnt.
Seljandinn getur ekki ķ tilvikum sem žessum krafist žess aš kaupandinn bķši eftir śrbótum
hans eša afhendingu aš nżju af hans hįlfu. Žessa nišurstöšu mį ķ sjįlfu sér einnig leiša af
žvķ skilyrši 1. mgr. aš śrbętur eša afhending aš nżju geti fariš fram įn verulegs óhagręšis
fyrir kaupanda. Įkvęši 3. mgr. žjónar žeim tilgangi aš taka af öll tvķmęli ķ tilvikum žar
sem oft er um vafa aš ręša ķ framkvęmd.
Ķ įkvęšinu er ekki fjallaš um skašabętur vegna kostnašar kaupanda af śrbótum. Įlitaefni
um skašabętur af hįlfu kaupanda veršur žvķ aš leysa į grundvelli almennu reglunnar ķ 40.
gr., sbr. 70. gr. frumvarpsins, žó žannig aš seljandi getur ekki krafist lękkunar bótanna skv.
70. gr. ef žaš var ósanngjarnt aš krefjast žess aš kaupandi biši eftir žvķ aš seljandi bętti śr
göllunum.
Um 37. gr.
Ķ gildandi lögum er ekki sambęrilegt įkvęši og frumvarpsgrein žessi, en 1. mgr. 42. gr.,
1. mgr. 43. gr. og 49. gr. mį tślka į žann veg aš žęr leiši til svipašrar nišurstöšu og hśn.
Greinin į sér ekki nįkvęma fyrirmynd ķ SŽ-samningnum en svipašar reglur og fram koma
ķ greininni mį leiša af įkvęšum 49.50. gr. hans.
Ķ frumvarpsgreininni ręšir um heimildir kaupanda žegar ekki er bętt śr galla meš
śrbótum eša afhendingu aš nżju innan hęfilegs tķma frį žvķ aš kaupandi kvartaši yfir galla.
Greinin felur ekki ķ sér tęmandi upptalningu į afleišingum žess aš ekki er oršiš viš kröfu
um aš gera viš gallašan söluhlut eša afhenda annan. Kaupandi getur žvķ óhįš greininni
krafist skašabóta skv. 1. mgr. 30. gr. Enn fremur er ķ 38. gr. fjallaš um almenn skilyrši žess
aš unnt sé aš krefjast afslįttar og ķ 39. gr. um skilyrši žess aš unnt sé aš krefjast riftunar. Žau
įkvęši gilda jafnframt įkvęšum 37. gr. Žżšing greinarinnar er umfram allt aš taka afstöšu
til sambandsins į milli reglnanna um śrbętur og afhendingu aš nżju annars vegar og
reglnanna um rétt til aš krefjast afslįttar eša riftunar hins vegar.
Skilyrši fyrir beitingu 1. mgr. 37. gr. eru žau aš śrbętur eša afhending aš nżju hafi ekki
komi til įlita, eša ekki hafi oršiš af žeim innan hęfilegs tķma. Śrręšin hafa ķ fyrsta lagi ekki
komiš til įlita ef hvorki eru fyrir hendi skilyrši 34. eša 36. gr. og ķ öšru lagi į hiš sama viš
ef hvorki kaupandi né seljandi óska eftir žvķ aš beita žessum réttindum sķnum. Sķšara
skilyršiš, aš ekki hafi oršiš af śrbótum eša afhendingu aš nżju innan hęfilegs tķma, tekur
einkum til žeirra tilvika žar sem kaupandi hefur krafist śrbóta eša afhendingar aš nżju, en
seljandi gerir annašhvort misheppnaša tilraun til aš fullnęgja kröfunni eša alls ekki neitt. Ķ įkvęšinu kemur einnig fram aš kaupandi žarf ekki aš bķša von śr viti eftir śrbótum eša
afhendingu aš nżju heldur ašeins ķ hęfilegan tķma. Hvaš telst hęfilegur tķmi veršur aš meta
meš hlišsjón af žvķ hvers konar kaup var um aš ręša og tegund gallanna. Seljandi hefur
samkvęmt žessu vissan tķma til aš undirbśa og framkvęma śrbętur eša afhendingu aš nżju.
Žaš leišir enn fremur af žessu aš kaupandi getur krafist afslįttar eša rift kaupunum, jafnvel
žótt fyrir liggi aš bęta eigi śr göllum į söluhlut eša afhenda annan hlut ef žaš tekur of
langan tķma samkvęmt žeirri višmišun sem fram kemur ķ įkvęšinu.
Afleišing žess aš ekki er bętt śr eša annar hlutur afhentur žegar skilyrši greinarinnar eru
fyrir hendi er sś aš kaupandi getur krafist afslįttar eša rift kaupunum. Eins og įšur segir er
žaš žó forsenda aš skilyršum 38. eša 39. gr. sé fullnęgt. Žetta žżšir aš skilyrši afslįttar eru
oftast fyrir hendi žar sem unnt er aš krefjast hans į hlutlęgum forsendum. Žó veršur aš gera
žann fyrirvara aš gallinn hafi ķ raun valdiš veršrżrnun hlutarins. Ef um er aš ręša riftun eru
ašstęšur nokkuš öšruvķsi žvķ aš skilyrši riftunar eru žau aš gallinn sé verulegur. Hafi
kaupandi krafist śrbóta vegna smįvęgilegra galla, eins og oft er raunin, er ekki unnt aš
krefjast riftunar žó aš seljandinn sinni ekki slķkri kröfu. Hins vegar getur veriš aš
endurteknar višgeršir į söluhlut, sem ekki bera įrangur, geti ķ raun bent til žess aš galli sé
ekki svo óverulegur sem seljandi vill vera lįta. Svo sem įšur er getiš getur kaupandi įvallt
krafist skašabóta aš svo miklu leyti sem tjón hans er ekki aš fullu bętt meš afslęttinum, aš
žvķ tilskildu aš skilyršum 40. gr. sé fullnęgt. Ķ žvķ tilviki getur kaupandi einnig krafist
skašabóta vegna śtgjalda sem hann hefur oršiš fyrir vegna įrangurslausra tilrauna viš aš fį
śrbętur eša ašra hluti afhenta.
Samkvęmt sķšari mįlsliš 1. mgr. į fyrri mįlslišur ekki viš ef kaupandi hefur hafnaš
śrbótum sem hann var skyldur til aš žiggja. Skilyrši fyrir žessu eru žau aš seljandi hafi
óskaš eftir žvķ aš fį aš laga söluhlut og aš skilyršum 36. gr. hafi aš öšru leyti veriš fullnęgt.
Ef kaupandi neitar beišni seljanda žrįtt fyrir žetta getur hann hvorki rift kaupum né krafist
afslįttar, jafnvel žótt skilyršum 38. eša 39. gr. hafi veriš fullnęgt. Žessi takmörkun kann aš
viršast ósanngjörn, en į hinn bóginn er augljóst aš žegar skilyrši 36. gr. eru fyrir hendi hefur
kaupandi möguleika į žvķ aš fį ógallašan hlut, en žeim möguleika hefur hann hins vegar
hafnaš. Viš žęr ašstęšur er ekki ešlilegt aš hann haldi rétti sķnum til aš krefjast afslįttar eša
riftunar. Hér ber žó aš taka fram aš kaupandi missir ekki rétt sinn til skašabóta žótt hann
hafni śrbótum eša afhendingu aš nżju viš žessar ašstęšur. Hins vegar kunna aš vera skilyrši
til aš lękka bótakröfu hans meš hlišsjón af reglu 70. gr.
Ķ įkvęši 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar felst sérregla sem varšar sölu notašra hluta į
uppboši. Rökin fyrir henni eru žau aš hér er um aš ręša sérstaka ašferš viš sölu žar sem
hlutur er venjulega seldur ķ žvķ įstandi sem hann er og kaupandi įkvešur sjįlfur aš nokkru
endurgjaldiš fyrir hlutinn.
Um 38. gr.
Įkvęšiš svarar til 50. gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi lögum eru sambęrileg įkvęši ķ 1.
mgr. 42. gr. og 1. mgr. 43. gr. Žótt oršalag og framsetning frumvarpsgreinarinnar sé meš
nokkuš öšrum hętti en ķ gildandi lögum hefur žaš ekki efnisbreytingar ķ för meš sér.
Ķ frumvarpsgreininni eru engar takmarkanir į réttinum til žess aš krefjast afslįttar aš öšru
leyti en žvķ aš galli žarf aš vera til stašar. Meginsjónarmišiš, sem liggur til grundvallar
įkvęšinu, er aš kaupandinn į ekki aš greiša fyrir meira en hann hefur fengiš. Um galla er
rętt ķ 17.21. gr. og um réttarįgalla ķ 41. gr. Žess er ekki krafist samkvęmt įkvęšinu aš galli
sé verulegur og įkvęšiš getur įtt viš žegar um leyndan galla er aš ręša.
Eins og fram kemur ķ athugasemdum viš 37. gr. felst žżšing hennar fyrst og fremst ķ žvķ
aš hśn tekur afstöšu til sambandsins milli reglnanna um śrbętur og afhendingu aš nżju
annars vegar og reglnanna um rétt til žess aš krefjast afslįttar eša riftunar hins vegar. Af žvķ
leišir aš innan žeirra marka, sem 37. gr. setur, getur kaupandi į grundvelli 38. gr. krafist
afslįttar į hlutlęgum grunni og óhįš žvķ hver orsök gallans er. Žaš er ekki skilyrši aš
kaupandi komi fram meš sérstaka tilkynningu varšandi afslįttarkröfuna, en krafan er žó hįš
žvķ aš sett sé fram hlutlaus tilkynning skv. 32. gr. frumvarpsins, sbr. einnig 33. gr., 1. mgr.
41. gr. og 91. gr.
Eins og ķ gildandi kaupalögum veitir frumvarpsgreinin heimild til žess aš krefjast afslįttar
af kaupveršinu. Hlutfalliš milli hins lękkaša veršs (afslįttarveršsins) og kaupveršsins skal
vera hiš sama og hlutfalliš milli veršmętis hlutarins ķ göllušu og umsömdu įstandi. Ef
kaupandinn hefur keypt hlutinn undir markašsverši veršur afslįtturinn lęgri en sem nemur
veršmętisrżrnun hlutarins, žvķ aš hann reiknast ekki af markašsviršinu heldur śt frį
umsömdu kaupverši. Į sama hįtt veršur afslįtturinn hęrri en sem nemur veršmętisrżrnunni
ef kaupandinn hefur keypt hlutinn yfir markašsverši.
Žegar um er aš ręša hluti sem ekki eru ętlašir til įframhaldandi sölu heldur fyrst og
fremst til eigin nota kaupanda getur veriš erfitt aš stašreyna įkvešiš markašsverš. Veršur
śtreikningur afslįttar žį nokkuš aš įlitum, m.a. meš hlišsjón af žżšingu gallans fyrir
kaupanda. Žegar seljandinn hefur ekki gefiš kaupandanum réttar upplżsingar um eiginleika
söluhlutar, sbr. 18. gr., getur einnig veriš naušsynlegt aš įkvarša afslįtt aš įlitum.
Ķ gildandi lögum eru ekki afdrįttarlaus įkvęši um hvaša tķmamark skal leggja til
grundvallar viš įkvöršun į veršmęti hlutarins. Samkvęmt frumvarpinu er žaš
afhendingartķminn sem miša skal viš, ž.e. hinn raunverulegi afhendingartķmi, en ekki
umsaminn afhendingartķmi ef hann er ekki sį sami.
Afslįttarkrafa stendur ekki ķ vegi fyrir žvķ aš kaupandinn geti einnig krafist skašabóta.
En žżšingarmikiš er ķ žvķ sambandi aš hafa ķ huga aš kaupandinn getur ekki fengiš
skašabętur fyrir žann hluta tjóns sem afslįtturinn bętir.
Um 39. gr.
Reglur um riftun vegna galla eru ķ 1. mgr. 42. gr. og 1. og 2. mgr. 43. gr. gildandi
kaupalaga. Sambęrilegar reglur og fram koma ķ frumvarpsgreininni eru ķ 49. gr. SŽ-
samningsins. Ķ 25.26. gr. frumvarpsins eru reglur um riftun kaupanda vegna greišsludrįttar
af hįlfu seljanda og ķ 54. og 55. gr. eru įkvęši um rétt seljanda til riftunar žegar kaupandi
greišir ekki eša ljęr ekki atbeina sinn til kaupanna. Ķ 2. mgr. 34. gr. er fjallaš um skilyrši
fyrir žvķ aš kaupandi geti krafist śrbóta og nżrrar afhendingar. Skilyrši riftunar žegar
afhenda į hiš selda ķ įföngum koma fram ķ 44. og 62. gr. og ķ 64.66. gr. eru reglur um
réttarįhrif riftunar og kröfu um skil hlutar ķ svipušu įstandi o.fl.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram meginskilyrši riftunar. Framsetningin er sś
sama og ķ įkvęšum frumvarpsins um riftun vegna greišsludrįttar og afhendingu aš nżju
vegna galla, sbr. 1. mgr. 25. gr. og 2. mgr. 34. gr., og ber aš tślka meš sama hętti. Vķsast žvķ
til skżringa ķ athugasemdum viš žęr greinar.
Įkvöršun žess hvort um verulegan galla er aš ręša eša ekki veršur aš byggjast į įkvešnu
heildarmati žar sem m.a. veršur aš lķta til žess hvort unnt er aš bęta śr gallanum eša ekki.
Hér ber einnig aš lķta til žess tķma og óhagręšis sem kaupandi hefur af śrbótum. Ef seljandi
vanrękir śrbętur, eša ekki tekst aš bęta śr söluhlut, hefur žaš žżšingu fyrir heildarmatiš.
Į žaš einkum viš žegar um er aš ręša hluti sem sérstaklega eru bśnir til eša śtvegašir kaupanda. Žar sem seljandinn hefur ķ slķkum kaupum sérstaka hagsmuni af žvķ aš kaupandinn
veiti söluhlut vištöku veršur mat ķ žeim efnum hvort um verulegan galla er aš ręša heldur
strangara ķ žessum kaupum en ella. Hugtakiš veruleg vanefnd er skilgreint ķ 94. gr. aš žvķ
er varšar alžjóšleg kaup og ķ 25. gr. SŽ-samningsins. Tślkun žeirra įkvęša getur haft
žżšingu viš tślkun 39. gr.
Ef um er aš ręša galla samhliša greišsludrętti veršur aš lķta til žeirra heildarįhrifa sem
slķkt hefur fyrir kaupandann žegar metiš er hvort skilyrši riftunar eru fyrir hendi eša ekki.
Ef hiš selda er samsett śr mörgum einingum ręšst žżšing gallans eša gallanna af heildarmati
į žvķ hvaša žżšingu afhending hinna göllušu vara hafši į kaupin ķ heild sinni.
Almennt skiptir ekki mįli ķ tengslum viš riftunarréttinn hver er orsök gallans eša žess aš
śrbętur takast ekki eša eru ekki geršar. Žvķ geta vanefndir oft veriš verulegar žótt žęr sé aš
rekja til atvika sem seljandi fékk engu rįšiš um.
Ķ 2. mgr. er sérstök regla um tilkynningar vegna riftunar. Riftun er aš jafnaši svo
afdrifarķkt vanefndaśrręši aš sanngjarnt er aš męla fyrir um sérstaka riftunartilkynningu til
višbótar hinni hlutlausu tilkynningu skv. 32. gr. Į žetta ķ sjįlfu sér einnig viš ķ
neytendakaupum. Žar veršur žó śt frį sanngirnissjónarmišum aš beita reglunni meš
įkvešinni varśš.
Žaš er meginregla aš upphafstķma tilkynningarfrests veršur aš miša viš žaš tķmamark
žegar kaupandinn fékk eša mįtti fį vitneskju um gallann. En hafi kaupandinn veitt įkvešinn
frest til śrbóta ķ tengslum viš kröfu eša tilkynningu skv. 34. eša 35. gr., eša hafi seljandinn
tilgreint įkvešinn tķma til śrbóta ķ samęmi viš 2. mgr. 36. gr., eru žaš lok žess tķmamarks
sem śrslitum rįša.
Hvaš telst hęfilegur tķmi til tilkynningar veršur sem endranęr aš meta meš hlišsjón af
ašstęšum, sjį t.d. athugasemdir viš 29. gr. frumvarpsins. Įkvęši 2. mįlsl. 2. mgr. er oršaš
meš svipušum hętti og 33. gr. og 2. mgr. 35. gr. og ber aš tślka į sama hįtt.
Um 40. gr.
Ķ SŽ-samningnum eru reglurnar um skašabętur vegna galla ķ 79. gr., sbr. b-liš 1. mgr. og
2. mgr. 45. gr. Ķ gildandi lögum um lausafjįrkaup eru reglur um sama efni ķ 2. mgr. 42. gr.
og 3. mgr. 43. gr. Reglurnar um galla gilda einnig um ašra įgalla į efndum af hįlfu seljanda, svo langt sem
žeir nį, sbr. 2. mgr. 30. gr. Sem dęmi um slķkt mį nefna skyldu til aš senda vörusendingu,
tryggja hana eša merkja, sbr. 8. gr., eša aš śtbśa naušsynleg skjöl varšandi hlut, sbr. 95. gr.
Forsenda žess aš galli geti haft žżšingu ķ sambandi viš grein žessa er sś aš gallinn sé ekki
kaupanda aš kenna eša hann stafi af atvikum, sem varša kaupanda, sbr. 1. mgr. 30. gr.
Įkvęšin ķ 40. gr. gilda į sama hįtt žegar hiš selda er ašeins gallaš aš hluta til, sbr. 2. mgr.
43. gr., eša žegar ašeins hluti hins selda er afhentur, sbr. 44. gr. Įkvęši 41. gr. gilda um
réttarįgalla. Įkvęši 40. gr. gilda ašeins um skašabótaįbyrgšina, en ķ 66.70. gr. eru įkvęši
um fjįrhęš og umfang bótanna.
Eins og fram kemur ķ almennum athugasemdum eru reglurnar um skašabótaįbyrgš
seljanda vegna galla mismunandi eftir žvķ hvers ešlis tjóniš er. Ķ žvķ felst aš seljandinn ber
svokallaša stjórnunarįbyrgš vegna beins tjóns (1. mgr.) og sakarįbyrgš vegna óbeins tjóns
(2., sbr. 3. mgr.). Ķ žessu felst m.a. aš ekki er um neinar sérreglur aš ręša ķ pöntunarkaupum
og tegundarįkvešnum kaupum. Žį žykir ekki heldur įstęša til žess aš hafa sérstaka reglu
um skašabótaįbyrgš vegna brota į upplżsingaskyldu. Sama gildir um mistök eša vanrękslu
ķ sambandi viš śrbętur, sbr. žó 3. mgr. 34. gr.
Ķ 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram almenna reglan um stjórnunarįbyrgš.Skilyrši žess aš seljandi losni śr įbyrgš eru žau sömu og skv. 27. gr. Įkvęšiš felur einnig
ķ sér almenna tilvķsun til annarra fyrirmęla ķ 27. og 28. gr. Ķ žvķ felst m.a. aš seljandinn ber
įbyrgš į žrišja manni, sem hann hefur fališ žaš verkefni aš efna kaupin (2. mgr. 27. gr.);
aš undanžįga frį įbyrgš gildir ašeins mešan hindrun varir (3. mgr. 27. gr.) og aš į
seljandanum hvķlir upplżsingaskylda gagnvart kaupanda um žęr hindranir sem standa ķ vegi
fyrir efndum (28. gr.). Vķsast um skżringar til athugasemda viš žessar greinar.
Eins og įšur segir eru skilyrši žess aš seljandinn geti losnaš śr įbyrgš žau sömu og skv.
27. gr. Svo sem rętt er um ķ athugasemdum viš 27. gr. verša fjögur skilyrši aš vera fyrir
hendi til aš seljandi geti losnaš undan skašabótaįbyrgš. Ķ fyrsta lagi žarf aš vera fyrir hendi
hindrun sem veldur gallanum og stendur ķ vegi fyrir umsömdum efndum. Ķ öšru lagi žarf
hindrunin aš vera seljandanum ofviša. Ķ žrišja lagi žarf hindrunin aš vera žess ešlis aš ekki
sé meš sanngirni unnt aš ętlast til žess aš seljandinn hafi haft hana ķ huga viš
samningsgeršina. Ķ fjórša lagi er žaš skilyrši aš ekki sé unnt aš ętlast til žess aš seljandinn
geti komist hjį eša sigrast į hindruninni.
Įkvęšiš męlir fyrir um žaš hvernig meš skal fara žegar ķ ljós kemur aš söluhlutur, sem
afhentur hefur veriš, er gallašur. Ef žannig stendur hins vegar į aš afhending dregst vegna
žess aš seljandinn kemst į sķšustu stundu aš raun um galla sem hann žarf aš bęta śr eru žaš
ķ sjįlfu sér reglurnar um skašabętur vegna greišsludrįttar sem viš eiga. En vegna žess
hversu reglurnar um skašabętur vegna galla annars vegar og greišsludrįttar hins vegar eru
lķkar hefur ašgreining žar į milli ekki raunhęfa žżšingu.
Žaš nęgir ekki til įbyrgšarleysis samkvęmt įkvęšinu žótt ekki sé unnt aš bęta śr
gallanum. Žess er krafist aš gallann megi rekja til hindrunar sem er seljandanum ofviša, ž.e.
hann fęr ekki viš hana rįšiš. Ef hindrunina mį rekja til eigin starfsemi seljanda, eša hafi
hindrunin tengsl viš žį starfsemi, mį yfirleitt lķta svo į aš seljandi beri įbyrgš į henni. Ķ
sumum tilvikum mį žó lķta öšru vķsi į žetta, t.d. ef um bruna er aš ręša ķ fyrirtęki seljanda,
sem hann ber ekki įbyrgš į. Sama gildir um sprengingar, verkföll og annaš slķkt sem hann
telst engu geta rįšiš um.
Įbyrgš seljanda į söluhlut sem afhentur hefur veriš er įvallt fyrir hendi žegar gallinn var
sjįanlegur viš afhendingu, įn tillits til žess hver var orsök gallans. Hugsanlegt er žó aš gera
vissar undantekningar frį žessu ef galli kemur ekki fram į söluhlut fyrr en viš afhendinguna
eša rétt fyrir afhendingu. Orsök gallans hefur einungis žżšingu žegar um er aš ręša leyndan
galla. Um įbyrgšarleysi seljanda getur veriš aš ręša ef orsök gallans stafar af hindrun sem
er honum ofviša og ef hann getur ekki bętt śr honum, sbr. skilyrši 1. og 2. mgr. 27. gr. Ef
orsakir gallans liggja eša geta legiš hjį seljanda veršur hann ekki laus śr įbyrgš žótt honum
hafi reynst ókleift aš įtta sig į gallanum. Hann veršur einnig bótaskyldur ef unnt var aš
skipta į hinni göllušu vöru fyrir ógallaša og einnig ef unnt var aš laga gallann, en žaš var
ekki gert.
Į sérstök įlitaefni reynir žegar tegundarįkvešinn söluhlutur veršur af tilviljun fyrir tjóni
sem rekja mį til óyfirstķganlegrar hindrunar rétt fyrir afhendingu, t.d. ķ flutningi til
afhendingarstašar. Seljandinn getur žį stašiš frammi fyrir žeirri spurningu hvort hann eigi
aš afhenda gallašan hlut eša afhenda hiš umsamda of seint žar sem ekki reynist unnt aš
śtvega annan hlut gallalausan ķ staš söluhlutar. Ef seljandinn velur žann kostinn aš afhenda
ekki söluhlut getur hann komist hjį įbyrgš vegna óhjįkvęmilegrar seinkunar ef ekki er meš
sanngirni unnt aš ętlast til žess af honum aš hann hafi mįtt bśast viš žeim atburši sem
tjóninu olli, sbr. 27. gr. Ķ slķkum tilvikum er ekki um neina įbyrgš vegna galla aš ręša. Ef seljandinn į hinn bóginn velur žann kostinn aš afhenda hlutinn meš galla ber hann įbyrgš
į gallanum skv. 40. gr. ef unnt er aš śtvega annan hlut gallalausan. Žetta getur įtt viš žótt
afhending hafi fariš fram ķ samrįši viš kaupanda. En bęti seljandinn sķšar śr galla eša
afhendi annan hlut gallalausan mį vera aš unnt sé aš takmarka tjón kaupanda.
Viš sölu į hįlftegundarįkvešnum hlutum gilda sambęrilegar reglur og žegar um hrein
tegundarįkvešin kaup er aš ręša. Ķ slķkum tilvikum getur seljandinn komist hjį bótaįbyrgš
vegna tilviljunarkennds tjóns eša eyšileggingar į vörulager žeim žar sem söluhlut er aš
finna. Sem dęmi mį nefna tjón į innpökkušum ferskvörum sem gert er rįš fyrir aš sękja
skuli į lager seljandans sjįlfs. Tķmabundiš rafmagnsleysi, sem veršur į svęši seljanda
nóttina fyrir afhendingu, getur slökkt į kęlibśnaši seljanda og valdiš skemmdum eša
eyšileggingu į vörunni sem ekki kemur ķ ljós fyrr en eftir aš kaupandi hefur veitt žeim
vištöku. Hér gęti seljandinn komist hjį įbyrgš ef ekki var meš sanngirni unnt aš ętlast til
žess af honum aš hann višhefši öryggisrįšstafanir vegna slķkra atburša, t.d. meš žvķ aš hafa
vararafstöš eša annan įlķka varnarbśnaš.
Žegar um kaup į einstaklega įkvešnum hlut er aš ręša, t.d. viš kaup į mįlverki eša
tilteknum notušum bķl, į seljandinn žess ekki kost aš bęta śr galla meš öšrum söluhlut.
Möguleikar hans til žess aš komast hjį eša yfirvinna afleišingar efndahindrana eru žvķ miklu
takmarkašri en žegar um tegundarįkvešin kaup er aš ręša.
Leyndur galli, sem er til stašar viš samningsgerš, leišir ķ einstaklega įkvešnum kaupum
almennt til efndahindrana sem seljandinn fęr ekki rįšiš viš. Hér mį sem dęmi nefna žaš
tilvik žegar seljandi selur mįlverk sem er eftir annan mįlara en samningsašilar töldu, a.m.k.
ef gert er rįš fyrir žvķ aš seljandi hafi ekki įbyrgst höfund mįlverksins sérstaklega. Sama
į viš um stóšhest sem sķšar kemur ķ ljós aš er ófrjór.En hafi gallinn oršiš sżnilegur fyrir
afhendingu getur seljandinn oršiš įbyrgur ef hann įtti žess žį kost aš bęta śr gallanum. Ef
gallinn var sżnilegur viš kaupsamningsgerš getur žaš einnig haft žżšingu ķ žessu sambandi
hvort seljandinn sinnti upplżsingaskyldu sinni eša ekki.
Ef galli veršur į hlut hjį seljanda eftir aš samningur var geršur, en įšur en hlutur var
afhentur, er yfirleitt rétt aš gera rįš fyrir žvķ aš seljandinn fįi rįšiš viš gallann og orsök hans
hvort sem gallinn var sżnilegur eša ekki. Žetta getur žó ekki gilt ef galli veršur meš
einhverjum žeim hętti, sem seljandinn hafši ekki įhrif į, t.d. žegar um tilviljunarkennda ytri
įstęšu er aš ręša, svo sem eldingu.
Ķ pöntunarkaupum eru ašstęšur žannig aš hvorki söluhlutur né galli eru til stašar žegar
samningur er geršur. Žvķ er meginvišmišunin sś aš seljandinn beri įbyrgš į galla sem rekja
mį til handbragšs og efnis, mešan į gerš hlutar stendur hjį seljanda, hvort heldur sem um
hreinan framleišslugalla er aš ręša, hönnunargalla eša galla sem rekja mį til lélegrar
įętlunargeršar eša skorts į framleišslueftirliti. Žegar um er aš ręša ašra efnisgalla og žess
hįttar hefur žaš įhrif hvers ešlis efni er, hvernig žess er aflaš og hvaša eftirlitskerfi
seljandinn getur notaš og honum ber aš nota. Ekki er meš sanngirni unnt aš ętlast til žess
aš seljandinn beri, įn žess aš annaš og meira komi til, įbyrgš į galla ķ efni sem kaupandinn
hefur lagt til.
Viš sölu notašra hluta getur ķ reynd veriš erfitt aš stašreyna hvort orsök galla rśmist
innan žess sem seljandinn fęr rįšiš viš. Leyndir vankantar žurfa žar fyrir utan ķ slķkum
tilvikum ekki endilega aš teljast galli ķ kauparéttarlegum skilningi. Ef um kaup į nokkurra
įra gömlum bķl er aš ręša geta oft komiš ķ ljós vankantar sem hvorki seljanda né kaupanda
var kunnugt um viš kaupin. Ef vankantarnir eru ekki meiri en kaupandinn mįtti bśast viš
mišaš viš aldur bķlsins getur hann ekki boriš žį fyrir sig įn žess aš annaš og meira komi til. Ef unnt er aš telja vankanta til galla ręšur śrslitum hvort lķta megi svo į aš seljandinn hafi
getaš rįšiš viš orsakirnar eftir atvikum žannig aš uppgötva hefši mįtt gallana viš
reglubundiš eftirlit af hįlfu seljanda. Sem dęmi mį nefna žegar seljandinn eyšileggur
eitthvaš tiltekiš ķ söluhlutnum žegar hann er aš gera viš annaš ķ honum eša tjóni er valdiš
į annan žann mįta sem viš mįtti rįša mešan hlutur var į verkstęši eša lager seljanda.
Upplżsingar, sem seljandinn veitir um söluhlut, rśmast yfirleitt innan žess sem seljandinn
fęr rįšiš viš. Rangar upplżsingar um hlutinn leiša žvķ įvallt til įbyrgšar žótt žaš sé ķ sjįlfu
sér ókleift fyrir seljandann aš śtvega söluhlut meš žį eiginleika sem lżsingar höfšu veriš
gefnar um aš hann ętti aš hafa. Ef seljandinn hefur t.d. gefiš žęr upplżsingar aš mįlverk,
sem hann er aš selja, sé mįlaš af Jóhannesi Kjarval, en sķšar kemur ķ ljós aš mįlverkiš er
falsaš er seljandinn įbyrgš gagnvart kaupanda žótt hann hafi veriš ķ góšri trś.
Samkvęmt 2. mgr. 18. gr. getur einnig veriš um galla aš ręša žegar söluhlutur svarar
ekki til žeirra upplżsinga sem um hann hafa veriš gefnar af öšrum en seljandanum. Ef
upplżsingarnar eru gefnar fyrir hönd seljanda er um aš ręša atvik sem seljandinn fęr rįšiš
viš. Žegar um er aš ręša upplżsingar sem gefnar hafa veriš af hįlfu fyrri söluašila ręšst žaš
af mati ķ hverju tilviki fyrir sig hvort seljandinn veršur įbyrgur eša ekki. Ķ öšrum kaupum
en neytendakaupum gildir regla 2. mgr. 18. gr. ekki ef seljandinn hvorki vissi né mįtti vita
aš upplżsingarnar voru gefnar. Ķ žvķ tilviki er ekki um neinn galla aš ręša og ekki heldur
bótaįbyrgš.
Ef gallinn stafar frį žrišja manni, sem seljandi hefur fališ aš efna kaupin, gilda reglur 2.
mgr. 27. gr. Seljandinn ber žvķ įbyrgš į žessum ašilum meš sama hętti og endranęr, nema
žvķ ašeins aš undantekningarskilyršin frį įbyrgšarreglunum eigi einnig viš um žrišja mann.
Aš öšru leyti veršur hér lįtiš nęgja aš vķsa til athugasemda viš 2. mgr. 27. gr. um žetta
atriši.
Ķ 2. mgr. kemur fram sś regla aš stjórnunarįbyrgšin nęr ekki til óbeins tjóns. Įkvęšiš
er oršaš meš sama hętti og 4. mgr. 27. gr. og ber aš tślka žaš eins. Hugtakiš óbeint tjón er
skżrt ķ 2. mgr. 67. gr.
Ķ a-liš 3. mgr. felst aš seljandinn ber įbyrgš į bęši beinu og óbeinu tjóni ef galla eša tjón
mį rekja til mistaka hans eša vanrękslu. Įkvęšiš svarar til 5. mgr. 27. gr. og ber aš tślka
meš sama hętti.
Um gįleysi fyrir samningsgerš getur veriš aš ręša, t.d. viš framleišslu vörunnar eša viš
kynningu hennar fyrir vęntanlegum kaupendum.
Um gįleysi ķ tengslum viš samningsgerš getur veriš aš ręša, t.d. žegar seljandi vanrękir
upplżsingaskyldu sķna. Seljandinn getur hafa gefiš upplżsingar um hlutinn sem voru rangar
eša hann hefur žagaš um tiltekna eiginleika hlutarins sem mįli skiptu fyrir kaupandann. En
seljandinn veršur žvķ ašeins įbyrgur skv. a-liš 3. mgr. 40. gr. aš hann hafi vitaš eša mįtt vita
aš upplżsingar sem voru gefnar voru rangar eša hann vissi eša mįtti vita aš žęr upplżsingar
sem žagaš var yfir skiptu mįli fyrir kaupandann.
Seljandinn getur auk žess hafa sżnt af sér gįleysi viš efndirnar, t.d. ķ tengslum viš
undirbśning og skipulagningu framleišslunnar, žannig aš framleišslugalli veršur. Eins getur
veriš um vanrękslu aš ręša ķ sambandi viš innpökkun og flutning hlutarins, eša vegna žess
aš leišbeiningar eru ekki fullnęgjandi. Žį getur veriš um vanrękslu aš ręša af hįlfu
seljanda eftir afhendingu, t.d. ķ sambandi viš śrbętur į söluhlut.
Žau dęmi, sem nefnd hafa veriš, nį til atvika og ašstęšna sem yfirleitt rśmast innan žess
sem seljandinn fęr rįšiš viš og hann ber žvķ įbyrgš į skv. 1. mgr. Įkvęši a-lišar 3. mgr.
hefur žvķ umfram allt sjįlfstęša žżšingu varšandi óbeint tjón.
Samkvęmt b-liš 3. mgr. getur kaupandinn įvallt krafist skašabóta žegar söluhlutur er
žegar viš samningsgeršina ekki ķ samręmi viš žaš sem heitiš var af seljanda. Er žį um
įbyrgš seljanda aš ręša į hinum sérstöku eiginleikum söluhlutar sem įbyrgšin nęr til. Žaš
hvort um slķka įbyrgš af hįlfu seljanda er aš ręša ręšst fyrst og fremst af tślkun į samningi
ašila. Af įkvęšum 17. og 18. gr. leišir aš söluhlutur į aš hafa žį eiginleika sem seljandinn
hefur vķsaš til og frį er skżrt ķ upplżsingum sem hann hefur aš öšru leyti gefiš. Į hinn
bóginn er ekki unnt aš lķta į allar upplżsingar sem seljandinn gefur sem yfirlżsingu um
įbyrgš af hans hįlfu. Žaš skilyrši veršur aš setja aš kaupandinn hafi, meš hlišsjón af
žżšingu upplżsinganna og ašferšinni viš aš koma žeim į framfęri, haft sérstaka įstęšu til
aš ętla aš hlutur vęri ķ samręmi viš žaš sem skżrt var frį. Sem dęmi mį nefna žaš tilvik
žegar eiginleikar söluhlutar eru nįkvęmlega tilgreindir ķ samningi. Sama gildir einnig žegar
seljandinn hefur ķ markašssetningu sinni eša samningavišręšum lagt sérstaka įherslu į
tiltekna eiginleika meš žeim hętti aš framferši hans er til žess falliš aš skapa traust hjį
kaupandanum į žvķ aš nįkvęmlega žessir eiginleikar séu til stašar. Sérstaka žżšingu hlżtur
jafnan aš hafa ef notuš eru orš eins og įbyrgš eša trygging ķ samningnum. En yfirleitt
veršur aš krefjast žess aš įbyrgš taki til įkvešinna og afmarkašra eiginleika. Ķ almennu hrósi
um söluhlutinn žarf žvķ ekki aš felast nein įbyrgš ķ žessum skilningi, jafnvel žótt žaš orš
sé notaš. Meš įkvęšinu er žvķ ekki aš žessu leyti stefnt aš neinni efnisbreytingu mišaš viš
gildandi rétti, sbr. reglu 2. mgr. 42. gr.
Žaš er skilyrši įbyrgšar samkvęmt įkvęšinu aš frįvikin frį žvķ sem heitiš var hafi veriš
til stašar žegar viš samningsgeršina. Seljandinn veršur žvķ ekki į žessum grundvelli įbyrgur
ef tilviljunarkenndur atburšur veldur seinna tjóni į hlutnum, žannig aš hluturinn viš
afhendingu veršur ekki ķ samręmi viš žaš sem heitiš var. En um įbyrgš getur hins vegar
veriš aš ręša skv. 1. mgr. eša hana leitt af tślkun įbyrgšaryfirlżsingarinnar.
Ef litiš er svo į aš um įbyrgšaryfirlżsingu hafi veriš aš ręša og söluhlutur vék ķ gęšum
frį žvķ sem heitiš var žegar viš samningsgeršina ber seljandinn ķ raun hlutlęga įbyrgš bęši
į beinu og óbeinu tjóni. Žetta kemur žó ekki ķ veg fyrir aš tślka megi įbyrgšaryfirlżsinguna
svo aš ķ henni felist eigi aš sķšur viss takmörkun bótaįbyrgšar. Žannig getur t.d. hafa veriš
tekinn inn ķ įbyrgšaryfirżsingu skżr force majeure fyrirvari eša žaš mį meš öšrum hętti
leiša af įbyrgšaryfirlżsingu seljanda aš įbyrgš hans į hinum lofušu kostum sé ekki algjör.
Žaš sem leiša mį meš žessum hętti af įkvęšum įbyrgšaryfirlżsingarinnar gengur ķ slķkum
tilvikum framar įkvęšum laganna Sérstakt įlitamįl rķs žegar söluhlutur hefur eiginleika sem leiša til žess aš hann veldur
tjóni į mönnum eša öšrum munum en söluhlutnum sjįlfum. Um žetta gilda nś lög nr. 25/
1991, um skašsemisįbyrgš. Ķ 1. gr. žeirra laga segir aš žau gildi um skašabótaįbyrgš
framleišenda og dreifingarašila į tjóni sem hlżst af įgalla į vöru sem žeir hafa framleitt eša
dreift (skašsemistjóni). Ķ 2. mgr. 2. gr. laganna kemur fram aš greiša skuli bętur fyrir tjón
į hlut ef hann er samkvęmt gerš sinni venjulega ętlašur til einkanota, enda hafi sį er fyrir
tjóni varš ašallega haft hlutinn til einkanota. Lögin taka ekki til skemmda į hinni göllušu
vöru sem tjón hlaust af. Samkvęmt žessu er ljóst aš lögin um skašsemisįbyrgš gera rįš fyrir
žvķ aš vörur hafi veriš settar ķ umferš, en ekki er žaš skilyrši aš um samningssamband sé
aš ręša svo aš til bótaįbyrgšar geti stofnast.
Hugsanlegt er aš įbyrgšarregla 40. gr. frumvarpsins skarist viš reglur laga nr. 25/1991,
um skašsemisįbyrgš. Hér veršur aš hafa ķ huga aš 40. gr. tekur einkum til söluhlutarins
sjįlfs, svo og tjóns į öšrum hlutum sem eru ķ nįnum raunverulegum eša starfslegum
tengslum viš söluhlutinn, žannig aš fyrirsjįanlegt hafi veriš viš samningsgerš hve tjóniš
yrši mikiš. Dęmi um žetta eru föt sem skemmast ķ gallašri žvottavél eša kślupenni sem
skemmir föt. Önnur dęmi eru hlutir sem verša fyrir skemmdum af göllušu lakki eša
hreinsiefnum. Ķ vissum tilvikum getur veriš vafi um žaš hvort bętur eigi aš sękja į
grundvelli kaupalaga eša laga um skašsemisįbyrgš og er žaš hlutverk dómstóla aš draga
markalķnur ķ žeim efnum.
Um 41. gr.
Ķ frumvarpsgreininni er fjallaš um vanheimild og ašrar kröfur žrišja manns. Žaš leišir af
įkvęšum 1. mgr. hvaš telst vanheimild og af įkvęšum 4. mgr. leišir aš ašrar kröfur žrišja
manns eru kröfur sem byggjast į hugverka- og auškennarétti hans, sbr. įkvęši 4. mgr. Ķ
nśgildandi kaupalögum, nr. 39/1922, er engin almenn įkvęši aš finna um vanheimild og
önnur ósamrżmanleg réttindi žrišja manns, žótt ķ 59. gr. sé aš vķsu męlt fyrir um
skašabótaskyldu žegar um įkvešna tegund vanheimildar er aš ręša. Um rök fyrir almennri
reglu 41. gr. frumvarpsins um vanheimild og önnur ósamrżmanleg réttindi žrišja manns
vķsast til žess sem fram kemur ķ almennum athugasemdum hér aš framan. Ķ SŽ-samningnum
eru reglur um vanheimild og önnur ósamrżmanleg réttindi žrišja manns ķ 41. og 42. gr. Sjį
einnig 96. gr. frumvarpsins.
Ķ įkvęšinu er ekki aš finna almenna skilgreiningu į hugtakinu vanheimild, en af
įkvęšum 1. mgr. leišir hins vegar óbeint hvenęr vanheimild telst vera til stašar. Įkvęšiš
į bęši viš um žau tilvik žegar žrišji mašur er eigandi hlutar (fullkomin eša algjör
vanheimild) og žess tilviks žegar žrišji mašur į vešrétt eša annars konar rétt yfir honum
(vanheimild aš hluta).
Žegar um fullkomna vanheimild er aš ręša er hugsanlegt aš seljandinn eigi alls engan rétt
yfir hlutnum, t.d. vegna žess aš hlut hefur veriš stoliš. Einnig er hugsanlegt aš seljandinn
eigi ašeins afnotarétt yfir hlutnum eša hann hefur hlutinn į kaupleigu. Meš hugtakinu annar
réttur ķ 1. mgr. er fyrst og fremst įtt viš önnur takmörkuš réttindi en vešréttindi, t.d.
leiguréttindi, haldsréttindi, ķtök o.fl.
Žegar um er aš ręša bann samkvęmt samningi viš žvķ aš selja hlut eša ašrar svipašar
takmarkanir į rįšstöfunarrétti, koma sérsjónarmiš til greina. Lķta mį į slķkar takmarkanir
sem neikvęš ķtök og gilda žį reglurnar um vanheimild ef samningsįkvęšiš į aš fylgja
hlutnum og takmarka rįšstöfunarrétt kaupanda.
Traustfangsreglur geta leitt til žess aš kaupandi vinni rétt yfir hlutnum ķ samręmi viš efni
samnings hans og seljanda, žrįtt fyrir vanheimildina. Žetta kemur žó ekki sjįlfkrafa ķ veg
fyrir aš kaupandinn geti boriš fyrir sig vanheimild. Jafnvel žótt kaupandinn sé ķ góšri trś,
er ekki hęgt aš žvinga hann til aš bera fyrir sig traustfangsreglur žegar hann fęr vitneskju
um aš žrišji mašur į rétt yfir hlutnum. Žetta gildir örugglega žegar seljandinn hefur veriš
ķ vondri trś viš kaupin, en hugsanlega getur kaupandinn einnig ķ öšrum tilvikum vališ aš
bera fyrir sig vanheimild gagnvart seljandanum.
Žaš er forsenda fyrir beitingu reglnanna um vanheimild aš um sé aš ręša rétt sem žrišji
mašur getur boriš fyrir sig gagnvart kaupandanum. Ef réttur žrišja manns er žess ešlis aš
alls ekki sé unnt aš bera hann fyrir sig gagnvart kaupanda hvort sem kaupandinn er ķ góšri
trś eša ekki, er ekki um vanheimild aš ręša. Réttindi žrišja manns verša meš öšrum oršum aš snśast um rétt, sem takmarkar rįšstöfunarrétt kaupandans mišaš viš žaš sem samiš hefur
veriš um.
Žaš tķmamark, sem skiptir mįli viš mat į žvķ hvort um vanheimild sé aš ręša, er žegar
įhęttan af söluhlut flyst frį seljanda til kaupanda. Žetta segir ekki berum oršum ķ įkvęšinu,
en tilvķsun žess til reglna um galla felur ķ sér aš įkvęši 21. gr. gildir hér eftir žvķ sem viš į.
Seljandinn er žvķ įbyrgur bęši vegna upprunalegrar vanheimildar, ž.e. vanheimildar sem var
til stašar viš samningsgerš og eftirfarandi vanheimildar.
Ef afhendingu söluhlutar hefur seinkaš vegna žess aš žrišji mašur hefur boriš fyrir sig
rétt yfir hlutnum gilda reglurnar um greišsludrįtt. Sama gildir ef söluhlutur eftir kaup er
seldur öšrum manni sem hefur veitt hlutnum vištöku ķ góšri trś. Reglurnar um greišsludrįtt
eiga einnig viš ef hluturinn eftir kaup en fyrir afhendingu hefur veriš seldur naušungarsölu
eša žrotabś seljanda hefur tekiš umrįš hans.
Sérstök įlitamįl koma upp žegar um er aš ręša ašgeršir af hįlfu opinberra ašila. Ef
stjórnvald hefur lagt hald į hlut fyrir afhendingu, eša afhending hlutar getur ekki įtt sér staš
vegna innflutnings- eša śtflutningsbanns stjórnvalda, er ešlilegt aš fella tilvikiš undir
greišsludrįtt. Ef įkvaršanir eša ašgeršir yfirvalda leiša til žess aš afhenda veršur hlut ķ
annarri gerš en upphaflega var gert rįš fyrir, eša söluhlut veršur aš afhenda įn tiltekinna
aukahluta, er żmist unnt aš lķta į tilvikiš sem hreint gallatilvik eša sem greišsludrįtt
varšandi aukahlutina, sbr. 43. gr.
Žegar um vanheimild er aš ręša gilda, eins og ķ 1. mgr. segir, reglurnar um galla eftir žvķ
sem viš getur įtt. Er meš žvķ fyrst og fremst įtt viš reglurnar ķ 30.40. gr. um kröfur
kaupanda vegna gallašrar afhendingar. Hins vegar eiga hér ekki aš öllu jöfnu viš meš sama
hętti reglur IV. kafla frumvarpsins um eiginleika söluhlutar, galla o.fl. Viš mat į žvķ hvort
um vanheimild er aš ręša veršur sem įšur segir aš leggja žaš tķmamark til grundvallar, sem
leišir af 21. gr. Į kaupandanum hvķlir almenn skylda til žess aš rannsaka söluhlut fyrir fram,
sbr. įkvęši 20. gr., og einnig eftir afhendingu, sbr. 31. gr. Hafa ber žó ķ huga aš ekki er
sjįlfgefiš aš vanheimild komi ķ ljós viš venjulega rannsókn söluhlutar.
Hafi kaupandinn vitaš um kvöš į samningstķmanum glatar hann ekki kröfu sinni vegna
vanheimildar ef hann hafši įstęšu til žess aš ętla aš kvöšinni yrši aflétt fyrir afhendingu.
Ķ framkvęmd er žaš stundum svo aš kaupandi gerir alls ekki rįš fyrir žvķ aš hlutur sé
afhentur įn allra kvaša, t.d žegar hann yfirtekur įhvķlandi vešskuldir į bįt sem keyptur er.
Ķ slķkum tilvikum eiga viš reglur 1. mgr. sem gera rįš fyrir žvķ aš kaupandinn geti ekki boriš
fyrir sig kvašir og takmarkanir, sem leiša af samningi, sbr. oršalagiš nema leiša megi af
samningi. Stundum geta ašstęšur veriš žęr aš kaupanda mį vera žaš öldungis ljóst aš
kvöš verši ekki aflétt. Gangi kaupandinn samt sem įšur til samninga įn žess aš gera
nokkurn fyrirvara aš žessu leyti mį lķta svo į aš hann hafi samžykkt kvöšina.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar kemur fram aš reglan um tveggja įra
tilkynningarfrest skv. 2. mgr. 32. gr. gildir ekki aš žvķ er vanheimild varšar. Ķ mįlsgreininni
er engin tilvķsun til 3. mgr. 32. gr. aš žvķ er varšar fimm įra tilkynningarfrest. Žaš leišir žó
af samhenginu milli 32. og 41. gr. aš fimm įra fresturinn į heldur ekki viš um vanheimild.
Af žessu leišir aš almennur tilkynningarfrestur skv. 1. mgr. 32. gr. gildir hér.
Ķ 2. mgr. er sérstök bótaregla sem į viš um tjón af völdum upprunalegrar vanheimildar
sem kaupandinn hvorki vissi né mįtti vita um. Į slķku tjóni ber seljandi hlutlęga įbyrgš og
skiptir ekki mįli hvort um beint eša óbeint tjón er aš ręša. Reglan svarar til 59. gr. laga nr.
39/1922 sem gildir žó ašeins samkvęmt oršanna hljóšan um fullkomna vanheimild, sbr. oršalagiš: Nś kemur žaš fram aš söluhlutur var annars manns eign en seljanda, žį er kaupin
geršust.
Ef vanheimild veršur eftir kaup, eša kaupandinn var ekki ķ góšri trś um vanheimild sem
var til stašar viš kaup, leišir žaš af įkvęšum 1. mgr. aš śrlausn um bótaskyldu fer eftir
įkvęšum 40. gr. Ķ alžjóšlegum kaupum gildir stjórnunarįbyrgš žó einnig aš žvķ er varšar
upprunalegan galla.
Ķ 3. mgr. kemur fram aš reglur 1. og 2. mgr. gilda eftir žvķ sem viš getur įtt žegar žrišji
mašur gerir tilkall til réttar yfir hlutnum og žvķ er andmęlt. Reglan styšst viš žau rök aš
kaupandi žurfi ekki óvęnt aš sęta žvķ aš blandast inn ķ deilur seljanda og žrišja manns.
Krafa žrišja manns getur auk óvissu haft ķ för meš sér kostnaš og óhagręši fyrir
kaupandann, jafnvel žótt sķšar komi ķ ljós aš krafa hans įtti ekki viš nein rök aš styšjast.
Krafa žrišja manns getur einnig takmarkaš rįšstöfunarrétt kaupanda yfir hlutnum, žar til śr
deilu seljanda og žrišja manns hefur veriš skoriš. Af žessu leišir aš kaupandinn getur ķ
slķkum tilvikum boriš fyrir sig sömu śrręši og žegar réttur žrišja manns er óumdeildur.
Kaupandinn getur ekki komiš fram meš kröfur skv. 1. og 2. mgr. ef augljóst er aš krafa
žrišja manns į viš engin rök aš styšjast. Fullyršing žrišja manns um rétt sinn nęgir ein sér
ekki til žess aš kaupandi geti gert vanefndakröfur gildandi. Sama į viš žegar fullyršingar
žrišja manns eru augljóslega ekki į rökum reistar. Samt sem įšur er ekki unnt aš gera of
strangar kröfur ķ žessum efnum, žvķ žaš getur tekiš tķma aš leiša ķ ljós aš krafan er
órökstudd.
Ķ 4. mgr. kemur fram aš reglur 1. mgr. gilda eftir žvķ sem viš getur įtt žegar um er aš
ręša kröfu žrišja manns sem byggist į hugverka- eša auškennarétti. Gildandi kaupalög hafa
engar sérreglur aš geyma um slķkar kröfur žrišja manns. Samkvęmt SŽ-samningnum gilda
reglurnar um galla žegar žrišji mašur byggir į hugverka- og auškennarétti, sbr. 42.44. gr.
samningsins. Sjį einnig 96. gr. frumvarpsins.
Rökin, sem bśa aš baki įkvęši 4. mgr., eru žau aš réttarįhrif žess fyrir kaupanda aš žrišji
mašur į hugverka- eša auškennarétt yfir hlutnum, geta veriš jafnóheppileg fyrir kaupanda
og žegar um vanheimild er aš ręša. Af žeim sökum hefur kaupandinn hagsmuni af žvķ aš
geta boriš vanefndina fyrir sig og gert kröfur af žvķ tilefni gildandi. Ķ 2. mįlsl. 4. mgr. kemur
fram aš um annaš mį semja, einnig ķ neytendakaupum.
Um 42. gr.
Ķ SŽ-sįttmįlanum er ekkert įkvęši sem svarar beinlķnis til frumvarpsgreinarinnar, en
svipašar reglur mį leiša af įkvęšum 58. gr. hans. Ķ 14. gr. gildandi kaupalaga kemur fram
aš kaupandinn er ekki skyldur aš greiša kaupveršiš, nema hann fįi samstundis hlutinn til
umrįša, ž.e. hann getur haldiš eigin greišslu til tryggingar žvķ aš hann fįi greišslu
gagnašila. Žaš įkvęši veitir kaupanda hins vegar ekki rétt til žess aš halda eigin greišslu til
tryggingar skašabótum ķ tilefni greišsludrįttar eša galla į söluhlut.
Ķ įkvęšum frumvarpsgreinarinnar felst regla um almenna heimild kaupanda til žess aš
halda eigin greišslu til tryggingar kröfum sem leišir af vanefndum seljanda. Įkvęšiš er
almennt oršaš og į žaš viš um allar kröfur, sem kaupandinn öšlast ķ tilefni vanefnda skv.
V. kafla frumvarpsins. Žaš į einnig viš um kröfur kaupanda til efnda ķ tengslum viš
greišsludrįtt į hinu selda, galla, réttarįgalla o.fl. Rétturinn til aš halda eigin greišslu ķ tilefni
greišsludrįttar hefur hér enga sérstöšu.
Réttur kaupanda samkvęmt frumvarpsgreininni nęr til žess aš halda eftir svo miklu af
kaupveršinu aš nęgi til aš tryggja vanefndakröfu hans. Žaš er matsatriši hverju sinni hversu stórum hluta kaupveršsins kaupandi getur haldiš eftir og gerir frumvarpiš rįš fyrir žvķ aš
ķ žeim efnum sé įkvešnu svigrśmi til aš dreifa. Žegar krafa kaupanda er fyrst og fremst um
efndir samkvęmt ašalefni samnings, t.d. efndir eša śrbętur į galla, getur veriš erfitt aš meta
hversu stórum hluta kaupveršsins krafa kaupanda samsvarar. Orš greinarinnar śtiloka ekki
aš kaupandinn hafi įkvešiš svigrśm viš mat ķ žeim efnum. Žar sem umręddur réttur er
hugsašur sem trygging fyrir öllum kröfum sem kaupandinn getur öšlast getur hann eftir
atvikum haldiš öllu kaupveršinu eftir žegar um greišsludrįtt seljanda er aš ręša.
Ef kaupandi heldur eftir augljóslega hęrri fjįrhęš en sem nemur žeirri kröfu, sem hann
įtti į hendur seljanda, veršur afleišingin sś aš hann veršur aš greiša drįttarvexti af
mismuninum, sbr. 71. gr. frumvarpsins.
Stundum kann aš vera óljóst eša umdeilt hvort kaupandi eigi tiltekna vanefndakröfu og
getur slķkt valdiš vafa um žaš hvort heimilt sé aš beita žessu įkvęši. Žvķ til višbótar ber aš
hafa ķ huga aš stundum getur veriš freistandi fyrir kaupanda aš grķpa til žessa śrręšis ef
hann getur ekki greitt kaupveršiš. Af žvķ leišir aš hér er um vandmešfariš śrręši aš ręša.
Žaš er kaupandinn sem ber įhęttuna af žvķ aš hann eigi ķ raun og veru kröfu sem stafar
af vanefnd seljanda. Komi ķ ljós aš kaupandinn įtti enga slķka kröfu getur seljandinn beitt
vanefndaśrręšum ķ tilefni žess aš kaupveršiš er ekki greitt.
Ef til stašar eru skilyrši til žess aš halda eftir greišslu kaupveršsins er ekki um vanefnd
af hįlfu kaupanda aš ręša žegar hann beitir žvķ śrręši. Seljandinn getur žvķ hvorki krafist
skašabóta vegna tjóns né vaxta af žeirri fjįrhęš sem meš réttu var haldiš eftir.
Um 43. gr.
Ķ 51. gr. SŽ-sįttmįlans er įkvęši, sem svarar til 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar, en žar er
hins vegar ekki aš finna įkvęši samsvarandi 2. mgr. Ķ gildandi lögum eru engin įkvęši
sambęrileg 1. mgr., en 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar svarar til 50. gr. nśgildandi laga.
Įkvęšiš į viš um žau tilvik žegar seljandi afhendir ašeins hluta hins selda, en žį er hinn
hlutinn annašhvort ekki afhentur eša afhentur of seint. Getur žar bęši veriš um greišsludrįtt
og magngalla aš ręša. Einnig gildir įkvęšiš žegar hluti hinnar afhentu greišslu er gallašur
(galli į eiginleikum söluhlutar/gęšagalli).
Įkvęši 1. mgr. eiga eins og įšur segir viš žegar įkvešinn fjöldi eintaka eša įkvešin
eintök śr tiltekinni sendingu eru afhent of seint eša reynast gölluš. Ķ slķkum tilvikum getur
kaupandinn beitt vanefndaśrręšum aš žvķ er varšar žann hluta. Oršasambandiš hluta hins
selda gerir rįš fyrir žvķ aš unnt sé aš skipta hinu selda upp ķ tilgreindar sendingar eša hluta,
t.d. sekki eša tunnur eša žvķ um lķkt, žannig aš unnt sé aš afmarka vanefndakröfur viš
įkvešna žętti. Įkvęšiš į hins vegar ekki viš um tilvik žar sem galli er į hluta hins selda og
sį hluti er ķ svo nįnum raunverulegum og starfslegum tengslum viš hinn hlutann aš ekki er
meš sanngirni unnt aš greina žar į milli. Sem dęmi um žetta mį nefna žaš tilvik žegar
tilteknir hlutar ķ tölvuvélbśnaši eru gallašir. Ķ slķkum tilvikum veršur aš lķta į gallann sem
galla į hlutnum ķ heild sinni. Sama gildir žegar senda į vélbśnašinn til kaupanda ķ mörgum
hlutum og seinkun veršur į einni sendingunni.
Įkvęši žetta getur įtt viš um flestar vanefndakröfur, t.d. kröfu um efndir skv. 23. gr.,
kröfu til śrbóta og nżrrar afhendingar skv. 36. gr. og kröfu til afslįttar skv. 38. gr., svo og
um skašabótakröfu. Žó veršur aš ętla aš įkvęšiš hafa mesta žżšingu varšandi riftun.
Kaupandinn getur žį rift aš žvķ er snertir žann hluta greišslunnar sem vanefnd varšar, en
haldiš afgangnum. Žaš er žó forsenda aš fyrir hendi séu skilyrši riftunar aš žvķ er varšar
žann hlutann sem riftun tekur til. Žegar žaš er metiš hvort galli er verulegur eša ekki ber aš meta žaš meš hlišsjón af žeim hluta sem vanefndin varšar. Hafi t.d. veriš keyptir 100 sekkir
af kartöflum og varši seinkun eša galli einungis einn sekk getur kaupandinn samkvęmt
fyrrgreindu rift aš žvķ er umręddan sekk varšar. Žetta getur hann žótt vanefndin verši ekki
talin veruleg žegar litiš er til kaupanna ķ heild sinni.
Įkvęši žetta getur einnig haft žżšingu žegar um er aš ręša nżja afhendingu. Kaupandinn
getur į grundvelli žeirra skilyrša, sem fram koma ķ 2. mgr. 34. gr., krafist nżrrar afhendingar
aš žvķ er varšar hluta hins selda, en haldiš žvķ sem eftir er, t.d. ķ dęminu hér aš framan
krafist nżrrar afhendingar aš žvķ er varšar hinn gallaš sekk.
Į hinn bóginn leišir žaš af įkvęšum 1. mgr. aš kaupandinn getur ekki, įn žess aš annaš
og meira komi til, boriš fyrir sig vanefndaśrręši aš žvķ er varšar greišsluna ķ heild. Ef
vanefnd er į hinn bóginn veruleg žegar litiš er til kaupanna ķ heild sinni getur kaupandinn
meš vķsan til 2. mįlsl. įkvęšisins krafist riftunar į öllum kaupunum. Er žetta ķ sjįlfu sér
sama regla og fram kemur ķ 39. gr. frumvarpsins.
Sem fyrr greinir er žaš skilyrši aš vanefndir séu verulegar į samningnum ķ heild. Ķ
dęminu hér aš ofan gęti slķkt t.d. įtt viš ef helmingur sendingarinnar er ekki afhentur eša
reynist gallašur.
Įkvęši 2. mgr. eiga viš um magngalla. Žegar seljandinn hefur ašeins afhent hluta hins
selda veršur įlitamįl hvort meta eigi tilvikiš eftir reglum um galla eša samkvęmt reglum
um greišsludrįtt aš žvķ er varšar žann hluta sem ekki hefur veriš afhentur. Samkvęmt
įkvęšinu ręšur žaš śrslitum hvort rįša mį af atvikum aš seljandinn hafi lokiš afhendingu
af sinni hįlfu eša ekki.
Reglurnar um galla gilda samkvęmt įkvęšinu t.d. um žaš tilvik žegar seljandinn hefur
vegna misskilnings afhent of lķtiš, įn žess aš vera žaš ljóst. Ef hins vegar mį rįša af atvikum
aš seljanda hafi veriš ljóst, t.d. vegna žess magns sem afhent var, aš afhendingu var ekki
lokiš veršur aš leggja til grundvallar reglurnar um greišsludrįtt. Ķ flestum tilvikum er
ešlilegast aš lķta svo į aš um magngalla sé aš ręša.
Ef gallareglum er beitt hefur žaš žį mikilvęgu žżšingu aš tilkynningarskylda kaupanda
samkvęmt įkvęšum 32. gr. veršur virk. Žį er afleišingin einnig sś aš reglur um śrbętur eša
afhendingu nżrra hluta gilda, en žaš getur hins vegar ekki įtt viš žegar um er aš ręša
greišsludrįtt.
Um 44. gr.
Ķ 44. gr. koma fram reglur um riftunarrétt kaupanda žegar seljandinn į aš afhenda hiš
selda ķ įföngum eša smįtt og smįtt eins og žaš er oršaš ķ gildandi lögum. Įkvęšiš svarar
til 73. gr. SŽ-sįttmįlans. Ķ gildandi lögum er sambęrileg įkvęši aš finna 22. gr.
(greišsludrįttur) og 46. gr. (galli).
Įkvęši žetta gildir um riftun viš hvers konar vanefnd varšandi afhendingu ķ įföngum.
Žaš į viš žegar samiš er um afhendingar ķ įföngum hvort sem žar er um heimild eša skyldu
aš ręša. Įkvęši 43. gr. į viš žegar um er aš ręša verulegar afhendingar ķ įföngum įn žess
aš kvešiš sé į um žaš ķ samningi. Óljóst er hvort og ķ hvaša męli kaupandi getur vališ milli
žess aš beita įkvęšum 43. og 44. gr. Beiting įkvęšis 44. gr. kemur einkum til įlita žegar
um tiltölulega skżr įkvęši er aš ręša varšandi afhendingu ķ įföngum.
Ķ 1. mgr. kemur fram aš žegar afhenda į hiš selda ķ įföngum, ber aš lķta į einstakar
afhendingar sem sjįlfstęš kaup meš hlišsjón af riftunarreglum. Hver einstök afhending er
žvķ skošuš sem sjįlfstęš kaup aš žessu leyti. Kaupandi getur rift aš žvķ er tekur til žeirrar
afhendingar sem vanefnd varšar ef almenn riftunarskilyrši eru fyrir hendi, m.a. žaš skilyrši aš vanefnd sé veruleg. Skilyršiš um verulega vanefnd veršur aš meta meš hlišsjón af
viškomandi afhendingu, en ekki meš hlišsjón af kaupunum ķ heild. Įkvęšiš rżmkar žvķ rétt
kaupanda til riftunar mišaš viš žaš sem vera mundi ef litiš vęri į kaupin sem eina heild. Į
hinn bóginn getur kaupandi ekki rift aš žvķ er varšar žęr afhendingar sem eru ķ samręmi viš
samning.
Įkvęši 1. mgr. į einkum viš žegar unnt er aš nota žį hluta, sem afhentir eru, hvern fyrir
sig og įn tillits til annarra, t.d. olķu eša annaš hrįefni. Įkvęšiš į hins vegar sķšur viš žegar
afhentir hlutar eru ķ raunverulegum og starfslegum tengslum viš ašra hluta, t.d. vélarbśnašur.
Įkvęši 2. mgr. veitir kaupanda meš vissum skilyršum rétt til žess aš rifta aš žvķ er
varšar sķšari afhendingar. Slķkur riftunarréttur gęti einnig byggst į įkvęšum 62. gr., ž.e.
riftun vegna fyrirsjįanlegra vanefnda. Įkvęši žetta gerir hins vegar rįš fyrir žvķ, gagnstętt
įkvęšum 62. gr., aš vanefnd hafi žegar oršiš aš žvķ er varšar hluta greišslunnar. Žegar žau
skilyrši eru fyrir hendi fęr kaupandi nokkuš rżmri riftunarrétt en leiša mundi af įkvęšum
62. gr. Kemur žetta fram ķ oršalagi įkvęšanna. Žannig er ķ 62. gr. sagt: Ef ljóst er fyrir
efndatķma aš koma muni til vanefnda, en ķ 2. mgr. 44. gr. segir hins vegar: Ef vanefndir
veita kaupanda réttmęta įstęšu til aš ętla aš vanefndir verši į afhendingum sķšar. Ķ sķšari
tilvitnuninni (2. mgr. 44. gr.) felst aš lķkurnar fyrir vanefnd ķ framtķšinni eru mišašar viš aš
vanefnd hafi žegar oršiš aš žvķ er varšar hluta afhendingar. Žar aš auki er žaš eitt ekki
nęgjanlegt aš įstęša sé til aš ętla aš vanefnd verši heldur veršur vanefndin aš vera žess
ešlis aš hśn muni veita rétt til riftunar. Žaš er hins vegar ekki skilyrši aš hin fyrirsjįanlega
vanefnd sé sömu tegundar og sś fyrri. Ef verulegur galli viš fyrstu afhendingu veitir réttmęta
įstęšu til aš ętla aš verulegur greišsludrįttur verši į žeirri nęstu er unnt aš rifta aš žvķ er
bįšar afhendingarnar varšar.
Ekki er žaš skilyrši til riftunar skv. 2. mgr. aš kaupandi hafi beitt riftunarrétti aš žvķ er
tiltekna afhendingu varšar. Sem dęmi um žetta mį nefna kaup žar sem seljandinn į aš
greiša meš fimm afhendingum. Ef verulegur greišsludrįttur veršur varšandi ašra sendinguna
mį vera aš kaupandinn lķti svo į aš žrįtt fyrir allt sé best fyrir hann aš krefjast efnda. Ef eftir
žetta veršur seinkun į žrišju afhendingu getur veriš aš kaupandinn sjįi hagsmunum sķnum
best borgiš meš žvķ aš rifta kaupunum aš žvķ er varšar fjóršu og fimmtu sendinguna, hvort
heldur hann velur aš rifta varšandi žrišju sendinguna eša ekki.
Žaš er skilyrši riftunar aš žvķ er varšar sķšari afhendingar aš žaš gerist įšur en sanngjarn
tķmi er lišinn frį žvķ sś vanefnd varš sem veitti rétt til riftunar. Ef vanefnd veršur viš hverja
afhendinguna eftir ašra byrjar nżr frestur aš lķša viš hverja vanefnd fyrir sig.
Ķ 3. mgr. kemur fram sś regla aš kaupandi į rétt til aš rifta kaupum, bęši aš žvķ er varšar
fyrri og sķšar afhendingar, žegar um er aš ręša įkvešiš samhengi milli žessara afhendinga
og žeirrar afhendingar sem vanefnd varš um. Žaš er žį skilyrši aš kaupandinn rifti varšandi
žį greišslu sem vanefnd varšar.
Žaš er skilyrši skv. 3. mgr. aš slķkt samhengi sé milli afhendinganna aš žęr geti ekki nżst
ķ žeim tilgangi sem gert var rįš fyrir viš samningsgeršina. Dęmi um žetta er žegar afhenda
ķ įföngum hrįefni af tilteknum gęšum og ķ slķku magni aš sambęrileg magn eša gęši er ekki
unnt aš fį annars stašar.
Žegar um er aš ręša riftun aš žvķ er varšar sķšari afhendingu getur kaupandi oft vališ aš
beita įkvęšum 2. mgr. 44. gr. og rift ašeins aš žvķ er sķšari greišslur varšar, įn tillits til
samhengisins milli greišslnanna.
Um 45. gr.
Įkvęši žetta svarar til 55. gr. SŽ-sįttmįlans. Ķ 5. gr. laga nr. 39/1922, um lausafjįrkaup,
eru įkvęši um fjįrhęš kaupveršs. Žar kemur fram aš kaupanda ber aš greiša žaš verš, sem
seljandinn setur upp, nema žaš verši tališ ósanngjarnt žegar ekkert hefur veriš fastįkvešiš
um veršiš viš kaupin.
Ķ frumvarpsgreininni er eins og ķ norsku kaupalögunum og SŽ-samningnum gengiš śt frį
žeirri meginreglu aš miša skuli viš gangverš sambęrilegra hluta į samningstķmanum. Žegar
slķkt gagnverš liggur ekki fyrir ber aš miša viš žaš verš sem sanngjarnt er. Er žetta nokkuš
önnur nįlgun en ķ 5. gr. gildandi laga, en ķ žvķ felst žó ekki nein veruleg efnisbreyting. Ķ
sęnsku og finnsku kaupalögunum og danska kaupalagafrumvarpinu er sanngirnismatiš hins
vegar lagt til grundvallar ķ öllum tilvikum.
Ķ 1. mgr. er um žaš fjallaš žegar kaupveršiš leišir ekki af samningi ašila. Ef heildarverš
kemur skżrt fram ķ samningi eša verš į einingu ber aš sjįlfsögšu aš leggja žaš verš til
grundvallar. Veršiš getur einnig komiš fram į annan hįtt, t.d. meš žvķ aš skķrskotaš er til
veršskrįningar į tilteknum markaši. Ef seljandi hefur veršlista sem tekur einnig til žeirra
kaupa, sem um er aš ręša, mį oft ganga śt frį žvķ aš samiš hafi veriš um žaš verš sem fram
kemur į veršlistanum. Hafi seljandinn eša annar į hans vegum gefiš upp tiltekiš verš viš
markašssetningu į vöru mį yfirleitt lķta svo į aš um žaš verš hafi veriš samiš, nema žvķ
ašeins aš geršar hafi veriš į žvķ breytingar fyrir kaupin eša samiš hafi veriš um annaš verš
berum oršum. Fyrri samningar milli ašila geta einnig gefiš vķsbendingar um kaupverš.
Ķ frumvarpsgreininni er ķ fyrsta lagi gert rįš fyrir žvķ aš kaupsamningur hafi veriš geršur.
Ef ekki hefur veriš samiš um kaupveršiš veršur ķ sumum tilvikum ekki litiš svo į aš
samningur hafi komist į. Ķ öšru lagi er ķ įkvęšinu gert rįš fyrir žvķ aš ekki hafi veriš samiš
um verš. Žegar žessar forsendur eru til stašar ber kaupanda skv. 1. mgr. 45. gr. frumvarpsins
aš greiša žaš gangverš, sem sams konar hlutir, seldir viš svipašar ašstęšur, hafa į
samningstķmanum, enda sé veršiš ekki ósanngjarnt. Meš hugtakinu gangverš er yfirleitt įtt
viš žaš verš, sem söluašili tekur af öšrum višskiptavinum fyrir sambęrilega hluti, nema
söluašili selji į hęrra verši en ašrir innan greinarinnar. Žetta žżšir m.a. aš naušsynlegt er
aš bera saman verš į sambęrilegu sölustigi, en eigi aš sķšur veršur aš hafa ķ huga aš į
sambęrilegu sölustigi getur veršiš veriš mismunandi. Žį veršur einnig aš taka tillit til
annarra greišsluskilmįla, t.d. hvort um stašgreišslu eša kaup meš greišslufresti var aš ręša.
Eins veršur aš lķta til gęša vörunnar, žeirrar žjónustu sem fylgir, hvar afhenda į vöruna
o.s.frv. Žį veršur aš taka tillit til mismunandi veršlags į stašnum. Yfirleitt mundi vera
ešlilegt aš leggja til grundvallar gangverš žar sem atvinnustöš seljanda er, eftir atvikum
heimili. En hafi seljandinn hins vegar markašssett hlutinn žar sem atvinnustöš kaupandans
er getur veriš alveg jafnsanngjarnt aš styšjast viš gangveršiš žar.
Žaš er gangveršiš viš samningsgeršina sem leggja ber til grundvallar skv. 1. mgr. 45. gr.
Hafi seljandi gert almennan fyrirvara um veršbreytingar er žó ešlilegast aš leggja til
grundvallar veršiš į afhendingartķma. Gangverš žaš, sem um ręšir, mį ekki vera
ósanngjarnt. Yfirleitt mundi mega telja gangveršiš sanngjarnt, en ķ vissum tilvikum žarf ekki
svo aš vera, t.d. žar sem um er aš ręša fįkeppni eša einokunarašstöšu. Orš 1. mgr. 45. gr.
įn žess aš kaupveršiš leiši af samningi fela žaš ķ sér aš įkvęšiš er frįvķkjanlegt, einnig
ķ neytendakaupum. Žannig ber įvallt aš leggja til grundvallar žaš verš, sem samiš er um,
nema žvķ ašeins aš lagaįkvęši standi žvķ ķ vegi, sbr. t.d. 36. gr. samningalaga eša önnur
svipuš įkvęši. Įkvęši 1. mgr. į ekki beint viš ef ašilar hafa samiš um verš, en žeir eru ekki į sama mįli
um hvaša verš žaš var. Įgreining um slķkt veršur aš leysa į grundvelli almennra
sönnunarreglna.
Ķ sķšari mįlsliš 1. mgr. er męlt fyrir um hvaša verš kaupandi skuli greiša ef ekki er um
neitt gangverš į söluhlut aš ręša. Ber žį aš miša viš žaš verš sem sanngjarnt er mišaš viš
ešli hlutarins, gęši hans og ašrar ašstęšur. Meš oršunum atvik aš öšru leyti er t.d. įtt viš
veršlista.
Įkvęši 2. mgr. 45. gr. er nżmęli ķ ķslenskum rétti. Žar kemur fram aš ķ neytendakaupum
getur seljandinn ekki til višbótar kaupveršinu krafist žóknunar fyrir aš gefa śt og senda
reikninga. Reglan er į žvķ byggš aš seljandinn eigi ekki aš geta krafiš kaupandann um hęrri
fjįrhęš en sem nemur umsömdu verši söluhlutarins. Sś tilhneiging hefur aukist ķ
višskiptalķfi bęši hérlendis og erlendis aš seljendur krefjist sérstakra greišslna fyrir śtgįfu
og sendingu reikninga. Regla 2. mgr. 45. gr. byggist į žvķ aš ešlilegra sé aš seljandinn beri
žennan kostnaš fremur en kaupandinn. Įkvęšiš fjallar ekki um annan kostnaš en žann sem
nefndur er ķ įkvęšinu, ž.e. kostnaš viš śtgįfu og sendingu reiknings. Slķkur annar kostnašur
eša višbót viš kaupverš getur t.d. veriš tengdur sendingu hlutar og veršur hans heldur ekki
krafist til višbótar kaupveršinu, nema slķkt eigi sér stoš ķ samningi eša venju.
Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. kemur fram undantekning frį meginreglu fyrri mįlslišar og į hśn viš
žegar augljóst er aš kaupveršiš er žaš verš, sem seljandinn krefst viš stašgreišslu, en hann
hefur engu sķšur veitt kaupanda greišslufrest. Žaš getur t.d. komiš skżrt fram ķ sölubęklingi
sem lagšur er fram viš kaupin aš veršiš gildi ašeins viš stašgreišslu. Ef kaupandinn fęr
samt sem įšur greišslufrest getur seljandinn krafiš um sérstakan aukakostnaš sem leišir af
žessu, t.d. kostnaš viš žaš aš gera reikning og senda hann. Einnig ķ žessu tilviki gilda žęr
forsendur sem nefndar eru ķ fyrri mįlslišnum. Ķ žvķ felst aš seljandinn getur ekki krafist
śtgjalda nema žvķ ašeins aš lķta megi svo į aš slķkt leiši af samningnum. Sś stašreynd aš
seljandinn hefur gefiš upp stašgreišsluverš veitir ein og sér seljandanum ekki sjįlfstęšan
rétt til žess aš krefja um žóknun fyrir aš gefa śt og senda reikninga.
Um 46. gr.
Ķ SŽ-sįttmįlanum er ekki aš finna įkvęši sem er beinlķnis sambęrilegt 1. mgr.
frumvarpsgreinarinnar, en įkvęši 2. mgr. eru hins vegar ķ samręmi viš 56. gr. sįttmįlans.
Frumvarpsgreinin felur ekki ķ sér neina breytingu frį įkvęšum 7. og 8. gr. gildandi laga, nr.
39/1922.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um žaš tķmamark sem miša skal viš žegar kaupverš ręšst af fjölda,
mįli eša žyngd. Įkvęšiš getur t.d. haft žżšingu žegar magn söluhlutar ręšst af eiginleikum
söluhlutar, flutningi hans o.fl. Dęmi um žetta er žaš žegar seldur er sandur sem dęlt er upp
śr sjó. Ķ žvķ tilviki getur vatn fylgt sandinum ķ miklum męli mešan veriš er aš dęla
sandinum upp.
Ķ 2. mgr. kemur fram aš žegar kaupverš er įkvešiš eftir žyngd skal fyrst draga frį žyngd
umbśša. Athygli er vakin į žvķ aš 2. mgr. į einungis viš um žyngd en hvorki fjölda né mįl.
Ķ mörgum atvinnugreinum mį gera rįš fyrir žvķ aš venja sé fyrir žvķ aš žyngd umbśša sé
meš ķ kaupveršinu. Žetta getur t.d. įtt viš venjulegar matvörur žar sem verš og žyngd kemur
fram į umbśšunum.
Um 47. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 6. gr. laga nr. 39/1922, en gildissviš hennar er žó takmarkaš
viš verslunarkaup. Ķ SŽ-sįttmįlanum er ekki aš finna neitt įkvęši sem er beinlķnis
sambęrilegt frumvarpsgreininni. Gildissviš įkvęšisins mišast viš žaš aš ekki hafi veriš
samiš um kaupverš. Ķ slķkum tilvikum veršur kaupandi aš mótmęla sérstaklega viš seljanda
ef hann vill komast hjį žvķ aš greiša žaš verš sem fram kemur į reikningi eša ķ oršsendingu.
Ķ hugtökunum reikningur og oršsending felst ķ raun ekki nein efnisbreyting mišaš viš
gildandi lög. Ekki skiptir mįli hvaš skjal er kallaš ef žaš er sama efnis og reikningur. Žó
veršur aš skilja įkvęšiš žannig aš įtt sé viš skriflegt skjal. Munnlegar upplżsingar um
veršiš falla žvķ ekki undir gildissviš įkvęšisins og žvķ žarf ekki aš mótmęla žeim
sérstaklega.
Įkvęšiš gildir žvķ ašeins aš kaupandi hafi fengiš reikning eša oršsendingu. Af žvķ
leišir aš įkvęši 82. gr. į hér ekki viš og seljandinn ber žvķ įbyrgš į aš reikningur eša
oršsending komist til kaupanda.
Frumvarpsgreinin į viš um öll kaup, ž.m.t. neytendakaup, og er gildissviš hennar žvķ ekki
takmarkaš viš verslunarkaup eins og er samkvęmt gildandi lögum. Ekki žykir ósanngjarnt
ķ neytendakaupum aš leggja žį skyldu į kaupanda aš mótmęla uppgefnu verši ef svo ber
undir. Fresturinn til žess aš bera fram mótmęli fer hins vegar eftir žvķ um hvers konar kaup
er aš ręša og ręšst ekki hvaš sķst af žvķ hverjir eru ašilar aš kaupunum. Žaš veršur žvķ ekki
krafist eins skjótra višbragša af hįlfu kaupanda ķ neytendakaupum eins og kaupanda ķ
verslunarkaupum.
Įkvęši frumvarpsgreinarinnar eiga ekki viš žegar lęgra verš leišir af samningi eša
uppsett verš er ósanngjarnt. Afmörkunin hér svarar til žeirrar afmörkunar sem fram kemur
ķ 1. mįlsl. 1. mgr. 45. gr., og vķsast žvķ til athugasemda viš žį grein varšandi žaš hvort
tiltekiš verš leiši af samningi. Krafan um sanngirni hlżtur almennt aš vera heldur ströng ķ
neytendakaupum.
Um 48. gr.
Įkvęši 1. og 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar svara til 57. gr. SŽ-sįttmįlans, en 2. mgr. er
sambęrileg 54. gr. hans. Ķ gildandi lögum er ekkert įkvęši beinlķnis sambęrilegt
frumvarpsgreininni, en žó er ķ 1. mgr. 28. gr. byggt į žeirri skyldu sem fram kemur ķ 2. mgr.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um greišslustaš. Ašalreglan er sś aš greišsla skal fara fram į
atvinnustöš seljanda, nema um annaš hafi veriš samiš. Žaš leišir af 83. gr. frumvarpsins aš
hafi seljandi ekki atvinnustöš į greišsla aš fara fram į heimili hans. Žegar įkveša skal hvar
sé atvinnustöš, eftir atvikum heimili, ber aš miša viš žaš tķmamark žegar greišsla fer fram,
sbr. nįnar athugasemdir viš 3. mgr. hér į eftir.
Žaš getur leitt af samningi eša venju aš kaupandi skuli greiša eša sé heimilt aš greiša ķ
banka eša meš póstgķrói. Jafnvel žótt hvorki hafi veriš um slķkt samiš sérstaklega, né heldur
sé fyrir hendi venja ķ žeim efnum getur kaupanda eftir atvikum veriš heimilt aš greiša
kaupveršiš beint inn į reikning seljanda eša meš annarri greišslumišlun.
Žegar greišsla fer fram ķ banka eša annari sambęrilegri stofnun hefur greišslustašur ķ
sjįlfu sér ekki sömu žżšingu og endranęr. Slķkur greišsluhįttur er nś almennt višurkenndur
žótt samningi um žaš sé ekki til aš dreifa. Fyrsti mįlslišur įkvęšisins getur samt sem įšur
haft sjįlfstęša žżšingu, einkum meš tilliti til reglnanna um greišsludrįtt af hendi kaupanda,
og er įstęšan sś aš kaupandinn ber įhęttuna af žvķ aš peningarnir séu ķ raun og veru til
rįšstöfunar fyrir seljanda įšur en greišslufrestur er lišinn. Hann ber žvķ įhęttuna af žeirri röskun sem getur oršiš viš greišslumišlunina, og žvķ er ekki nęgjanlegt aš hann greiši ķ
banka į gjalddaga ef greišslan er seljanda ekki til rįšstöfunar į gjalddaga.
Vķkja mį frį įkvęšum 1. mgr. meš samningi, t.d. žannig aš kaupvešiš megi greiša į
atvinnustöš kaupanda eša beint til įkvešins žrišja manns. Um samninga ķ neytendakaupum
vķsast til athugasemda viš 4. gr. frumvarpsins.
Žegar um er aš ręša kaup milli ašila ķ mismunandi löndum getur greišslustašur haft
žżšingu varšandi gjaldeyrishömlur. Greišslustašur getur einnig haft žżšingu varšandi žaš
ķ hvaša mynt greiša skal kaupveršiš.
Ķ sķšari mįlsliš 1. mgr. er sérregla sem fjallar um žaš tilvik žegar greišsla skal samkvęmt
samningi fara fram gegn afhendingu söluhlutar eša skjals, t.d. gegn afhendingu farmbréfs
eša farmskķrteinis. Reglan į einnig viš žegar um er aš ręša kaup gegn póstkröfu. Ķ žessum
tilvikum er greišslustašur sį stašur žar sem afhending į aš fara fram.
Žegar sagt er aš greišsla skuli fara fram gegn afhendingu söluhlutar eša skjals veršur aš
hafa ķ huga žann fyrirvara sem leišir af 2. og 3. mgr. 49. gr. um rétt kaupanda til aš rannsaka
söluhlut.
Vera kann aš kaupandi greiši kaupveršiš įšur en afhending į sér staš, t.d. meš žvķ aš
greiša inn į reikning seljanda ķ banka. Ķ slķkum tilvikum er nęgjanlegt aš hann leggi fram
kvittun fyrir greišslu, nema žvķ ašeins aš ekki hafi veriš samiš um slķka greišsluašferš og
hśn andstęš hagsmunum seljandans.
Ķ 2. mgr. kemur fram sś regla aš ķ skyldu til aš greiša kaupveršiš felist einnig skylda til
žess af hįlfu kaupanda aš samžykkja vķxil, leggja fram bankatryggingu, bankaįbyrgš eša
ašra tryggingu. Einnig nęr skyldan til žess aš gera ašrar žęr rįšstafanir sem greišsla
kaupveršsins er komin undir og leiša mį af samningnum. Įkvęšiš felur žaš ķ sér aš brot į
slķkum skyldum er ekki einungis fyrirsjįanleg vanefnd heldur einnig sjįlfstęš vanefnd į
greišsluskyldu kaupanda. Įkvęšiš hefur ekki afgerandi žżšingu fyrir réttarstöšu seljanda
žar sem 50. gr. frumvarpsins um atbeina kaupanda aš efndum gildir ķ öllum tilvikum.
Įkvęši 3. mgr. į viš žegar seljandi hefur flutt atvinnustöš sķna, eftir atvikum heimili,
eftir aš kaupin voru gerš. Yfirleitt mundi flutningur af žessu tagi ekki valda kaupanda
neinum aukaśtgjöldum, en ef svo er ber seljandinn įbyrgš į auknum kostnaši sem af žvķ
leišir.
Um svipaš įlitaefni er aš ręša žegar śr žvķ skal skera hver beri įhęttuna af greišsludrętti
sem er aš rekja til žess aš seljandi hefur flutt atvinnustöš sķna. Rétt er aš lķta svo į aš
kaupandinn beri ekki bótaįbyrgš ķ slķkum tilvikum samkvęmt įkvęši 1. mgr. 51. gr. Ef
seljandinn hefur ekki lįtiš kaupandann vita um flutninginn og kaupandinn hefur heldur ekki
įtt žess kost aš afla sér upplżsinga um žaš į annan hįtt er rétt aš lķta svo į aš greišsludrįttur
sé į įbyrgš seljanda og leiši žvķ ekki til įbyrgšar fyrir kaupanda.
Um 49. gr.
Įkvęšiš svarar til 58. gr. SŽ-sįttmįlans. Ķ 1. mgr. er fjallaš um greišslutķma kaupveršsins
og er reglan žar sambęrileg reglum žeim sem leiša mį af 12. og 14. gr. gildandi kaupalaga.
Įkvęši 2. mgr. eiga sér ekki hlišstęšu ķ gildandi lögum, sbr. žó 1. mgr. 71. gr., eins og sķšar
veršur rakiš. Įkvęši 3. mgr. svarar aš vissu marki til įkvęša 16. og 71. gr.
Įkvęši 1. mgr. eiga ekki viš žegar greišslutķminn kemur fram ķ samningi og į žaš einnig
viš ķ neytendakaupum, sbr. athugasemdir viš 4. gr. frumvarpsins. Žetta į ekki einungis viš
um žau tilvik žegar greišslutķminn kemur beinlķnis fram ķ samningi heldur einnig žegar leiša
mį af atvikum aš kaupveršiš skuli greitt į įkvešnum tķma. Žegar greišslutķminn kemur fram ķ samningi žarf seljandinn ekki aš beina greišsluįskorun til kaupanda. Er kaupanda žvķ skylt
ķ slķkum tilvikum aš greiša af eigin frumkvęši, sbr. og įkvęši 59. gr. SŽ-sįttmįlans.
Ef greišslutķminn kemur ekki fram ķ samningi ašila er reglan sś aš kaupandinn į aš greiša
kaupveršiš žegar seljandinn krefst žess, t.d. meš žvķ aš senda reikning. Ef ekki kemur fram
neinn frestur af hįlfu seljanda žegar hann krefst greišslu ber kaupanda aš greiša um hęl.
Stundum er samiš um įkvešiš svigrśm til greišslu kaupveršsins, t.d. žannig aš greiša
megi ķ maķmįnuši eša eftir pįska. Žegar svo hagar til er hugsanlegt aš beita svipušum
sjónarmišum og fram koma ķ 2. mgr. 9. gr. frumvarpsins, žó žannig aš kaupandinn hafi val
į greišslu innan žess tķma sem svigrśmiš nęr til.
Regla 1. mgr. takmarkast af žeirri grundvallarreglu 10. gr. aš hönd selji hendi, sbr. einnig
22. og 51. gr. frumvarpsins. Seljandinn getur ekki krafist greišslu fyrr en hlutur er afhentur
kaupanda eša stendur honum til reišu ķ samręmi viš efni samningsins og įkvęši laganna.
Žaš nęgir ekki aš seljandinn bjóši ašeins fram efndir aš hluta. Ķ žessari reglu felst m.a. aš
seljandinn getur ekki krafist greišslu fyrir fram, nema slķkt megi leiša af samningi.
Įkvęši 1. mgr. 49. gr. takmarkast af įkvęšum 2. og 3. mgr. sömu greinar.
Įkvęši 2. mgr. męlir fyrir um rétt kaupanda til žess aš rannsaka söluhlut og er ekkert
įkvęši aš finna ķ gildandi lögum sem er beinlķnis sambęrilegt. Žar kemur réttur kaupanda
til aš rannsaka söluhlut einungis óbeint fram ķ 1. mgr. 71. gr., sem fjallar um greišslu gegn
afhendingu farmskķrteinis o.fl.
Ķ 2. mgr. er kaupanda veittur réttur til žess aš rannsaka söluhlut į venjulegan hįtt, įšur
en greišsla fer fram. Hugtakiš į venjulegan hįtt vķsar til ašferšarinnar viš rannsókn
kaupanda. Ekki er skilyrši aš um sé aš ręša venju varšandi réttinn til rannsóknar og hversu
umfangsmikil hśn er. En ef um slķka venju er aš ręša er rétt aš lķta svo į aš hśn marki žaš
hvaš teljist venjulegt ķ žessum efnum. Ef ekki er um slķka venju aš ręša veršur aš lķta svo
į aš umfang rannsóknar fari eftir ašstęšum.
Kaupandinn hefur engan rétt til aš rannsaka söluhlut ef žaš er ósamrżmanlegt žeirri
ašferš sem samiš hefur veriš um varšandi afhendingu og greišslu kaupveršs. Um žaš getur
t.d. veriš aš ręša žegar hlutur er sendur gegn póstkröfu. Žótt umsaminn ašferš viš
afhendingu og greišslu śtiloki ekki rannsókn af hįlfu kaupanda getur hin umsamda ašferš
eigi aš sķšur haft žżšingu varšandi umfang rannsóknarinnar. Réttur kaupanda samkvęmt
įkvęšinu hlżtur ķ žaš minnsta aš takmarkast viš yfirboršsrannsókn. Žannig mį t.d. vera aš
kaupandi hafi rétt til žess aš opna umbśšir ef unnt er aš framkvęma žaš įn žess aš skemma
umbśširnar, en kaupandi mundi aš öšru jöfnu ekki rétt til žess aš hluturinn yrši fluttur į
atvinnustöš hans til rannsóknar. Ef annaš leišir ekki af venju veršur aš lķta svo į aš
rannsóknin skuli vera takmarkašri en leišir af įkvęšum 31. gr.
Ķ 3. mgr. eru sérstakar reglur um žaš žegar notaš er farmbréf viš flutning söluhlutar til
įkvöršunar eša žegar flutningurinn aš öšru leyti gerist meš žeim hętti aš seljandinn getur
ekki rįšiš yfir hlutnum eftir greišslu. Seljandinn getur žį krafist greišslu gegn afhendingu
farmbréfs eša annarrar sönnunar um žaš aš hluturinn verši fluttur meš slķkum skilmįlum.
Įkvęšiš gildir ekki ašeins žegar hlut į aš senda frį afhendingarstaš heldur einnig žegar
afhenda į hlut į žeim staš sem kaupandinn hefur atvinnustöš sķna.
Ķ 3. mgr. felst undantekning frį įkvęšum 1. og 2. mgr. aš žvķ leyti aš unnt er aš krefjast
greišslu ķ žessum tilvikum, įšur en hlutur er kominn til kaupandans og stendur honum til
rįšstöfunar, og jafnvel žótt kaupandinn hafi ekki haft tękifęri til žess aš rannsaka hlutinn.
Ef seljandi hefur vanefnt skyldur sķnar getur kaupandi beitt įkvęšum 42. gr. til aš halda
kaupveršinu eša beitt öšrum vanefndaśrręšum įn tillits til įkvęšis žessa.
Įkvęšiš į ekki viš um žaš įlitamįl hvort kaupandinn getur haldiš eftir greišslu sinni
vegna vanefnda af hįlfu seljanda. Žaš tilvik fer eftir reglum 42. gr. og öšrum įkvęšum um
afleišingar af vanefndum seljanda.
Um 50. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 53. gr, sbr. 60. gr. SŽ-sįttmįlans. Ķ gildandi lögum er engin
įkvęši aš finna sem svara beinlķnis til žessarar greinar. Ķ almennum athugasemdum hér aš
framan eru raktar įstęšur žess aš tekin eru ķ frumvarpiš sérstök įkvęši um atbeina kaupanda
aš efndum og vķsast žangaš.
Kaupandi hefur ķ fyrsta lagi skv. a-liš almenna skyldu til žess aš ljį atbeina sinn aš
efndum aš žvķ marki sem sanngjarnt er. Er hér um atbeina aš ręša sem į sér staš fyrir efndir
og er forsenda žess aš seljandinn geti fullnęgt skyldum sķnum. Slķkur atbeini kemur ekki
hvaš sķst til įlita žegar um pöntunarkaup er aš ręša. Atbeini kaupanda getur t.d. falist ķ žvķ
aš skilgreina vissar žarfir, sbr. 60. gr., eša śtvega tilskilin leyfi. Viš pöntunarkaup er
stundum samiš um aš kaupandinn eigi aš śtvega hluta efnis. Ef seljandinn į aš sjį um
uppsetningu söluhlutar eša annaš sambęrilegt eftir afhendingu hans veršur kaupandinn aš
ljį atbeina sinn til žess aš seljandinn fįi ašgang aš hlutnum og žeim staš žar sem setja į hlut
upp. Žegar um flókin og umfangsmikil pöntunarkaup er aš ręša, t.d. žegar um er aš ręša
kaup į skipi, sem į aš smķša, geta aukaskyldur kaupandans veriš mjög žżšingarmikiš atriši
viš efndir samningsins.
Skylda seljanda til aš ljį atbeina sinn aš efndum kann aš vera nįnar skilgreind ķ samningi,
en hśn getur einnig komiš óbeint fram af efni samnings eša ašstęšum aš öšru leyti. Umfang
skyldu kaupandans takmarkast viš žaš sem meš sanngirni er hęgt aš ętlast til af honum.
Žess vegna veršur aš meta žaš ķ hverju tilviki fyrir sig hversu langt skylda kaupanda nęr.
Ķ öšru lagi er kaupandi skyldur skv. b-liš aš taka viš hlut meš žvķ aš sękja hann eša veita
honum vištöku. Skylda kaupandans gengur fyrst og fremst śt į aš fullnęgja žvķ sem er
tilgangur seljandans meš sölunni, ž.e. aš losna frį hlutnum. Rökin aš baki įkvęšinu eru
einkum žau aš ķ VII. kafla frumvarpsins er męlt fyrir um önnur réttarįhrif vegna vanefnda
kaupanda į aš veita hluta vištöku en į öšrum aukaskyldum hans.
Um VII. kafla.
Ķ VII. kafla er fjallaš um śrręši seljanda vegna vanefnda af hįlfu kaupanda. Almenna
įkvęšiš er ķ 51. gr., en žar kemur fram aš seljandi getur krafist efnda, riftunar, skašabóta
o.fl. ef kaupandinn greišir ekki kaupveršiš eša fullnęgir ekki öšrum skyldum sķnum og žaš
veršur hvorki rakiš til seljanda né atvika sem hann varša. Ķ 52. gr. ręšir um rétt seljanda til
efnda meš žvķ aš krefja kaupanda um greišslu kaupveršsins. Žar er einnig fjallaš um
afpöntun kaupanda į hlut sem er sérstaklega śtbśinn fyrir hann. Ķ 53. gr. er fjallaš um rétt
seljanda til aš krefja kaupanda um atbeina aš efndum. Ķ 54. gr. er fjallaš um skilyrši žess aš
seljandi geti rift kaupum žegar kaupandi greišir ekki og ķ 55. gr. ręšir um rétt hans til
riftunar žegar kaupandi stušlar ekki aš efndum. Žį er ķ 56. gr. fjallaš um skilyrši riftunar
žegar hiš selda er afhent ķ įföngum. Ķ 57. gr. er rętt um rétt seljanda til skašabóta vegna
greišsludrįttar kaupanda. Ķ 58. gr. er kvešiš į um upplżsingaskyldu kaupanda žegar hindrun
hefur įhrif į möguleika til efnda. Ķ 59. gr. er rętt um riftunarfrest seljanda žegar kaupveršiš
hefur veriš greitt og ķ 60. gr. er fjallaš um réttarstöšuna ef kaupandi įkvešur ekki einkenni
söluhlutar žegar honum er žaš skylt samkvęmt samningi.
Um 51. gr.
Įkvęšiš svarar til 61. gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi lögum, nr. 39/1922, er ekki
sambęrilegt įkvęši.
Įkvęši 1. mgr. gefur yfirlit um heimildir seljanda vegna vanefnda af hįlfu kaupanda.
Įkvęšiš er byggt upp į sama hįtt og hefur sama hlutverk og 1. mgr. 22. gr. (greišsludrįttur
af hįlfu seljanda) og 1. mgr. 30. gr. (galli į söluhlut) og vķsast žvķ til athugasemda viš žęr
greinar. Skyldur kaupanda skv. VI. kafla eru greišsla kaupveršsins (48. og 49. gr.), atbeini
aš efndum (a-lišur 50. gr.) og aš veita hlut vištöku (b-lišur 50. gr.). Til višbótar žessu geta
hvķlt ašrar skyldur į kaupanda samkvęmt samningi eša samkvęmt lögum žessum, t.d. skv.
IX. kafla.
Įkvęši 1. mgr. į ķ fyrsta lagi viš ef kaupandi greišir ekki kaupveršiš. Er meš žvķ bęši
įtt viš žaš žegar kaupveršiš er alls ekki greitt og eins žegar drįttur veršur į greišslu žess.
Um žaš hvenęr um greišsludrįtt af hįlfu kaupanda er aš ręša vķsast til athugasemda viš 48.
gr. Hér undir geta einnig falliš ašrar vanefndir varšandi greišsluna, t.d. žegar greitt er meš
röngum gjaldmišli eša į röngum staš.
Ķ öšru lagi į įkvęši 1. mgr. viš ef kaupandi fullnęgir ekki öšrum skyldum sķnum
samkvęmt samningi eša lögum žessum. Hér er t.d. įtt viš žęr skyldur sem nefndar eru ķ
50. gr. um atbeina kaupanda aš efndum.
Skilyrši žess aš kaupandinn geti boriš fyrir sig vanefndaśrręši skv. 1. mgr. er aš
vanefndir verši hvorki raktar til seljanda né atvika sem hann varša. Hér er um aš ręša sama
oršalag og ķ 22. og 30. gr. frumvarpsins og vķsast til skżringa viš žęr greinar. Til višbótar
skal žess žó getiš aš meginmįli skiptir hvar orsaka vanefndanna er aš leita, en ekki hvort
öšrum hvorum samningsašila er um aš kenna.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. kemur fram aš seljandi getur haldiš eftir greišslum skv. 10. gr. įsamt
žvķ aš krefjast vaxta skv. 71. gr. Žessi réttur getur veriš virkt śrręši til žess aš žvinga fram
greišslu. Ķ žeim tilvikum žar sem kaupandinn neitar aš ljį atbeina sinn aš efndum mun réttur
seljanda til žess aš halda eftir greišslu žó hafa litla sjįlfstęša žżšingu.
Žęr kröfur, sem seljandi getur sett fram žegar fyrir liggja vanefndir af hįlfu kaupanda,
eru ķ fyrsta lagi krafa um efndir skv. 52. gr., ķ öšru lagi aš rifta kaupum skv. 54. og 55. gr.
og ķ žrišja lagi aš krefjast skašabóta skv. 57. gr. Aš lokum getur seljandi haldiš greišslu
sinni samkvęmt įkvęšum 10. gr. og krafist vaxta skv. 71. gr. Žaš segir sig sjįlft aš seljandi
getur ekki samtķmis rift kaupum og krafist efnda, en aš öšru leyti śtiloka mismunandi
vanefndaśrręši ekki fyrirvaralaust beitingu hvert annars.
Žaš er undir skilyršum viškomandi įkvęša komiš aš hvaša marki einstökum śrręšum
veršur beitt ķ tilefni vanefndar. Žannig veršur t.d. vaxta ašeins krafist af kaupverši žegar um
greišsludrįtt er aš ręša.
Įkvęši 2. mgr. tengjast žvķ įlitaefni aš hvaša marki seljandi į rétt į aš krefjast efnda
samkvęmt ašalefni samnings į žeirri skyldu kaupanda aš veita söluhlut vištöku. Fram
kemur ķ įkvęšinu aš sinni kaupandi ekki žeirri skyldu sinni aš veita söluhlut vištöku og žaš
veršur hvorki rakiš til seljanda né atvika, sem hann varša, getur seljandinn einungis krafist
riftunar skv. 55. gr. eša skašabóta skv. 2. mgr. 57. gr. eša 58. gr. Af žessum tilvķsunum og
meš samanburši viš 52. og 53. gr. sést aš meginreglan er sś aš seljandinn getur ekki krafist
žess aš kaupandinn efni samninginn in natura meš žvķ aš veita söluhlut vištöku. Aš öšru
leyti eiga viš įkvęšin ķ XI. kafla um umönnun söluhlutar ef kaupandi veitir honum ekki
vištöku. Žaš felur m.a. ķ sér aš seljandinn į rétt į skašabótum vegna kostnašar sem hann
hefur haft af žvķ aš annast söluhlut.
Ķ 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar er tekiš fram aš réttur seljanda til skašabóta og vaxta falli
ekki brott, žótt hann neyti annarra śrręša eša slķkra śrręša verši ekki neytt. Af žvķ leišir aš
žęr heimildir, sem standa seljanda til boša, śtiloka eins og įšur segir ekki endilega hver
ašra. Um röksemdir fyrir įkvęšinu vķsast til žess sem segir um 1. mgr. 22. gr.
Um 52. gr.
Įkvęši žetta svarar til 79. gr., sbr. 28. gr. SŽ-samningsins. Ķ įkvęšinu er fjallaš um rétt
seljanda til žess aš krefjast greišslu, en um rétt seljanda til žess aš krefjast žess af kaupanda
aš hann stušli aš efndum er fjallaš ķ 53. gr. Įkvęši 52. og 53. gr. eiga sér hlišstęšu ķ 23. gr.
frumvarpsins, sem fjallar um rétt kaupanda til žess aš krefjast efnda. Ķ gildandi lögum er ekki
įkvęši sambęrilegt viš frumvarpsgreinina, en ķ 28. gr. žeirra kemur fram aš seljandinn į rétt
į aš halda fast viš kaupin. Žį er 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar aš hluta svipašs efnis og 31.
gr. gildandi laga.
Ķ 1. mgr. 52. gr. kemur fram sś meginregla aš seljandinn getur haldiš fast viš kaupin og
krafist žess aš kaupandinn greiši kaupveršiš. Frį žessu er žó gerš undantekning ef um
greišsludrįtt er aš ręša sem rekja mį til stöšvunar samgangna, greišslumišlunar eša annarra
žeirra atvika sem kaupandi getur ekki stjórnaš og hann fęr ekki unniš bug į. Sem dęmi um
atvik af žessu tagi eru t.d. verkfall ķ banka eša miklar vélarbilanir sem valda žvķ aš greišsla
getur ekki fariš fram. Ķ įkvęšinu er einnig nefnd stöšvun vegna annarra atvika. Žar gęti
t.d. veriš um aš ręša gjaldeyrishömlur. Undantekningar žessar žykja nęgilega rökstuddar
meš hlišsjón af samsvarandi undanžįgum til handa seljanda skv. 23. gr. frumvarpsins.
Tilvikin, sem hér eru höfš ķ huga, eru ekki meš öllu óraunhęf žvķ aš gera mį rįš fyrir žvķ
aš óyfirstķganlegar hindranir geti stašiš ķ vegi fyrir greišslu į réttum tķma. Hins vegar er ljóst
aš žęr įstęšur, sem afsakaš geta kaupanda, eru fęrri en žęr sem afsaka seljandann og
afhendingardrįtt af hans hįlfu.
Žaš er skilyrši skv. 1. mgr. 52. gr. aš umrędd atvik valdi žvķ aš greišsla geti ekki fariš
fram. Atvikin verša žvķ aš vera hindrun fyrir greišslu. Aš auki koma fram žau skilyrši aš
kaupandi geti ekki haft stjórn į umręddum atvikum og aš hann geti ekki sigrast į žeim. Um
skżringu svipašra hugtaka mį vķsa til athugasemda viš 1. mgr. 27. gr.
Ķ 2. mgr. 52. gr. er rętt um rétt kaupanda til žess aš afpanta hlut og felur įkvęšiš ķ raun
ķ sér undantekningu frį meginreglu 1. mgr. um rétt seljanda til aš krefjast efnda. Hvorki
gildandi lög né SŽ-samningurinn hafa aš geyma sambęrilegt įkvęši og fram kemur ķ 2. mgr.
um rétt til žess aš afpanta hlut į tķmabilinu frį žvķ aš kaup geršust og žar til afhending fer
fram.
Segja mį aš įkvęšiš byggist į samspili tveggja ašalsjónarmiša. Fyrra sjónarmišiš er žaš
aš gerša samninga beri aš halda. Hitt sjónarmišiš er aš žaš strķši gegn samfélagslegum
hagsmunum aš lįta veršmęti fara forgöršum. Regla frumvarpsins er į žvķ byggš aš sķšara
sjónarmišiš eigi aš gilda aš žvķ er varšar pöntunarkaup, en seljandi getur hins vegar įtt rétt
į skašabótum. Frį žessu er žó sś undantekning gerš aš hafi stöšvun ķ för meš sér verulegt
óhagręši fyrir seljanda, eša hęttu į žvķ aš hann fįi ekki bętt žaš tap sem afpöntun hefur ķ
för meš sér, getur seljandinn haldiš fast viš kaupin. Afpöntun hefur svipuš įhrif og riftun
aš žvķ leyti til aš seljandi getur ekki haldiš įfram efndum samningsins. Skilyrši riftunar og
afpöntunar eru hins vegar ekki hin sömu, sem m.a. kemur fram ķ žvķ aš unnt er aš beita
afpöntun žótt ekki sé um neinar vanefndir af hįlfu seljanda aš ręša.
Įkvęši 1. mgr. į ašeins viš um kaup į hlut sem er sérstaklega śtbśinn fyrir kaupanda.
Hafi kaupandi afpantaš hlutinn getur seljandi samkvęmt įkvęšinu ekki haldiš fast viš kaupin ķ žrenns konar skilningi. Ķ fyrsta lagi getur hann ekki haldiš įfram gerš hlutarins. Ķ
öšru lagi getur hann ekki gert ašrar rįšstafanir til afhendingar hans, t.d. pantaš flutning į
honum. Ķ žrišja lagi getur seljandi ekki krafist greišslu. Rétturinn til afpöntunar getur veriš
įhęttusamur fyrir seljanda žar sem hann situr e.t.v. uppi meš hlut sem hvorki hann sjįlfur
né ašrir geta nżtt. Af žeim sökum gerir įkvęšiš rįš fyrir žvķ aš hann geti haldiš fast viš
kaupin ķ vissum tilvikum, sem nįnari grein er gerš fyrir sķšar.
Ljóst er af oršum įkvęšsins aš žaš gildir einnig ķ neytendakaupum. Ekki er įstęša til
žess aš gera undantekningu aš žessu leyti varšandi žau kaup žvķ aš žaš sjónarmiš aš halda
beri gerša samninga hefur žar einnig mikla žżšingu. Hins vegar leišir žaš af ešli
neytendakaupa aš oft mį lķta svo į aš seljandi hafi žar samžykkt rżmri afpöntunarrétt.
Eins og įšur segir žarf seljandi ekki aš sętta sig viš afpöntun ef stöšvun hefur ķ för meš
sér verulegt óhagręši fyrir hann eša hęttu į žvķ aš hann fįi ekki bętt žaš tjón sem afpöntun
hefur ķ för meš sér. Žaš sķšarnefnda getur t.d. įtt viš ef kaupandinn stendur fjįrhagslega
höllum fęti og einnig žegar veršmęti hlutarins er lķtiš sem ekkert ķ žvķ įstandi, sem hann
er, en lķkur eru til aš veršmętiš aukist eftir žvķ sem verkinu vindur fram.
Ķ lokamįlsliš 2. mgr. ręšir um skašabętur til handa seljanda ef hann getur ekki haldiš fast
viš kaupin. Rökin fyrir žessari reglu eru žau aš afpöntunarréttuinn felur ķ sér frįvik frį žeirri
meginreglu aš gerša samninga beri aš halda. Af žeim sökum er ešlilegt aš seljandi eigi rétt
į bótum. Kaupandi veršur žvķ aš greiša bętur ķ samręmi viš žęr almennu reglur sem
notašar eru viš mat į fjįrhęš skašabóta ķ kafla X.
Ķ 3. mgr. kemur fram sś regla aš hafi hlutur enn ekki veriš afhentur glati seljandi rétti
sķnum til žess aš krefjast efnda ef hann bķšur óhęfilega lengi meš aš setja fram slķka kröfu.
Af įkvęšum 3. mgr. leišir aš hśn gildir ašeins žegar hlutur hefur ekki veriš afhentur, ž.e.
ķ žeim tilvikum žegar endurgjaldiš hefur veriš greitt fyrir fram aš öllu leyti eša nokkru. Eftir
aš hlutur hefur veriš afhentur į 3. mgr. hins vegar ekki viš. Rökin fyrir žvķ eru žau aš meš
afhendingu kemur fram skżr viljayfirlżsing um žaš af hįlfu seljanda aš hann vęnti efnda af
hįlfu kaupanda.
Um 53. gr.
Įkvęši žetta įsamt įkvęši 52. gr. frumvarpsins svarar til 79. gr, sbr. 28. gr. SŽ-
samningsins. Ķ įkvęšinu segir aš um rétt seljanda til aš krefjast efnda į žeirri skyldu
kaupanda aš stušla aš efndum gildi įkvęši 23. gr. eftir žvķ sem viš į.
Įkvęšiš tekur einkanlega til žess atbeina kaupanda sem nefndur er ķ a-liš 50. gr. Veriš
getur aš kaupandinn hafi ķ samningi tekiš į sig ašrar skyldur til aš ljį atbeina sinn til efnda
og į įkvęšiš žį einnig viš. Aftur į móti fellur skylda kaupanda til žess aš veita hlut vištöku
skv. b-liš 50. gr. utan įkvęšisins, sbr. athugasemdir viš 2. mgr. 51. gr. frumvarpsins.
Hugtakiš aš stušla aš efndum nęr sennilega til flestra skyldna sem geta hugsanlega hvķlt
į kaupanda samkvęmt samningnum. Ef um fleiri skyldur er aš ręša er eftir atvikum unnt aš
beita 53. gr. meš lögjöfnun.
Rétturinn til žess aš krefjast efnda į žeirri skyldu kaupanda aš hann stušli aš efndum er
hlišstęšur rétti kaupanda til žess aš krefjast efnda skv. 23. gr. frumvarpsins. Viš
hagsmunamat skv. 23. gr. veršur aš taka sérstakt tillit til žess aš atbeini kaupandans getur
viš įkvešnar ašstęšur veriš algjör forsenda žess aš seljandi geti fullnęgt skyldum sķnum
samkvęmt samningnum. Aš öšru leyti vķsast til athugasemda viš 23. gr. frumvarpsins.
Um 54. gr.
Hvaš riftun sem vanefndaśrręši varšar žykir hentugt aš greina į milli greišsluskyldunnar
annars vegar og annarra skyldna hins vegar. Įkvęši žetta į žvķ ašeins viš um vanefndir į
greišsluskyldunni, en um skilyrši riftunar žegar kaupandi stušlar ekki aš efndum er rętt ķ
55. gr., sbr. einnig 59. gr. sem fjallar um riftunarfrest. Af öšrum riftunarreglum frumvarpsins
mį nefna 25., 26. og 39. gr. um riftunarrétt kaupanda viš afhendingardrįtt seljanda eša galla
į söluhlut. Um riftun žegar afhenda į hiš selda ķ įföngum eša vegna fyrirsjįanlegra vanefnda
ręšir ķ 56. og 62. gr.
Um skilyrši riftunar vegna vanefnda kaupanda er fjallaš ķ 64. gr. SŽ-samningsins. Ķ 28.
gr. gildandi kaupalaga, nr. 39/1922, ręšir ašeins um rétt til riftunar vegna greišsludrįttar
kaupanda. Žótt ekki komi žaš beinlķnis fram ķ oršalagi 54. gr. frumvarpsins er žaš ętlunin
aš įkvęšiš nįi einnig til annarra įgalla varšandi greišsluna en greišsludrįttar, t.d. žegar
greitt er ķ rangri mynt, sbr. og athugasemdir viš 48. gr.
Ķ 1. mgr. 54. gr. kemur fram meginreglan um rétt seljanda til riftunar. Žess er krafist aš
kaupandi hafi vanefnt verulega greišsluskyldu sķna samkvęmt samningi eša įkvęšum laga.
Vanefndin getur żmist veriš til komin vegna žess aš greitt er of seint eša alls ekki og
vanefndin getur einnig varšaš innihald greišsluskyldunnar, t.d. aš greitt sé į röngum staš,
meš röngum hętti eša meš röngum greišslumišli. Skilyrši riftunar er aš vanefndir kaupanda
séu verulegar. Riftunin sjįlf veršur aš fara fram meš munnlegri eša skriflegri yfirlżsingu og
ber kaupandi įhęttuna af sendingu tilkynningarinnar, sbr. 82. gr.
Yfirlżsing seljanda veršur aš vera ótvķręš um aš hann rifti kaupum. Višvörun vegna
hugsanlegrar riftunar sķšar er ekki nęgileg ķ žessu efni og ekki heldur fyrirspurn. Riftunin
er bindandi fyrir seljandann žegar yfirlżsingin er komin til kaupanda og hann getur ekki
afturkallaš hana eftir žaš tķmamark. Žetta žżšir meš öšrum oršum aš afturköllun fęr žvķ
ašeins gildi aš hśn komi til kaupanda samtķmis eša įšur en sjįlf riftunaryfirlżsingin.
Um skilgreiningu į žvķ hvenęr vanefndir teljast verulegar vķsast til athugasemda viš 25.
og 39. gr. Sį įskilnašur aš vanefndir žurfi aš vera verulegar į viš hvort heldur sem
kaupandinn į aš stašgreiša kaupveršiš gegn móttöku söluhlutar eša t.d. greiša žaš gegn
móttöku skjala. Eigi aš sķšur geta greišsluskilmįlarnir haft žżšingu viš mat į žvķ hvort
skilyršinu um verulegar vanefndir er fullnęgt eša ekki. Einnig getur ķ žvķ sambandi veriš
rétt aš lķta til ešlis kaupanna. Ķ verslunarkaupum getur greišsludrįttur, žótt stuttur sé, haft
veruleg įhrif į hagsmuni seljanda. Žį skiptir žaš og mįli hvort um greišsludrįtt varšandi allt
kaupveršiš er aš ręša eša einungis lķtinn hluta žess.
Ķ 2. mgr. er fjallaš um rétt seljanda til riftunar žegar kaupandi greišir ekki kaupveršiš
innan sanngjarns višbótarfrests, sem seljandinn hefur sett honum til efnda. Gildir žį ekki sį
įskilnašur aš vanefndir séu verulegar. Mįlsgreinin į ašeins viš um žaš tilvik žegar kaupandi
greišir ekki kaupveršiš. Hśn į ekki viš um seinkun sem veršur įšur en višbótarfrestur
rennur śt. Ef kaupandi greišir röngum ašila eša į röngum staš eša meš röngum greišslueyri,
žannig aš seljandi er ekki skyldur til aš veita greišslu vištöku, į mįlsgreinin ekki beint viš,
en sennilega mį žó fella žessi tilvik undir hana meš lögjöfnuši. Riftun getur ekki fariš fram
fyrr en eftir aš višbótarfresturinn er śti, en einnig fyrir žann tķma ef seljandi hefur veitt
tilkynningu vištöku frį kaupanda um aš hann ętli ekki aš efna skuldbindingar sķnar. Įkvęši
žetta er aš öšru leyti sambęrilegt viš 2. mgr. 25. gr. frumvarpsins og ber aš skżra į svipašan
hįtt.
Ķ 3. mgr. kemur fram aš seljandi getur ekki rift kaupum mešan višbótarfrestur lķšur nema
žvķ ašeins aš kaupandinn hafi lżst žvķ yfir aš hann muni ekki efna sinn hlut į žeim tķma. Um
skżringu žessa įkvęšis vķsast til athugasemda viš sambęrilegt įkvęši ķ 3. mgr. 25. gr.
Ķ 4. mgr. kemur fram takmörkun į rétti seljanda til riftunar žegar kaupandinn hefur žegar
veitt söluhlut vištöku. Seljandinn getur žegar svo stendur į žvķ ašeins rift aš hann hafi gert
um žaš fyrirvara eša kaupandinn hafni hlutnum. Til višbótar veršur almennum skilyršum
riftunar skv. 1.3. mgr. einnig aš vera fullnęgt. Fyrirvari af žvķ tagi, sem hér var nefndur,
getur veriš oršašur beint eša óbeint.
Framangreind skķrskotun til žess aš kaupandinn hafni hlutnum į viš žegar kaupandinn
hafnar honum af öšrum įstęšum en vegna vanefnda af hįlfu seljanda. En įkvęšiš getur
einnig įtt viš ef kaupandinn hafnar hlutnum meš vķsun til vanefnda af hįlfu seljanda, sem
seljandinn mótmęlir, jafnhliša žvķ aš seljandinn riftir kaupum vegna greišsludrįttar.
Ķ sķšari mįlsliš 4. mgr. 54. gr. kemur fram nokkru rżmri réttur til riftunar ķ alžjóšlegum
kaupum. Seljandinn getur rift kaupum į grundvelli almennra skilyrša žegar kaupandinn hefur
veitt söluhlut vištöku, įn žess aš hafa gert um žaš sérstakan fyrirvara. Žaš er žó jafnan
skilyrši aš riftunin hafi ekki įhrif į rétt žrišja manns yfir hlutnum. Samkvęmt greininni er
bś kaupanda einnig tališ til žrišja manns. Reglu žessari er bętt viš įkvęšiš vegna
tengslanna viš SŽ-samninginn, sbr. 64. og 4. gr. hans.
Um 55. gr.
Um tengsl 55. gr. frumvarpsins viš SŽ-samninginn vķsast til athugasemda viš 54. gr. hér
aš framan. Įkvęši 54. gr. gilda um riftun vegna greišsludrįttar, en 59. gr. fjallar um
riftunarfrest. Af öšrum riftunarįkvęšum mį einnig nefna 25., 26. og 39. gr. um riftunarrétt
kaupanda viš afhendingardrįtt seljanda og vegna galla į söluhlut. Um riftun žegar afhenda
į hiš selda ķ įföngum og vegna fyrirsjįanlegra vanefnda er rętt ķ 56. og 62. gr., sbr. 44. gr.
Samkvęmt gildandi lögum hefur seljandi ekki rétt til riftunar žegar kaupandi stušlar ekki aš
efndum, nema svo hafi sérstaklega veriš um samiš, sbr. 33. gr.
Ķ 1. mgr. kemur fram almennt skilyrši riftunar žegar kaupandinn stušlar aš efndum. Fyrri
mįlslišur 1. mgr. į viš um žann atbeina, sem nefndur er ķ a-liš 50. gr., og eftir atvikum
annan atbeina sem um kann aš hafa veriš samiš. Ef kaupandinn hefur tekiš į sig ašrar
skyldur sem ekki er unnt aš skilgreina sem atbeina aš efndum er eftir atvikum hęgt aš beita
įkvęšinu meš lögjöfnun. Vķsast aš öšru leyti til athugasemda viš 53. gr. frumvarpsins.
Skilyrši riftunar er sambęrilegt žeim skilyršum, sem fram koma ķ 1. mgr. 25., sbr. 1. mgr.
39. og 1. mgr. 54. gr., og vķsast til skżringa viš žęr greinar. Žar sem įkvęši žetta fjallar um
vanefndir į aukaskyldum kaupanda er yfirleitt sanngjarnt aš leggja hér til grundvallar
nokkuš strangara mat varšandi skilyršiš um verulegar vanefndir en žegar um vanefndir į
afhendingar- eša greišsluskyldunni sjįlfri er aš ręša. Riftun getur t.d. veriš raunhęft śrręši
žegar seljandinn į aš bśa hlutinn til og vanręksla kaupanda į žvķ aš ljį atbeina sinn aš
efndum hefur skašleg įhrif į athafnir eša rekstur seljanda aš öšru leyti. Žetta getur t.d. įtt
viš žegar um er aš ręša kaup į skipi sem į aš smķša fyrir kaupanda og vanręksla kaupanda
veldur žvķ aš skipiš stendur ķ slipp hjį seljanda, tekur žar plįss og stendur ķ vegi fyrir žvķ aš
seljandi geti tekiš aš sér önnur verkefni.
Žaš er ekki hvaš sķst ķ pöntunarkaupum, sem sś staša getur komiš upp aš kaupandinn
vanefnir bęši skylduna til žess aš ljį atbeina sinn aš efndum og skylduna til žess aš greiša
hluta veršsins, mešan į tilbśningi hlutar stendur. Ķ slķkum tilvikum er yfirleitt sanngjarnt aš
meta réttinn til riftunar meš hlišsjón af žeim sameiginlegu įhrifum sem vanefndirnar valda.
Ķ sķšari mįlsliš 1. mgr. 55. gr. ręšir um riftunarrétt seljanda žegar kaupandinn veitir ekki
söluhlut vištöku ķ samręmi viš fyrirmęli b-lišar 50. gr. Žegar kaupandi lętur hjį lķša aš
veita söluhlut vištöku getur žaš oft veriš vķsbending um aš hann muni ekki heldur greiša
kaupveršiš. Ķ žvķ tilviki getur seljandinn eftir atvikum rift kaupunum ķ samręmi viš įkvęši
62. gr. Žótt skilyrši til žess aš rifta kaupum įšur en aš afhendingu kemur séu ekki fyrir
hendi, getur seljandinn boriš fyrir sig įkvęši 54. gr. ef vanręksla kaupanda į aš veita
söluhlut vištöku veršur samtķmis žvķ aš hann greišir ekki. Ef kaupandinn greišir kaupveršiš
įn žess žó aš vilja veita söluhlut vištöku veldur žaš seljanda yfirleitt engum vandkvęšum.
Aš žvķ marki sem slķkt veldur kostnaši vegna geymslu hlutarins į seljandinn žó rétt į
skašabótum af žvķ tilefni, sbr. įkvęši 72.78. gr.
Seljandinn hefur ekki žörf fyrir aš rifta kaupum af žeirri įstęšu einni aš kaupandi veitir
söluhlut ekki vištöku, nema žvķ ašeins aš hann hafi sérstaka hagsmuni af žvķ aš losna viš
hlutinn og er riftunarrétturinn samkvęmt įkvęšinu žvķ takmarkašur viš slķk tilvik. Žess
konar sérstakra hagsmuna į seljandinn einkum aš gęta žegar žaš aš losna viš hlutinn er
sjįlfstęšur tilgangur kaupanna įsamt žeim hagsmunum aš fį greišslu. Sem dęmi um slķkt
mį nefna kaup um hśs sem selt er til nišurrifs og sölu į vörum af lager sem į aš tęma. Slķkt
dęmi er einnig sala verksmišju į eitrušum śrgangsefnum sem į aš endurvinna.
Seljandinn hefur rétt til aš rifta kaupum skv. 2. mgr. 55. gr. žegar kaupandinn stušlar ekki
aš efndum innan hęfilegs višbótarfrests, sem seljandinn hefur sett honum til efnda. Sama
į viš žegar kaupandinn veitir ekki hlut vištöku įšur en slķkur frestur er lišinn. Ķ žvķ tilviki
gildir sama skilyrši og fram kemur ķ 1. mgr., ž.e. aš seljandinn hafi sérstaka hagsmuni af žvķ
aš losna viš hlutinn. Įkvęšiš svarar til 2. mgr. 25. gr. og 2. mgr. 54. gr. og vķsast um
skżringar til athugasemda viš žęr greinar.
Viš mat į žvķ hvaš telst sanngjarn višbótarfrestur veršur aš lķta til žess um hvers konar
skyldu er aš ręša. Fresturinn veršur aš veita kaupanda eša kaupendum yfirleitt ķ svipašri
stöšu sanngjarnt og raunverulegt fęri į žvķ aš efna viškomandi skyldu. Ekki er unnt aš
ętlast til žess aš seljandinn taki tillit til einstaklingsbundinna žarfa og stöšu kaupanda. En
žaš gildir hér sem endranęr aš réttinn til žess aš setja višbótarfrest į ekki aš vera unnt aš
nota til žess aš skapa stöšu til riftunar į grundvelli vanefnda sem eru augljóslega óverulegar.
Um skżringar į 3. mgr. 55. gr. frumvarpsins vķsast til athugasemda sem fram koma ķ
skżringum viš 3. mgr. 54. gr.
Um 56. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 73. gr. SŽ-samningsins. Įkvęši 29. gr. laga nr. 39/1922 er
sambęrilegt viš 2. mgr., en ķ gildandi lögum er hins vegar ekki regla sambęrileg 1. mgr.
Frumvarpsgreinin į ekki ašeins viš um greišsluvanefndir heldur einnig vanefndir kaupanda
į skyldunni til aš stušla aš efndum. Žau réttindi, sem seljandinn hefur samkvęmt
frumvarpsgreininni, eru mjög hlišstęš réttindum kaupanda skv. 44. gr. Greinin į viš um
riftun vegna allra vanefnda kaupanda viš įfangaskyldur hans. Um vanefndir er žvķ ekki
ašeins aš ręša žegar kaupandi vanrękir greišsluskyldu sķna, sbr. 54. gr. heldur einnig žegar
hann hefur vanefnt ašrar skyldur ķ sambandi viš kaupin, sbr. 55. gr., sbr. einnig 50. gr. og
1. mgr. 51. gr. frumvarpsins.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um tilvik žegar seljandinn į aš afhenda hiš selda ķ įföngum og efndir
af hįlfu kaupanda haldast ķ hendur viš afhendingu seljanda. Ķ įkvęšinu felst hiš sama og ķ
1. mgr. 44. gr., litiš er į hverja afhendingu sem sjįlfstęš kaup aš žvķ er riftunarréttinn
varšar. Seljandinn getur viš vanefndir rift kaupum aš žvķ er hverja einstaka afhendingu varšar og skilyrši žessa eru metin śt frį viškomandi afhendingu. Tilvķsun 1. mgr. 56. gr. til
54. gr. frumvarpsins felur žaš m.a. ķ sér aš vanefndir žęr, sem hér um ręšir, verša aš vera
verulegar, eša aš višbótarfresti hafi ekki veriš sinnt. Enn fremur felst ķ tilvķsuninni aš riftun
kann aš taka til afhendinga sem kaupandi hefur žegar veitt vištöku, sbr. 4. mgr. 54. gr. Loks
eiga įkvęši 59. gr. viš um riftunarfresti.
Įkvęši 2. mgr. heimila seljanda rétt til riftunar aš žvķ er sķšari afhendingar varšar meš
sömu skilyršum og fram koma ķ 2. mgr. 44. gr. varšandi riftunarheimild kaupanda. Ólķkt žvķ
sem gildir um riftun skv. 62. gr. er žaš skilyrši aš žegar séu til stašar vanefndir varšandi
eina einstaka afhendingu. Vanefndir verša aš vera slķkar, ž.e. žess ešlis og meš žeim hętti
aš žęr veiti réttmęta įstęšu til aš ętla aš riftunarréttur skapist aš žvķ er sķšari
afhendingar varšar. Hugtakiš réttmęt įstęša ber aš skżra meš hlišsjón af žvķ sem segir
ķ athugasemdum viš 2. mgr. 44. gr. Sem dęmi um žaš žegar ekki er įstęša til aš óttast
frekari vanefndir varšandi sķšari afhendingar mį t.d. nefna žaš tilvik žegar vanefndir eiga
rót aš rekja til misskilnings milli samningsašila, eša hśn er vegna tķmabundinnar hindrunar,
sem kaupandi gat ekki meš góšu móti komiš ķ veg fyrir og ekki er um aš kenna vilja- eša
getuleysi hans til žess aš greiša.
Žaš er ekki skilyrši riftunar skv. 2. mgr. aš seljandinn rifti kaupum einnig aš žvķ er fyrstu
afhendingu varšar. Aš öšru leyti vķsast til athugasemda viš 2. mgr. 44. gr.
Um 57. gr.
Ķ SŽ-samningnum er męlt fyrir um skilyršin fyrir lausn undan bótaskyldu ķ 79. og 80. gr.
Ķ 30. gr. gildandi kaupalaga er ašeins rętt um bótaįbyrgš ķ žvķ tilviki žegar seljandi riftir
kaupum. Ķ 57. gr. er ašeins fjallaš um bótaskylduna, en reglur um fjįrhęš bóta eru ķ 67.70.
gr. Įkvęši 1. og 2. mgr. eiga viš hvort heldur seljandinn hefur rift kaupum eša ekki. Žaš
hvort kaupum hefur veriš rift eša ekki hefur hins vegar įhrif į žaš hvaš fęst bętt og hvaš
ekki. Samsvarandi įkvęši um įbyrgš seljanda eru ķ 27. og 28. gr. (greišsludrįttur) og ķ 40.
gr. (gallar). Įkvęši um vexti eru ķ 71. gr.
Įkvęši 1. og 2. mįlsl. 1. mgr. eru ķ öllum ašalatrišum oršuš lķkt og 1. mgr. 27. gr.
frumvarpsins. Skašabótaįbyrgš kaupanda į greišsludrętti byggist į hinni svoköllušu
stjórnunarįbyrgš. Eins og ķ 1. mgr. 52. gr. eru stöšvun samgangna og greišslumišlunar
sérstaklega nefnd sem dęmi um efndahindranir sem kaupandinn fęr ekki rįšiš viš, enda eru
žetta žau tilvik sem ętla mį aš hvaš raunhęfust séu.
Ķ afpöntun af hįlfu kaupanda skv. 2. mgr. 52. gr. felst bęši aš hann vill hvorki veita
söluhlut vištöku né fullnęgja greišsluskyldu sinni. Įstęšur žess aš kaupandi afpantar
byggjast yfirleitt ekki į žvķ aš hindrun komi ķ veg fyrir greišslu. Kaupandinn ber žvķ jafnan
skašabótaįbyrgš gagnvart seljanda vegna tjóns sem afpöntunin veldur, eins og fram kemur
ķ 2. mgr. 52. gr. Žegar um er aš ręša kostnaš viš aš annast um söluhlut fer um bótaįbyrgš
skv. 75. gr. Um nįnara inntak stjórnunarįbyrgšar vķsast til almennra athugasemda og
skżringa viš 27. gr.
Samkvęmt 3. mįlsl. 1. mgr. 57. gr. gilda įkvęši 2. og 3. mgr. 27. gr. eftir žvķ sem viš
getur įtt. Kaupandinn ber meš öšrum oršum sambęrilega įbyrgš į ašstošarmönnum sķnum
og seljandinn gerir. Ķ tilvķsuninni felst einnig aš greišsluhindrun leysir ašeins undan įbyrgš
mešan hśn varir.
Ķ frumvarpsgreininni er ekki vķsaš til 4. og 5. mgr. 27. gr. Ķ žvķ felst aš žegar um
vanefndir į greišslum er aš ręša ber kaupandinn sömu įbyrgš hvort sem um beint eša óbeint
tjón er aš ręša. Žaš styšst aš hluta til viš žau rök aš slķkar vanefndir munu nįnast ķ öllum tilvikum óhjįkvęmilega valda seljanda beinu tjóni. Žį er aš hluta tekiš tillit til ešlis
greišsluskyldunnar, en af žvķ ešli leišir aš ekki er rétt aš lįta sömu sjónarmiš gilda um hana
og skyldur seljanda vegna drįttar į afhendingu söluhlutar.
Įkvęši 2. mgr. eiga ķ fyrsta lagi viš žegar kaupandi stušlar ekki aš efndum į žann hįtt
sem um ręšir ķ a-liš 50. gr. Žar aš auki gildir įkvęšiš einnig žegar kaupandi stušlar ekki aš
efndum aš öšru leyti, sbr. athugasemdir viš 53. gr. Einnig tekur įkvęšiš til žess žegar
kaupandi veitir hlut ekki nógu snemma vištöku samkvęmt įkvęšum ķ b-liš 50. gr. Ķ öllum
žessum tilvikum ber kaupandi įbyrgš samkvęmt įkvęšum 27. gr. Žetta felur ķ sér žann mun
ķ samanburši viš 1. mgr. aš kaupandi ber hér ašeins sakarįbyrgš aš žvķ er varšar óbeint tjón.
Aš öšru leyti er įbyrgš kaupanda svipuš hvort sem um er aš ręša 1. eša 2. mgr. Žó er
vakin athygli į žvķ aš ķ b-liš 2. mgr. er žaš skilyrši bótaįbyrgšar aš seljandi hafi sérstaka
hagsmuni af žvķ aš losna viš söluhlut. (Sjį athugasemdir viš 55. gr.)
Įkvęšiš felur ekki ķ sér reglur um rétt seljanda til aš krefjast bóta fyrir aš annast söluhlut
ķ žeim tilvikum žegar kaupandi veitir hlut ekki vištöku. Bętur vegna slķka śtgjalda verša aš
styšjast viš 75. gr.
Um 58. gr.
Frumvarpsgrein žessi, sem er nżmęli, leggur žęr skyldur į kaupanda aš tilkynna seljanda
um hindrun og įhrif hennar į möguleika sķna til aš efna kaupin. Samkvęmt greininni ber
seljandi hlutlęga įbyrgš į žvķ tjóni sem unnt var aš komast hjį ef tilkynnt hefši veriš skv.
58. gr. Tilkynningarskyldan gildir einnig aš žvķ er varšar hindranir sem kaupandi ber ekki
įbyrgš į skv. 57. gr. Oršalag 58. gr. er ķ samręmi viš oršalag 28. gr. um upplżsingaskyldu
seljanda ķ sambęrilegum tilvikum og vķsast žvķ til skżringa viš žį grein.
Um 59. gr.
Įkvęšiš svarar til 2. mgr. 64. gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi kaupalögum er sambęrilegt
įkvęši ķ 32. gr., en žaš įkvęši į žó ašeins viš um drįtt er varšar greišslu kaupveršs.
Įkvęši žetta į viš um frest seljanda til aš rifta kaupum žegar kaupveršiš hefur veriš
greitt og skilyrši riftunar skv. 54. og 55. gr. og 1. mgr. 56. gr. eru fyrir hendi. Af įkvęšinu
leišir aš seljandi glatar rétti sķnum til aš rifta kaupum ef žaš er ekki gert innan žeirra
tķmamarka sem fram koma ķ 59. gr.
Mešan kaupveršiš hefur ekki veriš greitt getur seljandinn krafist riftunar aš žvķ tilskildu
aš skilyršin séu fyrir hendi. Į žaš viš hvort heldur grundvöllur riftunar er greišsludrįttur
eša annars konar vanefndir af hįlfu kaupanda. Žegar svo hagar til byrjar enginn frestur
samkvęmt frumvarpsgreininni aš lķša. Rökin eru žau aš seljandi į aš geta bešiš eftir
greišslu įn žess aš glata vanefndarśrręšum. Hér kemur einnig til aš seljandi hefur oft ekki
nęga yfirsżn yfir vanefndirnar og afleišingar žeirra fyrr en greišsla hefur įtt sér staš.
Žegar greišsla hefur ķ raun veriš innt af hendi hefur seljandinn veitt ašalgreišslu
kaupandans vištöku. Žaš er žvķ ekki sanngjarnt ķ slķkum tilvikum aš seljandinn geti dregiš
žaš óešlilega lengi aš setja fram kröfu um riftun.
Riftunarfrestir samkvęmt frumvarpsgreininni eiga einnig viš um greišslu ķ įföngum.
Žegar samiš er um afhendingu og greišslur ķ įföngum skv. 56. gr. getur veriš erfitt aš beita
59. gr. Sanngjarnt viršist aš lįta reglurnar ķ 59. gr. gilda um hverja einstaka afhendingu skv.
1. mgr. 56. gr., žannig aš frestur skv. 59. gr. verši virkur žegar viškomandi greišsla hefur
fariš fram, en ekki žį fyrst er heildargreišslan hefur veriš innt af hendi. Engir frestir gilda
hins vegar žegar um er aš ręša fyrirsjįanlegar vanefndir skv. 62. gr.
Skilyršiš um žaš aš frestir byrji ekki aš lķša fyrr en kaupandi hefur greitt gildir eins og
įšur segir įn tillits til žess hvaša skylda kaupanda er vanefnd. Žannig skiptir t.d. ekki mįli
hvort um er aš ręša skyldu kaupanda til aš veita hlutnum vištöku eša ašrar skyldur.
A-lišur frumvarpsgreinarinnar er žannig oršašur aš hann į almennt viš um drįtt į efndum
af hįlfu kaupanda, hvort sem um er aš ręša drįtt er varšar greišsluskylduna, vištöku
söluhlutar eša annan atbeina aš efndum. Seljandinn veršur ķ žessum tilvikum aš hafa tilkynnt
um riftun įšur en hann fékk vitneskju um efndir viškomandi skyldu. Gegn slķkri reglu mį
halda žvķ fram aš hśn geti haft žaš ķ för meš sér aš riftunarrétturinn rįšist af
tilviljunarkenndum atvikum, t.d. žvķ hversu oft višskiptabanki seljanda tilkynnir um
greišslur inn į reikning seljanda. Į hinn bóginn mį leiša aš žvķ rök aš lķtil sanngirni sé ķ žvķ
fólgin aš śtiloka réttmęta riftunarkröfu eftir aš drįttur į efndum hefur ķ raun įtt sér staš, ž.e.
riftunarkröfu sem seljandinn hefur sett fram ķ góšri trś um vanefndir kaupanda.
Drįttur į efndum getur oršiš meš žeim hętti aš greitt er of seint eša aš greitt er meš
ófullnęgjandi hętti, t.d. ef seljandi hefur hafnaš greišslu žar sem greitt er į röngum staš eša
meš röngum gjaldmišli. Ef seljandi hafnar ekki strax slķkri tilraun til efnda į b-lišur viš ętli
seljandi samt sem įšur aš bera fyrir sig vanefndina. Umręddur staflišur, ž.e. a-lišur, gildir
einnig um skylduna til aš veita hlut vištöku og žegar aukaskyldum er fullnęgt of seint.
Hugsanlegt er aš žessar skyldur skiljist aš, t.d. žegar kaupandi greišir vöru en veitir henni
ekki vištöku. Ķ slķku tilviki glatar seljandi ekki rétti sķnum til riftunar fyrr en hann hefur
fengiš vitneskju um aš kaupandi hefur veitt hlut vištöku. Hugsanlegt er loks aš
greišsludrįttur varši fleiri en eina skyldu t.d. bęši skylduna til aš greiša kaupveršiš og
skylduna til aš veita hlut vištöku. Seljandinn glatar hér rétti til riftunar žegar hannhefur
fengiš greišslu, en hann heldur eftir atvikum rétti sķnu til riftunar vegna vištökudrįttar, žar
til hann fęr aš vita aš kaupandi hefur veitt hlut vištöku.
Ķ b-liš er skķrskotaš til annars konar vanefnda en greišsludrįttar, t.d. skorts į žvķ aš ljį
atbeina sinn aš efndum. Hér mišast upphafstķmi frestsins viš žaš tķmamark žegar seljandinn
fékk vitneskju um vanefndina, eša žaš tķmamark žegar višbótarfrestur skv. 2. mgr. 52. gr.
er lišinn. Seljandinn veršur ķ žvķ tilviki aš rifta kaupum innan hęfilegs tķma žar į eftir. Ašrar
vanefndir en drįttur geta t.d. veriš žegar kaupandi afhendir gallaša greišslu, sem seljandi
veitir vištöku, t.d. žegar greišsla fer fram į röngum staš eša meš röngum gjaldmišli. Ekki
žykir įstęša til žess aš męla fyrir um sérstaka tilkynningu varšandi skašabótakröfur, sbr.
athugasemdir viš 29. gr. Eru įkvęši frumvarpsgreinarinnar aš žessu leyti ķ samręmi viš 2.
mgr. 64. gr. SŽ-samningsins.
Um 60. gr.
Frumvarpsgrein žessi veitir seljanda rétt til aš įkveša lögun söluhlutar, mįl eša ašra
eiginleika hans žegar svo stendur į aš kaupandi įkvešur ekki žessi einkenni samkvęmt
įkvęšum samningsins. Įkvęši žetta į viš žegar eiginleikar söluhlutar eru ekki tilgreindir
ķ einstökum atrišum ķ samningi, en eigi aš sķšur er rįš fyrir žvķ gert eša um žaš samiš aš
kaupandinn skuli tilgreina eiginleikana seinna. Hefur įkvęšiš sérstaka žżšingu ķ
pöntunarkaupum, en žaš į einnig viš žegar seljandinn į aš śtvega hlut sérstaklega fyrir
kaupanda. Greinin er ķ samręmi viš 65. gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi kaupalögum, nr.
39/1922, er ekki sambęrilegt įkvęši.
Ķ mörgum tilvikum er ešlilegt fyrir seljanda aš rifta kaupum og krefjast skašabóta ef
kaupandi sérgreinir ekki eiginleika söluhlutar ķ samręmi viš skyldu sķna, ž.e. hann tekur ekki
afstöšu til žess hver skuli vera einkenni hans eša eiginleikar. Vanręksla kaupanda ķ žessum efnum žarf ekki alltaf aš skipta miklu mįli, eša hśn gefur ekki tilefni til riftunar. Žį er aš
vķsu sį möguleiki fyrir hendi aš sękja kaupanda til skašabóta, en einnig ķ žvķ tilviki mį vera
aš seljandi megi bśast viš mótmęlum eša gagnkröfum. Almennt mį segja aš 60. gr. feli ķ
sér śrręši sem geti komiš ķ veg fyrir riftun eša skašabótakröfur og deilur milli
samningsašila.
Sérgreining getur snśist um lögun hlutar, mįl eša ašra eiginleika, t.d. gęši, tęknilega
śtfęrslu, įrgerš, lit, tķsku o.fl. Frumvarpsgreinin getur sérstaklega skipt mįli viš pöntun į
įrstķšabundnum vörum. Žaš er skilyrši samkvęmt greininni aš kaupandi hafi
samningsbundnar skyldur til aš įkveša nįnari sérgreiningu hlutarins.
Žegar kaupandi hefur sérgreint söluhlut ķ samręmi viš įkvęši samnings, veršur
sérgreiningin hluti samningsins og bindandi fyrir bįša ašila. Af žvķ leišir aš kaupandi getur
ekki sķšar breytt sérgreiningunni einhliša.
Ķ 1. mgr. kemur fram heimild til handa seljanda, aš įkvešnum skilyršum fullnęgšum, til
aš įkveša eiginleika hins selda. Frumskilyrši er aš kaupandinn hafi ekki gert žaš į
umsömdum tķma eša innan hęfilegs tķma eftir aš hafa fengiš um žaš hvatningu frį seljanda.
Umsaminn tķmi getur veriš įkvešinn beint ķ samningnum, t.d. meš tiltekinni dagsetningu eša
įkvešnum fresti.
Seljandinn hefur ekki aš öllu leyti frjįlsar hendur til aš įkveša eiginleika hins selda žvķ
aš žaš veršur aš gerast ķ samręmi viš žaš sem seljandi telur vera hagsmuni kaupanda. Ella
getur nišurstašan af įkvöršunum seljanda ķ žeim efnum oršiš sś aš kaupandinn fįi ķ hendur
hlut, sem ekki nżtist honum og teljist eftir atvikum gallašur. Žaš er žvķ mikilvęgt aš
seljandinn sżni varkįrni ķ žessum efnum. Skv. 2. mįlsl. 1. mgr. er seljandinn bundinn viš žaš
sem hann mį ętla aš séu hagsmunir kaupanda. Ķ flestum tilvikum mį leggja til grundvallar
žekkingu seljanda og starfsmanna hans į hagsmunum kaupandans mišaš viš
samningavišręšur ašila og žau višskiptaskjöl sem fyrir liggja. Yfirleitt veršur einnig aš
leggja til grundvallar žį hagsmuni sem kaupendur ķ samsvarandi stöšu hafa venjulega. Ef
seljandi gętir ekki žessara sjónarmiša veršur afleišingin sś aš sérgreiningin veršur ekki
bindandi fyrir kaupandann. Seljandi į venjulega ekki ķ miklum erfišleikum meš sérgreiningu
žegar um er aš ręša hluti sem hann hefur į lager og seldir eru į venjulegum markaši. Ķ
pöntunarkaupum og žegar um sérhannaša hluti er aš ręša er stašan hins vegar önnur. Ķ
sumum tilvikum mį vera aš sérgreining hlutar sé komin undir sérstökum smekk kaupanda.
Jafnvel ķ žessum tilvikum getur kaupandi oršiš bundinn viš sérgreiningu seljanda ef hann
vķkur sér hjį henni sjįlfur. Hins vegar er ljóst aš seljandi er ķ miklum vanda staddur ķ žessum
tilvikum, m.a. vegna žess aš óhagstęš sérgreining fyrir seljanda gerir rétta framkvęmd
samningsins óöruggari. Af žessum sökum m.a. kemur žaš ekki undarlega fyrir sjónir aš skv.
3. mįlsl. 1. mgr. stendur réttur seljanda til aš sérgreina ekki ķ vegi fyrir žvķ aš hann geti
kosiš aš beita öšrum vanefndarśrręšum, jafnvel žótt hann hafi séš um sérgreininguna. Af
žessu sökum gęti hann t.d. tekiš žį įkvöršun aš rifta kaupsamningnum og krefjast
skašabóta skv. 2. mgr. 57. gr.
Ķ 2. mgr. koma fram frekari skilyrši gangvart seljanda ķ žeim tilvikum žegar hann sjįlfur
įkvaršar einkenni hins selda. Seljandinn veršur aš upplżsa kaupandann um žau einkenni,
sem hann hefur tekiš įkvöršun um, og veita jafnframt kaupanda fęri į aš breyta žeim. Ef
kaupandinn neytir ekki slķkra śrręša veršur įkvöršun seljanda bindandi. Ķ žvķ felst aš
kaupandinn getur ekki boriš fyrir sig vanefndaśrręši af žvķ tilefni aš eiginleikar hins selda
séu ekki ķ samręmi viš óskir hans.
Kaupandinn getur heldur ekki losnaš undan skyldum sķnum samkvęmt samningnum meš
žvķ aš halda žvķ fram aš kaupin hafi veriš bundin žvķ skilyrši aš kaupandinn tęki sjįlfur
įkvöršun um eiginleika hins selda. Įkvęšiš veitir samkvęmt žessu seljandanum heimild
til žess aš halda fast viš kaupin, einnig ķ žeim tilvikum žar sem skortur į atbeina kaupanda
byggšist einmitt į óskinni um aš losna frį samningnum. Seljandinn getur į hinn bóginn ekki
meš vķsun til 60. gr. frumvarpsins komiš ķ veg fyrir aš kaupandinn afpanti hlut meš vķsan
til reglu 2. mgr. 52. gr., svo fremi sem skilyrši afpöntunar eru til stašar.
Skilyrši žess aš įkvaršanir seljanda um eiginleika söluhlutar verši bindandi fyrir
kaupanda er aš kaupandi hafi fengiš tilkynningu frį seljanda žar sem honum er veittur
hęfilegur frestur til aš breyta einkennunum. Leišir žetta ótvķrętt af 2. mįlsl. 2. mgr. sem ķ
žessu tilviki gengur framar almennum įkvęšum 82. gr. um įhęttuna af sendingu
tilkynninga. Hęfilegur frestur reiknast frį žeim tķma žegar kaupandi veitti tilkynningu
vištöku. Viš mat į frestinum ber aš taka tillit til hagsmuna beggja ašila.
Um VIII. kafla.
Įkvęši žessa kafla eiga fyrst og fremst viš um žau tilvik žegar enn er ekki um neinar
vanefndir į samningsskyldu aš ręša, en slķks er aš vęnta. Žį eiga įkvęši kaflans einnig viš
žegar um gjaldžrotaskiptamešferš į bśi annars samningsašila er aš ręša. Įkvęši kaflans
gilda bęši um kaupanda og seljanda. Ķ 61. gr. kemur fram sś regla aš samningsašili getur
stöšvaš efndir af sinni hįlfu og haldiš eftir greišslu sinni vegna fyrirsjįanlegra vanefnda
gagnašila. Ķ 62. gr. er fjallaš um riftun ašila vegna fyrirsjįanlegra vanefnda gagnašila og ķ
63. gr. ręšir um įhrif gjaldžrots samningsašila į efndir samnings.
Um 61. gr.
Įkvęšiš veitir ašila rétt til aš stöšva efndir og halda eftir eigin greišslu žegar vęnta mį
vanefnda af hįlfu gagnašila. Žó verša nįnar įkvešin atvik aš liggja fyrir, sem skjóta stošum
undir žęr įlyktanir aš um vanefndir muni verša aš ręša. Įkvęši žetta er sambęrilegt 71.
gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi kaupalögum, nr. 39/1922, er aš nokkru fjallaš um sama
įlitaefni ķ 39. gr.
Rétturinn skv. 61. gr. nęr ķ fyrsta lagi til žess aš stöšva efndir og ķ öšru lagi til žess aš
halda eftir greišslum. Ķ vķšri merkingu tekur hugtakiš stöšvunarréttur til beggja žessara
heimilda. Lķta mį į žennan rétt sem stušning viš ašalregluna um aš greišsla skuli koma į
móti greišslu.
Hugtakiš aš stöšva efndir tįknar bęši aš hętta žeim alveg og einnig aš fresta žeim um
stundarsakir. Hugtakiš tekur einnig til žess aš hętta frekari undirbśningi efnda sem žegar
var hafinn.
Aš žvķ er varšar kaupanda getur veriš raunhęft aš stöšva undirbśning aš greišslum
og/eša undirbśning žess aš veita vöru vištöku. Hér getur t.d. veriš um žaš aš ręša aš fresta
lįntöku, frestun į žvķ aš gefa śt skuldaskjal eša frestun žess aš greiša fyrir fram. Varšandi
seljanda gefur įkvęšiš fęri į aš fresta framleišslu, fresta žvķ aš panta hrįefni ķ
framleišsluvörur eša fresta afhendingu. Hins vegar veitir įkvęšiš ekki rétt til žess aš gera endanlegar rįšstafanir sem koma ķ veg
fyrir efndir. Žannig mį t.d. seljandi ekki rįšstafa vörunni til žrišja ašila eša rifta
samningnum nema skilyrši 62. gr. séu fyrir hendi. Umręddur réttur gildir ašeins žar til efndir hafa fariš fram. Eftir žaš er ekki um aš ręša
stöšvunarrétt skv. 1. mgr., en hugsanlega er žó unnt aš koma ķ veg fyrir afhendingu skv.
2. mgr.
Samningsbundin greišslukjör geta veriš žvķ til fyrirstöšu aš stöšva greišslu, t.d. žegar
óafturkallanlegt skuldabréf hefur veriš gefiš śt og afhent. Venjulegur samningur um
greišslufrest er hins vegar ekki til fyrirstöšu stöšvunarréttinum. Kaupandi getur og haldiš
greišslu sinni jafnvel žótt hann hafi lofaš aš greiša fyrir fram.
Frumvarpsgrein žessi fjallar eins og įšur greinir um hinn svokallaša stöšvunarrétt.
Žegar um stašgreišsluvišskipti er aš ręša eiga samningsašilar žess kost į grundvelli 10. og
42. gr. frumvarpsins aš halda eftir greišslum sķnum. Žeir geta samt sem įšur haft af žvķ
hagsmuni aš beita heimildum sķnum skv. 61. gr. Skv. 61. gr. getur t.d. seljandinn ekki ašeins
varnaš žvķ aš hluturinn sé afhentur kaupanda heldur getur hann einnig lįtiš hjį lķša aš senda
hlutinn. Į sama hįtt getur kaupandinn ekki ašeins haldiš kaupveršinu hjį sér heldur getur
hann lķka stöšvaš undirbśning greišslu, įšur en umsaminn efndatķmi rennur upp.
Samkvęmt 1. mgr. 61. gr. frumvarpsins eiga ašilar meš žeim skilyršum, sem žar eru
nįnar greind, rétt til aš stöšva efndir af sinni hįlfu og halda eftir greišslum sķnum. Ef um
pöntunarkaup er aš ręša, žar sem tilbśningi hlutar er ekki lokiš, getur seljandinn stöšvaš
frekari vinnu af sinni hįlfu og haldiš hinum hįlfgerša söluhlut hjį sér, einnig fram yfir
umsaminn afhendingartķma. Eins getur kaupandinn hętt aš ljį atbeina sinn til efnda eša
haldiš eftir greišslu kaupveršsins.
Forsenda žess aš unnt sé aš beita stöšvunarrétti samkvęmt įkvęšinu er sś aš žaš komi
ljós eftir kaup aš gagnašili muni ekki efna verulegan hluta af skyldum sķnum. Hvaš telst
verulegt ķ žessu sambandi fer eftir ašstęšum hverju sinni. Žannig er ekki einungis um aš
ręša hreint fjįrhagslegt mat heldur veršur einnig aš lķta til notkunargildis žess sem ekki
veršur afhent.
Ķ oršalaginu ķ ljós kemur felst aš hinar fyrirsjįanlegu vanefndir komi fyrst ķ ljós eftir
samningsgerš. Įkvęšinu veršur žvķ ekki beitt ef bįšir ašilar vissu um hina fyrirsjįanlegu
hindrun žegar viš samningsgerš. Žetta atriši kemur t.d. ķ veg fyrir aš ašila samnings, sem
stendur fjįrhagslega tępt, verši sett nż skilyrši um tryggingar žegar efndatķmi er kominn.
Hin tilvitnušu orš merkja žaš einnig aš óljósar grunsemdir um aš ekki verši af efndum,
nęgja ekki. Sį sem beita vill stöšvunarrétti veršur aš hafa tiltölulega örugga vissu fyrir žvķ
aš gagnašili hans muni ekki efna verulegan hluta af skyldum sķnum. Įgiskanir eša óljós
grunur er žvķ ekki nęgilegur. Sį sem beitir stöšvunarrétti veršur žvķ aš hafa rökstuddan grun
um aš gagnašili muni ekki fullnęgja verulegum hluta skyldna sinna. Žó eru ekki geršar
jafnstrangar kröfur og fram koma ķ 1. mgr. 62. gr., sbr. athugasemdir viš žį grein hér į eftir.
Til višbótar framangreindu eru einnig sett višbótarskilyrši varšandi įstęšur
fyrirsjįanlegra vanefnda. Įstęšurnar veršur annašhvort aš vera aš rekja til alvarlegs brests
ķ greišslugetu gagnašila eša į möguleikum hans til efnda, eša žęr mį rekja til framferšis
hans. Įstęšurnar geta meš öšrum oršum żmist legiš ķ vilja- eša getuleysi gagnašila til
efnda. Ekki skiptir mįli hvort žessar įstęšur eru af fjįrhagslegum toga eša hvort žęr varša
önnur atriši, t.d. aš samningsašili hafi ekki yfir nęgri žekkingu eša tęknikunnįttu aš rįša,
vöntun sé į hęfu starfsfólki, višeigandi tękjabśnaši o.fl.
Žaš verša aš teljast augljósar vķsbendingar um heimild til aš beita stöšvunarrétti žegar
bś gagnašila er tekiš til gjaldžrotaskipta, greišslustöšvunar eša annarrar
skuldaskilamešferšar. Stöšvunarréttur skv. 39. gr. gildandi kaupalaga tekur ótvķrętt til
gjaldžrots og fjįrnįms, en žį eingöngu til hagsbóta fyrir seljanda.
Žegar ašili stöšvar greišslur eša lżsir sig ógjaldfęran getur slķkt ķ samręmi viš žaš sem
nś gildir skv. 2. mgr. 39. gr. gildandi kaupalaga heimilaš višsemjanda hans aš fresta efndum
af sinni hįlfu. Sama gildir ef ašrir kröfuhafar hafa gert įrangurslaust fjįrnįm hjį
skuldaranum. Af öšrum atvikum sem geta veitt vķsbendingu um getu- eša viljaleysi til efnda
mį nefna žaš žegar ašila er vķsaš burt śr atvinnuhśsnęši sķnu eša žegar vķxill į hendur
viškomandi ašila er afsagšur. Ekkert žeirra tilvika sem hér voru nefnd veitir žó sjįlfkrafa
heimild til aš stöšva greišslur eša halda hlut eftir. Žaš veršur aš meta śt frį ašstęšum
hverju sinni hvort atvikiš muni hafa įhrif į möguleika viškomandi til efnda. Žannig mį sem
dęmi nefna aš jafnvel alvarlegur brestur ķ greišslugetu seljanda žarf ekki aš hafa įhrif į
möguleika hans til aš efna samninginn, t.d. žegar afhending į aš fara fram ķ vörugeymslu
seljanda og kaupandinn į aš greiša flutningskostnašinn.
Žegar vķxill į hendur kaupanda er afsagšur vegna greišslufalls hans gagnvart öšrum
kröfuhafa en seljandanum getur žaš veriš vķsbending um aš kaupandinn muni heldur ekki
vera ķ fęrum aš greiša seljandanum kaupveršiš. En felist žęr skyldur kaupandans sem eftir
eru aš stęrstum hluta ķ žvķ aš ljį į einhvern hįtt atbeina sinn aš efndum er engan veginn
sjįlfgefiš aš vķxilafsögn veiti vķsbendingu um aš žęr skyldur verši ekki efndar.
Žį er heldur engan veginn sjįlfgefiš aš vķxilafsögn į hendur seljanda veiti, įn žess aš
annaš og meira komi til, nokkra vķsbendingu um yfirvofandi hęttu į žvķ aš seljandi verši
ekki fęr um aš efna afhendingarskyldu sķna. En hafi seljandi stöšvaš greišslur er yfirvofandi
hętta į žvķ aš innan skamms tķma verši bś hans tekiš til gjaldžrotaskipta eša annarrar
skuldaskilamešferšar og getur žaš žį haft žęr afleišingar ķ för meš sér aš greišslan verši
ekki afhent.
Ef söluhlutur er tekinn af seljandanum meš beinni ašför eša vegna naušungarsölu er žaš
sjįlfsagt augljós vķsbending um aš afhending mun ekki geta įtt sér staš, aš žvķ tilskildu aš
um einstaklega įkvešin kaup sé aš ręša.
Ķ pöntunarkaupum eru meiri lķkur til aš versnandi fjįrhagsstaša seljanda hafi įhrif ķ žessu
sambandi en žegar kaup snśast um vörur sem afhentar eru śr birgšum seljanda žar sem
žverrandi greišslugeta seljanda getur haft įhrif į möguleika seljandans til aš afla sér efnis
til hlutarins. En ķ pöntunarkaupum veršur einnig aš lķta til žess aš hve miklu leyti žaš er
hlutverk kaupanda aš śtvega efni til hlutarins.
Brestur į möguleikum samningsašila til efnda veršur aš hafa viss tengsl viš žann samning
sem um er aš ręša. Ef ašili fullnęgir ekki öšrum óskyldum samningum getur žaš aušvitaš
styrkt žann grun aš einnig muni verša vanefndir į žeim samningi sem um er aš tefla. Žannig
geta slķk atvik undir vissum kringumstęšum gefiš įstęšu til aš ętla aš ašili muni heldur
ekki vera ķ fęrum aš efna kaup žaš sem um er aš ręša. Sem dęmi ķ žvķ sambandi mį nefna
hönnunar- eša framleišslugalla sem nęr til allra eša flestra afhendinga seljanda og hann
getur ekki bętt śr ķ tķma.
Dęmi žess aš framferši seljanda veiti įstęšu til aš ętla aš vanefndir muni aš höndum
bera er žaš tilvik žegar seljandinn eftir kaup vanrękir aš gera žaš sem er naušsynlegt til žess
aš afhending geti fariš fram nógu snemma. Seljandinn hefur t.d. vanrękt aš panta hrįefni
sem naušsynlegt er til geršar hlutarins, eša hann hefur tekiš önnur verkefni fram yfir og
lętur hjį lķša aš hefja gerš hlutar. Įstęšur slķks framferšis af hįlfu seljanda geta bęši veriš
skortur į vilja og getu til efnda.
Af hįlfu kaupanda geta sambęrilegar ašstęšur komiš upp žegar hann lętur hjį lķša aš
ganga frį bankatryggingu, senda teikningar eša panta efni sem hann į aš śtvega til geršar
hlutarins. Einnig žegar hann vanrękir aš sękja um naušsynleg innflutningsleyfi o.s.frv.
Sem įšur segir skiptir ekki mįli til hverra atvika mį rekja getuleysi til aš efna samning.
Žaš getur byggst į persónulegum įstęšum, en einnig į almennum įstęšum, t.d.
nįttśruhamförum, verkföllum, višskiptahömlum o.fl. Ekki skiptir heldur mįli hvernig ašili
veršur var viš getuleysiš. Žaš getur t.d. oršiš ljóst vegna orša gagnašila, athafna eša
athafnaleysis, t.d. ķ tengslum viš undirbśning aš efndum eša efndirnar sjįlfar. Sem dęmi um
žetta mį nefna aš seljandi hyggst nota óhęfar framleišsluašferšir eša ónothęft hrįefni til
žess aš framleiša žį vöru sem kaupandi hyggst kaupa. Getuleysi kaupanda getur hins vegar
komiš ķ ljós meš žeim hętti aš hann gengur ekki frį žeirri bankatryggingu sem honum bar
eša hann sendir ekki žęr teikningar eša efni sem hann į aš koma meš og er naušsynlegt svo
aš unnt sé aš framleiša vöruna.
Réttur ašila til aš stöšva efndir af sinni hįlfu eša halda eftir greišslum er til stašar svo
lengi sem žau atvik eru fyrir hendi sem heimila beitingu réttarins. Ef skilyršin eru ekki
lengur til stašar veršur sį ašili, sem réttinum beitti, aš byrja efndir af sinni hįlfu, sbr. einnig
įkvęši 4. mgr. um fullnęgjandi tryggingar. En atvik geta sjįlfsagt einnig žróast į žann veg
aš ašili öšlist rétt til riftunar į grundvelli 62. gr. frumvarpsins. Seinkun sś, sem veršur vegna
žess aš stöšvunarrétti er beitt, veitir ekki gagnašila rétt til aš beita vanefndaśrręšum. En žaš
er viškomandi ašili sjįlfur sem ber įbyrgšina į žvķ aš skilyršin til žess aš beita
stöšvunarréttinum séu til stašar. Hafi honum missżnst um žaš efni er um vanefndir af hans
hįlfu aš ręša og getur gagnašili žį beitt vanefndaśrręšum.
Ķ 2. mgr. 61. gr. er sérįkvęši um žaš tilvik žegar seljandinn hefur žegar sent hlutinn og
ķ ljós koma žau atvik varšandi kaupanda sem um ręšir ķ 1. mgr. Seljandinn getur žį varnaš
žvķ aš hluturinn verši afhentur kaupanda eša bśi hans. Įkvęšiš felur ķ sér rżmkun
stöšvunarréttarins skv. 1. mgr. aš žvķ er seljandann varšar žar sem rétturinn fellur ekki nišur
fyrr en hluturinn hefur raunverulega veriš afhentur kaupanda eša bśi hans.
Žaš er skilyrši fyrir beitingu mįlsgreinarinnar aš fyrir liggi žau atriši sem fram koma ķ
1. mgr. um vilja- eša getuleysi til aš efna samning. Žegar žessi atriši eru metin veršur aš
miša viš žann tķma žegar hluturinn var sendur. Seljandinn getur samkvęmt žessu sent
hlutinn įn žess aš missa stöšvunarréttinn, jafnvel žótt hann hafi grun um aš fjįrhagur
kaupandans standi ekki of traustum fótum. En skilyrši er žį alltaf aš vilja- eša getuleysi
kaupanda og įhrif žess į efndir samningsins verši ljós nokkru seinna.
Fyrri mįlslišur 2. mgr. 61. gr. er ekki frįbrugšinn žvķ sem leišir af įkvęšum 39. gr.
gildandi laga. Sķšari mįlslišurinn er į hinn bógin nżmęli og ķ honum felst hvaš
stöšvunarréttinn varšar aš ekki ręšur śrslitum hvort kaupandinn eša bś hans hefur veitt
flutningsskjölum vištöku sem eftir venjulegum reglum hefši veitt kaupandanum rétt til žess
aš fį hlutinn afhentan. Žaš er meš öšrum oršum ašeins afhending söluhlutar sem mįli skiptir
ķ žessu sambandi.
Ķ samanburši viš gildandi lög felur 3. mgr. 61. gr. ķ sér nżmęli, en žar er lögš sś skylda
į žann ašila, sem beitir rétti skv. 1. og 2. mgr., aš ašvara gagnašila sinn. Višvörun veršur
aš gefa žegar ķ staš eftir aš efndir hafa veriš stöšvašar eša hlut hefur veriš haldiš eftir. Ekki
eru geršar neinar kröfur um žaš hvernig višvörun skuli gefin eša hvers vegna stöšvunarrétti
er beitt. Žótt į višvaranir skorti hefur žaš ekki įhrif į rétt ašila til aš halda įfram beitingu
stöšvunarréttarins, en gagnašili getur ķ slķku tilviki fengiš bętt žaš tjón sem hann hefši getaš
komist hjį ef hann hefši veriš varašur viš. Sem dęmi um slķkt tjón mį nefna kostnaš
kaupanda af flutningi hlutar sem gagnslaus veršur af žvķ aš seljandinn skżrši ekki frį žvķ aš
hann héldi hlutnum eftir.
Ķ 4. mgr. er lögš sś skylda į žann ašila, sem stöšvar efndir eša heldur hlut hjį sér, aš
halda įfram efndum ef gagnašili setur fullnęgjandi tryggingar fyrir efndum af sinni hįlfu.
Sambęrileg regla kemur fram ķ 39. gr. gildandi kaupalaga aš žvķ er varšar stöšvunarrétt
seljanda. Segja mį aš žį skyldu aš halda įfram efndum viš žessar ašstęšur leiši af
įkvęšum 1. mgr. Žegar settar eru fullnęgjandi tryggingar fyrir efndum er ekki lengur ljóst
aš viškomandi ašili muni ekki efna af sinni hįlfu. Eigi aš sķšur er hagręši ķ žvķ fólgiš aš
taka žaš fram meš ótvķręšum hętti aš fullnęgjandi tryggingar komi ķ veg fyrir beitingu
stöšvunarréttarins.
Meta veršur žaš hverju sinni hvaš telst fullnęgjandi trygging. Žegar um greišsluskyldu
kaupanda er aš ręša mundi bankaįbyrgš eša önnur įlķka trygging vera fullnęgjandi. Eftir
atvikum getur žaš einnig veriš nóg aš greišsluskilmįlum sé breytt žannig aš greišslufrestur
kaupanda sé felldur nišur og honum gert aš stašgreiša veršiš.
Hvaš seljanda varšar mundi žaš eitt ekki nęgja aš hann gęfi loforš um afhendingu. Ķ
slķkri tryggingu felst ekki annaš og meira en žaš sem žegar mį leiša af samningi. Hins
vegar gęti žaš eftir atvikum veriš nęgilegt ef lagt er fram gęšavottorš eša annaš sem sżnir
aš ekki er hętta į afhendingu gallašrar greišslu. Aš öllu jöfnu veršur žó trygging aš felast
ķ formi įbyrgšar, t.d. frį banka, varšandi hugsanlegt tjón sem leišir af vanefndum į
samningi.
Um 62. gr.
Frumvarpsgrein žessi svarar til 72. gr. SŽ-sįttmįlans. Sambęrilegt įkvęši er ekki ķ
gildandi kaupalögum, nr. 39/1922, en reglur um skylt efni er žó aš finna ķ 39. gr. žeirra.
Įkvęši 62. gr. frumvarpsins er til višbótar reglunni ķ 61. gr. um stöšvunarrétt. Af
riftunarįkvęšum, sem žżšingu hafa, mį nefna 44. og 56. gr. žar sem ręšir um riftun
samnings žegar afhenda į ķ įföngum, og ķ 64. og 66. gr. eru sameiginlegar reglur um įhrif
riftunar og skilyrši hennar. Ķ 94. gr. er loks aš finna skilgreiningu į hugtakinu veruleg
vanefnd žegar um alžjóšleg kaup er aš ręša.
Įkvęši 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar veitir bįšum ašilum samnings heimild til riftunar
vegna fyrirsjįanlegra vanefnda af hįlfu gagnašila. Er žį skilyrši aš ljóst sé aš vanefndir, sem
veita heimild til riftunar, muni aš höndum bera. Hinar fyrirsjįanlegu vanefndir verša auk
žess aš vera verulegar og fullnęgja aš öšru leyti skilyršum riftunar skv. 25., 26., 39., 54. og
55. gr.
Geršar eru mjög strangar sönnunarkröfur ķ žessum efnum, sbr. žaš oršalag
frumvarpsgreinarinnar aš ljóst sé fyrir umsaminn efndatķma aš vanefndir muni aš höndum
bera. Žaš eru meš öšrum oršum geršar meiri kröfur um lķkindi fyrir vanefndum samkvęmt
frumvarpsgrein žessari en gilda skv. 61. gr. varšandi réttinn til aš stöšva efndir.
Sį ašili, sem lżsir yfir riftun, ber įhęttuna af žvķ aš skilyrši riftunar séu til stašar. Hann
getur žvķ oršiš bótaskyldur ef ķ ljós kemur aš žeim skilyršum var ekki fullnęgt.
Réttur til riftunar samkvęmt įkvęšinu er óhįšur žvķ hver er raunveruleg įstęša hinna
fyrirsjįanlegu vanefnda. Riftunarrétturinn er žannig ekki takmarkašur viš žau tilvik sem
nefnd eru ķ 61. gr., heldur er hann einnig til stašar žegar um er aš ręša tilvik sem
samningsašili fęr ekki rįšiš viš.
Žótt žaš sé ķ sjįlfu sér ljóst aš verulegar vanefndir muni aš höndum bera getur sį ašili,
sem riftunarkrafan beinist gegn, stašiš ķ vegi fyrir kröfunni meš rįšstöfunum sem minnka
lķkurnar į vanefndum. Slķkar rįšstafanir verša žį aš koma til framkvęmda įšur en
višsemjandi hans setur fram riftunarkröfu.
Grunur um fyrirsjįanlegar vanefndir geta vaknaš vegna framkomu gagnašila hvort heldur
sem er ķ oršum eša athöfnum eša vegna žess aš gagnašili veršur skyndilega fjįrvana. Ašrar
įstęšur geta einnig leitt til slķkra grunsemda, t.d. ef bruni eša flóš valda žvķ aš litlar lķkur
eru į efndum. Almenn atvik geta einnig skotiš stošum undir slķkar lķkur fyrir vanefndum, t.d.
verkföll, strķš, gjaldeyristakmarkanir o.fl. Eins og įšur er fram komiš, er ekki nóg aš um
grunsemdir sé aš ręša heldur veršur aš vera ljóst aš koma muni til vanefnda. Sį ašili, sem riftir vegna fyrirsjįanlegra vanefnda, ber eins og įšur er fram komiš
įhęttuna af žvķ aš grunur hans hafi reynst réttur. Hann žarf meš öšrum oršum aš sanna aš
skilyrši riftunar hafi legiš fyrir. Fullnęgi hann sjįlfur ekki skyldum sķnum getur hann oršiš
įbyrgur vegna vanefnda ef skilyrši riftunar reyndust ekki vera fyrir hendi. Žegar žaš er metiš
hvort grunur um fyrirsjįanlegar vanefndir hafi reynst į rökum reistur veršur aš miša viš
žann tķma žegar riftun fór fram. Lögmęt riftun samkvęmt žessu veršur ekki ólögmęt vegna
žess aš sķšari atburšarįs veldur einhverjum nżjum straumhvörfum, žannig aš nż staša komi
upp sem śt af fyrir sig gęfi ekki nęg tilefni til riftunar. Dęmi um žetta er ef annar ašili var
greinilega žannig kominn fjįrhagslega aš lögmęt įstęša var til riftunar sem gripiš var til ķ
framhaldi af žvķ. Sķšar atvikast mįl gagnašila žannig aš hann vinnur stóran
happdręttisvinning og veršur skyndilega fęr um aš efna samninginn.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. er sérstakt įkvęši sem veitir ašila fęri į aš varna riftun meš žvķ aš
setja fullnęgjandi tryggingar fyrir efndum. Įkvęšiš veitir heimild til žess aš varna žegar
fram kominni riftunarkröfu meš tryggingu, en žaš er aš sjįlfsögšu skilyrši aš trygging sé
sett strax.
Meta veršur žaš meš hlišsjón af ašstęšum hverju sinni hvaš telst fullnęgjandi trygging
ķ skilningi įkvęšisins. Ef sett er trygging fyrir greišsluskuldbindingunni er matiš ķ žeim
efnum ķ sjįlfu sér einfalt. Sé sett bankatrygging hlżtur žaš aš teljast fullnęgjandi, enda nįi
hśn til alls kaupveršsins. Žegar hins vegar er um aš ręša afhendingarskyldu seljanda eša
ašrar skyldur, sem ekki fela ķ sér greišslu, getur veriš erfišara aš meta hvort tryggingin er
nęg eša ekki. Trygging fyrir efndum afhendingarskyldunnar gęti t.d. veriš fólgin ķ žvķ aš
įbyrgjast aš kaupandinn bķši ekki tjón, en slķk įbyrgš tryggir ekki aš seljandinn efni in
natura. Sumar skyldur geta lķka veriš žess ešlis aš žaš sé yfirleitt ekki unnt aš setja
tryggingu fyrir efndum žeirra. En žaš veršur ķ öllum tilvikum aš meta śt frį ašstęšum
hverju sinni hvort trygging er nęg til žess aš varna riftun.
Įkvęši 2. mgr. varša möguleikann į žvķ aš setja tryggingu samkvęmt sķšari mįlsliš 1.
mgr. Möguleikinn į žvķ aš męta riftunarkröfu strax meš tryggingu ręšst gjarnan af žvķ aš
viškomandi ašili hafi fengiš įkvešna višvörun um aš til riftunar geti komiš af hįlfu
gagnašila. Ef tķmi vinnst til veršur žvķ annar ašilinn aš gefa śt višvörun um aš litiš sé svo
į aš kaupunum hafi veriš rift.
Ķ 2. mgr. er gert rįš fyrir tvenns konar tķmavišmišunum. Ķ fyrsta lagi žarf eins og įšur
segir aš vinnast tķmi til aš gefa slķka višvörun. Hugsanlegt er aš ašili samnings žurfi
naušsynlega aš fį efndir į réttum tķma og aš efndartķmi sé svo nęrri aš rįšrśm til višvörunar
sé lķtiš eša ekkert. Ķ öšru lagi veršur fresturinn aš vera nógu langur til žess aš gagnašili geti
oršiš sér śti um tryggingar. Lengd žessa frests veršur aš miša viš žarfir ašilanna, ž.e.
hversu langan tķma kaupandi žarf til žess aš śtvega sér nżja hluti og žann tķma sem kaupandi
žarf til aš śtvega sér tryggingu. Višvörunina mį senda ķ hvaša formi sem er, munnlega eša
skriflega. Hśn er send į įhęttu vištakanda skv. 82. gr.
Um 63. gr.
Ķ 63. gr. frumvarpsins er fjallaš um įhrif gjaldžrots samningsašila į efndir kaupsamnings.
Er įkvęšiš hvaš efni og oršalag varšar samhljóša 63. gr. danska kaupalagafrumvarpsins.
Ķ frumvarpsgreininni kemur fram aš um rétt til aš ganga inn ķ kaup, halda eftir greišslu eša
rifta kaupum vegna gjaldžrots samningsašila fari eftir lögum um gjaldžrotaskipti. Um žaš
efni gilda nś įkvęši XV. kafla laga nr. 21/1991, um gjaldžrotaskipti o.fl. og vķsast žangaš.
Um IX. kafla.
Kafli žessi fjallar um sameiginlegar reglur um riftun og um nżja afhendingu. Ķ 64. gr. eru
įkvęši um réttarįhrif riftunar. Žar kemur fram sś meginregla aš žegar kaupum er rift falla
nišur skyldur ašila til aš efna kaupin. Ķ 65. gr. eru įkvęši um žaš hvernig fara skuli meš
afrakstur af söluhlut og vexti žegar greišslum er skilaš. Įkvęši 66. gr. męlir fyrir um missi
réttar til riftunar og afhendingar į nż. Žar kemur fram sś meginregla aš kaupanda er žvķ
ašeins heimilt aš rifta kaupum eša krefjast afhendingar į nż aš hann geti skilaš hlutnum aš
öllu verulegu leyti ķ sama įstandi og magni og hann var ķ žegar kaupandi veitti honum
vištöku.
Um 64. gr.
Ķ frumvarpsgreininni eru sameiginlegar reglur um įhrif žess aš kaupum er rift og um skil
į greišslum. Um afrakstur og vexti žegar greišslum er skilaš er hins vegar fjallaš ķ 65. gr.
Efni 1., 2. og 4. mgr. greinarinnar svarar til 81. gr. SŽ-sįttmįlans. Įkvęši 2. mgr. 64. gr.
svarar til 57. gr. nśgildandi laga, en önnur įkvęši greinarinnar eru nżmęli ķ ķslenskum
lögum.
Įkvęši greinarinnar gera rįš fyrir žvķ aš krafan um riftun eša um skil į greišslum sé į
rökum reist. Ljóst er aš ašili samnings getur ekki frestaš samningsskyldum sķnum meš žvķ
aš rifta kaupum, nema skilyrši žess séu til stašar. Fari riftun fram įn žess aš skilyrši séu til
stašar er hśn ólögmęt. Riftun fer žvķ fram į įbyrgš žess sem riftir. Ef įgreiningur er um
réttmęti riftunarkröfu verša ašilar aš leita śrlausnar į žeim įgreiningi hjį dómstólunum.
Annaš mįl er aš samžykki gagnašili aš kaupin gangi til baka įn žess aš skilyrši riftunar séu
fyrir hendi er ešlilegt aš fara aš öšru leyti eftir įkvęšum greinarinnar, nema ašilar semji
beinlķnis um ašra tilhögun.
Įkvęši 1. mgr. kvešur į um aš skyldur ašila falli nišur žegar kaupum er rift. Žetta gildir
um allar skyldur ašila samkvęmt kaupsamningi, en ekki ašeins um skylduna til aš afhenda
söluhlut og greiša hann. Sumir samningar kunna žó aš vera žess ešlis aš žetta getur ekki įtt
viš aš öllu leyti, sbr. 4. mgr. frumvarpsgreinarinnar. Žar fyrir utan getur veriš aš riftun hafi
samkvęmt lögum ķ för meš sér sérstakar skyldur fyrir ašila, t.d. skyldu til aš annst söluhlut
skv. 73. gr.
Įkvęši 2. mgr. kvešur į um aš hafi kaupin veriš efnd aš fullu eša aš hluta af hįlfu
annars hvors ašila megi krefjast skila į žvķ sem móttekiš hefur veriš. Ķ įkvęšinu felst žvķ
aš ašili į rétt į aš krefjast žess aš gagnašili skili žvķ sem hann hafši veitt vištöku įšur en
riftun fór fram. Venjulega felst ķ žessu aš seljandi veršur aš skila kaupveršinu og kaupandi
veršur aš skila söluhlut. Sumar greišslur eru žess ešlis aš ekki veršur um nein skil į žeim
aš ręša. Hafi seljandi t.d. innt af höndum vinnu viš aš setja upp söluhlut veršur
vinnuframlaginu sjįlfu ekki skilaš aftur ķ bókstaflegum skilningi. Af žeim sökum veršur aš
leysa śr slķku meš greišslu skašabóta skv. 1. mgr. 65. gr.
Ķ įkvęšinu er ekki tiltekinn sį stašur žar sem ašilar skulu skila greišslum sķnum. Ešlilegt
er aš gera rįš fyrir žvķ aš greišslum skuli skilaš į žeim staš žar sem žeim var veitt vištaka,
nema um annaš sé samiš beinlķnis. Samkvęmt žessu žarf kaupandi tępast aš skila söluhlut
į öšrum staš en žeim žar sem hann veitti hlutnum vištöku. Ķ vissum tilvikum getur žó veriš
ešlilegt aš kaupandinn sjįi um aš senda hlutinn alla leiš til seljanda žótt um reišukaup hafi
veriš aš ręša. Samsvarandi reglur gilda um kaupveršiš, ž.e. seljandi į aš endurgreiša žaš
hjį kaupanda. Śtgjöld vegna skila į greišslum af hįlfu ašila verša sérstakir lišir viš skašabótauppgjör
žeirra ķ millum. Sį sem įbyrgš ber į vanefndum veršur aš standa straum af žeim śtgjöldum
sem žęr hafa ķ för meš sér.
Žegar kaupandi riftir kaupum getur réttur seljanda til aš krefjast skila į žvķ sem hann
hefur afhent takmarkast samkvęmt įkvęšum 66. gr., sbr. athugasemdir viš žį grein.
Įkvęši 66. gr. gildir hins vegar ekki žegar seljandi riftir kaupum. Riftunarréttur seljanda
er takmarkašur af įkvęšum 4. mgr. 54. gr. žegar hlutur hefur veriš afhentur kaupanda. Žar
fyrir utan mun seljandi oft hafa lķtinn įhuga į riftun ef kaupandi getur ekki skilaš söluhlut
aftur ķ sama įstandi og hann tók viš honum. Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. kemur fram regla um haldsrétt. Hśn męlir fyrir um žaš aš
samningsašili geti haldiš žvķ sem hann hefur tekiš viš žar til gagnašili skilar žvķ sem hann
hefur móttekiš. Skv. 3. mįlsl. gildir réttur žessi einnig um skašabętur og vexti. Reglan tekur
einnig til skašabóta skv. 65. gr. og kröfu um vexti skv. 2. mgr. 65. gr. Haldsrétturinn skv. 3.
mįlsl. gildir žó ekki ef trygging hefur veriš sett. Ķ įkvęšinu kemur ekkert fram um žaš
hvaša hlutfall skuli vera milli žeirrar kröfu sem haldsréttarhafi į og žeirra veršmęta sem
haldiš er. Hér veršur aušvitaš aš hafa ķ huga aš gagnašili į alltaf žaš śrręši aš setja
tryggingu og komast žannig hjį óžęgindum. Ķ öšrum tilvikum er ekki śtilokaš aš tślka
įkvęšiš žröngt meš hlišsjón af reglunni ķ 42. gr.
Ķ 3. mgr. kemur fram regla um aš eigi seljandi aš afhenda eitthvaš į nż geti kaupandi
haldiš žvķ sem sem hann hefur móttekiš žar til afhending hefur įtt sér staš aš nżju. Įkvęšiš
veitir žvķ kaupanda rétt til žess aš halda söluhlut žar til nż afhending hefur įtt sér staš.
Įkvęšiš į bęši viš žegar afhending į nż fer fram aš kröfu kaupanda, sbr. 34. gr. og žegar
seljandi afhendir į nż skv. 36. gr. frumvarpsins. Seljandi hefur aušvitaš ekki tilsvarandi
haldsrétt ķ kaupveršinu. Įkvęšiš byggist į žeirri forsendu aš seljandinn eigi rétt į žvķ aš fį
hinn gallaša hlut aftur til baka žegar hann afhendir į nż.
Ķ 4. mgr. segir aš riftun hafi engin įhrif į samningsįkvęši um atvinnuleyndarmįl, um
lausn įgreiningsefna eša um réttindi og skyldur ašila sem leišir af riftuninni. Af žessu
įkvęši leišir meš öšrum oršum aš viš riftun falla ekki allar skyldur ašila brott. Ķ žessu
sambandi skal sérstaklega tekiš fram aš įkvęši ķ samningum um afleišingar vanefnda gilda
aš sjįlfsögšu žó aš samningi sé rift og į žetta t.d. viš um skašabótaskyldu vegna riftunar.
Įkvęši mįlsgreinarinnar eiga m.a. viš um lausn deilumįla samkvęmt įkvęšum
samningsins, um varnaržing, geršardóma o.fl. Sama į viš um samningsįkvęši, sem
takmarka bótaskyldu, févķtisįkvęši o.fl. Sérstaklega er minnst į atvinnuleyndarmįl og er žį
haft ķ huga aš žótt samningi sé rift breytir žaš ekki žeim skyldum sem ašilar hafa tekiš į sig
ķ sambandi viš atvinnuleyndarmįl sem žeir hafa komist aš vegna kaupanna.
Um 65. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 84. gr. SŽ-samningsins, en ķ gildandi kaupalögum er ekkert
sambęrilegt įkvęši. Greinin felur ķ sér reglur um įhrif žess žegar kaupum er rift og er žvķ til fyllingar įkvęšum 64. gr. Gildissviš greinarinnar er takmarkaš viš riftun og į hśn žvķ
ekki viš um afhendingu į nż. Munur riftunar og nżrrar afhendingar er m.a. sį aš tilgangur
riftunar er sį aš kaupandinn hafi ekki vörslur hlutarins, en tilgangurinn meš afhendingu
nżrrar greišslu er sį aš kaupandinn fįi annan hlut ķ staš žess sem afhentur var. Ef kaupandi
krefst nżrrar afhendingar, t.d. į mjólkurkś, er ekki sanngjarnt aš fęra eigi seljandanum til
tekna afrakstur žeirrar mjólkur, sem kaupandinn hefur haft frį afhendingu fyrri kżrinnar.
Įstęšan er sś aš kaupandinn įtti aš fį mjólkina ef kaupin hefšu veriš réttilega efnd meš
fyrstu afhendingunni.
Samkvęmt įkvęšum 1. mgr. į kaupandinn aš fęra seljanda til tekna žann afrakstur sem
hann hefur haft af hlutnum. Įkvęšiš į ašeins viš um venjulegan afrakstur sem ekki er
beinlķnis hįšur žvķ aš kaupandinn hafi lįtiš ķ té sérstakt framlag af sinni hįlfu, t.d. vexti af
kröfu eša arš af hlutabréfum, veršmęti mjólkur o.s.frv. Įkvęšiš nęr hins vegar ekki til
hagnašar af sölu hlutar eša veršmętisaukningar vegna endurbóta į hlut.
Afrakstur af hlut, sem keyptur hefur veriš til śtleigu, kemur hér til athugunar. Hann mį
żmist meta sem venjulegan arš eša sem endurgjald fyrir veruleg not ķ sķšari hluta
įkvęšisins. Svipuš sjónarmiš gilda t.d. um spilakassa eša önnur slķk tęki sem keypt eru til
afnota fyrir almenning. Sem dęmi um tilvik, sem mikillar sérstöšu njóta, eru t.d.
śtsęšiskartöflur. Žęr gefa vissulega verulegan afrakstur eftir aš žęr eru komnar ķ jöršu og
fara aš fjölga sér. Žaš er hins vegar hępiš aš tala um afrakstur af hlut ķ žessu tilviki heldur
frekar um įkvešna framleišslu žar sem śtsęšiskartöflurnar eru hrįefni til framleišslunnar.
Ķ annan staš gerir įkvęšiš rįš fyrir žvķ aš kaupandinn skuli greiša hęfilegt endurgjald
fyrir veruleg not sem hann hefur haft af hlut. Žessi regla er studd žeim rökum aš langur tķmi
geti lišiš frį žvķ aš hlutur er móttekinn og žar til honum er skilaš. Žaš eru ašeins veruleg not
sem hér koma til įlita. Žaš hugtak ber aš meta ķ hverju einstöku tilviki śt frį tegund
hlutarins, kaupverši og ašstęšum aš öšru leyti. Žegar fyrir liggja veruleg not veršur aš meta
hęfilegt endurgjald fyrir žau ķ hverju tilviki fyrir sig. Leggja ber til grundvallar žau not sem
kaupandinn hefur haft af hlutnum aš frįdregnum žeim kostnaši sem hann hefur haft. Ķ slķku
mati er heimilt aš lķta bęši til beins kostnašar kaupanda og žeirra óžęginda sem hann hefur
haft.
Hugtakiš hęfilegt endurgjald ber aš skilja žannig aš endurgjaldiš getur venjulega ekki
oršiš hęrra en sś veršmętisrżrnun sem not kaupanda hafa leitt af sér. Į hinn bóginn leišir
af framansögšu aš kaupandandum ber ekki įn fyrirvara aš greiša fulla veršrżrnun hlutarins.
Endurgjaldi skal almennt svara fyrir tķmabiliš frį žvķ aš söluhlut var veitt vištaka og žar til
honum er skilaš aftur. Af samningi ašila getur žó leitt aš afrakstur af söluhlut eigi aš koma
kaupandanum til góša frį fyrra tķmamarki og žegar svo hagar til ber aš sjįlfsögšu aš miša
viš žaš tķmamark.
Ef žaš er kaupandinn sem riftir kaupum veršur aš taka sérstaka afstöšu til žess hvort hann
eigi aš greiša bętur fyrir notkun, sem hann hafši af hlutnum, eftir aš gallinn kom ķ ljós, t.d.
mešan deilt var um hvort riftunarréttur vęri til stašar. Hér sem endranęr veršur aš meta
hvaš telst hęfilegt endurgjald.
Samkvęmt 2. mgr. ber seljanda aš greiša vexti ķ samręmi viš įkvęši 71. gr. ef hann į
aš endurgreiša kaupveršiš. Ber žį aš miša upphafstķma vaxta viš žann dag sem seljandi tók
į móti greišslunni. Ef kaupandinn hefur greitt kaupveršiš meš afborgunum veršur aš miša
vexti viš hverja einstaka afborgun. Sama gildir hafi kaupveršiš veriš greitt fyrir fram, ž.e.
žį ber seljanda aš greiša vexti frį žvķ hann tók viš greišslunni. Rétt til frekari greišslna en
vaxta į kaupandi hins vegar ekki samkvęmt įkvęši žessu.
Um 66. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 82. gr. SŽ-samningsins og 1. mgr. 57. gr. og 58. gr. gildandi
laga nr. 39/1922. Greinina veršur aš skoša ķ samhengi viš 2. mgr. 64. gr. sem aš sumu leyti
er byggš į svipušum višhorfum, en žar kemur fram aš kaupandi žarf ķ vissum tilvikum ekki
aš afhenda söluhlut ķ žvķ įstandi og magni sem hann veitti honum vištöku. Ķ greininni koma
fram skilyrši fyrir žvķ aš kaupandi geti rift kaupum eša krafist afhendingar į nż og felur hśn
žvķ ķ sér takmörkun į įkvęšum 25., 34. og 39. gr.
Ķ 1. mgr. kemur fram sama meginregla og ķ gildandi lögum, ž.e. aš kaupandinn getur žvķ
ašeins rift kaupum eša krafist afhendingar į nż aš hann geti skilaš hlutnum aš öllu verulegu
leyti ķ sama įstandi og magni og hluturinn var ķ žegar kaupandinn veitti honum vištöku.
Hvaš telst verulegt ķ žessu sambandi veršur aš rįšast af mati ķ hverju einstöku tilviki.
Hafi kaupandi t.d. fest kaup į nżjum bķl og eigi hann rétt til riftunar telst žaš ekki veruleg
breyting į įstandi bķlsins sem stašiš gęti riftun ķ vegi žótt lęsing vinstri huršar hafi fariš śr
lagi. Sé bifreišin hins vegar tępast ķ ökufęru įstandi vegna slęmrar mešferšar horfir mįliš
öšru vķsi viš. Einnig skiptir mįli hvort um nżjan hlut er aš ręša eša gamlan. Hafi oršiš
lakkskemmdir ķ mešferš kaupanda į tuttugu įra gamalli bifreiš sem hann vill rifta kaupum
į veršur ekki sama mat lagt til grundvallar eins og um vęri aš ręša nżjan bķl.
Ķ ac-lišum 1. mgr. eru undantekningar frį žeirri meginreglu sem fram kemur ķ įkvęšinu.
Ķ fyrsta lagi leišir af a-liš aš rétturinn til riftunar eša nżrrar afhendingar glatast ekki žegar
įstęšur žess aš ókleift er aš skila hlutnum aš öllu verulegu leyti ķ sama įstandi og magni mį
rekja til eiginleika hlutarins eša annarra ašstęšna sem ekki varša kaupandann. Sem dęmi
mį nefna ferskvörur sem eyšileggjast įšur en skil geta fariš fram, t.d. blóm sem lifa ašeins
stuttan tķma. Oft getur veriš samhengi milli riftunarįstęšunnar og žess atviks sem veldur žvķ
aš hlutur eyšileggst. Ef sending af įvöxtum er t.d. afhent of seint getur žaš veitt rétt til
riftunar, en jafnhliša veldur seinkunin žvķ beinlķnis aš vörusendingin eyšileggst.
Ķ öšru lagi glatast rétturinn til riftunar og nżrrar afhendingar ekki žegar įstęšur žess aš
hlutur rżrnar mį rekja til ašstęšna sem ekki varša kaupandann, ž.e. hvorki er um aš kenna
athöfnum eša athafnaleysi kaupanda, sbr. einnig a-liš 2. mgr. 82. gr. SŽ-sįttmįlans. Žetta į
viš um tilvik žar sem hlutur veršur fyrir skemmdum af hįlfu seljandans, t.d. ķ sambandi viš
śrbętur į galla eša ķ tengslum viš uppsetningu sem seljandinn į aš sjį um eftir afhendingu.
Žį getur einnig komiš fyrir aš seljandinn gefi rangar upplżsingar um mešferš og notkun
hlutarins og žaš leišir til žess aš hann veršur fyrir skemmdum. Žį fellur einnig hér undir žaš
tilvik žegar žrišji mašur veldur tjóni į hlut. Sama gildir žegar tilviljunarkenndur atburšur
veldur skemmdum į hlut žótt ekki sé žess sérstaklega getiš ķ įkvęšinu, en žaš leišir eigi aš
sķšur af oršalaginu ašstęšna sem ekki varša kaupandann. Hér mį sem dęmi nefna žaš
tilvik žegar söluhlutur eyšileggst ķ bruna eša bķl er stoliš og hvorki kaupanda né seljanda er
um aš kenna ķ žvķ sambandi. Um takmarkatilvik getur hins vegar veriš aš ręša žegar um
casus mixtus er aš ręša, ž.e. tjón veršur af tilviljunarkenndri samverkan ólķkra įstęšna.
Ķ samręmi viš įkvęši 12.16. gr. frumvarpsins leišir žaš af įkvęši žessu ķ raun aš
seljandinn ber įhęttuna af hlutnum einnig eftir afhendingu žegar kaupandinn hefur réttmęta
įstęšu til riftunar.
Ķ įkvęšum b-lišar 1. mgr. felst aš kaupandinn getur rift kaupum eša krafist nżrrar
afhendingar žegar hluturinn eyšileggst ķ heild eša aš hluta eša rżrnar og žaš mį rekja til
verknašar sem naušsynlegt var aš framkvęma til žess aš ganga śr skugga um hvort
hluturinn vęri gallašur eša ekki. Samkvęmt žessu į įkvęšiš ekki viš um greišsludrįtt.
Regla žessi styšst viš žau rök aš žaš eigi ekki aš geta leitt til žess aš riftunarrétturinn
glatist žótt kaupandinn rannsaki hlutinn annašhvort strax eša sķšar ef rannsóknin gengur ekki
lengra en góš venja segir til um og um er aš ręša naušsynlega rannsókn til aš ganga śr
skugga um hvort hluturinn sé gallašur. Ķ įkvęšinu felst m.a. aš seljandinn getur ekki
andmęlt riftun eša nżrri afhendingu į žeirri forsendu aš kaupandinn hefur tekiš umbśširnar
utan af hlutnum eša prófaš hann meš venjulegum hętti.
C-lišur fjallar ķ fyrsta lagi um tilvik žegar hlutur er seldur įfram ķ venjulegum višskiptum.
Žarna eru fyrst og fremst höfš ķ huga tilvik žegar hlutir eru keyptir meš endursölu ķ huga.
Įkvęšiš nęr žó einnig til žeirra tilvika žegar hlutir eru keyptir meš eigin not kaupanda ķ
huga, en kaupandi kemst sķšar aš žeirri nišurstöšu aš hann vilji selja hlutinn, t.d. vegna žess
aš komin er nż tegund į markašinn sem hann vill frekar eiga. Žegar hlutur er seldur įfram
verša įlitaefni um riftun og nżja afhendingu yfirleitt žvķ ašeins raunhęf aš seinni
kaupandinn beri slķka kröfu fram viš upphaflegan kaupanda.
Aš öšru leyti fjallar c-lišur um tilvik žegar hlutur hefur veriš notašur eša honum breytt
af kaupanda viš fyrirhuguš not. Ef ekki kemur annaš fram mį seljandinn alltaf bśast viš žvķ
aš hlutur verši notašur ķ samręmi viš žaš sem fyrirhugaš og venjulegt er aš nota slķka hluti
til. Aš auki nęr įkvęšiš til žess žegar seljanda var ljóst aš hlutur var ętlašur til įkvešinna
eša sérstakra nota. Ķ įkvęšinu felst meš öšrum oršum aš seljandinn getur ekki hafnaš
riftunarkröfu eša kröfu um nżja afhendingu af žeirri įstęšu einni aš kaupandinn hefur notaš
hlutinn. Bķll, sem keyptur hefur veriš nżr, fellur t.d. nokkuš hratt ķ verši viš notkun. Žótt
veršrżrnunin sé ķ sjįlfu sér nokkuš mikil žegar kaupum er rift veršur seljandinn aš sętta sig
viš riftun žegar kaupandinn hefur notaš bķlinn eins og til stóš.
Umrętt įkvęši hefur einkum žżšingu viš kaup į neysluvörum ķ žrengri merkinu, t.d.
matvörum og öšrum vörum sem neytt er strax eša fljótlega. Įkvęšiš gildir žó einnig ķ
öšrum tilvikum eins og nefnt hefur veriš, t.d. viš kaup į nżjum bķl.
Žaš skilyrši gildir bęši um endursölu og notkun aš salan eša notin hafi įtt sér staš įšur
en kaupandanum varš ljós eša mįtti verša ljós galli sį sem er įstęša žess aš hann hafnar
söluhlut. Hafi kaupandinn selt hlutinn žrįtt fyrir vitneskju sķna um verulegan galla getur hann
ekki sķšar rift kaupum eša krafist nżrrar afhendingar į grundvelli gallans, nema hann sjįi til
žess aš hlutnum verši skilaš. Meš sama hętti stendur žaš riftun og nżrri afhendingu ķ vegi
ef not kaupanda, eftir aš honum varš galli ljós, hafa leitt til verulegrar rżrnunar į įstandi
hlutar og magni. Ķ žessu felst aš kaupandinn veršur aš hętta viš aš selja eša nota hlutinn ef
hann ętlar aš rifta kaupum eša krefjast nżrrar afhendingar.
Įkvęši 2. mgr. er nżmęli samanboriš viš gildandi lög og felst ķ žvķ rżmkun réttarins til
žess aš rifta kaupum eša krefjast nżrrar afhendingar žótt hlut verši ekki skilaš aftur ķ sama
įstandi eša magni. Samkvęmt įkvęšinu glatar kaupandinn ekki žeim réttindum sķnum ef
hann bętir žį veršmętisrżrnun sem oršin er į hlutnum.
Žegar um er aš ręša not hlutar įšur en kaupandinn mįtti verša gallans var fellur tilvikiš
undir 1. mįlsl. ķ c-liš 1. mgr. Žaš mį t.d. hugsa sér aš kaupandinn sjį sig tilneyddan aš nota
hlutinn aš įkvešnu marki eftir aš gallinn kom ķ ljós, t.d. vegna žess aš hann getur ekki įn
hlutarins veriš ķ rekstri sķnum žótt gallašur sé. Ķ slķkum tilvikum getur veriš įstęša til aš
veita kaupandanum heimild til riftunar meš žvķ skilyrši aš veršmętisrżrnun verši bętt. En
įkvęšinu mį einnig beita um önnur tilvik, žar sem engar af undantekningunum ķ ac-lišum
eiga viš.
Af žvķ sem aš framan segir leišir aš įkvęšiš į viš hver svo sem įstęša
veršmętisrżrnunar er. Almenn skilyrši riftunar eša réttar til aš krefjast nżrrar afhendingar verša aš vera til stašar. Įkvęšiš veršur aš tślka meš žeirri takmörkun aš žvķ verši ekki
beitt žegar hlutur er meš öllu ónżtur eša hann hefur veriš seldur įfram į žann hįtt aš engu
veršur skilaš til baka.
Ķ įkvęšinu felast ekki fyrirmęli um skyldu kaupanda til aš bęta seljandanum
veršmętisrżrnun žegar kaupum er rift. Um žaš efni vķsast einnig til athugasemda viš 65. gr.
frumvarpsins.
Af sķšari mįlsliš 2. mgr. leišir aš įkvęšiš į ekki viš ķ alžjóšlegum kaupum.
Um X. kafla.
Ķ X. kafla er fjallaš um umfang skašabóta og vexti. Meginreglan kemur fram ķ 67. gr.
Samkvęmt henni skulu skašabętur vegna vanefnda samningsašila svara til žess tjóns sem
gagnašili bķšur vegna vanefndanna. Af įkvęšum 1. mgr. 67. gr. mį rįša hvaš telst beint
tjón, en ķ 2. mgr. er tališ upp hvaš telst óbeint tjón. Skašabótaskilyrši eru ekki hin sömu hvaš
varšar beint tjón annars vegar og óbeint tjón hins vegar. Ķ 68. gr. er fjallaš um veršmun viš
svokallašar stašgöngurįšstafanir. Įkvęšiš felur ķ sér fyrirmęli um hvernig įkvarša skal
skašabętur žegar tjónžoli riftir kaupum og gerir jafnframt stašgöngurįšstafanir, ž.e. żmist
kaupir af eša selur öšrum ašila. Įkvęši 69. gr. fjallar į hinn bóginn um veršmun žegar ekki
er um stašgöngurįšstafanir aš ręša. Žar kemur fram sś regla aš leggja eigi til grundvallar
kaupveršiš og svonefnt gangverš į riftunartķma. Ķ 70. gr. er rętt um skyldu samningsašila
til aš takmarka tjón žegar vanefndir verša og um mildun bótaįbyrgšar. Ķ 71. gr. ręšir um
vexti ef kaupveršiš eša önnur vangoldin fjįrhęš er ekki greidd į réttum tķma.
Um 67. gr.
Ķ gildandi lögum er ekkert almennt įkvęši um śtreikning skašabóta, en žar er įkvęši um
skašabętur į grundvelli veršmunar, sbr. įkvęši 25., 30. og 45. gr. Ķ įkvęšinu felast
meginreglur um hvaša lišir žaš eru sem bęttir eru og hvernig įkvarša skal skašabęturnar.
Reglur um bótagrundvöllinn eru hins vegar ķ 27., 40., 41. og 57. gr.
Įkvęši 1. mgr. svarar til 74. gr. SŽ-samningsins. Meginreglan er sś aš tap og śtgjöld,
sem er aš rekja til vanefnda, skal bęta aš fullu. Sį sem fyrir vanefndum veršur skal ķ
fjįrhagslegu tilliti verša eins settur og gagnašili hefši réttilega efnt samninginn. Meginreglan
takmarkast m.a. af almennum vįvęnissjónarmišum og af reglu sķšari mįlslišar 1. mgr., sbr.
sérregluna um alžjóšleg kaup ķ 3. mgr. 70. gr. Regla 70. gr. um skyldu til aš draga śr tjóni
og um mildun įbyrgšar felur einnig ķ sér takmörkun meginreglunnar.
Įkvęšiš gildir um tjón į söluhlut og afleišingar žess. Um tjón, sem veršur į öšrum
hlutum en söluhlut, er rętt ķ athugasemdum viš 40. gr., sbr. einnig athugasemdir viš d-liš 2.
mgr. žessarar greinar. Įkvęšiš gildir einvöršungu um fjįrhagslegt tjón og aš jafnaši ašeins
um einstaklingsbundiš tjón sem ašili kaupsamnings veršur fyrir. Viš įkvöršun tjónsins er
ašalreglan sś aš fullt tjón er bętt fyrir tap og śtgjöld sem leišir af vanefndum. Žvķ er žess
krafist aš orsakasamband sé milli vanefndar og tjónsins sem af hlżst. Vķsaš er til almennra
skašabótareglna um hvaš žetta felur nįnar ķ sér.
Skašabętur eiga einvöršungu aš bęta žaš sem stundum er nefnt nettó tjón. Ķ žvķ felst
m.a. aš hafi tjónžoli vegna vanefnda komist hjį kostnaši, sem hann hefši oršiš aš bera ef
samningur hefši veriš réttilega efndur, ber aš draga žį fjįrhęš frį viš įkvöršun skašabóta.
Žetta kemur ekki berum oršum fram ķ frumvarpsįkvęšinu en leišir af almennum reglum um
skašabętur innan samninga. Įkvęši 69. gr. felur ķ sér undantekningu frį žeirri reglu aš žaš
sé einungis hiš raunverulega tjón sem bęta skal. Tjónžoli getur samkvęmt žvķ įkvęši, ž.e. 69. gr., krafist žess aš fį bęttan muninn į kaupveršinu og gangverši hlutarins įn žess aš
žurfa aš sżna fram į aš mismunurinn sé raunverulegt tjón hans.
Ef ašilar hafa samiš um févķti ķ einni eša annarri mynd vegna greišsludrįttar vaknar sś
spurning hvort žaš eigi aš koma til frįdrįttar kröfu um bętur fyrir raunverulegt fjįrhagslegt
tjón. Samningsįkvęši um févķti er yfirleitt hugsaš sem valkostur viš hliš skašabótareglna,
annašhvort žannig aš žęr śtiloka ašrar tegundir skašabóta eša žannig aš ašilar hafa vališ
milli žessara tveggja śrręša. Févķti getur į hinn bóginn einnig veriš hugsaš sem sérstök
heimild eša śrręši til višbótar hefšbundnum śrręšum laganna. Er ekki įstęša til aš
takmarka slķkt og žvķ veršur samband févķtis og venjulegra skašabóta aš įkvaršast śt frį
tślkun į samningi ašila.
Ķ fyrri mįlsliš 1. mgr. eru nefndir žrķr ólķkir lišir, sem skašabętur skulu bęta, ž.e. śtgjöld,
veršmunur og tapašur hagnašur. Upptalningin er ekki tęmandi og hśn segir heldur ekkert
til um skilyrši žess aš krefjast bóta fyrir hvern einstakan liš, en žaš fer eftir öšrum
įkvęšum, t.d. 2. mįlsl. 1. mgr. frumvarpsgreinarinnar og įkvęšum 68. og 69. gr. Ef
vanefndir verša ekki raktar til mistaka eša vanrękslu af hįlfu gagnašila ręšur žaš aš öšru
leyti śrslitum hvort um žess hįttar óbeint tjón er aš ręša sem nefnt er ķ 2. mgr. eša ekki.
Meš śtgjöldum ķ 1. mgr. er įtt viš kostnaš sem ašili hefur oršiš fyrir vegna vanefndanna.
Sem dęmi mį nefna kostnaš vegna póst- og skeytasendinga, flutninga og feršalaga.
Kaupandinn hefur e.t.v. fariš erindisleysu um langan veg til aš sękja hlut sem ekki var
tilbśinn til afhendingar. Žį mį einnig hugsa sér kostnaš viš aš stašreyna tjón og umfang žess
eša kostnaš viš aš senda hlutinn aftur til seljanda til višgeršar. Kaupandinn getur einnig hafa
lagt ķ kostnaš viš aš draga śr afleišingum vanefnda, t.d. meš žvķ aš leigja hlut ķ staš žess
sem bęta skal. Ef žaš er kaupandinn sem hefur vanefnt samninginn getur seljandinn hafa
oršiš fyrir kostnaši viš aš selja hlutinn öšrum eša haft kostnaš af žvķ aš innheimta
kaupveršiš. Śtgjöld žau, sem hér eru nefnd, er unnt aš fį bętt, jafnvel žótt sį sem fyrir
vanefndum veršur rifti kaupum og losni žar meš viš tjón sem mį rekja til žess aš
samningurinn er honum óhagstęšur.
Erfitt er aš orša sanngjarna reglu sem fullnęgir žörfum kaupanda fyrir bętur vegna
ófjįrhagslegs tjóns sem leišir af vanefnd, t.d. vegna óhagręšis, tapašs tķma og eigin
vinnuframlags. Ekki žykir gerlegt aš įkveša stašlašar bętur fyrir óhagręši af žessu tagi.
Žótt ekki sé ķ frumvarpinu nein almenn regla um skašabętur fyrir ófjįrhagslegt tjón stendur
žaš ekki ķ vegi fyrir aš greiddar verši ķ sanngjörnum męli bętur fyrir vinnu sem innt hefur
veriš af hendi ķ frķtķma og žess hįttar, en telja veršur ešlilegast aš lįta réttarframkvęmdinni
eftir aš móta reglur um žaš efni. Eftir stendur žó sem ašalregla aš sé ekki unnt aš stašreyna
neitt fjįrhagslegt tjón getur ekki oršiš um bętur aš ręša.
Vilji seljandi ekki bęta śr vegna gallašs söluhlutar getur kaupandi krafist uppgjörs į
grundvelli afslįttar, sbr. 38. gr., eša skašabóta į grundvelli 67.70. gr., sem grundvallast į
veršmuninum milli veršmętis hlutarins meš eša įn galla. Ef kaupandi gerir viš hlut į
verkstęši verša śtgjöld hans ķ žvķ sambandi skašabętur hans, žó innan žeirra marka sem
veršrżrnunin nemur. Vilji kaupandinn ekki lįta ašra gera viš hlut eftir reikningi veršur aš
meta tjóniš į grundvelli fyrrnefndra įkvęša. Slķkt mat yrši žó vęntanlega mišaš viš hvaš
višgerš mundi kosta hjį fyrirtęki sem tęki slķkar višgeršir aš sér.
Tjón ķ formi veršmunar getur komiš til vegna veršsveiflna į markaši. Einnig getur veriš
um aš ręša veršmun hjį hinum żmsu afhendingarašilum. Žaš er forsenda skašabóta vegnar
veršmunar aš samningsašili hafi oršiš fyrir tjóni af žeim sökum, en ekki er žaš skilyrši aš
hann hafi gert stašgöngurįšstafanir, sbr. 69. gr. Skašabętur vegna veršmunar geta oršiš raunhęfar, t.d. žegar kaupandinn riftir kaupum vegna greišsludrįttar og verš fer hękkandi
eftir samningsgeršina, žannig aš hlut er nś einungis unnt aš kaupa į hinu hęrra verši. Meš
sama hętti getur seljandinn fengiš skašabętur vegna veršmunar žegar kaupum er rift og
verš fer lękkandi eftir gerš samningsins.
Um skilyrši skašabóta vegna veršmunar vķsast aš öšru leyti til athugasemda viš 68. og
69. gr. frumvarpsins.
Ef kaupandi hefur oršiš fyrir tjóni til višbótar veršmuninum er einnig unnt aš fį žaš tjón
bętt samkvęmt įkvęšum 67. gr. Ef hlutur er afhentur gallašur, en kaupum er ekki rift,
veršur viš įkvöršun bóta aš leggja til grundvallar veršmuninn milli ógallašs hlutar og žess
gallaša sem afhentur var. Hugsanlega mį žį miša viš hvort unnt sé aš śtvega annan
ógallašan hlut ķ stašinn, jafnvel žótt riftunarskilyrši 68. gr. sé ekki fullnęgt. Žetta getur t.d.
veriš valkostur meš hlišsjón af öšrum śrręšum, einkum nżrrar afhendingar eša višgeršar.
Slķkt uppgjör fer žį ekki fram beint eftir įkvęšum 68. eša 69. gr. frumvarpsins. Ef kaupandi
bętir sjįlfur śr įstandi söluhlutar fęr hann aš jafnaši bętt sanngjarnt framlag vegna žessa
og aš auki veršmun į ógöllušum hlut og söluhlut ķ bęttu įstandi. Žar fyrir utan gęti hann
hugsanlega fengiš bętur fyrir missi hagnašar eša vegna rekstrarstöšvunartjóns ef skilyrši
bóta skv. 2. mgr. eru fyrir hendi. Sjįlft kaupveršiš skiptir ekki mįli ķ žessu sambandi.
Tilgangur bótaįkvęšanna er aš gera kaupanda eins settan fjįrhagslega eins og hann hefši
veriš ef samningurinn hefši veriš efndur réttilega.
Skašabętur vegna tapašs hagnašar geta veriš raunhęfar aš žvķ marki sem hann veršur
ekki bęttur į grundvelli veršmunar. Sem dęmi um žetta mį nefna žaš tilvik aš kaupandi,
sem rift hefur kaupum vegna greišsludrįttar, kemur ekki viš stašgöngukaupum įšur en sį
sem hann hefur selt hlutinn riftir kaupunum eša krefst skašabóta. Um sambęrilegt tilvik er
aš ręša žegar vanefndir seljanda leiša til žess aš kaupandinn veršur aš selja hlutinn įfram
į lęgra verši en oršiš hefši ef samningurinn hefši veriš réttilega efndur.
Um skašabętur vegna tapašs hagnašar getur einnig veriš aš ręša žegar kaup varša hlut
sem hefur veriš sérstaklega bśinn til fyrir kaupanda. Hluturinn er žį oft žannig ķ ešli sķnu
aš seljandinn hefur litla möguleika į aš selja hann öšrum. Žegar seljandinn riftir kaupunum
eša kaupandinn afpantar hlutinn, sbr. 2. mgr. 52. gr., veršur seljandinn žvķ af hagnaši sem
hann į kröfu til aš fį bęttan.
Įkvęšiš męlir ekki nįnar fyrir um hvernig įkvarša į skašabętur žegar um pöntunarkaup
er aš ręša. Žaš veršur žvķ į endanum hlutverk dómstóla aš įkvarša hvort leggja beri til
grundvallar kaupveršiš og draga frį žvķ śtgjöld sem komist var hjį og veršmęti žess sem
bśiš hefur veriš til eša hvort leggja į saman einstaka kostnašarliši. En śtreikningi veršur
aš haga žannig aš raunverulegt tjón ašila sé bętt. Aš öšru leyti vķsast til athugasemda viš
2. mgr. 52. gr.
Eins og įšur hefur veriš nefnt er upptalning žeirra atriša eša liša, sem bęta skal, ekki
tęmandi ķ 1. mgr. Žannig veršur t.d. žaš óbeina tjón, sem nefnt er ķ 2. mgr., bętt žó aš sum
žeirra tjónstilvika, sem žar eru nefnd, verši hvorki talin śtgjöld, veršmunur eša tapašur
hagnašur. Sem dęmi um annaš tjón af žessu tagi mį nefna tjón sem veršur vegna gengistaps.
Sķšari mįlslišur 1. mgr. takmarkar réttinn til skašabóta viš žaš tjón sem ašili gat meš
sanngirni séš fyrir sem hugsanlega afleišingu vanefndanna. Sambęrilegt įkvęši er einungis
ķ norsku kaupalögunum en ekki ķ laga- eša frumvarpstextum annarra Noršurlandažjóša.
Įkvęšiš į sér nokkra hlišstęšu ķ 2. mįlsl. 74. gr. SŽ-samningsins.
Rétt er aš leggja į žaš įherslu ķ žessu sambandi aš mikilvęgt er aš greina į milli
bótagrundvallar og įkvöršunar skašabóta. Reglur 27., 40. og 57. gr. eiga viš um grundvöll skašabótanna. Skilyrši lausnar samkvęmt žessum įkvęšum eru hįš žvķ hver er įstęša
vanefndanna (hindrun fyrir efndum). Įkvęši 1. mgr. 67. gr. eiga viš um įkvöršun
skašabótanna og į beitingu žess reynir žvķ ašeins aš fyrir hendi sé skašabótaskylda skv. 27.,
40. eša 57. gr., eftir atvikum ķ tengslum viš sérstök samningsįkvęši. Žęr takmarkanir, sem
leišir af sķšari mįlslišnum, tengjast ešli tjónsins og umfangi žess. Žetta veršur aš hafa ķ huga
žegar reglur žessar eru bornar saman.
Įkvęšiš felur ekki ķ sér neins konar sakarreglu heldur fyrst og fremst reglu um žaš aš
tjónžoli geti ekki krafist skašabóta fyrir sérhvert žaš tjón sem hęgt er aš rekja til vanefnda.
Slķka takmörkun leišir af hinni hefšbundnu vįvęnisreglu og gengur regla įkvęšisins ķ sömu
įtt. Įkvęšiš er žvķ fyrst og fremst įkvešinn vegvķsir eša leišbeining viš įkvöršun skašabóta
sem śtilokar skašabętur fyrir fjarlęgar og óvissar afleišingar vanefnda. Įkvęšiš gerir rįš
fyrir mati į žvķ hvort ešli tjóns og umfang mįtti meš sanngirni sjį fyrir sem afleišingu
vanefndanna. Hvaš ašili ķ raun og veru sį fyrir eša mįtti sjį skiptir ķ sjįlfu sér ekki mįli.
Įkvęšiš ber aš skilja svo aš bętur séu ekki takmarkašar aš neinu leyti viš žaš tjón sem
kallast mį venjulegt heldur er mišaš viš žaš hvaš meš sanngirni mįtti sjį fyrir sem
hugsanlega afleišingu vanefndanna, ž.e. einstaklingsbundiš tjón.
Nišurstaša um žaš hvenęr sjį mįtti afleišingarnar fyrir veršur aš rįšast af ešli vanefnda
og hvenęr žęr uršu. Ef vanefndir eru vegna atburšar sem ekki veršur rakinn til sakar ašila
er sanngjarnt aš miša viš atvik sem ašilar žekktu eša mįttu žekkja viš samningsgeršina. Ef
vanefndin er hins vegar afleišing mistaka eša vanrękslu af hįlfu ašila, eftir aš kaup voru
gerš, veršur matiš aš taka miš af žvķ tķmamarki žegar vanefnd varš. Hvaš alžjóšleg kaup
varšar kemur žessi takmörkun einnig fram ķ 3. mgr. 70. gr. frumvarpsins.
Ķ 2. mgr. er óbeint tjón skilgreint. Įkvęšiš į sér hvorki hlišstęšu ķ SŽ-samningnum né
gildandi kaupalögum. Um rök žau sem liggja aš baki įkvęšinu og efni žess vķsast til
almennra athugasemda hér aš framan.
Eins og įšur hefur veriš nefnt hefur skilgreiningin mikla žżšingu varšandi mat į žvķ
hvort fyrir hendi séu skilyrši skašabóta skv. 27. og 40. gr., sbr. og 57. gr. Beint tjón lżtur
skilyršum stjórnunarreglunnar, en óbeint tjón veršur ašeins bętt žegar tjón veršur vegna
mistaka eša vanrękslu. Ķ 2. mgr. er tęmandi upptalningu óbeinu tjóni. Allt annaš tjón, sem
af vanefndum leišir, ber aš telja beint tjón samkvęmt lögunum. Skilgreining įkvęšisins į
óbeinu tjóni hefur žar aš auki žżšingu sem leišbeiningarregla viš tślkun įkvęša ķ
samningum, t.d. žar sem óbeint tjón, tapašur hagnašur og žess hįttar er undanskiliš įbyrgš.
Hugmyndin aš baki įkvęšinu er aš afmarka fjarlęga og lķtt śtreiknanlega tapsįhęttu, sem
erfitt er aš reikna śt žegar hiš fjįrhagslega tjón er metiš. Krafa 2. mįlsl. 1. mgr. um tjón
sem ašili gat meš sanngirni séš fyrir sem hugsanlega afleišingu vanefndar sem skilyrši bóta
hefur einnig sķna žżšingu hér og setur almennar takmarkanir fyrir bótaįbyrgš. Žessi
įskilnašur setur žvķ ķ fyrsta lagi mörk ķ hvaša męli tjón skuli bętt sem beint tjón. Hśn
takmarkar einnig įbyrgš, bęši varšandi beint og óbeint tjón ķ alžjóšlegum kaupum, sbr. 3.
mgr. 70. gr. og 74. gr. SŽ-samningsins.
Skilgreiningin į óbeinu tjóni į ķ meginatrišium viš hvort sem um vanefndir af hįlfu
kaupanda eša seljanda er aš ręša. Ķ framkvęmd reynir sjįlfsagt einkum į óbeint tjón žegar
um vanefndir af hįlfu seljanda er aš ręša, eins og reyndar mį sjį af framsetningu
įkvęšisins, sbr. t.d. b- og c-liši.
Hvaš telst beint tjón kemur ekki beinlķnis fram ķ įkvęšinu en leišir af žvķ meš
gagnįlyktun. Hefšbundiš beint tjón er t.d. žess konar śtgjöld sem nefnd eru ķ 1. mgr., tapašur
hagnašur seljanda vegna riftunar og minnkaš veršgildi gallašs hlutar hjį kaupanda. Veršmunur sį, sem nefndur er ķ 68. og 69. gr., mundi einnig teljast beint tjón. Žegar geršar
eru stašgöngurįšstafanir skv. 68. gr. mundi kostnašur žeim samfara einnig teljast beint tjón.
Viš mat į žvķ hvort tjón teljist beint eša óbeint ręšur žaš ekki śrslitum hvort tjónžoli
hefur oršiš fyrir śtgjöldum gagnvart žrišja manni, eša hvort tjóniš birtist sem aukakostnašur
ķ starfsemi tjónžolans. Ef kaupandinn hefur t.d. sent bķl til aš sękja söluhlut og hann fariš
erindisleysu eiga śtgjöld žvķ samfara aš bętast sem beint tjón, óhįš žvķ hvort kaupandinn
hefur notaš eigin bķl eša leigt bķl ķ žessum tilgangi. Į hinn bóginn veršur tjónžoli aš sżna
fram į aš innri rįšstafanir hans hafi haft sérstakan kostnaš ķ för meš sér. Fyrir žaš sem
starfsmenn tjónžola hafa gert og fellur undir venjubundna starfsemi er ekki unnt aš krefjast
bóta, įn žess aš annaš og meira komi til.
Įkvęši frumvarpsins veita samningsašila ķ vissum tilvikum ótvķręšan rétt til aš fį bęttan
nįnar tiltekinn kostnaš, sbr. 3. mgr. 34. og 75. gr. Skašabótaskyldan byggist žį ekki į hinum
almennu įkvęšum um skašabętur og ķ slķkum tilvikum į ekki viš skiptingin ķ beint og óbeint
tjón. Sama į t.d. viš žegar seljandinn notar rétt sinn til aš bęta śr galla skv. 36. gr. Śrbętur
fara žį fram į kostnaš seljanda. Augljóst er aš seljandinn veršur aš bęta öll žau śtgjöld, sem
kaupandinn hefur oršiš fyrir ķ žessu sambandi, óhįš žvķ hvort žau verša talin beint tjón eša
óbeint.
Skilgreiningunni į óbeinu tjóni er skipt ķ fjóra mismunandi flokka ķ 2. mgr. greinarinnar:
Ķ a-liš er fjallaš um žaš tjón sem rekja mį til rekstrarstöšvunar, ž.e. tjón sem leišir af
stöšvun eša samdrętti ķ framleišslu eša öšrum višskiptum. Hér undir mundi t.d. falla tjón
sem vanefndir seljanda valda kaupanda viš aš kaupandinn missir af framtķšarsamningum eša
hann getur ekki efnt samninga um vöruafhendingar sem geršir hafa veriš.
Um óbeint tjón er einnig aš ręša žegar višskipti dragast saman vegna žess aš
framleišslu- og geymslugeta minnkar. Vanefndir seljanda valda žvķ t.d. aš kaupandinn missir
af samningi vegna žess aš hann stendur verr aš vķgi en ella ķ samkeppni viš ašra. Įlitamįl
er hvort a-lišur geti įtt viš žegar vanefndir valda žvķ aš dregur śr gęšum framleišsluvöru.
Hér mį sem dęmi nefna žaš tilvik žegar seljandi afhendir gallaš framleišslutęki og žaš
veldur žvķ aš dregur śr gęšum framleišslunnar hjį kaupanda. Ešlilegt er aš lķta svo į aš slķkt
tjón falli einnig undir žennan liš. Svipaš gildir sennilega žegar afhending söluhlutar dregst
og markašsverš hans minnkar eftir umsamdan afhendingartķma. Geti kaupandinn sżnt fram
į minnkaš veršgildi hlutarins, óhįš įframhaldandi sölu hans, er ešlilegt aš lķta svo į aš um
beint tjón sé aš ręša.
Kaupandi getur ķ mörgum tilvikum takmarkaš framleišslu- eša višskiptatjón sitt meš žvķ
aš taka į leigu annan hlut ķ staš söluhlutar. Einnig getur hann keypt žjónustu frį žrišja manni
eša reynt meš eigin ašgeršum aš takmarka tjón af völdum vanefndanna. Ekki er śtilokaš
samkvęmt oršalagi a-lišar aš slķk tilvik geti įtt žar undir eša eftir atvikum undir b-liš.
Įkvęši b-lišar eiga viš um tjón sem rekja mį til žess aš hlutur kemur ekki aš žeim
notum sem aš var stefnt. Lišurinn tekur til alls žess tjóns sem ekki er beinlķnis tengt
framleišslu eša višskiptum. Sem dęmi mį nefna aš upp komi gallar ķ tölvubśnaši sem
keyptur hefur veriš. Slķkir gallar gera skrifstofuhald kaupanda erfišari en ella, įn žess žó aš
žeir valdi žess hįttar tjóni sem um ręšir ķ a-liš. Į sama hįtt mį vera aš bśrekstur verši
erfišari en annars vegna žess aš drįttarvél, sem hefur veriš pöntuš, er ekki afhent į réttum
tķma. Ekki er vķst aš žetta hafi beinlķnis įhrif į framleišsluna, en tjón getur hins vegar oršiš
af öšrum orsökum. Į sama hįtt getur neytandi oršiš fyrir svipušu tjóni, t.d. žegar hann hefur
fest kaup į bķl sem ekki er afhentur į réttum tķma.
Žaš er skilyrši fyrir bótum skv. b-liš aš fyrir liggi bótaskylt tjón. Ķ neytendakaupum getur
veriš erfitt aš sżna fram į tjón sem rekja mį til žess aš hlutur hefur ekki komiš aš
fyrirhugušum notum. Aš jafnaši getur neytandi ekki sżnt fram į annaš en aš hann hafi oršiš
fyrir óžęgindum og angri eša aš įętlanir hans hafi fariš śr skoršum, en slķkt er aldrei
bótaskylt.
Oft er unnt aš komast hjį tjóni, sem fellur undir b-liš, meš žvķ aš leigja hlut ķ stašinn fyrir
žann sem keyptur var eša meš öšrum įlķka śrręšum. Śtgjöld, sem af slķku leišir, teljast
beint tjón.
Ķ c-liš er fjallaš um óbeint tjón vegna tapašs hagnašar sem veršur žegar samningur viš
žrišja mann fellur brott eša veršur ekki réttilega efndur. Dęmi um žetta er žegar kaupandinn
hefur samiš um sölu til žrišja manns į žeim hlut sem hann hafši pantaš hjį seljanda og
vanefndir seljanda leiša til žess aš sķšari samningnum veršur rift.
Žaš er ašeins tapašur hagnašur sem telst óbeint tjón samkvęmt žessu įkvęši. Žvķ ber aš
lķta į annaš tjón vegna višskiptanna viš žrišja mann sem beint tjón, nema ašrir staflišir 2.
mgr. geti įtt viš um žaš. Žetta felur m.a. ķ sér aš bętur fyrir beint tjón vegna
afhendingardrįttar og galla, sem kaupandinn veršur aš greiša žrišja manni, verša beint tjón
meš tilliti til įbyrgšar seljanda.
Tjón vegna tapašs hagnašar telst žvķ ašeins óbeint tjón aš kaupandi, įn sanngjarnrar
įstęšu, lįti hjį lķša aš gera samning viš annan ašila eša gera ašrar rįšstafanir til žess aš
draga śr tjóni sķnu. Lįti kaupandi slķkt hjį lķša er um óbeint tjón aš ręša.
Įkvęšiš į žvķ ašeins viš aš kaupandi hafi įn sanngjarnrar įstęšu lįtiš hjį lķša aš gera
tilteknar rįšstafnir. Žaš getur t.d. veriš sanngjörn įstęša fyrir kaupanda aš lįta hjį lķša aš
śtvega annan hlut ķ staš söluhlutar ef žrišji mašur hefur rift kaupunum įšur en kaupandanum
gafst rįšrśm til slķks.
Ķ d-liš er męlt svo fyrir aš óbeint sé žaš tjón sem rekja mį til skemmda į öšru en söluhlut
sjįlfum og hlutum sem hann er notašur til framleišslu į eša stendur ķ nįnu og beinu
sambandi viš fyrirhuguš not hans. Lišur žessi į žvķ viš žegar söluhlutur hefur eiginleika sem
valda tjóni į öšrum hlutum. Įkvęši žetta er ķ sjįlfu sér ekki hugsaš til žess aš afmarka
gildissviš kaupalaga annars vegar og laga um skašsemisįbyrgš hins vegar, en eigi aš sķšur
felast ķ žvķ įkvešnar leišbeiningarreglur um mörk milli gildissviša žessara reglna. Ešlilegt
mį telja aš tekin sé afstaša ķ kaupalögum til įkvešins tjóns sem veršur į öšru en söluhlut
sjįlfum. Ašalreglan er hins vegar sś aš įbyrgš į slķku tjóni heyri undir almennar reglur um
skašsemisįbyrgš. Hins vegar skarast gildissviš žessara reglna og geta mörk milli žeirra
aldrei oršiš nįkvęm. Hvort įkvęši kaupalaganna eiga viš fer eftir mati į ašstęšum hverju
sinni, sbr. sjónarmiš žau sem rakin eru ķ athugasemdum viš 40. gr. frumvarpsins.
Tjón, sem veršur į söluhlutnum sjįlfum, telst beint tjón og fellur žvķ ekki undir d-liš. Žį
telst einnig vera um beint tjón aš ręša žegar skemmdir verša į hlutum sem söluhlutur er
notašur til framleišslu į. Einnig telst vera um beint tjón aš ręša žegar tjón veršur į öšrum
hlutum sem hafa nįiš og beint samband viš fyrirhuguš not söluhlutar. Sem dęmi um beint
tjón af žvķ tagi, sem hér var nefnt, mį nefna žaš žegar rafhlöšur eyšileggja hlut sem žęr eru
notašar ķ eša žvottavél eyšileggur föt sem sett eru ķ hana til žvottar. Sama gildir um efni sem
sett eru ķ mįlningu viš framleišslu hennar ef žau leiša til žess aš mikilvęgir eiginleikar
mįlningarinnar fara forgöršum.
Óbeint er hins vegar tjón į öšrum hlutum sem eru ķ nįlęgš viš söluhlut ef ekki eru fyrir
hendi žau tengsl sem aš framan getur. Sem dęmi um tjón af žessum toga mį nefna žegar vél
ķ verksmišju veldur tjóni į öšrum vélum ķ sama hśsi. Annaš dęmi er žegar laxaseiši ķ eldisstöš smitar stofna ķ öšrum kerum stöšvarinnar. Žrišja dęmiš er žegar galli ķ žvottavél
veldur žvķ aš śr henni flęšir vatn og žaš veldur tjóni į gólfi og veggjum. Slķkt tjón telst
óbeint tjón.
Bein tjón samkvęmt įkvęšinu fellur undir gildissviš kaupalaganna. Įkvęšiš gerir hins
vegar rįš fyrir žvķ aš fjarlęgara tjón geti eftir atvikum einnig falliš undir gildissviš
kaupalaga. Mešal annars getur svo hafa veriš um samiš milli ašilanna. Samt sem įšur hlżtur
ašalreglan aš vera sś aš slķkt tjón eigi fyrst og fremst aš fara eftir reglunum um
skašsemisįbyrgš. Segja mį aš žetta leiši žegar af įkvęšum 2. mįlsl. 1. mgr. og er gildissviš
d-lišar žvķ fremur žröngt.
Ķ įkvęši 3. mgr. felast tvęr almennar undantekningar frį įkvęšum 2. mgr. A-lišur felur
ķ sér aš kostnašur viš venjulegar rįšstafanir til aš bęta śr galla į söluhlut eša rįšstafanir til
aš bęta śr afleišingum seinkunar telst beint tjón. Hér er um aš ręša rįšstafanir til aš bęta
śr žeim vandkvęšum, sem vanefndir hafa ķ för meš sér. Ekki skiptir mįli hvort rįšstöfun
hefur veriš gerš til aš rįša bót į beinu eša óbeinu tjóni og žaš skiptir heldur ekki mįli hvort
rįšstafanir hafa veriš geršar til aš koma ķ veg fyrir fjįrhagslegt tjón. Rįšstafanir žęr, sem
hér um ręšir, geta žess vegna komiš til greina til žess aš hamla į móti óžęgindum sem
vanefndir valda. Žęr geta t.d. veriš fólgnar ķ žvķ aš taka hlut į leigu ķ stašinn fyrir söluhlut
eša kaupa žjónustu frį žrišja manni. Hafi t.d. afhendingu į vélgröfu seinkaš getur
kaupandinn leigt ašra gröfu žannig aš honum verši kleift aš vinna tiltekiš verk sem hann
hefur tekiš aš sér og ętlaši aš nota gröfuna til eša hann getur fengiš gröfufyrirtęki til aš
vinna verkiš fyrir sig.
Ķ mörgum tilvikum getur kaupandi rįšiš bót į afleišingum vanefnda meš eigin
rįšstöfunum, t.d. meš žvķ aš auka yfirvinnu. Eftir atvikum er unnt aš lķta svo į aš sanngjarn
kostnašur ķ žessu sambandi sé beint tjón, a.m.k. mešan žaš fellur undir venjulegar
rįšstafnir. Įkvęši 1. mgr. 70. gr. setur žvķ vissar skoršur hvaša kostnaš ašilar geta lagt ķ
til žess aš draga śr tjóni.
Ķ b-liš ķ 3. mgr. segir efnislega aš kostnašur vegna rįšstafana, sem takmarka beint tjón,
skuli einnig teljast beint tjón. Rökin fyrir žessari undantekningu eru sś skylda sem ašili hefur
til žess aš takmarka tjón sitt samkvęmt įkvęšum 1. mgr. 70. gr. Ķ ašalatrišum mį lķta svo
į aš kostnašur viš rįšstafanir til žess aš draga śr tjóni falli alveg utan gildissvišs 2. mgr.
frumvarpsgreinarinnar og sé af žeim sökum beint tjón. Kostnaši viš slķkar rįšstafanir mį ķ
stórum drįttum skipa į bekk meš stašgöngurįšstöfunum, sem teljast beint tjón, enda hafa
žęr sömu įhrif. Žaš er ekki sanngjarnt aš slķkur kostnašur falli ķ annan flokk en śtgjöld skv.
1. mgr. Lķta veršur į įkvęši b-liš ķ tengslum viš a-liš. Ašila samnings ber skylda til žess aš
takmarka tjón sitt meš žeim hętti sem samręmist best tilgangi kaupanna og žvķ mį lķta į
kostnašinn sem beint tjón žrįtt fyrir reglurnar ķ 2. mgr. Ef til greina koma fleiri en ein
rįšstöfun, sem allar eru vęnlegar til įrangurs, gilda sömu reglur um įkvöršun skašabóta įn
tillits til žess til hvaša rįšstafana hefur veriš gripiš.
B-lišur felur ķ sér aš lķta ber į kostnaš af rįšstöfun, sem takmarkar beint tjón, sem beint
tjón, jafnvel žótt rįšstöfunin geti einnig haft žżšingu varšandi tjón sem fellur fyrst og fremst
undir 2. mgr., ž.e. óbeint tjón. Ef um galla er aš ręša telst kostnašar af višgeršum, leigu į
öšrum hlut o.s.frv. vera beint tjón įn tillits til žess hvort gallinn hafi leitt til óbeins tjóns.
Sama gildir um afhendingardrįtt.
Ķ 4. mgr. kemur fram aš ķ neytendakaupum mį semja svo um aš ekki skuli greiša
skašabętur fyrir óbeint tjón sem fellur undir 2. mgr. Tališ er sanngjarnt aš seljandinn geti
įvallt undanžegiš sig įbyrgš į slķku ófyrirsjįanlegu tjóni sem hér um ręšir.
Um 68. gr.
Įkvęši žetta fjallar um veršmun sem grundvöll fyrir įkvöršun fjįrhęšar tjóns žegar ašili
hefur gert stašgöngurįšstöfun, eftir aš hafa rift kaupum. Įkvęšiš į viš hvort sem žaš er
kaupandi eša seljandi sem riftir kaupunum og gerir stašgöngurįšstafanir sķnar ķ framhaldi
af žvķ. Stašgöngurįšstafanir eru aš jafnaši fólgnar ķ žvķ aš kaupandinn śtvegar sér hlut ķ staš
upphaflegs söluhlutar eša seljandi selur öšrum žann hlut sem hann upphaflega seldi
kaupanda.
Įkvęšiš svarar til 75. gr. SŽ-samningsins, en sambęrilegt įkvęši er ekki ķ nśgildandi
lögum. Įkvęšiš felur sem fyrr segir ķ sér fyrirmęli um žaš hvernig įkvarša į skašabętur
vegna veršmunar ķ žeim tilvikum žegar tjónžoli riftir kaupum og gerir jafnframt
stašgöngurįšstafanir. Įkvęšiš segir ekkert til um žaš hvaša ašra tjónsliši ašili getur fengiš
bętta, en um žaš atriši er hins vegar fjallaš ķ 67. gr. frumvarpsins. Viš žaš er mišaš aš
tjónžoli eigi val um hvort hann vill beita reglunum um veršmun eša ekki. Žegar raunverulegt
tjón hans er reiknaš śt samkvęmt reglum 67. gr. er unnt aš taka tillit til hugsanlegs
veršmunar. Geti gagnašili sannaš aš geršar hafi veriš stašgöngurįšstafanir sem leiši til
minni veršmunar veršur aš leggja žann veršmun til grundvallar.
Tjónžoli getur einnig vališ um hvort hann vill beita įkvęšum 68. eša 69. gr. Eins og fram
kemur ķ athugasemdum viš 2. mgr. 67. gr. telst veršmunur skv. 68. gr. beint tjón. Meš žvķ
aš gera stašgöngurįšstöfun getur sį ašili, sem riftir kaupum, takmarkaš tjón sem vanefndir
gagnašila hafa ķ för meš sér. Meš skašabótum fyrir veršmun er samningsašila bętt tjón sem
veršbreytingar į markaši eftir kaup valda.
Įkvęšiš gefur tjónžola alls engin fyrirmęli um aš gera stašgöngurįšstafanir. Skyldu til
slķks getur žó leitt af verslunarvenju, sbr. 3. gr., eša af hinni almennu skyldu tjónžola skv.
70. gr. frumvarpsins til aš takmarka tjón sitt. Žegar ašili hefur ķ raun og veru gert
stašgöngurįšstafnir meš forsvaranlegum hętti og innan sanngjarns tķma getur hann
samkvęmt įkvęšinu krafist skašabóta vegna žess veršmunar sem er į kaupveršinu annars
vegar og žvķ verši sem leiddi af stašgöngurįšstöfuninni hins vegar. Žaš er aftur į móti
skilyrši aš um tjón hafi veriš aš ręša. Ef stašgöngurįšstöfun hefur leitt til hagnašar fyrir
žann sem riftir kaupum į įkvęšiš ekki viš žvķ aš tilgangur žess er ekki aš leišrétta
kaupveršiš.
Sem įšur segir skal žegar veršmunur er reiknašur śt leggja til grundvallar kaupveršiš
annars vegar og veršiš viš stašgöngurįšstöfunina hins vegar. Žannig er gert rįš fyrir aš
stašgöngurįšstöfun hafi ķ raun veriš gerš. Ķ įkvęšinu koma engar takmarkanir fram meš
hlišsjón af tegund kaupanna og skiptir žvķ ekki mįli hvort um er aš ręša verslunarkaup,
neytendakaup eša alžjóšleg kaup.
Ašalskilyršiš fyrir beitingu įkvęšisins er aš sį sem riftir kaupum hafi ķ raun gert
stašgöngurįšstöfun, ž.e. rįšstöfun sem hefur bęši efnisleg og tķmaleg tengsl viš upphaflegu
kaupin og er ķ raun ętlaš aš męta sömu žörfum. Stundum mį vera aš erfitt sé aš stašreyna
žetta, einkum žegar um stóra višskiptaašila er aš ręša sem hafa į lager og kaupa og selja
mikiš af vörum. Ķ slķkum tilvikum mį oft styšjast viš hugmyndir tjónžola sjįlfs ķ žeim
efnum.
Žaš er skilyrši aš tegund stašgönguhlutar og eiginleikar séu svipuš tegund og eiginleikum
žess hlutar sem upphaflega var keyptur. Af žessu leišir aš hafi upphaflegur söluhlutur veriš
sérhannašur eša sérśtbśinn eru stašgöngukaup śtilokuš. Žetta getur t.d. įtt viš um sölu
gamalla hluta, sérstakar įrgeršir, sżningareintök og tilbošsvörur. Stašgöngukaup eru žó ekki
śtilokuš žegar um almennar śtsölur eša vörur meš afslętti er aš ręša. Žar getur žvķ įkvęšiš įtt viš ef öšrum skilyršum žess er fullnęgt.
Tjónžoli veršur aš leitast viš aš gera svo hagkvęmar stašgöngurįšstafanir sem mögulegt
er. Ekki er naušsynlegt aš žęr séu geršar meš nįkvęmlega sömu kjörum, t.d. varšandi
magn, kaupskilyrši, afhendingarkjör o.fl. Žegar bętur eru metnar mį taka tillit til žess aukna
kostnašar sem leiša kann af dżrari flutningi hlutarins eša öšrum óhagstęšari kjörum. Hins
vegar veršur į sama hįtt einnig aš taka tillit til žess ef kjör eru hagstęšari, t.d. minni
kostnašur viš vörusendingu. Meš žessu mį segja aš vissar lagfęringar séu heimilar žegar
sį veršmunur er reiknašur śt sem įkvęšiš gerir rįš fyrir.
Skilyrši fyrir beitingu įkvęšisins er aš stašgöngurįšstöfun hafi veriš forsvaranleg. Žetta
felur ķ sér aš kaupandi getur ekki fengiš greiddan veršmun sem leišir af óešlilega
kostnašarsömum stašgöngurįšstöfunum. Hins vegar žarf kaupandi alls ekki alltaf aš velja
ódżrustu lausnina. Į sama hįtt žarf seljandi heldur ekki alltaf aš selja hlutinn į hęsta
hugsanlega verši sem hann getur fengiš. Skilyršiš veršur aš meta śt frį žvķ hvaš sé
forsvaranlegt mišaš viš allar ašstęšur žar sem m.a. er tekiš tillit til veršs, möguleika til aš
kaupa eša selja vöru, kostnašar viš rįšstöfun og ekki sķst žess tķma sem til rįšstöfunar er.
Einnig er skilyrši samkvęmt įkvęšinu aš stašgöngurįšstöfun sé gerš innan sanngjarns
tķma frį riftun. Žetta kemur til višbótar žvķ skilyrši aš um raunverulega stašgöngurįšstöfun
sé aš tefla sem hafi tengsl viš upphaflegu kaupin. Meš umręddu tķmaskilyrši er hamlaš gegn
žvķ aš tjónžoli bķši óhęfilega lengi meš aš gera stašgöngurįšstöfun til aš geta séš hvernig
mįl žróast og nįš žannig hęrri bótafjįrhęšum. Veršur aš meta ķ hverju tilviki hvaš telst
sanngjarn tķmi ķ žessu sambandi, en sį frestur er žó aš jafnaši ekki lengri en leišir af
reglunum ķ 1. mgr. 32. gr. um tilkynningar.
Ekki kemur fram ķ įkvęšinu hverjar geti oršiš afleišingar žess ef stašgöngurįšstafanir
eru ekki forsvaranlega geršar eša innan sanngjarns tķma. Ešlilegast er aš lķta svo į aš žį falli
tilvikiš utan gildissvišs 68. gr., en hins vegar getur 69. gr. žį įtt viš og eftir atvikum einnig
įkvęši 67. gr.
Bįšir ašilar geta krafist fullra bóta skv. 67. gr. eša 69. gr. um leiš og tjón hefur oršiš. Žį
žarf ekki aš bķša eftir aš sį tķmi lķši sem leišir óhjįkvęmilega af įkvęšum 68. gr. Hafi
stašgöngurįšstöfun hins vegar veriš gerš mį beita 68. gr. žegar ķ staš.
Um 69. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 76. gr. SŽ-samningsins. Ķ gildandi lögum eru sambęrileg
įkvęši ķ 25. gr., 2. mįlsl. 30. gr. og 45. gr.
Ķ įkvęšinu er fjallaš um įkvöršun veršmunar žegar kaupum er rift, en
stašgöngurįšstafanir eru ekki geršar. Žaš į einnig viš žegar gerš hefur veriš
stašgöngurįšstöfun sem ekki fullnęgir skilyršum 68. gr., t.d. žegar rįšstöfun er ekki gerš
į forsvaranlegan hįtt eša innan sanngjarns tķma. Žetta getur sérstaklega įtt viš žegar
söluhlutur er tegundarlega įkvešinn og kaupandinn hefur keypt marga slķka hluti eša seljandi
selt marga hluti af svipašri tegund og erfitt er aš įtta sig į hvaša kaup eša sölu tiltekin
stašgöngurįšstöfun į viš. Slķkt er ekki óalgengt, t.d. žegar kaupandi endurnżjar stöšugt
vörulager sinn og žar er um aš ręša ešlilegan liš ķ veltu.
Skilyrši žess aš 69. gr. eigi viš er aš gangverš sé į söluhlut. Forsendan er aš söluhlutur
sé tegundarįkvešinn og ķ vissri višskiptaveltu, en verš hans žarf ekki aš vera skrįš. Ef ekki
er um gangverš vöru aš ręša er hugsanlegt aš reikna bętur śt į annan hįtt, ž.e. samkvęmt
įkvęšum 67. og 68. gr.
Samkvęmt 1. mgr. er veršmunur reiknašur śt žannig aš lagt er til grundvallar kaupverš annars vegar og gangverš hlutarins į riftunartķma hins vegar. Ef kaupum er hins vegar rift,
eftir aš söluhlut hefur veriš veitt vištaka skal miša gangverš viš žaš verš sem į honum var
žegar afhending įtti sér staš. Viš veršsamanburšinn veršur aš leggja til grundvallar hina
samningsbundnu vöru, gęši, magn, o.s.frv., svo og samningsbunda skilmįla aš öšru leyti,
svo sem staš, tķma, lįnskjör o.fl. Taka veršur enn fremur tillit til minni hįttar atriša, svo sem
flutningskostnašar. Meš sama hętti og į viš um 68. gr. getur tjónžoli krafist bóta fyrir annaš
tjón samkvęmt įkvęšum 67. gr. Žvķ getur veriš um aš ręša śtgjöld og tjón sem afleišingu
greišsludrįttar. Veršmunur hlutanna tekur venjulega einnig til tjóns sem veršur vegna tapašs
hagnašar og žvķ veršur hér ekki um sérstakan tjónsliš aš ręša skv. 67. gr. Hins vegar getur
kaupandinn hugsanlega krafist skašabóta vegna óbeins tjóns, t.d. samdrįttar eša stöšvunar
ķ framleišslu ef skilyrši žess eru fyrir hendi.
Ķ 2. mįlsl. 1. mgr. kemur fram aš miša skuli gangverš viš žann tķma žegar afhending įtti
sér staš ef kaupum er rift eftir aš söluhlut hefur veriš veitt vištaka. Žessi nżja višmišun
dregur śr öryggisleysi og spįkaupmennsku. Hafi galli į söluhlut ekki uppgötvast fyrr en
nokkru eftir afhendingu mį vera aš gangverš į vištökutķma henti ekki vel. Einnig getur veriš
aš kaupandi bķši meš riftun einhvern tķma ķ von um śrbętur, sbr. 2. mgr. 39. gr. Ķ žessum
tilvikum hefur kaupandi žaš śrręši aš gera stašgöngurįšstöfun skv. 68. gr. eša krefjast bóta
skv. 67. gr.
Ķ 2. mgr. er skilgreining į žvķ hvaš sé gangverš. Gangverš er ķ fyrsta lagi žaš verš sem
sambęrilegir hlutir hafa į afhendingarstaš, sbr. įkvęši 6. og 7. gr. frumvarpsins. Ķ mörgum
tilvikum hefur vara sama gangverš į stórum svęšum. Hins vegar getur veriš veršmunur į
milli einstakra staša og žį ręšur afhendingarstašur śrslitum.
Ef ekki er um gangverš aš ręša į afhendingarstaš gilda įkvęši 2. mįlsl. 2. mgr. Žį skal
miša gangverš viš annan staš sem meš sanngirni mį jafna til afhendingarstašar. Slķkur
stašur getur eftir atvikum żmist veriš framleišslustašur hlutarins, įkvöršunarstašur,
vištökustašur eša višurkenndur markašsstašur į umręddu višskiptasviši. Hvaš telst
sanngjarnt ķ žessu tilliti ber aš meta ķ hverju tilviki fyrir sig meš hlišsjón af višskiptavenjum
į umręddu sviši og hagsmunum ašilanna. Tekiš skal fram aš įkvęši 2. mįlsl. į žvķ ašeins
viš aš ekki sé um aš ręša neitt gangverš į afhendingarstaš. Žaš skipir žvķ engu mįli ķ žessu
sambandi hvort verš sé ešlilegra eša sanngjarnara į öšrum stöšum ef žaš skilyrši er fyrir
hendi.
Viš veršsamanburš skv. 2. mįlsl. 2. mgr. skal taka tillit til mismunandi flutningskostnašar
til leišréttingar. Fer eftir samningum ašila hverju sinni hvers konar flutningskostnašur kemur
til įlita ķ žessu sambandi. Meš žessum hętti er unnt aš nįlgast verulega žaš verš sem hefši
hvort sem er leitt af stašgöngurįšstöfunum. Sé ekki um neitt gangverš aš ręša samkvęmt
framansögšu er eina śrręšiš aš leita bóta samkvęmt įkvęšum 67. gr.
Um 70. gr.
Efni 1. mgr. 70. gr. frumvarpsins er ķ samręmi viš 77. gr. SŽ-samningsins, en ķ gildandi
kaupalögum er ekkert sambęrilegt įkvęši.
Samkvęmt 1. mgr. hvķlir sś almenna skylda į tjónžola aš gera sanngjarnar rįšstafanir til
žess aš takmarka tjón sitt. Vanręki hann žį skyldu ber hann sjįlfur žann hluta tjónsins sem
žvķ nemur. Žótt ķ gildandi kaupalögum séu ekki sambęrilegt įkvęši mį segja aš regla
frumvarpsgreinarinnar sé ķ samręmi viš almennt višurkennd sjónarmiš, sem lögš eru til
grundvallar viš įkvöršun fjįrhęšar skašabóta, bęši innan og utan samninga. Įkvęšiš
leggur žį skyldu į ašila aš žeir reyni meš beinum ašgeršum aš takmarka tjón sitt.
Žaš ręšst af atvikum og ašstęšum ķ hverju tilviki hvaša ašgerša veršur krafist af ašilum
viš aš takmarka tjón sitt. Riftun og stašgöngurįšstafanir eru dęmi um ašgeršir sem ešlilegt
getur veriš aš grķpa til ķ žvķ skyni aš takmarka tjón sitt. Af įkvęšinu leišir aš til slķkra
ašgerša getur veriš naušsynlegt aš grķpa fljótt ef meira tjón mundi ella af hljótast, sbr. og
athugasemdir viš 68. gr.
Viš mat ķ framangreindum efnum veršur aš taka tillit til žess sem meš sanngirni mįtti
ętlast til af samningsašila į žvķ tķmamarki žegar vanefnd varš. Žótt eftirfarandi skošun leiši
ķ ljós, meš hlišsjón af žvķ hvernig mįl žróušust, aš samningsašili hafi įtt aš bregšast viš
ólķkt žvķ sem hann gerši er ekki sjįlfgefiš aš hęgt hafi veriš aš ętlast til hins sama af honum
į žvķ tķmamarki žegar vanefnd varš. Žį veršur einnig aš lķta til žess aš ašili getur žurft
įkvešinn tķma til žess aš įtta sig į hvaša śrręšum sé hentugast aš beita.
Aš öšru leyti veršur aš taka tillit til ešlis kaupanna og žess sem venjulegt mį telja ķ
umręddri tegund višskipta. Žannig verša t.d. aš meginstefnu til ekki geršar sömu kröfur til
kaupenda ķ neytendakaupum og žeirra sem hafa verslun og višskipti aš atvinnu sinni žegar
um stašgöngukaup er aš ręša.
Oft getur veriš naušsynlegt fyrir samningsašila aš hafa samband viš gagnašila sinn til
žess aš geta metiš til hvaša rįšstafana sé hentugast aš grķpa. Seljandi getur t.d. įtt žess kost
aš śtvega kaupanda annan hlut sem getur til brįšabirgša komiš ķ staš söluhlutar.
Ķ 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar er aš finna almenna reglu um mildun bótaįbyrgšar.
Hvorki er ķ gildandi kaupalögum né heldur ķ SŽ-samningnum aš finna sambęrileg įkvęši.
Skašabętur mį samkvęmt įkvęšinu lękka ef žęr teljast ósanngjarnar fyrir hinn bótaskylda
ašila. Augljóst žarf aš vera aš skašabętur leiši til ósanngjarnrar nišurstöšu svo aš mildun
bótaįbyrgšar samkvęmt įkvęšinu geti komiš til greina. Viš matiš veršur aš taka tillit til
fjįrhęšar tjóns ķ samanburši viš tjón sem venjulega veršur ķ sambęrilegum tilvikum og
mišaš viš atvik aš öšru leyti.
Eins og leiša mį af texta frumvarpsgreinarinnar getur mildun bótaįbyrgšar komiš til
greina žegar um er aš ręša lķtt fyrirsjįanlegar afleišingar vanefnda į samningsskyldu. Tjón,
sem óbeint mį rekja til vanefnda og leišir aš meira eša minna leyti af einstaklingsbundum
atvikum og ašstęšum hjį tjónžola, getur gagnašili almennt séš ekki gert rįš fyrir og
takmarkaš. Žvķ er meiri įstęša en ella til aš lękka skašabętur vegna slķks tjóns en žegar um
er aš ręša žaš sem kalla mį venjulegar afleišingar vanefnda, jafnvel žótt um verulegt tjón
sé aš ręša. Mikilvęgur žįttur viš mat ķ žessum efnum er samanburšur į viškomandi tjóni
og žvķ sem kalla mį venjulegt tjón ķ sambęrilegum tilvikum.
Ķ greininni er gert rįš fyrir aš taka megi tillit til atvika aš öšru leyti. Sem dęmi um slķkt
mį nefna atriši eins og tegund kaupa, hverjir samningsašilar eru og įstęšur vanefndanna,
ž.m.t. hversu mikla vanrękslu sį hefur sżnt sem vanefnir samninginn og framferši tjónžola.
Žar til višbótar veršur aš lķta til fjįrhęšar tjóns og fyrirliggjandi möguleika į vįtryggingum.
Žį veršur einnig aš taka tillit til žess aš hve miklu leyti tjónžoli vakti viš samningsgeršina
athygli višsemjanda sķns į sérstakri hęttu sinni į aš verša fyrir tjóni.
Žörfin fyrir mildun įbyrgšar getur einnig rįšist af žvķ um hvers konar vanefndir er aš
ręša. Žannig mį sem dęmi nefna aš yfirleitt veršur sķšur um mikiš ófyrirsjįanlegt tjón aš
ręša af völdum greišsludrįttar af hįlfu kaupanda en žaš tjón sem leitt getur af vanefndum
seljanda.
Mildun įbyrgšar veršur ašeins raunhęft aš meta aš žvķ marki sem skašabętur takmarkast
ekki samkvęmt öšrum reglum, t.d. 1. mgr. 67. gr., 1. mgr. 70. gr. og 3. mgr. 70. gr.
frumvarpsins.
Ķ 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar er sérregla um alžjóšleg kaup. Fyrsti mįlslišur er ķ
samręmi viš 2. mįlsl. 74. gr. SŽ-samningsins. Mįlslišur žessi er einnig ķ samręmi viš 2.
mįlsl. 1. mgr. 67. gr. samningsins meš žeirri višbót aš matiš į aš fara fram ķ ljósi žeirra
atvika, sem ašili žekkti eša mįtti žekkja žegar samningur var geršur. Af įkvęšinu getur leitt
aš skašabętur ķ alžjóšlegum kaupum verši įkvaršašar heldur lęgri en ella yrši gert. Į hinn
bóginn leišir žaš af 2. mįlsl. aš mildunarreglu 2. mgr. veršur ekki beitt ķ alžjóšlegum
kaupum.
Um 71. gr.
Įkvęši žetta svarar til 78. gr. SŽ-samningsins. Um greišslu vaxta er fjallaš ķ 38. gr. laga
nr. 39/1922.
Ķ samanburši viš gildandi lög felst ķ įkvęši žessu įkvešin rżmkun, žar sem žaš į ekki
einungis viš um drįtt į greišslu kaupveršs heldur einnig ašrar vangoldnar fjįrhęšir. Žar mį
sem dęmi nefna skašabętur af hįlfu kaupanda vegna drįttar af hįlfu seljanda.
Tilvķsun įkvęšisins til vaxtalaga felur bęši ķ sér aš vaxtafótur, upphafstķmi vaxta og
śtreikningur aš öšru leyti skal vera ķ samręmi viš žaš sem fyrir er męlt ķ vaxtalögum.
Ķ 78. gr. SŽ-samningsins eru hvorki reglur um vaxtafót eša upphafstķma vaxta og fer um
žessi atriši samkvęmt lögum hvers lands.
Um XI. kafla.
Ķ žessum kafla er fjallaš um skyldur seljanda og kaupanda til umönnunar söluhlutar sem
hann hefur ķ vörslum sķnum vegna vanefnda af hįlfu gagnašila. Meginreglan er sś aš seljandi
eša kaupandi skuli annast um hlutinn į kostnaš gagnašila į žann hįtt sem sanngjarn er mišaš
viš ašstęšur. Um umönnunarskyldu seljanda eru nįnari įkvęši ķ 72. gr., um skyldu seljanda
ķ 73. gr. og um umönnun af hįlfu žrišja manns eru įkvęši 74. gr. Ķ 75. gr. eru įkvęši um
skašabętur og tryggingu vegna kostnašar sem umönnunarašili žarf aš bera. Ķ 76. gr. ręšir
um rétt og skyldu samningsašila (umönnunarašila) til aš selja söluhlut sem hann annast og
ķ 77. gr. er fjallaš um annars konar rįšstöfun į söluhlut en sölu. Ķ 78. gr. er loks fjallaš um
reikningsfęrslu og reikningsgerš af hįlfu umönnunarašila į hendur višsemjanda sķnum.
Um 72. gr.
Įkvęši žetta svarar til 85. gr. SŽ-samningsins og 33. gr. gildandi kaupalaga. Žar er ķ
fyrsta lagi fjallaš um žaš, sem kallaš er mora accipiendi af hįlfu kaupanda, ž.e. žegar
kaupandi lętur hjį lķša aš sękja söluhlut eša veita honum vištöku. Įkvęšiš į einnig viš
žegar önnur atvik, sem kaupanda varša, leiša til žess aš hann fęr ekki söluhlutinn afhentan
į réttum tķma. Meš hinu sķšastnefnda er t.d. įtt viš žaš žegar afhendingin er undir žvķ komin
aš kaupveršiš sé greitt, en žaš er ekki gert. Seljandinn getur žį samkvęmt įkvęšum 10. gr.
haldiš söluhlut hjį sér, en į hann fellur jafnframt umönnunarskylda samkvęmt įkvęšum
žessarar greinar. Annaš dęmi er žaš žegar afhendingu seinkar af žeirri įstęšu aš
kaupandinn ljęr ekki atbeina sinn aš efndum, t.d. aš gerš hlutarins eša flutningi hans, eins
og įskiliš hefur veriš.
Umönnunarskylda seljanda gildir įn tillits til huglęgrar afstöšu kaupandans til vanefnda
og įn tillits til žess hvort ašilar hafa sett fram vanefndakröfur eša ekki. Kaupandanum er
skylt skv. 50. gr. aš stušla aš sķnu leyti aš žvķ aš seljandinn geti efnt skyldur sķnar og aš taka
viš hlutnum meš žvķ aš sękja hann eša veita honum vištöku. Af 2. mgr. 57. gr. leišir aš
seljandi getur įtt bótarétt ef kaupandi veitir ekki söluhlut vištöku. Vanefndir kaupandans samkvęmt įkvęšinu eru undir žvķ komnar aš ašgeršarleysi hans verši ekki rakiš til seljanda
eša atvika sem hann varša, sbr. 51. gr.
Skylda seljanda samkvęmt įkvęšinu felst ķ žvķ aš annast um söluhlut meš sanngjörnum
hętti. Hvaš telst sanngjarnt ķ žeim efnum fer ekki hvaš sķst eftir žvķ um hvers konar hlut er
aš ręša og atvikum aš öšru leyti.
Ef seljandi hefur hlut ķ vörslum sķnum er umönnunarskylda hans skilyršislaus. Aš öšru
leyti fer skyldan eftir žvķ hvort seljandinn hefur möguleika į žvķ aš annast hlutinn. Ef hlutur
er į öšrum staš getur seljandinn e.t.v. annast um hlutinn, t.d. ef hann er meš śtibś eša
umbošsmann į žeim staš. En hafi banki į afhendingarstaš fengiš žaš hlutverk aš sjį um
innheimtu kaupveršsins veršur bankinn ekki af žeirri įstęšu talinn umbošsmašur seljanda
meš žeim afleišingum aš į seljandann falli umönnunarskylda samkvęmt įkvęšum žessarar
greinar.
Seljandi annast söluhlut į kostnaš kaupanda, sbr. einnig įkvęši 75. gr. um skašabętur
og tryggingar fyrir kostnaši. Umönnun getur leitt til tķmabundinna śtgjalda fyrir seljanda,
sem kaupandinn veršur sķšar aš endurgreiša.
Ķ frumvarpsgreininni er umönnunarskylda seljanda ekki bundin neinum
tķmatakmörkunum. Seljandinn getur į hinn bóginn öšlast rétt til aš rifta kaupum samkvęmt
įkvęšum 55. gr. Žar aš auki getur seljandinn neytt réttar sķns skv. 76. eša 77. gr. til aš selja
hlutinn eša rįšstafa honum meš öšrum hętti.
Af įkvęšum 2. mgr. 13. gr. leišir žį meginreglu aš kaupandinn ber įhęttuna af
söluhlutnum į žeim tķma sem seljandinn annast um hann samkvęmt įkvęšum 72. gr. Ķ
neytendakaupum gildir žetta žó ekki, sbr. 2. mįlsl. 2. mgr. 13. gr. Žótt žaš sé kaupandinn
sem almennt ber įhęttuna af söluhlut getur žaš eigi aš sķšur veriš žįttur ķ umönnunarskyldu
seljanda aš vįtryggja söluhlutinn mešan skyldan varir.
Ķ frumvarpsgreininni er ekki um žaš fjallaš hvaša afleišingar žaš hefur ef seljandinn
sinnir ekki umönnunarskyldu sinni. Hiš raunhęfa er žį aš seljandinn geti oršiš bótaskyldur,
sbr. til hlišsjónar įkvęši 2. mgr. 30. gr. Žaš leišir hins vegar af 2. mgr. 21. gr. aš seljandinn
ber einnig įbyrgš į göllum sem koma ķ ljós eftir aš įhęttan hefur flust yfir til kaupandans
ef galla mį rekja til vanefnda af hįlfu seljandans. Nęr žetta einnig til vanefnda sem felast
ķ žvķ aš seljandinn hefur ekki sinnt umönnunarskyldu sinni. Ef galli kemur ķ ljós į söluhlut
og gallann er aš rekja til vanrękslu seljanda į umönnunarskyldu skv. 72. gr. getur
kaupandinn beitt venjulegum vanefndaśrręšum.
Um 73. gr.
Įkvęši žetta er ķ samręmi viš 86. gr. SŽ-samningsins. Įkvęši 1. mgr. svarar til 55. gr.
gildandi laga og įkvęši 2. mgr. svara til 56. gr. laga nr. 39/1922.
Ķ 1. mgr. er um žaš tilvik fjallaš žegar kaupandinn vill hafna söluhlut sem hann hefur veitt
vištöku, ž.e. móttekiš eša sótt. Er kaupandinn žį skyldur til aš annast um hlutinn eins og
sanngjarnt er mišaš viš ašstęšur. Įkvęšiš er oršaš eins og 72. gr., enda er ętlunin sś aš
umönnunarskyldan sé hin sama ķ bįšum tilvikum. Umönnun kaupanda er į kostnaš seljanda,
sbr. einnig 75. gr. og athugasemdir viš 72. gr.
Žaš er skilyrši svo aš įkvęši greinarinnar eigi viš aš kaupandinn hafi rétt til aš hafna
söluhlut. Ef slķkum rétti er ekki til aš dreifa veršur kaupandinn aš annast um hlutinn ķ žįgu
eigin hagsmuna og getur hann žį ekki gert žaš fyrir reikning seljandans. Žar sem 1. mgr. į
viš um žau tilvik žegar kaupandinn hefur veitt söluhlut vištöku er žaš kaupandinn sem ber
įhęttuna af hlutnum, sbr. žó įkvęši 74. gr. Hugtakiš hafnar er ekki skilgreint, en ķ žvķ felst aš kaupandinn vill ekki halda hlut. Kaupandinn hefur rétt til aš hafna hlut žegar
beinlķnis er um žaš samiš, žegar afhending er verulega gölluš eša žegar afhent er of snemma
eša of mikiš, sbr. 98. gr.
Įkvęši 2. mgr. eiga viš žegar kaupandinn vill hafna söluhlut sem hefur veriš sendur til
hans honum til reišu į įkvöršunarstaš. Er kaupandinn žį skyldur til aš annast um hlutinn
fyrir reikning seljanda. Žaš er einnig skilyrši hér aš kaupandinn eigi rétt į aš hafna hlutnum.
Ķ įkvęšinu felst aš kaupandi ķ sendingarkaupum getur meš įkvešnum skilyršum veriš
skyldur til aš annast um söluhlut sem er į leiš til hans og er kominn til hans eftir aš
kaupandinn fékk įstęšu til aš hafna honum.
Kaupandinn er ašeins skyldur til aš annast um hlutinn ef žaš getur gerst įn žess aš hann
žurfi jafnframt aš greiša kaupveršiš. Ef hluturinn er t.d. sendur ķ póstkröfu fellur engin
umönnunarskylda į kaupanda. Žį veršur umönnunarskyldan heldur ekki virk ef kaupandinn
getur ekki sinnt henni nema žvķ ašeins aš verša fyrir ósanngjörnum śtgjöldum eša óhagręši.
Žar viš bętist aš į kaupandann fellur ekki umönnunarskylda ef seljandinn eša einhver į hans
vegum getur annast um hlut į įkvöršunarstaš. Žetta į t.d. viš žegar seljandinn er meš
umbošsmann į įkvöršunarstašnum, sbr. athugasemdir viš 72. gr.
Žótt kaupandinn sé ekki skyldur til aš annast um söluhlut getur hann eftir atvikum veriš
skyldugur aš tilkynna seljandanum eša umbošsmanni hans um žaš aš hann hafni söluhlut,
žannig aš seljandinn geti gert naušsynlegar rįšstafanir til žess aš annast um hlutinn.
Žótt 2. mgr. eigi viš um tilvik žar sem söluhlut hefur ekki veriš veitt vištaka hefur
įhęttan yfirleitt žegar flust yfir til kaupanda įšur en söluhlut er hafnaš (sjį 13. gr., sbr. 2.
mgr. 7. gr.). Kaupandinn ber žvķ įhęttuna af hlutnum mešan hluturinn er ķ vörslum hans, sbr.
einnig 74. gr.
Hvorki ķ 1. né 2. mgr. 73. gr. er fjallaš um afleišingar žess ef kaupandinn vanrękir
umönnunarskyldu sķna. Samkvęmt įkvęšum 66. gr. getur slķkt vanręksla leitt til žess aš
kaupandinn glatar riftunarrétti sķnum. Vanręksla į umönnunarskyldu getur einnig leitt til
žess aš heimilt er aš beita venjulegum vanefndaśrręšum, t.d. krefjast skašabóta skv. 2. mgr.
57. gr., sbr. athugasemdir viš žį grein.
Um 74. gr.
Įkvęši 1. mįlsl. greinarinnar er ķ samręmi viš 87. gr. SŽ-samningsins, en ķ gildandi
kaupalögum, nr. 39/1922, er ekkert sambęrilegt įkvęši aš finna. Žó veršur aš ętla aš
samkvęmt gildandi rétti hafi ašili, sem annast skal um söluhlut, aš įkvešnu marki rétt til aš
fela öšrum manni aš annast um hann.
Samkvęmt fyrri mįlsliš 74. gr. er žeim ašila, sem annast skal um söluhlut samkvęmt
įkvęšum 72. og 73. gr., heimilt aš fela žaš žrišja manni į kostnaš gagnašila. Žetta getur oft
veriš hagkvęmt śrręši, t.d. žegar hlutur er į öšrum staš en atvinnustöš žess sem
umönnunarskyldan hvķlir į eša žegar hlut žarf aš varšveita meš sérstökum hętti eša
ašferšum sem umönnunaršilinn hefur ekki fęri į aš beita.
Eitt af skilyršum žess aš hlut megi varšveita hjį žrišja manni į kostnaš seljanda er aš
śtgjöld žvķ samfara verši ekki óhęfilega mikil og er žaš sérstaklega tekiš fram ķ įkvęšinu.
Sį samningsašili, sem umönnunarskyldan hvķlir į, ž.e. umönnunarašilinn, veršur ekki talinn
hafa brotiš skyldur sķnar ef hann sjįlfur er fśs til aš greiša žann kostnaš sem fer fram śr žvķ
sem hęfilegt mį telja. En įkvęšiš getur t.d. fengiš sjįlfstęša žżšingu ef geymslumašur
(žrišji mašur) krefur seljandann beint um kostnašinn, eša hann heldur hlut hjį sér vegna
greišsludrįttar af hįlfu kaupandans.
Ķ sķšari mįlsliš įkvęšisins kemur fram aš samningsašili er laus undan skyldu sinni, hafi
vörslumašur veršur valinn į forsvaranlegan hįtt og veitt hlutnum vištöku. Ķ žessu sambandi
veršur aš hafa ķ huga aš umönnunarskylda samningsašila veršur virk viš vanefndir af hįlfu
gagnašila og er ķ hans žįgu. Eins og įšur er komiš fram er oft óhjįkvęmilegt aš varšveita
hlut hjį žrišja manni. Žvķ er ešlilegt aš lķta svo į aš samningsašili sé laus śr įbyrgš sinni
žegar söluhlutur er kominn til žrišja manns og samningsašilinn hefur ekki lengur tök į aš
hafa eftirlit meš honum. Į žetta viš hvort sem umönnunarskyldan hvķlir į kaupanda eša
seljanda. Geymslumašur getur veriš hvort heldur sem er einkaašili eša sjįlfstęšur
atvinnurekandi sem tekur slķkt aš sér sérstaklega, t.d. eigandi geymsluhśsnęšis. Sį sem
umönnunarskyldan hvķlir į veršur aš meta hęfni geymslumanns og eftir atvikum hvort
geymslustašur er hentugur til aš geyma į hlut af žeirri tegund og meš žeim eiginleikum sem
um er aš ręša.
Af frumvarpsgreininni leišir aš samningsašili ber ekki įbyrgš į tjóni sem veršur mešan
hlutur er hjį vörslumanni, t.d. vegna gįleysis af hįlfu vörslumanns. Į hinn bóginn veršur
umönnunarašilinn įbyrgur ef val hans į vörslumanni hefur ekki veriš forsvaranlegt. Žegar
vörslumašur hefur veriš valinn į forsvaranlegan hįtt og hefur veitt hlut vištöku telst
umönnunarašili hafa fullnęgt skyldu sinni og hśn nś komin ķ hendur žrišja ašila.
Um 75. gr.
Įkvęši žetta er ķ samręmi viš 2. mįlsl. 85. gr. og 2. mįlsl. 1. mgr. 86. gr. SŽ-
samnžingsins. Ķ gildandi kaupalögum frį 1922 er sambęrilegt įkvęši ķ 36. og 55. gr.
Samkvęmt fyrri mįlsliš frumvarpsgreinarinnar į samningsašili, sem annast um söluhlut
į kostnaš gagnašila, rétt til endurgreišslu hęfilegs kostnašar sem af žvķ hlżst. Įbyrgš
gagnašila vegna slķks kostnašar er į hreinum hlutlęgum grunni. Žęr įstęšur, sem leyst geta
undan skašabótaįbyrgš skv. 27., 40. og 57. gr., eiga žvķ ekki viš hér.
Įbyrgš samkvęmt frumvarpsgreininni nęr einungis til žess kostnašar sem ašili hefur
oršiš fyrir ķ tengslum viš umönnun skv. 72., 73. og eftir atvikum 74. gr. Sem dęmi mį nefna
kostnaš viš leigu į geymsluhśsnęši eša flutning til žrišja manns sem į aš varšveita hlutinn.
Ef ķ ljós kemur, eftir aš seljandinn hefur flutt söluhlut į afhendingarstaš, aš kaupandinn vill
ekki veita hlutnum vištöku er heimilt aš lķta į kostnaš seljanda viš aš flytja hlutinn til baka
sem hluta umönnunarkostnašar. Ef afhending veršur raunhęf sķšar gildir hiš sama sennilega
einnig um kostnaš viš aš flytja hlutinn į afhendingarstaš į nżjan leik. Ef um kostnaš er aš
ręša, sem ekki stendur ķ sambandi viš umönnun hlutarins heldur mį alfariš rekja til žeirra
vanefnda sem leiddu til umönnunarskyldunnar, fęst hann bęttur samkvęmt reglum 27., 40.
og 57. gr. Hvaš telst forsvaranlegt ķ žessu sambandi fer eftir mati į ašstęšum hverju sinni
og ber žį sérstaklega aš hafa ķ huga tegund hlutar, stašsetningu hans, stöšu og möguleika
seljanda. Kostnašur getur t.d. falist ķ fermingu og affermingu ķ tengslum viš flutninga,
geymslu hjį seljanda eša žrišja manni, višhaldi hlutar, rįšstöfunum til aš forša hlut frį tjóni,
tryggingarkostnaši og eftir atvikum sölu samkvęmt įkvęšum 76. gr.
Sķšari mįlslišur įkvęšisins veitir žeim ašila, sem umönnunarskyldan hvķlir į, heimild til
aš halda hlutnum hjį sér til tryggingar kröfu sinni samkvęmt įkvęšinu. Hvaš kaupandann
varšar felur įkvęši žetta ķ sér rżmkun mišaš viš įkvęši 55. gr. gildandi laga, sem ekki tekur
sérstaka afstöšu til žessa įlitaefnis.
Samningsašili getur varnaš žvķ aš gagnašili hans haldi hlut hjį sér samkvęmt heimild
frumvarpsgreinarinnar meš žvķ annašhvort aš greiša kostnašinn eša setja tryggingu fyrir
greišslu hans. Trygging getur veriš hentugt śrręši fyrir gagnašila, t.d. ef upp kemur deila um žaš hvort kostnašur, sem į er fallinn, telst hęfilegur eša ekki.
Um 76. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 88. gr. SŽ-samningsins. Sambęrilegar reglur eru ķ 34. og 35.,
sbr. 55. gr. gildandi kaupalaga. Žegar hlutur hefur veriš seldur, eins og įskiliš er ķ grein
žessari, hefur umönnunarskyldu veriš fullnęgt og tekur žį viš uppgjör skv. 78. gr.
Ķ 76. gr. er žeim umönnunaršila, sem umönnunarskylda hvķlir į skv. 72. eša 73. gr., veitt
heimild til aš selja söluhlut, en stundum getur žó veriš um skyldu til slķks aš ręša. Greinin
gerir rįš fyrir fjórum ólķkum skilyršum fyrir heimild til žess aš selja.
Sala mį ķ fyrsta lagi fara fram ef umönnunarašili getur ekki annast um hlutinn įn žess aš
baka sér verulegan kostnaš. Žar sem 75. gr. veitir rétt til skašabóta vegna hęfilegs kostnašar
viš umönnun er žaš fyrst og fremst kostnašur sem ašili hefur žurft aš leggja śt fyrir sem
getur veriš ķžyngjandi fyrir umönnunaršilann.
Ķ öšru lagi er heimilt aš selja söluhlut ef gagnašili dregur žaš óhęfilega lengi aš taka viš
hlutnum. Viš mat į žvķ hvaš telst óhęfilegt ķ žessum efnum hefur tķmalengdin sjįlf žżšingu.
Ešli söluhlutar og hver umönnunarašilinn er getur einnig haft žżšingu. Sį sem hefur verslun
og višskipti aš atvinnu mį reikna meš žvķ aš endrum og sinnum žurfi aš annast um söluhluti
vegna vanefnda višsemjanda og slķkur ašili er yfirleitt aš įkvešnu marki fęr um aš varšveita
sérhęfšar og viškvęmar vörur. Sama gildir į hinn bóginn ekki um venjulegan neytanda įn
žess aš annaš og meira komi til. Žótt gagnašili endurgreiši kostnaš viš umönnun getur
umönnunarašili samt sem įšur žurft aš binda fé ķ langan tķma vegna umönnunarinnar, sem
žį fer aš taka į sig einkenni lįnsvišskipta og ekki er sanngjarnt aš hann žurfi aš hlķta. Undan
slķku getur umönnunarašili žį losnaš meš žvķ aš selja hlutinn.
Umönnunarašili getur ķ žrišja lagi selt hlutinn ef gagnašili dregur žaš óhęfilega lengi aš
greiša kaupveršiš. Drįttur į greišslu kaupveršsins er sjįlfsagt ašeins raunhęfur žegar žaš
er seljandinn sem annast um hlutinn. Seljandinn mundi aš öllu jöfnu ķ slķkum tilvikum geta
variš hagsmuni sķna meš žvķ aš rifta kaupunum, en hann getur žess ķ staš įkvešiš aš halda
fast viš kaup en selja söluhlutinn skv. 76. gr.
Umönnunarašili getur ķ fjórša lagi selt hlutinn ef gagnašili dregur óhęfilega lengi aš
greiša geymslukostnaš. Skilyrši žetta višvķkjandi geymslukostnaši er nįtengt fyrsta
skilyršinu og veršur ekki frekar um žaš fjallaš hér.
Andstętt žvķ sem gildir skv. 34. gr. gildandi laga er sś skylda ekki lögš į umönnunarašila
aš hann skori į gagnašila aš taka hlutinn ķ sķnar vörslur. En hafi slķk įskorun veriš gefin
getur žaš haft žżšingu viš mat į žvķ hvort gagnašili hafi dregiš žaš óešlilega lengi aš taka
hlutinn ķ sķnar vörslur.
Samkvęmt 2. mgr. er umönnunarašila viš vissar ašstęšur skylt aš selja söluhlutinn. Žaš
er ķ fyrsta lagi ef hętt er viš aš hlutur eyšileggist fljótt eša rżrni. Slķkt getur t.d. veriš tilfelliš
žegar um sölu į ferskvörum er aš ręša. Ef kaupandinn vill ekki veita vištöku sendingu af
tómötum veršur seljandinn aš reyna aš selja tómatana öšrum, įšur en sendingin eyšileggst.
Ķ öšru lagi er skylt aš selja hlutinn ef hętt er viš aš kostnašur viš geymslu hans verši
óhęfilega mikill. Hvaš telst hęfilegt ķ žessum efnum ręšst einkum af tegund hlutarins,
veršgildi hans og įstandi annars vegar og hins vegar žeim tķma sem umönnunin varir. Ķ žvķ
sambandi žarf aš meta hvort kostnašurinn stendur ķ ešlilegu samhengi viš veršmęti
söluhlutarins. Misvęgi į milli kostnašarins og veršmętis hlutarins getur hęglega komiš upp
ef verulega langur tķmi lķšur įšur en gagnašili efnir samninginn eša veitir hlut vištöku.
Skilyrši žetta fellur aš öllu verulegu leyti saman viš skilyrši 75. gr. Ķ žvķ felst aš um skyldu til sölu er yfirleitt ekki aš ręša ef kostnašur viš umönnun fer ekki fram śr žvķ sem er
hęfilegt skv. 75. gr.
Ķ fyrri mįlsliš 3. mgr. er žvķ slegiš föstu aš standa skuli aš sölu meš forsvaranlegum
hętti. Gagnstętt žvķ sem fram kemur ķ 34. gr. gildandi laga eru engin fyrirmęli um žaš ķ
įkvęšinu hvernig standa skal aš sölu. Salan veršur aš fara fram į žeim staš sem hęfir og
meš žeim hętti sem forsvaranlegt mį telja. Ķ žvķ sambandi skiptir mįli hvaš telst hagkvęmt,
forsvaranlegt og įkjósanlegt mišaš viš ašstęšur. Hafa veršur ķ huga tegund hlutarins og
įstand įsamt hagsmunum ašila. Sį sem umönnunarskyldan hvķlir į hefur hvorki heimild til
aš selja sjįlfum sér söluhlut né heldur žeim sem honum standa nęrri. Ef hann vill sjįlfur
kaupa hlut veršur žaš aš jafnaši aš gerast meš sérstöku samkomulagi viš gagnašila.
Mótbįrum gegn söluveršinu veršur ekki vķsaš į bug meš žvķ einu aš benda į aš sala hafi
fariš fram į uppboši. Ķ mörgum tilvikum leišir žaš af kröfu frumvarpsgreinarinnar um sölu
meš forsvaranlegum hętti aš hśn fari fram eftir hefšbundnum söluleišum og ašferšum
ašilanna, žar sem slķkt getur leitt til žess aš hęrra verš fįist en viš uppbošssölu. Ķ 88. gr. SŽ-
samningsins er ekki beinn įskilnašur um žaš aš sala skuli fara fram meš forsvaranlegum
hętti. Slķkt skilyrši er žó aš meira eša minna leyti sjįlfgefiš, sbr. 1. mgr. 88. gr. sįttmįlans,
žar sem talaš er um sölu by any appropriate means.
Ef kostur er skal gefa gagnašila meš hęfilegum fyrirvara višvörun um aš hluturinn muni
verša seldur. Tilgangurinn meš įkvęšinu er aš tryggja gagnašila lokatękifęri til aš gera žaš
sem naušsynlegt er til aš fį umrįš hlutarins. Skilyršiš ef kostur er hefur ķ framkvęmd
helst žżšingu ķ sambandi viš 2. mgr., en žar skiptir tķminn verulegu mįli varšandi
möguleikann į žvķ aš takmarka tjón sitt. Viškomandi ašili veršur žį ef naušsynlegt reynist
aš geta selt hlutinn įn žess aš senda višvörun til gagnašila. Óraunhęft getur veriš aš gera
gagnašila višvart ef naušsynlegt er aš selja žegar ķ staš til aš koma ķ veg fyrir eyšileggingu.
Žetta į t.d. viš um matvörur. Ķ flestum tilfellum er žaš į hinn bóginn unnt aš veita gagnašila
višvörun beint, įšur en sala fer fram, t.d. sķmleišis. Žegar višvörun er send meš
forsvaranlegum hętti er įhęttan af sendingunni móttakandans. Ef umönnunarašili fullnęgir
ekki söluskyldu sinni į forsvaranlegan hįtt getur hann oršiš bótaskyldur vegna žeirrar
vanrękslu.
Um 77. gr.
SŽ-samningurinn hefur ekkert įkvęši sambęrilegt viš frumvarpsgrein žessa, en
umönnunarskylda skv. 86. gr. sįttmįlans er takmörkuš eins og ķ 73. gr. frumvarpsins. Žegar
komiš er śt fyrir mörk umönnunarskyldunnar og sala getur ekki fariš fram meš góšu móti
veršur žaš ekki tališ andstętt įkvęšum sįttmįlans žótt gerš sé ķ žįgu beggja samningsašila
önnur rįšstöfun en sala. Frumvarpsgreinin svarar aš öšru leyti til sķšasta mįlslišar 34. gr.
gildandi laga, sbr. og įkvęši 55. gr. žeirra laga.
Fyrsta skilyršiš samkvęmt frumvarpsgreininni er žaš aš ašili hafi heimild til sölu hlutar
samkvęmt įkvęšum 76. gr. Žetta nęr einnig til žeirra tilvika žar sem um skyldu til sölu er
aš ręša samkvęmt įkvęšum 2. mgr. 76. gr.
Annaš skilyršiš er aš söluhlutur annašhvort seljist ekki eša ljóst sé aš söluandviršiš nęgi
ekki fyrir sölukostnaši. Žaš nęgir meš öšrum oršum ekki til aš fullnęgja skilyršinu aš óvķst
sé hvort nokkur hagnašur verši af sölunni. Žį veršur einnig aš taka tillit til žess aš ašili
hefur oft lķtinn tķma til aš meta hvaš er hagkvęmast ķ žessum efnum.
Samkvęmt 34. og 55. gr. gildandi kaupalaga er seljanda og kaupanda eftir atvikum rétt
aš flytja hlutinn burt ef hann vill. Ķ frumvarpsgreininni kemur ekki fram hvernig ašilar mega rįšstafa hlut aš öšru leyti en žvķ aš žaš skal gert meš forsvaranlegum hętti. Forsvaranlegur
hįttur ķ žessu sambandi gęti žaš t.d. veriš ef ašili tekur hlutinn ķ notkun fyrir sig, eftir
atvikum gegn hęfilegu endurgjaldi. Žaš yrši hins vegar alltaf tališ neyšarśrręši aš farga
hlut, en ef t.d. um er aš ręša ofžroskaša banana, geta bęši magniš og gęšin leitt til žess aš
ešlilegra teldist aš farga žeim en aš neyta žeirra.
Ķ 2. mįlsl. kemur fram aš gera skal gagnašila višvart ef žess er kostur. Į sama hįtt og
gildir um višvörun skv. 3. mgr. 76. gr. skal gera gagnašila višvart įšur en ašili grķpur til
slķkra rįšstafana sem hér um ręšir. Tilgangur višvörunar er einnig sį sami, sbr.
athugasemdir viš 3. mgr. 76. gr.
Um 78. gr.
Ķ įkvęšinu kemur fram aš samningsašili, sem annast hefur um söluhlut, skuli
reikningsfęra gagnašila fyrir žvķ sem fékkst fyrir hlutinn viš sölu eša meš öšrum hętti
įsamt žvķ aš gera honum reikning fyrir kostnaši sķnum. Žaš sem umfram er fellur til
gagnašila. Įkvęšiš er ķ samręmi viš 3. mgr. 88. gr. SŽ-samningsins. Ķ 34. gr. gildandi laga
er žvķ einungis slegiš föstu aš sala skuli fara fram fyrir reikning gagnašila. Žaš leišir į hinn
bóginn til sömu nišurstöšu og regla frumvarpsgreinarinnar.
Samkvęmt frumvarpsgreininni skal sį ašili, sem annast hefur um söluhlut, reikningsfęra
gagnašila fyrir žvķ sem fékkst fyrir hlutinn viš sölu eša meš öšrum hętti, įsamt žvķ aš gera
honum reikning fyrir kostnaši sķnum. Žaš sem fengist hefur meš öšrum hętti geta veriš
tekjur sem fengist hafa viš rįšstafanir skv. 77. gr., en žaš nęr einnig til annars aršs sem ašili
hefur haft af hlutnum.
Eins og fyrr segir skal ašili gera gagnašila reikning fyrir kostnaši sķnum. Žetta nęr bęši
til umönnunarkostnašar, sbr. 75. gr., og kostnašar viš aš selja hlut eša gera ašrar rįšstafanir
skv. 76. og 77. gr., t.d. śtgjalda ķ sambandi viš auglżsingar, žóknunar til žrišja manns, sem
kann aš sjį um sölu, flutningskostnašar til sölustašar, kostnašar til hins opinbera o.fl. Ef
umönnunarašili sjįlfur stendur fyrir sölu getur hann krafist hęfilegrar žóknunar fyrir žį
žjónustu.
Žaš sem umfram er kostnaš skal falla til gagnašila. Į hinn bóginn getur
umönnunarašilinn notaš žaš sem umfram er til skuldajafnašar gegn öšrum kröfum sem hann
kann aš eiga į hendur gagnašila. Sem dęmi mį nefna kröfu seljanda um kaupverš meš
vöxtum eša kröfu kaupanda um skašabętur vegna galla.
Um XII. kafla.
Ķ kafla žessum er fjallaš um skiptingu aršs og annars afraksturs milli samningsašila.
Įkvęši 79. gr. fjallar um skiptingu afraksturs af söluhlut milli samningsašila. Ķ 80. gr. ręšir
um skiptingu aršs žegar seldir eru hlutir og ķ 81. gr. er fjallaš um skiptingu aršs žegar seldar
eru aršberandi kröfur.
Um 79. gr.
Frumvarpsgreinin svarar til 18. gr. gildandi kaupalaga, en ķ SŽ-samningnum er ekkert
įkvęši sem fjallar um skiptingu afraksturs af söluhlut ef frį eru talin umönnunartilvikin, sbr.
3. mgr. 88. gr. Žvķ veršur aš lķta į įkvęši žetta sem fyllingu į įkvęšum sįttmįlans og
veršur įkvęšinu žvķ einnig beitt ķ alžjóšlegum kaupum. Sjį til hlišsjónar įkvęši 1. mgr. 5.
gr. og 2. mgr. 88. gr. frumvarps žessa.
Afrakstur sį, sem frumvarpsgreinin nęr til, getur t.d. veriš nyt af dżri sem selt hefur veriš. Ef kaupsamningur hefur veriš geršur um kś fer žaš eftir įkvęšum
frumvarpsgreinarinnar hver į réttinn til mjólkurinnar śr kśnni. Aš öšru leyti fjallar įkvęšiš
t.d. um afrakstur fyrirtękis sem selt er. Eins og ķ gildandi lögum er fjallaš sérstaklega um arš
af hlutabréfum og um vexti, sbr. įkvęši 80. og 81. gr. frumvarpsins.
Samkvęmt 1. mįlsl. frumvarpsgreinarinnar tilheyrir afrakstur, sem fellur til fyrir
umsaminn afhendingartķma, seljanda. Žetta gildir žó ekki hafi veriš įstęša til aš ętla aš
hann félli til sķšar. Ef afhending dregst hefur žaš ekki įhrif į skiptingu afraksturs.
Ķ 2. mįlsl. kemur fram aš afrakstur, sem fellur til sķšar, ž.e. eftir umsaminn
afhendingartķma, tilheyri kaupanda, enda hafi ekki veriš įstęša til aš reikna meš aš hann
félli til fyrr.
Žaš sem mįli skiptir samkvęmt įkvęšinu er meš öšrum oršum žaš hvenęr afrakstur
fellur til eša hvenęr ętla mįtti aš žaš geršist.
Ķ 3. mįlsl. kemur fram aš heimilt er aš semja į annan veg og gildir žaš einnig ķ
neytendakaupum, sbr. og 4. gr. frumvarpsins og athugasemdir viš hana. Veršur aš telja
ešlilegt aš ašilum sé heimilt aš semja um skiptingu afraksturs į žann hįtt sem žeir sjįlfir
telja sér hagkvęmast.
Um 80. gr.
Frumvarpsgreinin fjallar um skiptingu aršs žegar keypt eru hlutabréf og um skiptingu
réttar til įskriftar aš nżjum hlutum. Frumvarpsgreinin er ķ samręmi viš 19. gr. gildandi
kaupalaga, en žar kemur fram ķ 1. mgr. aš kaupi mašur hlutabréf sé ķ kaupinu sį aršur sem
ekki var ķ gjalddaga fallinn žegar kaup geršust. Ķ 2. mgr. 19. gr. gildandi laga segir aš fylgi
hlutabréfinu réttur til aš skrifa sig fyrir nżju hlutabréfi eša hlutabréfiš fęr žann rétt sķšar
njóti kaupandi žeirra hagsmuna. SŽ-samningurinn tekur ekki til kaupa į hlutabréfum, sbr.
d-liš 2. gr., og žar er žvķ ekkert sambęrilegt įkvęši.
Ķ frumvarpsgreininni er žvķ slegiš föstu aš kaup į hlutabréfum nįi einnig til žess aršs sem
ekki var gjaldfallinn fyrir kaupin. Kaupandinn hefur meš öšrum oršum rétt til aršs frį fyrra
tķmamarki en žvķ sem leišir af įkvęšum 79. gr. frumvarpsins. Ekki skiptir mįli ķ žessu
sambandi hvort félag hefur veriš bśiš aš įkveša aršgreišslu ef aršur er ekki ķ gjalddaga
fallinn. Ķ 31. gr. gildandi hlutafélagalaga, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga um einkahlutafélög, eru
įkvęši um žaš hvenęr hluthafi getur beitt réttindum sķnum gagnvart félagi, žar į mešal um
greišslu aršs.
Af įkvęšum 2. mįlsl leišir aš hiš sama gildir einnig um réttinn til įskriftar aš nżjum
hlutum, enda hafi ekki veriš unnt aš nżta réttinn fyrir kaupin. Ķ žessu felst įkvešin breyting
ķ samanburši viš gildandi lög sem lętur réttinn fylgja meš žótt unnt hafi veriš aš nżta hann
fyrir kaupin. Ķ V. kafla hlutafélagalaga, sbr. V. kafla laga um einkahlutafélög, eru įkvęši um
žaš hvenęr hluthafar eiga rétt į žvķ aš skrį sig fyrir nżjum hlutum og um réttarstöšu žeirra
ķ žvķ sambandi.
Ef rétturinn til įskriftar er skilinn frį hlutabréfinu og geršur aš sjįlfstęšu veršbréfi fellur
hann utan gildissvišs įkvęšisins. Veršur žį aš meta žaš sjįlfstętt hverju sinni hver į réttinn
til įskriftar.
Samkvęmt 45. gr. hlutafélagalaga getur hluthafafundur įkvešiš śtgįfu įskriftarréttinda.
Slķk įskriftarréttindi falla utan gildissvišs laganna.
Um 81. gr.
Įkvęši žetta fjallar um skiptingu aršs milli ašila žegar um er aš ręša kaup į kröfum sem bera vexti. Įkvęšiš svarar til 20. gr. gildandi kaupalaga, en SŽ-samningurinn fjallar į
hinn bóginn ekki um kaup af žessu tagi, sbr. d-liš 2. gr. Frumvarpsgreinin į viš um allar
vaxtaberandi kröfur óhįš žvķ hvort žęr eru tengdar veršbréfi eša ekki.
Ķ fyrri mįlsliš greinarinnar er žvķ slegiš föstu aš kaup į kröfu sem ber vexti nįi til žeirra
vaxta sem eru įfallnir en ekki fallnir ķ gjalddaga į umsömdum afhendingartķma. Tķmamark
til višmišunar er žvķ hiš sama og ķ 79. gr. Vextir af slķkum kröfum falla yfirleitt ķ gjalddaga
meš fastįkvešnu millibili og žvķ er gjalddagi žeirra yfirleitt ljós.
Ķ įkvęšum 2. mįlsl. felst aš kaupandi skal greiša sem višbót viš kaupveršiš jafnvirši
žeirra vaxta sem eru įfallnir en ekki fallnir ķ gjalddaga į umsömdum afhendingaratķma. Žetta
gildir žó ekki hafi krafan veriš seld sem óvķs krafa, en aš hve miklu leyti žaš er reyndin fer
eftir tślkun samnings.
Rökin fyrir įkvęšum frumvarpsgreinarinnar eru žau aš žegar um slķkar kröfur er aš ręša
liggur yfirleitt ljóst fyrr į hverjum tķma hversu hį fjįrhęš er fallin į sem vextir. Rökin fyrir
žvķ aš ólķkar reglur gilda aš žvķ er varšar skiptingu aršs af hlutum, sbr. 80. gr., eru žau aš
hlutir ganga oft kaupum og sölum įšur en unnt er aš stašreyna hversu mikinn arš žeir gefa
af sér į reikningsįrinu.
82. gr.
Frumvarpsgrein žessi er aš flestu leyti ķ samręmi viš 27. gr. SŽ-samningsins og ķ gildandi
lögum er įkvęši um sama efni ķ 61. gr.
Hiš almenna višhorf samningaréttarins er aš sį ašili, sem sendir tilkynningu, ber
įhęttuna af žvķ aš tilkynningin berist ekki gagnašila ķ tķma og ķ žvķ formi sem hśn var send.
Ķ 61. gr. gildandi kaupalaga er byggt į sama višhorfi, en žar kemur žó fram aš móttakandinn
beri įhęttuna af tilkynningum sem sendar eru ķ samręmi viš nįnar tilgreind įkvęši laganna.
Ķ 61. gr. segir aš sé slķk tilkynning frį kaupanda, sem um getur ķ 6., 26., 27., 52. og 54. gr.
afhent til flutnings meš ritsķma eša pósti eša meš öšrum žeim flutningstękjum, sem gilt
žykir aš nota, missir tilkynnandi engan rétt viš žaš aš tilkynningunni seinkar eša hśn kemur
eigi til skila. Skv. 2. mgr. 61. gr. gildir hiš sama um tilkynningar frį seljanda, sem um er rętt
ķ 31. og 32. gr. laganna.
Ķ 27. gr. SŽ-samningsins felst aš sendandi getur almennt boriš žaš fyrir sig aš tilkynning
hafi veriš send žótt hśn komi ekki nógu snemma fram eša ekki ķ réttu formi. Skilyrši er žį
aš tilkynningin hafi veriš send meš forsvaranlegum hętti og ķ samręmi viš įkvęši
sįttmįlans. Frį meginreglu sįttmįlans eru žó geršar undantekningar ķ einstökum greinum
hans, žannig aš nišurstašan veršur ekki ólķk žvķ sem leišir af įkvęšum gildandi laga nr.
39/1922.
Viš samningu norręnu kaupalaganna, sem eru fyrirmynd frumvarps žessa, skildi leišir
meš Noršmönnum annars vegar og Dönum, Svķum og Finnum hins vegar um žaš hvernig
haga skyldi reglum um įhęttuna af sendingu tilkynninga. Nišurstaša Noršmanna var sś aš
byggja į fyrirmynd SŽ-samningsins sem meginreglu, en hin rķkin fylgdu žeirri reglu sem
įšur gilti og fram kemur ķ 61. gr. gildandi laga. Į žau rök Noršmanna mį fallast aš regla 27.
gr. SŽ-samningsins sé ešlileg meginregla ķ gildum kauparéttarsamböndum, ž.e. aš
móttakandinn beri įhęttuna af žvķ aš tilkynningin komi ekki fram nógu snemma og ķ réttu
formi.
Įkvęšiš tekur til tilkynninga. Žetta hugtak ber aš tślka vķtt og ķ stórum drįttum nęr
žaš einnig til fyrirspurna og svipašra athafna žótt tilkynning sé ekki nefnd žar sérstaklega.
Yfirlżsing um riftun skv. 25. gr. er dęmi um žetta.
Forsenda žess aš sendandi geti byggt į žvķ aš tilkynning hafi veriš send nógu snemma,
žótt henni seinki, mistök verši viš sendingu eša hśn nįi ekki til gagnašila, er samkvęmt
frumvarpsgreininni ķ fyrsta lagi sś aš hśn hafi veriš gefin ķ samręmi viš įkvęši laganna. Ķ
öšru lagi veršur hśn aš hafa veriš send į forsvaranlegan hįtt mišaš viš ašstęšur allar. Žaš
fer meš öšrum oršum eftir ašstęšum ķ hverju tilviki hvort munnleg tilkynning, t.d. sķmleišis,
telst nęgileg, eša hvort krefjast veršur skriflegrar tilkynningar og öfugt hvort skrifleg
tilkynning sé nęgileg žegar munnleg tilkynning kemst fyrr til skila. Ef deilur verša žarf
sendandi aš sanna aš tilkynning hafi veriš send og į forsvaranlegan hįtt.
Samkvęmt įkvęšinu ber móttakandinn įhęttuna bęši af seinkun, mistökum viš
sendingu (t.d. žegar efniš brenglast) og žvķ aš tilkynningin kemur alls ekki fram. Žetta er
breyting samanboriš viš reglu 61. gr. gildandi laga, sem einungis nefnir žaš tilvik žegar
tilkynningu seinkar eša hśn kemur eigi til skila.
Meš oršalagi 82. gr., komi ekki annaš fram, er ķ fyrsta lagi höfšaš til tilvika žar sem
žaš leišir af lagatextanum sjįlfum aš sendandinn beri įhęttuna, t.d. meš žvķ aš žess er
krafist aš móttakandinn hafi fengiš tilkynningu. Sem dęmi mį hér nefna 24. gr., 28. og
2. mgr. 60. gr. Ķ öšru lagi getur žaš leitt af sjįlfu sambandinu, sem tilkynningin varšar, aš
žaš sé sendandinn sem beri įhęttuna. Žar mį nefna tilkynningar sem gefnar eru ķ tengslum
viš gerš eša breytingu samnings, t.d. upplżsingar frį seljanda um fyrirvara skv. 19. gr. og
afpöntun kaupanda skv. 2. mgr. 52. gr.
Įkvęši frumvarpsgreinarinnar munu ķ framkvęmd ekki hafa ķ för meš sér verulegar
breytingar mišaš viš žaš sem leišir af 61. gr. gildandi laga. Žęr tilkynningar, sem skv. 61.
gr. gildandi laga sendast į įhęttu móttakanda, verša įfram hinar sömu samkvęmt
frumvarpsgreininni. Undantekningarnar frį meginreglu įkvęšisins munu į hinn bóginn nį
til flestra žeirra tilvika žar sem tilkynning samkvęmt gildandi lögum er į įhęttu sendanda.
En ķ nokkrum einstökum tilvikum munu hinar ólķku višmišanir hafa žżšingu, t.d. aš žvķ er
varšar tilkynningar skv. 3. mgr. 9. gr.
Um 83. gr.
Įkvęši žetta fjallar um žau tilvik žegar samningsašili hefur fleiri en eina atvinnustöš eša
enga atvinnustöš. Žaš svarar til 10. gr. SŽ-samningsins, en ķ gildandi lögum er ekkert
sambęrilegt įkvęši žótt lķkum reglum sé ķ raun fylgt ķ réttarframkvęmdinni. Įkvęši žessa
efnis er ķ 83. gr. norsku kaupalaganna, en ekki ķ hinum nżju kaupalögum Finna og Svķa. Er
réttarframkvęmdinni ķ Svķžjóš og Finnlandi ętlaš aš meta viš hvaša atvinnustöš skuli miša
ķ hverju tilviki. Ķ 1. mgr. 6. gr. kemur fram sś meginregla aš söluhlut skal hafa til reišu til
vištöku į žeim staš žar sem seljandi hafši atvinnustöš sķna žegar kaup voru gerš. Ķ 48. gr.
kemur fram aš kaupveršiš į aš greiša į atvinnustöš seljanda į greišslutķmanum, sbr. 1. og
3. mgr. žess įkvęšis.
Atvinnustöš ašila getur samkvęmt frumvarpinu haft žżšingu, m.a. žegar śr žvķ skal skera
hvort um žjóšleg eša alžjóšleg kaup er aš ręša, sbr. 5. og 87. gr. Atvinnustöšin getur einnig
haft žżšingu viš įkvöršun žess hvar skal afhenda hlut, sbr. 6. gr., og hvar kaupveršiš į aš
greiša, sbr. 48. gr. Žį getur atvinnustöš einnig haft žżšingu ķ tengslum viš 92. gr. og 1. mgr.
96. gr.
Hugtakiš atvinnustöš er ekki skilgreint ķ įkvęšinu, en žar er fyrst og fremst įtt viš
skipulagšan og višvarandi atvinnustaš žar sem samningar ķ tengslum viš atvinnureksturinn
eru aš jafnaši geršir. Žvķ getur ekki hvaša stašur sem er fullnęgt žessu skilyrši, jafnvel žótt
samningar séu geršir žar. Žannig mundi t.d. hótelherbergi, sem ašili ręšur yfir, ekki teljast atvinnustöš įn žess aš annaš og meira komi til og heldur ekki póstfang eitt og sér eša annar
skrįšur stašur. Hins vegar mį telja śtibś og umbošsskrifstofur og ašra slķka staši til
atvinnustöšvar ķ skilningi frumvarpsgreinarinnar.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um tilvik žar sem atvinnustöš skiptir mįli og viškomandi
samningsašili hefur fleiri en eina atvinnustöš. Samkvęmt įkvęšinu skal žį miša viš žį
atvinnustöš sem hefur sterkust tengsl viš kaupin žegar litiš er til žeirra atvika sem ašilar
gengu śt frį žegar kaup voru gerš. Um heildstętt mat er aš ręša žar sem mįli skipta atvik
sem bęši varša gerš og efndir kaupanna. Žaš hefur t.d. ekki śrslitažżšingu hvar
ašalskrifstofa ašilans er. Matiš getur rįšist af žvķ ķ hvaša sambandi įlitaefniš kemur upp.
Ekki er sjįlfgefiš aš sömu atrišin skipti mįli viš mat į atvinnustöš skv. 87. gr. annars vegar
og hins vegar skv. 6. gr.
Ķ įkvęšinu er ótvķrętt tekiš fram aš lķta skuli til žeirra atvika sem ašilar gengu śt frį
žegar kaup voru gerš. Ķ žessu felst aš ekki skiptir mįli žótt atvik breytist sķšar, nema žvķ
ašeins aš ašilar hafi gert rįš fyrir breytingum žegar viš samningsgeršina.
Ķ 2. mgr. 83. gr. segir aš hafi samningsašili ekki atvinnustöš, sem tengist kaupunum, skuli
miša viš heimili hans. Įkvęšiš höfšar fyrst og fremst til tilviks žar sem ašilinn hefur ekki
atvinnu af verslun og višskiptum. Einnig getur įkvęšiš įtt viš žegar ašili, sem hefur atvinnu
af verslun og višskiptum, kaupir eša selur įn žess aš višskiptin hafi tengsl viš
atvinnurekstur hans. Rétt er aš hafa ķ huga aš bęši ķ 6. og 48. gr. er vķsaš til įkvęša 83. gr.
frumvarpsins.
Um XIV. kafla.
Ķ žessum kafla koma fram sameiginleg įkvęši um kröfu į hendur fyrri söluašila, en
sambęrileg įkvęši eru ekki ķ gildandi lögum. Ašalreglan kemur fram ķ 84. gr., en žar segir
aš kaupandi geti gert kröfu vegna galla į söluhlut į hendur fyrri söluašila ef seljandi getur
gert sams konar kröfu vegna gallans. Įkvęši 85. gr. fjalla um tilkynningar ķ žessu sambandi.
Žar kemur m.a. fram aš kaupandi skuli setja fram kröfu sķna į hendur fyrri söluašila innan
hęfilegs frests, en nįnari reglur žar aš lśtandi er aš finna ķ įkvęšinu. Loks eru ķ 86. gr.
reglur um meš hvaša skilyršum fyrri söluašili beri įbyrgš gagnvart kaupanda į upplżsingum
sem hann hefur gefiš um vöruna skv. 2. mgr. 18. gr.
Žegar söluhlutur er gallašur og kaupandi (C) getur komiš fram meš kröfu af žvķ tilefni,
beinir hann kröfu sinni venjulega aš žeim sem hann hefur įtt višskipti viš (B). Oft er žaš
hins vegar svo aš galla er aš rekja til atvika viš fyrri sölu og er žį ęskilegt aš įbyrgšin lendi
žar sem hśn į helst heima. Slķkt getur gerst meš žeim hętti aš seljandinn (B) bęti
kaupandanum (C) tjón hans ķ fyrstu atrennu en endurkrefji sķšan heimildarmann sinn, ž.e.
žann sem seldi honum (A). Til sanns vegar mį hins vegar fęra aš ķ žeim tilvikum žegar
seljandinn (B) getur velt tjóninu yfir į ašra sé engin įstęša til žess aš meina kaupandanum
(C) aš beina kröfu sinni beint aš heimildarmanni seljandans (A). Heimildarmašur seljanda
hefur enga sérstaka hagsmuni af žvķ aš standa slķku ķ vegi og žetta fyrirkomulag tryggir mjög
hagsmuni kaupandans. Žessi sjónarmiš męla meš žvķ aš kaupandi geti beint kröfum sķnum
aš fyrri söluašila (stundum nefnt springende regres į Noršurlandamįlum) eša gengiš inn
ķ kröfu seljanda į hendur fyrri söluašila (į Noršurlandamįlum oft nefnt subrogasjon).
Įkvęši XIV. kafla frumvarpsins koma til móts viš framangreind sjónarmiš og veita
kaupanda rétt til žess aš beina kröfu sinni beint aš heimildarmanni seljanda.
Um 84. gr.
Frumvarpsgrein žessi į sér ekki hlišstęšu ķ gildandi lögum. Hlišstętt įkvęši er hvorki
ķ SŽ-samningnum, danska kaupalagafrumvarpinu, né ķ sęnsku og finnsku lögunum.
Frumvarpsgrein žessi, sem og önnur įkvęši XIV. kafla, eiga sér hins vegar fyrirmynd ķ
norsku kaupalögunum frį 1988 og er žeirri fyrirmynd fylgt ķ frumvarpi žessu. Ķ ķslenskri
lagaframkvęmd hefur veriš óljóst hvort og aš hvaša marki kaupandi getur gert kröfu į
hendur fyrri söluašila og žykir rétt aš taka af skariš ķ žessu efni.
Frumvarpsgrein žessi fjallar įsamt 85. og 86. gr. um rétt kaupanda til žess aš gera
gallakröfu į hendur fyrri söluašila. Ķ lögfręširitum og kenningum er oft notaš heitiš
springende regres um žetta tilvik. Um rökin fyrir žvķ aš hafa ķ frumvarpinu įkvęši um
kröfur į hendur fyrri söluašila vķsast til žess sem fram kemur ķ almennum athugasemdum.
Ķ 1. mgr. kemur fram meginreglan sem į viš um allar tegundir kaupa. Viš žaš er mišaš
aš kaupandinn gangi inn ķ rétt seljanda og er ekki gerš nein krafa um žaš aš seljandinn
framselji kaupanda kröfu sķna.
Įkvęšiš veitir kaupanda almenna heimild til aš gera kröfu vegna galla į hendur fyrri
söluašila. Žrenns konar skilyrši eru žó sett ķ žessu efni:
Ķ fyrsta lagi er greinin takmörkuš viš kröfu vegna galla į söluhlut. Hśn į žvķ ekki viš ķ
öšrum tilvikum žar sem bótakrafa getur skapast, t.d. žegar um kröfu vegna greišsludrįttar
er aš ręša. Af įkvęšum 1. og 4. mgr. 41. gr. leišir hins vegar aš įkvęšiš nęr einnig til
krafna sem rekja mį til vanheimildar og krafna žrišja manns sem byggjast į hugverka- og
auškennaréttindum.
Ķ öšru lagi er skilyrši aš annaš leiši ekki af samningi ķ öšrum kaupum en
neytendakaupum. Žaš leišir śt af fyrir sig beint af įkvęšum 3. gr. frumvarpsins aš
kaupandinn getur gagnvart seljandanum falliš frį rétti sķnum til aš beina kröfu sinni aš fyrri
söluašila, ž.e. seljandinn getur gert slķkan fyrirvara. Fyrirvari um slķka samninga gildir hins
vegar ekki ķ neytendakaupum. Einnig leišir af įkvęšum 4. gr. aš seljandinn getur ekki sett
fyrirvara ķ neytendakaupum sem śtilokar rétt kaupanda til žess aš koma fram meš kröfur į
hendur fyrri söluašila. Af oršalagi 1. mgr. 84. gr., sbr. 4. gr., leišir aš auki aš kaupandi ķ
neytendakaupum getur ekki afsalaš sér beinum ašgangsrétti į hendur fyrri söluašila
Ķ žrišja lagi er skilyrši aš seljandi geti gert sams konar kröfu vegna gallans. Kaupandinn
hefur meš öšrum oršum ekki, įn žess aš annaš og meira komi til, sams konar kröfu į hendur
fyrri söluašila og į hendur seljandanum. Réttur kaupanda getur žvķ veriš minni į hendur fyrri
söluašila en gagnvart seljandanum, t.d. į grundvelli įbyrgšarleysisįkvęšis eša söluskilmįla
viš fyrri sölu. Sem dęmi mį nefna aš hafi fyrri söluašili selt hlutinn ķ žvķ įstandi sem hann
er, sbr. įkvęši 19. gr., gildir žaš einnig gagnvart kröfu kaupandans žótt slķku
samningsįkvęši sé ekki til aš dreifa ķ millum seljanda og kaupanda.
Einungis veršur um aš ręša kröfu kaupanda į hendur fyrri söluašila ef seljandinn sjįlfur
getur gert gallann gildandi gagnvart viškomandi ašila og réttur kaupanda er ekki sérstaklega
śtilokašur meš samningi viš fyrri sölu sem bindur seljandann. En aš žvķ er neytanda varšar
leišir žaš af įkvęšum 4. gr. aš hann į sömu kröfu og sį sem seldi honum. Samningar viš
fyrri sölu binda žess vegna neytandann aš žvķ marki sem žeir śtiloka sams konar kröfur frį
seljandanum.
Krafa kaupanda į hendur fyrri söluašila getur einnig nįš lengra en krafan į hendur
seljandanum. Žetta getur t.d. įtt viš ķ žvķ tilviki žegar kaupandinn hefur keypt hlutinn meš
fyrirvara sem ekki gilti viš fyrri sölu. Bifreišaumboš selur t.d. bķl meš venjulegum
skilmįlum og bķllinn er sķšar seldur ķ žvķ įstandi sem hann er eftir aš hafa veriš notašur
um hrķš. Sķšasti kaupandinn getur ķ žessu tilviki gert venjulegar gallakröfur į hendur bifreišaumbošinu, en įkvęši 19. gr. takmarkar rétt hans gagnvart seljandanum.
Meš oršalaginu sams konar kröfu er bęši veriš aš vķsa til ešlis kröfu og umfangs.
Krafa į hendur fyrri söluašila veršur ašeins borin fram aš žvķ marki sem fyrri söluašili ber
įbyrgš į galla gagnvart seljanda. Bęši krafa um afslįtt og skašabętur viš riftun getur veriš
hęrri ķ hendi kaupanda en ķ hendi seljanda. Mismuninn veršur kaupandinn ķ slķkum tilvikum
aš reyna aš fį hjį öšrum söluašilum, t.d. seljandanum.
Hvern unnt er aš telja fyrri söluašila veršur aš meta śt frį kaupandanum. Sį sem selt
hefur seljandanum hlutinn, eftir atvikum heildsali eša framleišandi, er žvķ einnig fyrri
söluašili samkvęmt įkvęšinu.
Ķ įkvęšinu er ekki tekin bein afstaša til uppgjörs ķ endurkröfuferlinu milli fyrri söluašila.
En fyrri söluašili, sem veršur įbyrgur gagnvart kaupandanum, getur į sjįlfstęšum grundvelli
boriš įkvęšiš fyrir sig gagnvart söluašila sem er enn framar ķ söluferlinu.
Ķ 2. mgr. er aš finna sérreglu sem gildir ķ neytendakaupum og viš sölu milli neytenda.
Gildir mįlsgreinin um slķk kaup til višbótar įkvęšum 1. mgr., sbr. oršalagiš ķ öllum
tilvikum. Seljandinn getur samkvęmt žessu ekki fellt nišur rétt kaupandans til žess aš koma
fram meš kröfu į hendur fyrri söluašila samkvęmt įkvęšinu. Slķkur réttur veršur heldur
ekki felldur nišur meš samningi beint į milli kaupanda og fyrri sölašila. Um
įbyrgšarleysisyfirlżsingu viš fyrri sölu fer į hinn bóginn eftir įkvęšum 3. mgr., sbr.
umfjöllun hér į eftir. Meš sama hętti og į viš um 1. mgr. gildir įkvęši žetta einvöršungu
um gallakröfur. Žaš hverjir teljast fyrri söluašilar fer eftir sömu sjónarmišum og gilda skv.
1. mgr.
Ķ oršalaginu gallakröfu sķna felst aš krafa kaupanda į hendur fyrri söluašila er hįš žvķ
aš kaupandi eigi samsvarandi kröfu į hendur seljanda.
Žaš er nęgjanlegt aš samsvarandi gallakrafa verši borin fram af seljanda eša öšrum sem
fengiš hefur hlutinn framseldan frį fyrri söluašila. Ef seljandinn A hefur ķ atvinnustarfsemi
sinni selt hlutinn um hendur B og C til neytandans D getur D komiš fram meš kröfu į hendur
A ef annašhvort B eša C geta komiš fram meš samsvarandi kröfu. Oršalagiš sams konar
krafa veršur aš skilja meš sama hętti og ķ 1. mgr.
Įkvęši 2. mgr. į žvķ ašeins viš aš unnt sé aš gera kröfu į hendur fyrri söluašila sem
hefur atvinnu sķna af sölunni. Krafa į hendur neytanda, sem framar stendur ķ söluferlinu,
veršur žvķ ašeins byggš į 1. mgr. Ķ žessu felst aš hugsast getur aš kaupandinn eigi vķštękari
kröfu į hendur söluašila sem hefur atvinnu sķna af slķkri starfsemi og framar stendur ķ
söluferlinu en į hendur neytanda viš sķšari sölur.
Samkvęmt sķšari mįlsliš 2. mgr. gilda sömu reglur ķ kaupum innbyršis milli neytenda og
gilda ķ neytendakaupum. Ķ žessu kemur fram žaš meginsjónarmiš aš neytandi hafi sama rétt
til aš gera kröfu į hendur fyrri söluašila hvort sem hluturinn er keyptur af neytanda eša ašila
sem hefur atvinnu sķna af söluastarfsemi.
Įkvęši 3. mgr. eiga einungis viš um neytendakaup og fjalla um sambandiš milli krafna
skv. 2. mgr. og samninga viš fyrri sölur. Ķ įkvęšinu felst aš kröfu neytandans į hendur fyrri
söluašila veršur ekki vikiš til hlišar ķ samningi milli žessa söluašila og seljandans ķ rķkara
męli en hęgt hefši veriš aš semja um milli seljandans og kaupanda ķ neytendakaupum.
Kaupandinn öšlast žar meš sömu ófrįvķkjanlegu gallaheimildirnar į hendur fyrri söluašila
eins og į hendur seljandanum. Samkvęmt žessu veršur neytandi t.d. bundinn af
samningsįkvęši viš fyrri sölu um aš hlutur sé seldur ķ žvķ įstandi sem hann er, sbr. 19.
gr., en ekki t.d. styttri tilkynningarfresti en um ręšir ķ 32. gr.
Um 85. gr.
Ķ 1. mgr. er fjallaš um tilkynningar af hįlfu kaupanda vegna krafna skv. 1. mgr. 84. gr.
Žaš er aš meginstefnu til nęgjanlegt aš kaupandinn tilkynni kröfu sķna gegn fyrri söluašila
innan hęfilegs tķma frį žvķ aš honum varš kunnugt um gallann eša mįtti vera um hann
kunnugt. Kemur hér fram sama regla og um getur ķ 1. mgr. 32. gr. Byrjar fresturinn yfirleitt
aš lķša žegar kaupandinn hefur veitt hlutnum vištöku. Hafa veršur ķ huga aš žeir
tilkynningarfrestir, sem gilda ķ sambandi seljanda og fyrri söluašila, setja frestinum įkvešinn
ramma, sbr. 2. mįlsl. 1. mgr. greinarinnar. Samkvęmt žvķ er krafa kaupanda į hendur fyrri
söluašila fallin nišur ef seljandinn hefur fariš fram śr frestinum skv. 1. mgr. 32. gr. eša
tveggja įra frestinum skv. 2. mgr. 32. gr. įšur en kaupandi veitir hlut vištöku.
Įkvęši 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar hefur aš geyma sérreglu um kröfur skv. 2. mgr.
84. gr. og gildir žaš žvķ bara ķ neytendakaupum og viš kaup og sölu milli neytenda.
Meginreglan er sś aš kaupandinn veršur aš tilkynna innan žeirra tķmamarka, sem um ręšir
ķ 32. gr. Tilkynningu veršur aš beina aš žeim söluašila sem kröfunni er beint gegn.
Upphafstķmi frestsins skv. 1. mgr. 32. gr. er žaš tķmamark žegar kaupandanum varš kunnugt
um eša mįtti verša kunnugt um gallann. Frestur skv. 2. og 3. mgr. 32. gr., ž.e. fimm įr ķ
įkvešnum neytendakaupum en tvö įr ella, byrjar aš lķša žegar kaupandinn hefur veitt hlut
vištöku.
Ķ sķšari mįlsliš 2. mgr. kemur fram undantekningarregla sem į viš ķ žeim tilvikum žegar
notašur hlutur hefur einnig įšur veriš seldur neytanda. Reglan er ķ žessum tilvikum sś aš
frestur skv. 2. mgr. 32. gr. fyrir hvern einstakan söluašila reiknast frį žeim degi žegar nęsti
neytandi į undan veitti hlutnum vištöku.
Įkvęšiš vķsar ašeins til tveggja įra frestsins ķ 2. mgr. 32. gr. en ekki til hins sérstaka
fimm įra frests ķ 3. mgr. 32. gr.
Ķ 3. mgr. er gerš krafa um sérstaka tilkynningu gagnvart viškomandi söluašila. Įkvęšiš
į viš um öll kaup. Įkvęšiš hér veitir kaupandanum umžóttunartķma til aš gera žaš upp viš
sig hvers hann ętlar aš krefjast af fyrri söluašila. Skiptir ekki mįli hvers konar kröfu
kaupandinn hyggst setja fram. Hér er ekki um mjög stranga frestreglu aš ręša, žvķ aš
samkvęmt įkvęšinu skal kaupandinn svo fljótt sem tilefni gefst tilkynna fyrri söluašila
hvers hann krefst.
Um 86. gr.
Įbyrgš žrišja manns fellur almennt utan gildissvišs almennra skašabótareglna ķ
kaupalögunum. Žrįtt fyrir žaš žykir įstęša til aš hafa žar sérstakt įkvęši um įbyrgš ašila,
sem komu aš mįlum fyrr ķ söluferlinu, į upplżsingum sem žeir hafa gefiš um söluhlutinn.
Įkvęšiš gengur ekki lengra en leiša mundi af almennum skašabótareglum, en rétt žykir aš
afmarka žessa įbyrgš nįnar. Hentugast žykir aš hafa slķkt įkvęši meš öšrum įkvęšum sem
varša kröfur į hendur fyrri söluašila.
Ķ frumvarpsgreininni felst aš sį sem bśiš hefur hlut til eša annar fyrri söluašili ber įbyrgš
į tjóni sem kaupandinn veršur fyrir, į grundvelli žeirra upplżsinga sem nefndar eru ķ 2. mgr.
18. gr. Er hér um aš ręša upplżsingar į umbśšum söluhlutar, ķ auglżsingum eša viš ašra
markašssetningu.
Ef seljandinn er einnig įbyrgur vegna tjónsins skv. 40. gr. geta seljandinn og fyrri
söluašili, sem ķ hlut į, boriš óskipta įbyrgš.
Um XV. kafla.
Eins og rakiš er ķ almennum athugasemdum hér aš framan, var sś stefna mörkuš viš
samningu frumvarps žessa aš nż ķslensk kaupalög skyldu einnig gilda um alžjóšleg kaup.
Kemur žetta berum oršum fram ķ 5. gr., sbr. og athugasemdir viš žį grein. Um rök fyrir
žeirri stefnumörkun vķsast til almennra athugasemda hér aš framan.
Skilgreiningu į hugtakinu alžjóšleg kaup er aš finna ķ 87. gr. frumvarpsins, en sś grein
svarar til 1. gr. SŽ-samningsins. Ķ greininni kemur fram aš meš alžjóšlegum kaupum er įtt
viš kaup milli ašila sem hafi atvinnustöš hver ķ sķnu rķki, enda sé jafnframt fullnęgt
tilteknum öšrum skilyršum greinarinnar. Ķ 1. mgr. 5. gr. frumvarpsins ręšir um gildissviš
laganna gagnvart alžjóšlegum kaupum og kemur žar fram aš lögin gildi ķ alžjóšlegum
kaupum meš žeim sérreglum sem ķ žeim felast, sbr. einkum įkvęši XV. kafla. Sjį einnig
skżringar viš 87. gr., 5. gr. og 1. gr.
Til višbótar skal žess getiš aš ķ einstökum greinum frumvarpsins er aš finna sérstakar
reglur eša undantekningar aš žvķ er varšar alžjóšleg kaup. Į žaš einkum viš um 26. gr., 4.
mgr. 27. gr., 2. mgr. 40., 4. mgr. 54., 2. mgr. 66. gr. og 3. mgr. 70. gr. laganna.
Žótt lagt sé til ķ frumvarpinu aš reglur SŽ-samningsins verši leiddar ķ ķslenskan rétt meš
ašlögun (transformasjon) er eigi aš sķšur naušsynlegt aš styšjast viš sérstakar skilgreiningar
og sérreglur hvaš alžjóšleg kaup varšar, umfram žaš sem žegar hefur veriš nefnt. Svo aš
tryggš sé samsvörun frumvarps žessa viš texta og framsetningu kaupalaga annarra rķkja į
Noršurlöndum er įkvęšum um alžjóšleg kaup ķ frumvarpinu skipaš meš sama hętti og gert
er ķ norsku kaupalögunum, ž.e. ķ sérstakan kafla sem er XV. kafli frumvarpsins.
Ķ reglum XV. kafla eru ķ raun endurteknar ķ ķslenskri žżšingu nokkrar reglur SŽ-
samningsins. Mį žvķ segja aš ķ raun sé um aš ręša beina lögleišingu įkvęšanna. Į žaš aš
hluta til viš um įkvešnar grundvallarreglur sįttmįlans, einkum įkvęši 88.94. gr., sem aš
žvķ er alžjóšleg kaup varšar koma til višbótar reglum kafla sem į undan koma. Aš hluta til
eru ķ kaflanum sérreglur sem vķkja frį reglum annarra kafla laganna og į žaš einkum viš um
įkvęši 96. og 97. gr. Aš öšru leyti er um żmis įkvęši aš ręša sem hafa minni žżšingu.
Nokkrar af žeim sérreglum, sem hér koma fram, eru ķ samręmi viš almennar reglur og
réttarvitund į žessu sviši, žannig aš ķ framkvęmd gilda aš mestu sömu reglur um žjóšleg
og norręn kaup, sbr. t.d. įkvęši 89. og 90. gr.
Vissar reglur SŽ-samningsins er ekki naušsynlegt aš endurtaka ķ frumvarpinu ķ heild žar
sem reglur žessar mį leiša af żmsum öšrum reglum frumvarpsins. Sem dęmi um slķkar
reglur mį t.d. nefna įkvęši 4., 5., 28. og 30. gr., 3. mgr. 45. gr., 53. og 59. gr., 3. mgr. 61.
gr. og 80. og 83. gr. Žį ber žess og aš geta aš norręnu žjóširnar hafa ekki gerast ašilar aš
II. kafla SŽ-samningsins um samningsgerš og eru reglur hans žar aš lśtandi žvķ ekki
endurteknar ķ frumvarpi žessu.
Ef reglur alžjóšlegs einkamįlaréttar leiša til žess aš beita ber ķslenskum lagareglum um
įlitaefni sem varša alžjóšleg kaup eru žaš reglur SŽ-samningsins eins og žęr eru
endursagšar ķ frumvarpinu sem beita ber. Žetta er afleišing žess aš lagt er til aš reglur SŽ-
samningsins verši leiddar ķ ķslenskan rétt meš ašlögun og gildir žetta hvort heldur sem mįl
er dęmt af ķslenskum eša erlendum dómstól.
Um 87. gr.
Ķ frumvarpsgreininni er į einfaldari mįta endurtekin regla 1. gr. SŽ-samningsins.
Skilgreiningin afmarkar gildissviš sérreglna um alžjóšleg kaup og į žaš sérstaklega viš um
XV. kafla, sbr. og 5. gr.
Til žess aš um alžjóšleg kaup geti veriš aš ręša žurfa ašilar aš hafa atvinnustöš hver ķ sķnu rķki. Lögunum veršur žvķ ekki, įn žess aš annaš og meira komi til, beitt um
réttarsamband tveggja ašila sem bśa ķ sama erlenda rķkinu. Ef žeir hafa samt sem įšur samiš
svo aš ķslenskum lögum skuli beita um samband žeirra fer žaš eftir tślkun samnings žeirra
og atvikum aš öšru leyti hvort žaš eru reglurnar um žjóšleg eša alžjóšleg kaup sem beita
skal.
Aš öšru leyti felst žaš ķ įkvęšum greinarinnar aš reglum frumvarpsins um alžjóšleg kaup
ber aš beita žótt einn samningsašilanna eiga heima ķ erlendu rķki sem ekki er ašili aš SŽ-
samningnum. Ķ žvķ felst aš leiši samningur ašila eša reglur alžjóšlegs einkamįlaréttar til
žess aš ķslenskum lögum beri aš beita um kaup milli ašila hvers ķ sķnu rķki eru žaš reglur
frumvarpsins um alžjóšleg kaup sem beita ber.
Um 88. gr.
Ķ 1. mgr. er endursagt efni 1. mgr. 7. gr. SŽ-samningsins. Ķ alžjóšlegum kaupum skal viš
tślkun į įkvęšum laganna taka tillit til naušsynjar į samręmdri beitingu žeirra reglna sem
į samningnum byggjast. Ķ žessu felst m.a. aš opinberir textar samningsins hafa žżšingu viš
tślkun laganna. Einnig veršur aš taka tillit til śtbreiddrar venju eša framkvęmdar sem
myndast hefur ķ ašildarrķkjunum viš beitingu reglna samningsins. Meš žeirri ašferš, sem
valin er viš aš leiša įkvęši samningsins ķ lög hér į landi, er sérstaklega mikilvęgt aš taka
tillit til naušsynjar į samręmdri beitingu reglna sįttmįlans. Įkvęšiš hefur aš öšru leyti aš
geyma tilvķsun til alžjóšlegs ešlis reglnanna og žar er lögš įhersla į aš höfš sé ķ huga žörfin
fyrir heišarleika og góša trś ķ alžjóšlegum višskiptum.
Ķ 2. mgr. er endursagt efni 2. mgr. 7. gr. SŽ-samningsins. Ķ įkvęšinu felst aš leiši hvorki
texti SŽ-samningsins né heldur grundvallarsjónarmiš žau sem aš baki honum bśa til
įkvešinnar nišurstöšu ber aš leysa įlitaefniš ķ samręmi viš žau landslög sem beita ber
samkvęmt reglum alžjóšlegs einkamįlaréttar.
Ķ 3. mgr. er aš finna tilvķsun til įkvęša 28. gr. SŽ-samningsins žess efnis aš śr kröfu um
beinar efndir (specific performance) skuli įvallt leysa samkvęmt lögum dómstólslandsins.
Segir ķ 3. mgr. aš um kröfu um beinar efndir, sem įkvarša skuli hér į landi eša į grundvelli
ķslenskra réttarreglna, gildi įvallt įkvęši laganna, sbr. 28. gr. samnings Sameinušu
žjóšanna.
Įkvęši 28. gr. SŽ-samningsins mį skilja į žann veg aš um réttinn til aš krefjast efnda
in natura skuli fara eftir žjóšlegum reglum. Dómstól er žvķ ķ alžjóšlegum kaupum ekki
heimilt aš veita dóm um efndir in natura ķ vķštękara męli en heimilt er samkvęmt
žjóšlegum reglum. Er žetta lagt til grundvallar viš framsetningu žessa įkvęšis.
Meginsjónarmiš frumvarpsins er žaš aš unnt er aš krefjast efnda in natura, en į žeim rétti
eru eigi aš sķšur nokkrar takmarkanir. Sjį einkum įkvęši 22., 23., 30., 34. og 51. gr., 1. mgr.
52. gr. og einnig 53. gr.
Regla 3. mgr. frumvarpsgreinarinnar hefur fyrst og fremst žżšingu aš žvķ er varšar réttinn
til aš krefjast afhendingar, sbr. 22. og 23. gr.; śrbóta, sbr. 34. gr.; greišslu kaupveršsins, sbr.
1. mgr. 51. og 1. mgr. 52. gr. Einnig aš žvķ er varšar skyldu kaupanda til aš stušla aš
efndum, sbr. įkvęši 53. gr. frumvarpsins.
Žaš sjónarmiš bżr m.a. aš baki įkvęši 3. mgr. aš oft getur veriš sanngjarnt og jafnvel
naušsynlegt aš hafna kröfu um efndir in natura. Į žaš sérstaklega viš žegar slķkri kröfu
veršur annašhvort ekki viš komiš eša hśn mundi hafa ķ för meš sér óhęfilegan kostnaš eša
vandkvęši. Sjį įšur tilvitnuš įkvęši frumvarpsins um efndir in natura, einkum įkvęši
23. gr.
Um 89. gr.
Ķ frumvarpsgrein žessari er endursögš regla 8. gr. SŽ-samningsins. Ķ norręnum samninga-
og kauparétti er ekki almenn regla um tślkun samninga. Segja mį aš ķ sķšari tķma
fręšiskošunum sé lagt til grundvallar hlutlęgt tślkunarsjónarmiš žar sem markmišiš er aš
nį fram žvķ sem hlutlęgt séš er ķ samręmi viš sanngjarnan og skynsamlegan tilgang
samningsįkvęšis. Er žį tekiš tillit til allra atvika sem ķ umręddu samningssambandi geta
veriš til upplżsingar um skilninginn og ašgengileg eru fyrir ašila. Žótt įvallt megi gera rįš
fyrir minni hįttar frįvikum žegar oršaš er tślkunarsjónarmiš eins og žaš sem hér var nefnt
mį ganga śt frį žvķ aš tślkunarregla SŽ-samningsins muni ķ framkvęmd ekki leiša til
annarrar nišurstöšu en žeirrar sem hér var nefnd og einkennandi er fyrir norręnan rétt.
Um 90. gr.
Ķ greininni er ķ ašalatrišum endursagt efni 2. mgr. 9. gr. SŽ-samningsins.
Regla 6. gr. SŽ-samningsins veitir ašilum heimild til žess aš semja svo um sķn ķ milli aš
vikiš skuli frį įkvęšum SŽ-samningsins. Ķ įkvęšum 1. mgr. 9. gr. SŽ-samningins felst į
hinn bóginn aš reglur samningsins vķkja fyrir višteknum verslunarvenjum. Ķ 2. mgr. 9. gr.
eru afmörkuš nįnar žau skilyrši sem fullnęgja žarf svo aš ašilar teljist bundnir af
višskiptavenju.
Įkvęši 3. gr. frumvarpsins svara til 6. og. 1. mgr. 9. gr. SŽ-samningsins. Į hinn bóginn
žykir ekki naušsynlegt aš endursegja įkvęši 2. mgr. 9. gr. SŽ-samningsins ķ 3. gr.
frumvarpsins, žar sem sömu nišurstöšu mundi ķ öllum tilvikum leiša af almennum
lagasjónarmišum.
Žaš įlitaefni hvort višskiptavenja sé aš öšru leyti gild og bindandi fer hvorki eftir reglum
frumvarpsins né SŽ-samningnum, sbr. 4. gr. a. Sama į viš um gildi annarrar venju. Śr
žessum įlitaefnum veršur žvķ aš leysa į grundvelli annarra reglna, m.a. 36. gr.
samningalaganna. Aš öšru leyti vķsast til athugasemda viš 3. gr.
Um 91. gr.
Ķ 1. mgr. greinarinnar felst efni 11. gr. SŽ-samningsins en efni 29. gr. ķ 2. og 3. mgr.
Įkvęši 1. og 2. mgr. veršur aš telja ķ samręmi viš gildandi ķslenskan rétt, en hins vegar
žykir ekki įstęša til aš lįta reglu 3. mgr. gilda ķ žjóšlegum og norręnum kaupum.
Um 92. gr.
Ķ greininni felst meginefni 12. gr. SŽ-samningsins. Ķ nokkrum rķkjum Austur-Evrópu er
žess krafist aš samningar séu skriflegir og į žaš einnig viš um nokkur lönd sem byggja
löggjöf sķna į common law. Ķ įkvęšinu kemur fram aš regla ķ landsrétti um skriflega
samninga nęgir ein og sér ekki til žess aš koma ķ veg fyrir beitingu 91. gr. frumvarpsins.
Viškomandi rķki veršur aš auki aš hafa gert fyrirvara ķ samręmi viš 96. gr. sįttmįlans. Ķ
tilvķsunin til 91. gr. felst aš ekki er unnt aš semja sig undan įkvęšum greinarinnar.
Um 93. gr.
Greinin samsvarar 13. gr. SŽ-samningsins. Ķ žeim samningi er reglan oršuš sem nįnari
śtfęrsla į žvķ aš sķmskeyti og telexskeyti falli undir hugtakiš skriflegur. Sķmbréf og ašrar
rafręnar sendingar manna į milli falla hér einnig undir ef unnt er aš sannreyna falsleysi
yfirlżsingar og stašfesta žaš.
Um 94. gr.
Greinin samsvarar 25. gr. SŽ-samningsins. Hvorki er skilgreint ķ nśgildandi kaupalögum
né ķ frumvarpi žessu hvaš žurfi til aš koma svo aš vanefndir teljist verulegar eša óverulegar,
sbr. ķ žessu sambandi 25. og 26. gr., 2. mgr. 34. gr., 39., 54. og 55. gr. og 1. mgr. 61. gr.
frumvarpsins. Žótt skiptar skošanir kunni aš vera um oršalag 25. og 94. gr. frumvarpsins
veršur aš lķta svo į aš ekki sé stefnt aš neinni efnisbreytingu aš žessu leyti mišaš viš
gildandi löggjöf.
Ešlilegt er aš lķta svo į aš unnt sé aš nota skilgreiningu žį sem fram kemur ķ įkvęšinu
meš lögjöfnuši ķ žjóšlegum og ķ norręnum kaupum.
Ķ gildandi rétti hefur veriš įkvešin tilhneiging til aš virša ašstęšur ķ heild sinni žegar
tekin er afstaša til žess hvort riftunarheimild sé fyrir hendi eša ekki, ž.e. hvort vanefndirnar
sem slķkar gefi réttmęta įstęšu til riftunar. Umfang og ešli vanefndar er žį m.a. metiš meš
hlišsjón af öšrum žįttum, t.d. meš hlišsjón af afleišingum sem riftun hefur fyrir ašila, sök
sem liggur aš baki vanefndum, tilkynningum sem gengiš hafa į milli ašila, valkosti sem
kann aš felast ķ öšrum vanefndaśrręšum, t.d. afslętti eša śrbótum, tķma sem kann aš hafa
lišiš og loks erfišleikum sem kunna aš vera į žvķ aš gera upp kaupin endanlega.
Um 95. gr.
Greinin er efnislega samhljóša 34. gr. SŽ-samningsins. Skylda til aš afhenda skjöl sem
varša söluhlut veršur reist į samningi, verslunarvenju eša annarri venju. Ķ slķkum tilvikum
er afhendingin hluti af samningsskyldum seljanda. Regla 1. mįlsl. leišir af ešli mįls og hefur
hśn žvķ ekki veriš oršuš sérstaklega ķ fyrri köflum. Aš öšru leyti munu įkvęši 36. og 40.
gr., sbr. 2. mgr. 30. gr., leiša til sömu nišurstöšu og įkvęšin ķ 2. og 3. mįlsl. greinarinnar.
Um 96. gr.
Greinin er ķ samręmi 42. gr. SŽ-samningsins sem kvešur į um žaš ķ alžjóšlegum kaupum
viš hvaša ašstęšur krafa žrišja manns, sem reist er į hugverkarétti, teljist takmörkun sem
feli ķ sér vanefndir. Gera mį rįš fyrir aš hugverkaréttindi žrišja manns ķ alžjóšlegum
kaupum séu ašeins ķ undantekningartilvikum žvķ til fyrirstöšu aš kaupandi geti rįšstafaš hlut
meš venjulegum og fyrirhugušum hętti. En komi žaš fyrir er um eins konar vanheimild aš
ręša sem byggist į kröfu žrišja manns vegna hugverkaréttar.
Įkvęši 42. gr. SŽ-samningsins tekur til sérstakra įlitamįla ķ alžjóšlegum kaupum. Af
žessum sökum var ekki tališ ešlilegt aš taka įkvęšiš inn ķ almennu reglurnar ķ V. kafla, en
skipa žeim žess ķ staš ķ XV. kafla, žar sem eru sérreglur um alžjóšleg kaup. Žaš kemur hins
vegar greinilega fram ķ 4. mgr. 41. gr. aš kaupandi getur aš nįnari skilyršum fullnęgšum
gert kröfu sem reist er į žvķ aš hugverkaréttur hvķlir į söluhlut, en gildissviš hennar er žó
ekki sama og 96. gr.
Samkvęmt 1. mgr. er žaš ķ fyrsta lagi skilyrši fyrir beitingu įkvęšisins aš seljandi hafi
veriš ķ vondri trś į samningstķmanum um réttindi žrišja manns. Ķ öšru lagi er žaš skilyrši
aš krafa um hugverkaréttindi eigi stoš ķ žeim lögum sem gerš er grein fyrir ķ a- eša b-lišum
og aš henni megi beita gagnvart kaupanda samkvęmt žeim. Ķ žrišja lagi gilda skyldur
seljanda ekki skv. a-liš 2. mgr. hafi kaupandi vitaš eša mįtt vita um réttinn eša kröfuna og
ķ fjórša og sķšasta lagi veršur seljandi ekki įbyrgur ef hann hefur fylgt žeim auškennum sem
kaupandi hefur lagt til.
Gert er rįš fyrir žvķ aš unnt sé aš beita 96. gr. meš lögjöfnuši aš žvķ er žjóšleg og norręn kaup varšar.
Ķ įkvęšinu kemur fram, eins og įšur segir, skylda seljanda til aš į afhenda söluhlut įn
takmarkana sem rekja mį til hugverkaréttinda žrišja manns. Hins vegar hefur įkvęšiš ekki
aš geyma fyrirmęli um įhrif žess aš hlutur er afhentur andstętt žeirri skyldu. Įkvęši 4.
mgr. 41. gr. um įhrif slķkra vanefnda eiga hins vegar beint viš ķ alžjóšlegum kaupum, sbr.
žó 97. gr.
Um 97. gr.
Įkvęši 1. mgr. endurspegla 40. gr. SŽ-samningsins. Af 33. gr. frumvarpsins leišir aš
kaupandi getur boriš fyrir sig galla óhįš įkvęšum 31. eša 32. gr. ef seljandi hefur sżnt af
sér vķtavert gįleysi eša framferši hans er į annan hįtt ekki ķ samręmi viš heišarleika og
góša trś. Sennilegt er aš įkvęši 1. mgr. 97. gr. leiši til sömu nišurstöšu og ętti žvķ aš vera
óžarft. Engu aš sķšur kann aš vera aš hugtökin heišarleiki og góš trś séu tślkuš nokkuš
mismunandi ķ alžjóšlegum kaupum. Af žeim sökum er hér mišaš viš aš seljandi hafi vitaš
eša mįtt vita um žau atvik, sem gallann varša.
Įkvęši 2. mgr. svarar til 2. mgr. 43. gr. SŽ-samningsins og męlir fyrir um sömu reglu
og kemur fram ķ 1. mgr. um galla aš žvķ er tekur til vanheimildar eša annarra krafna žrišja
manns skv. 41. eša 96. gr. Žó kemur fram sį munur hér aš seljandi getur boriš fyrir sig aš
kaupandi hafi vanrękt rannsókn eša tilkynningar, jafnvel žótt hann hafi mįtt vita um
réttinn eša kröfuna ef hann vissi ekki um žessi atriši ķ raun og veru. Ķ framkvęmd er žó
lķklegt aš ekki verši geršar strangar sönnunarkröfur um vitneskju seljanda, žannig aš
munurinn žar į milli er ekki eins mikill og ętla mį ķ fljótu bragši. Ķ 2. mįlsl. 2. mgr. er
įkvęši sķšustu mįlsgreinar 1. mgr. 41. gr. SŽ-samningsins ķ raun tekiš upp. Žetta er gert til
aš taka af tvķmęli ķ ljósi žess aš ķ 1. mįlsl. 2. mgr. er vķsaš ķ 1. mgr. 97. gr., en žar er mišaš
viš tveggja įra frest til tilkynninga.
Įkvęši 3. mgr. endurspeglar įkvęši 44. gr. SŽ-samningsins. Ķ įkvęšinu felst aš
kaupandi heldur rétti sķnum vegna vanefnda gagnašila žó aš hann hafi vanrękt aš senda
tilkynningar skv. 1. mgr. 32. gr. ef hann hafši sanngjarna įstęšu til aš lįta hjį lķša aš senda
slķka tilkynningu. Sjį hér athugasemdir viš 44. og 39. gr. Litiš er svo į aš įkvęši žetta gildi
ekki ķ žjóšlegum og norręnum kaupum.
Um 98. gr.
Greinin er ķ samręmi viš 52. gr. SŽ-samningsins og hefur aš geyma efni sem leišir af ešli
mįlsins. Af žeim sökum hefur ekki žótt įstęša til aš hafa sambęrilegt įkvęši ķ almennum
įkvęšum fyrri kafla frumvarpsins. Tilgangurinn meš įkvęšinu ķ žessum kafla er aš gera
ljóst aš um žetta atriši gilda sömu reglur og samkvęmt SŽ-samningnum.
Įkvęši 1. mgr. gildir žegar söluhlutur er afhentur of snemma. Fyrir skżrleika sakir er
vķsaš til umönnunarskyldu. Įkvęši 1. mgr. 52. gr. SŽ-samningsins kvešur ekki skżrt į um
žetta atriši, en 73. gr. gerir hins vegar rįš fyrir umönnunarskyldu.
Įkvęši 2. mgr. į viš žegar afhent er meira magn en um var samiš. Getur kaupandi žį
samžykkt sendinguna eša hafnaš žvķ sem umfram er. Samžykki kaupandinn žaš magn, sem
umfram er hiš umsamda, skal kaupverš umframmagnsins reiknaš hlutfallslega į grundvelli
žess veršs sem leišir af samningnum.
Um XVI. kafla.
Ķ kaflanum er ašeins ein grein, ž.e. 99. gr. Žar er m.a. kvešiš į um aš lögin öšlist gildi 1. janśar įriš 2000. Ętla mį aš nokkurn tķma geti tekiš aš undirbśa gildistöku nżrra laga, eftir
aš žau hafa veriš samžykkt og tekur žessi dagsetning miš af žvķ. Til grundvallar er lagt aš
lögin taki ašeins til žeirra samninga sem geršir verša eftir gildistöku žeirra.
Um 99. gr.
Frumvarpsgreinin er ķ samręmi viš 99. og 100. gr. SŽ-samningsins. Įkvęši 1. og 2. mgr.
skżra sig sjįlf.
Ešlilegast žykir aš miša viš samningsgeršina sjįlfa žegar įkvešiš er hvort tiltekin
samningur skuli falla undir gildissviš nśgildandi laga eša įkvęši nżrra laga. Skv. 3. mgr.
tekur frumvarpiš žvķ, ef aš lögum veršur, einungis til žeirra samninga sem geršir verša eftir
1. janśar įriš 2000.
Fylgiskjal I.
Lög um lausafjįrkaup, nr. 39 19. jśnķ 1922.
Almenn įkvęši.
1. gr.
Įkvęšum laga žessara skal žį ašeins beita, er ekkert annaš er um samiš berum oršum
eša veršur įlitiš fólgiš ķ samningi eša leišir af verslunartķsku eša annarri venju.
Lög žessi gilda ekki um fasteignakaup.
2. gr.
Nś eru hlutir pantašir, žeir er bśa žarf til, og į sį aš leggja efniš til, sem hlutinn bżr til,
žį skal pöntunin talin kaup. Žó gilda lög žessi ekki um hśsgerš og önnur mannvirki į
fasteign.
Įkvęši laga žessara um kaup gilda einnig eftir žvķ sem viš į, um skipti.
3. gr.
Žegar ķ lögum žessum er talaš um kaup į hlutum, sem tilteknir eru eftir tegund, žį er ekki
ašeins įtt viš kaup į tiltekinni mergš, žyngd eša stęrš hluta af tilgreindri tegund, heldur og
viš kaup į tiltekinni mergš, žyngd eša stęrš śr įkvešnum hóp eša magni hluta.
4. gr.
Žį er talaš er ķ lögum žessum um verslunarkaup, er įtt viš kaup, sem gerast milli
kaupmanna ķ verslunarrekstri žeirra eša ķ žįgu hans.
Kaupmašur er ķ lögum žessum hver sį talinn, sem rekur žaš starf aš selja vörur, sem hann
hefir ķ žvķ skyni keypt, er rekur vķxlarastarf eša bankastarf, vįtryggingarstarf, umbošsverslun
eša forlagsverslun, lyfsölu, veitingar, handišn, verksmišjuišnaš eša nįmugröft,
mannvirkjagerš eša flutning fólks, muna eša oršsendinga. Žó er sį mašur ekki talinn
kaupmašur, er rekur veitingar, handišn eša flutninga, svo framarlega sem eigi vinna ašrir
aš žvķ starfi meš honum en konan meš manni sķnum, mašurinn meš konu sinni, börn hans
innan 16 įra aldurs og vinnuhjś hans.
Um įkvęši kaupveršs.
5. gr.
Nś eru kaup gerš, en ekkert fastįkvešiš um hęš kaupveršsins, og ber žį kaupanda aš
greiša žaš verš, sem seljandi heimtar, ef eigi veršur aš telja žaš ósanngjarnt.
6. gr.
Nś er ķ verslunarkaupum reikningur sendur kaupanda og hann mótmęlir ekki verši žvķ,
sem tilgreint er ķ reikningnum, svo fljótt sem hann fęr žvķ viš komiš, og er hann žį skyldur
aš gjalda žaš verš, sem ķ reikningnum stendur, nema sannaš verši, aš um annaš lęgra verš
hafi veriš samiš, eša reikningurinn er bersżnilega ósanngjarn.
7. gr.
Nś į aš reikna kaupverš eftir tölu, mįli eša žyngd, og skal žį leggja til grundvallar žį
tölu, mįl eša žyngd, sem varningurinn hafši į žeirri stundu, er hęttan viš aš varan farist,
flyst yfir į kaupanda.
8. gr.
Ef kaupverš er mišaš viš žunga vöru, skal svo meta sem umbśšir beri frį aš draga.
Um stašinn, žar sem skila ber seldum hlut (afhendingarstašinn).
9. gr.
Seljandinn į aš skila af sér seldum hlut į žeim staš, žar sem hann įtti heima žegar kaupin
geršust. Ef hann rak žį atvinnu og salan stóš ķ sambandi viš hana, žį į hann aš skila
hlutnum af sér į atvinnustöš sinni.
Ef hluturinn var į öšrum staš į žeim tķma, er kaupin geršust og vissu bįšir
samningsašiljar um žaš, eša įttu aš vita, žį skal svo įlķta, aš hlutnum eigi žar aš skila, sem
hann žį var.
10. gr.
Ef seljandi į aš senda seldan hlut frį einum staš til annars, til aš skila honum žar ķ hendur
kaupanda, žį er svo įlitiš, aš hann hafi skilaš hlutnum, žį er hann hefir afhent hann ķ hendur
flutningsmanns žess, er tekist hefir į hendur aš flytja hlutinn žašan, sem hann tekur viš
honum. Eigi aš senda hlutinn į skipi, žį skal telja honum skilaš, er hann er kominn į
skipsfjöl.
11. gr.
Nś eiga seljandi og kaupandi bįšir heima ķ sama bę, kauptśni eša žorpi, og į seljandi aš
sjį um sendingu selds hlutar til kaupanda, og skal žį hlutnum eigi tališ skilaš fyrr en hann
er kominn ķ vörslur kaupanda.
Um eindaga samninga.
12. gr.
Ef ekkert hefir veriš įkvešiš um žaš, hvenęr kaupverš skuli greitt eša seldum hlut skilaš,
og atvik liggja eigi svo til, aš af žeim megi rįša, aš žetta skuli gera svo fljótt sem unnt er,
skal lķta svo į, aš kaupveršiš beri aš greiša og hlut aš afhenda, hvenęr sem krafist er.
13. gr.
Nś er frestur įkvešinn fyrir žvķ, hvenęr seldum hlut skuli skila, og er žį seljanda rétt aš
skila hlutnum į hverjum žeim tķma, er hann kżs innan žess frests, nema atvik liggi svo til,
aš af žeim sjįist, aš tķmafresturinn var tiltekinn kaupanda ķ hag.
Um rétt til aš krefjast, aš hönd selji hendi į bįšar hlišar.
14. gr.
Ef enginn frestur hefir veittur veriš af hendi hvorugs ašilja, žį er seljandi ekki skyldur aš
lįta af hendi seldan hlut, nema kaupveršiš sé samtķmis greitt, enda er kaupandi ekki skyldur
aš greiša kaupveršiš nema hann fįi samstundis hlutinn til umrįša.
15. gr.
Nś hefir svo veriš um samiš, aš hlutinn skuli senda frį afhendingarstaš, og heimila žį
ummęli nęstu greinar hér į undan seljanda ekki aš lįta vera aš senda hlutinn, en varna mį
hann žvķ, aš kaupandi fįi hlutinn ķ sķnar vörslur mešan kaupveršiš er ógreitt.
16. gr.
Nś er um verslunarkaup aš tefla, og er viš sendingu hlutarins frį afhendingarstaš til
įkvöršunarstašar notaš farmskķrteini eša farmbréf, er svo er lagaš, aš seljandi missi umrįš
yfir hlutnum žį er farmskķrteiniš eša farmbréfiš er afhent kaupanda, og skal žį kaupveršiš
greitt um leiš og farmskķrteiniš eša farmbréfiš er afhent, samkvęmt reglum žeim, er settar
eru ķ 71. gr. hér į eftir.
Um įbyrgš į hęttu fyrir seldan hlut.
17. gr.
Hęttan į žvķ, aš seldur hlutur farist af tilviljun, skemmist eša rżrni, er į įbyrgš seljanda,
žar til hann hefir skilaš hlutnum af sér eša afhent hann (sbr. 9.11. gr.)
Ef žaš er įkvešinn hlutur, sem seldur var, og kaupandi įtti aš sękja hann, enda kominn
sį tķmi, er sękja mįtti hlutinn, og hann er į reišum höndum, žį ber kaupandi įbyrgš į
hęttunni og veršur žvķ aš gjalda kaupveršiš, žó aš svo atvikist, aš hluturinn farist eša
skemmist af hendingu.
Um arš af seldum hlut.
18. gr.
Nś ber seldur hlutur arš įšur en afhendingartķmi er kominn, og į žį seljandi žann įgóša,
nema įstęša hafi veriš til aš ętla, aš sį įgóši mundi ekki falla til fyrr en sķšar.
Žann įgóša, sem af seldum hlut fęst eftir aš afhendingartķmi er kominn, eignast kaupandi,
nema įstęša hafi veriš aš ętla, aš sį įgóši mundi fyrri til falla.
19. gr.
Ef mašur kaupir hlutabréf, žį er ķ kaupinu sį aršur, sem ekki var ķ gjalddaga fallinn, žegar
kaup geršust.
Nś fylgir hlutabréfinu réttur til aš skrifa sig fyrir nżju hlutabréfi, eša hlutabréfiš fęr žann
rétt sķšar, žį nżtur kaupandi žeirra hagsmuna.
20. gr.
Ef mašur kaupir skriflega skuldakröfu, sem ber vöxtu, žį eru ķ kaupinu vextir žeir, sem
į voru fallnir, en ekki komnir ķ gjalddaga, žį er kaup geršust, eša į afhendingardegi, ef
afhending į sķšar aš fara fram en kaup. Ef žaš sést ekki af atvikum, aš krafa hafi veriš seld
sem óvķs krafa, žį į kaupandi aš greiša umfram kaupveršiš og samtķmis žvķ svo mikiš fé,
sem vöxtunum svarar.
Um drįtt af hendi seljanda.
21. gr.
Nś afhendir seljandi ekki seldan hlut į réttum tķma, enda sé žetta ekki kaupanda aš kenna
eša neinum ósjįlfrįšum atburši, sem kaupandi ber įbyrgš af hęttunni viš, og į žį kaupandi
kost aš kjósa, hvort hann vill heldur heimta hlutinn eša rifta kaupiš.
Hafi drįtturinn haft lķtil įhrif eša óveruleg į hagsmuni kaupanda eša seljandi hlaut aš įlķta
aš svo vęri, žį getur kaupandi ekki rift kaupiš, nema hann hafi įskiliš sér, aš hluturinn yrši
afhentur sér į nįkvęmlega tilteknum tķma.
Ķ verslunarkaupum er sérhver drįttur metinn verulegur, nema žaš sé ašeins lķtill hluti hins
selda, sem afhending hefir dregist į.
22. gr.
Nś er svo um samiš, aš seljandi skuli afhenda smįtt og smįtt, og ber svo til, aš ein sérstök
afhending dregst, žį į kaupandi samkvęmt nęstu grein į undan ašeins rétt į aš rifta kaupin
aš žvķ er til žeirrar afhendingar kemur. Žó getur hann einnig rift kaup, aš žvķ er til sķšari
afhendinga kemur, ef vęnta mį, aš drętti į afhendingum muni halda įfram, og hann getur
jafnvel rift allt kaupiš ķ heild sinni, ef žaš samband er ķ milli afhendinganna, aš žaš veiti
tilefni til žess.
23. gr.
Nś er kaup gert um įkvešinn hlut, en hann ekki afhentur į įskildum tķma, og į žį seljandi
aš svara skašabótum, nema žaš sannist, aš drįtturinn var ekki honum aš kenna.
24. gr.
Ef um žį hluti er aš tefla, sem tilteknir eru eftir tegund, žį er seljandi skyldur aš svara
skašabótum, enda žótt drįtturinn sé ekki honum aš kenna, nema hann hafi įskiliš sér aš vera
undan žessari skyldu žeginn, eša telja veršur aš atvik, sem ekki voru žess ešlis, aš seljandi
hefši įtt aš hafa žau ķ huga, er kaupin geršust, hafi valdiš žvķ, aš honum var alls eigi aušiš
aš efna žaš, sem hann hafši um samiš, og mį til slķkra atvika telja žaš, er svo ber undir, aš
allir hlutir af hinni tilteknu tegund eša žeim vöruhóp, er kaup er um gert, hafa af
óvišrįšanlegum orsökum farist; svo er og ef styrjöld tekur fyrir efndir, eša ašflutningsbann
eša žvķ um lķkt.
25. gr.
Nś hefir kaup veriš rift og svara ber skašabótum samkvęmt 23. eša 24. gr., og skulu žį
skašabęturnar nema žvķ, sem verš hluta af sömu tegund og gęšum sem hinir seldu hlutir er
hęrra, žį er afhending įtti fram aš fara, heldur en kaupveršinu nemur, nema sannaš sé, aš
meira tjón eša minna hafi af hlotist.
26. gr.
Nś er afhendingarfrestur śt runninn, en hinn seldi hlutur hefir eigi veriš afhentur, og
veršur kaupandi žį, ef hann vill halda fast į kaupinu og eigi rifta žaš, aš svara įn
įstęšulausrar tafar fyrirspurn um žetta frį seljanda. Geri hann žaš ekki, missir hann rétt sinn
til aš heimta hlutinn sér afhentan. Sama er og ķ verslunarkaupum, žótt hann hafi enga
fyrirspurn fengiš, ef hann skżrir ekki frį žvķ innan sennilegs tķma, aš hann ęski aš kaupiš
haldist.
27. gr.
Nś hefir seldur hlutur veriš afhentur eftir aš afhendingarfrestur var lišinn, og veršur
kaupandi žess vķs, žį er hluturinn kemur honum ķ hendur, eša af žvķ aš seljandi skżrir honum
frį žvķ, aš hluturinn hefir veriš afhentur sķšar en um var samiš, og veršur hann žį aš skżra
seljanda frį žvķ žegar ķ staš, ef um verslunarkaup er aš tefla, en ella įn óžarfrar tafar, aš
hann ętli sér aš neyta réttar sķns śt af dręttinum. Geri hann žaš ekki, missir hann rétt sinn
til aš bera fyrir sig drįttinn. Ętli kaupandi sér aš neyta réttar sķns til aš rifta kaupiš, žį
veršur hann aš skżra seljanda frį žvķ įn óžarfrar tafar, ella missir hann žann rétt sinn.
Um drįtt af kaupanda hendi.
28. gr.
Ef kaupverš er ekki greitt ķ įkvešna tķš, eša kaupandi gerir ekki ķ tęka tķš žį rįšstöfun,
sem greišsla kaupveršsins er undir komin, žį mį seljandi gera hvort er hann vill, halda upp
į hann kaupinu eša rifta žaš. Sé drįtturinn óverulegur, veršur kaupiš žó ekki rift. Ķ
verslunarkaupum er sérhver drįttur talinn verulegur.
Nś er žaš, sem selt var, žegar komiš ķ vörslur kaupanda, og getur seljandi žį ekki rift
kaupiš, nema annašhvort sé, aš įlķta veršur, aš hann hafi įskiliš sér žennan rétt, eša žį
kaupandi neitar aš taka viš hlutnum.
29. gr.
Sé svo um samiš, aš seljandi afhendi smįtt og smįtt, og andvirši skuli greitt viš hverja
afhendingu, en svo veršur drįttur į greišslu andviršis, sį, er meta mį verulegan eftir fyrri
mįlsgrein 28. gr., žį į seljandi rétt į aš rifta kaupin į öllu žvķ, er sķšar skyldi afhent, nema
engin įstęša sé til aš óttast, aš drįttur muni aftur aš höndum bera. Žetta į sér staš, žó aš
seljandi geti ekki samkvęmt sķšari hluta 28. gr., rift kaupiš er kemur til žeirrar sendingar,
sem andvirši dróst fyrir.
30. gr.
Nś riftir seljandi kaup samkvęmt žvķ, sem fyrir er męlt ķ 28. eša 29. gr., og į hann žį rétt
til skašabóta samkvęmt reglunum ķ 24. gr. Bęturnar skal svo meta aš žęr svari mismuninum
į žvķ, hve miklu kaupveršiš er hęrra heldur en verš hins selda į žeim tķma, er drįtturinn
varš, nema sannaš verši, aš seljandi hafi meira tjón eša minna af hlotiš.
31. gr.
Nś er kaupverš ekki greitt, žó aš eindagi sé lišinn, eša kaupandi hefir lįtiš hjį lķša aš
gera slķka rįšstöfun, sem um er getiš ķ 28. gr., en hinn seldi hlutur er enn ekki afhentur
kaupanda, žį veršur seljandi, ef hann vill halda kaupinu upp į kaupanda, aš svara įn
įstęšulausrar tafar fyrirspurn frį kaupanda um žetta. Sé um verslunarkaup aš ręša, skal seljandi, ef hann vill halda kaupinu upp į kaupanda, tilkynna honum žaš innan hęfilegs tķma,
enda žótt kaupandi hafi enga fyrirspurn gert um žaš.
32. gr.
Nś er kaupveršiš greitt of seint eša rįšstöfun sś, sem um er getiš ķ 28. gr., gerš of seint,
og veršur seljandi žį, ef hann vill rifta kaupiš af žeirri įstęšu, aš skżra kaupanda frį žvķ
žegar ķ staš, ef um verslunarkaup er aš tefla, en annars įn óžarfs drįttar. Geri hann žaš ekki,
missir hann rétt sinn til aš rifta kaupin.
33. gr.
Nś lętur kaupandi hjį lķša aš vitja hins keypta hlutar eša veita honum vištöku į réttum
tķma, eša hann er žess valdandi į annan hįtt, aš hluturinn er ekki afhentur ķ hans hendur ķ
įkvešna tķš, og skal žį seljandi annast hlutinn į kaupanda kostnaš žar til er drętti žessum
lżkur, eša seljandi neytir žess réttar, sem 28. gr. kann aš veita honum til aš rifta kaupiš. Nś
er hluturinn sendur og kominn į vištökustaš, og eiga žį fyrirmęli žessi žvķ ašeins viš, aš
žar sé einhver, sem fyrir seljanda hönd getur tekiš hlutinn til varšveislu, enda valdi žaš
seljanda eigi verulegum kostnaši eša óžęgindum.
34. gr.
Geti seljandi ekki haldiš įfram aš annast hlutinn, įn verulegs kostnašar eša óžęginda,
eša rįšstafi kaupandi honum ekki innan sennilegs tķma eftir aš hann hefir fengiš įskorun um
žaš, žį er seljanda rétt aš selja hlutinn fyrir kaupanda reikning; en gera skal hann kaupanda
višvart įšur ķ tęka tķš, ef aušiš er. Ef hluturinn er seldur į uppboši, sem auglżst er og haldiš
į višunanlegan hįtt, žį getur kaupandi ekki mótmęlt žvķ verši, sem viš söluna fęst. Ef eigi
er aušiš aš selja hlutinn, eša žaš er sżnilegt, aš söluveršiš muni eigi hrökkva fyrir
sölukostnaši, žį er seljanda rétt aš flytja hlutinn burt, ef hann vill.
35. gr.
Nś er hlutnum hętt viš brįšum skemmdum eša geymsla hans hefir ķ för meš sér
żkjumikinn kostnaš tiltölulega, og er žį seljanda skylt aš selja hann, žó meš žeirri
takmörkun, sem leišir af nišurlagi 34. gr.
36. gr.
Nś hefir drįttur af kaupanda hįlfu valdiš seljanda śtgjöldum til varšveislu hlutarins eša
öšrum auknum kostnaši, og į seljandi žį rétt į skašabótum, og getur hann haldiš hlutnum
til tryggingar fyrir žeim.
37. gr.
Ef seldur hlutur er ķ įbyrgš seljanda, en kaupandi hefir gerst žess valdur, aš hluturinn
veršur ekki afhentur į réttum tķma, žį flyst įbyrgšin yfir į kaupanda, ef um žį hluti er aš
tefla, sem įkvešnir eru eftir tegund, žó ekki fyrr en įkvešnum hlutum hefir veriš af skipt og
žeir til teknir handa kaupanda.
Um vöxtu af kaupverši.
38. gr.
Um skyldu til aš greiša vexti af kaupveršinu og öšrum greišslum, sem ekki eru greiddar
į gjalddaga, fer eftir įkvęšum laga um vexti.
Um žaš, er kaupandi getur eigi stašiš ķ skilum.
39. gr.
Nś veršur kaupandi gjaldžrota eftir aš kaup voru gerš, žį er seljanda rétt aš halda hinum
selda hlut, žó aš gjaldfrestur hafi įskilinn veriš, og sé hluturinn sendur frį
afhendingarstašnum, žį mį seljandi varna žvķ, aš hann sé afhentur bśinu, uns nęgileg
trygging er sett fyrir greišslu kaupveršsins ķ gjalddaga. Ef afhendingartķmi er kominn og bśiš
hefir ekki sett slķka tryggingu, žó aš seljandi hafi į žaš skoraš, žį mį hann rifta kaup, ef
hann vill.
Žessum fyrirmęlum skal einnig beita, ef žaš kemur fram viš fjįrnįm eftir aš kaup eru
gerš, aš kaupandi hefir eigi efni į aš greiša skuld sķna, eša fjįrhagur hans aš öšru leyti
reynist slķkur, aš ętla mį, aš hann geti eigi greitt kaupveršiš, žį er žaš fellur ķ gjalddaga.
40. gr.
Ef bś kaupanda hefir veriš tekiš til gjaldžrotaskipta, en hvorki er kominn sį tķmi, er
seldan hlut įtti aš afhenda, eša gjalddagi kaupveršsins, žį getur seljandi skoraš į bśiš aš
lżsa yfir žvķ, hvort žaš vill ganga ķ kaupin, og lżsi bśiš žį ekki yfir žvķ svo fljótt sem aušiš
er og ķ sķšasta lagi innan fjögra vikna eša žį į afhendingardegi eša gjalddaga, ef žaš
tķmamark ber fyrr aš höndum, aš žaš vilji ķ kaupiš ganga, žį mį seljandi rifta kaupiš.
41. gr.
Hafi hinn seldi hlutur veriš afhentur žrotabśinu eftir aš bśiš var framselt til
gjaldžrotamešferšar, en kaupveršiš er eigi greitt, į seljandi rétt į aš heimta hlut sinn aftur,
nema bśiš lżsi yfir žvķ, aš žaš vilji ķ kaupiš ganga, enda greiši žį kaupveršiš eša setji
tryggingu fyrir greišslu žess ķ gjalddaga, ef krafist er. Hafi bśiš lįtiš hlutinn af hendi eša į
annan hįtt rįšstafaš honum žannig fyrir sinn reikning, aš eigi er aušiš aš skila hlutnum aftur
ķ verulega óbreyttu įstandi, žį er seljanda rétt aš lķta svo į, sem bśiš hafi gengiš ķ kaupiš.
Um žaš er seldum hlut er įfįtt.
42. gr.
Nś er įkvešinn hlutur seldur, og er honum įfįtt eša galli į honum, žį mį kaupandi rifta
kaupin eša heimta afslįtt af kaupverši aš tiltölu. Ef gallinn veršur aš teljast óverulegur, getur
kaupandi ekki riftaš kaupiš, nema seljandi hafi svik ķ frammi haft.
Nś skortir hluti, žį er kaup geršust, einhverja žį kosti, er ętla mį aš įskildir vęru, eša
žaš, sem hlutnum er įfįtt, hefir gerst fyrir vanrękt seljanda eftir aš kaup voru gerš eša
seljandi hefir haft svik ķ frammi, og getur žį kaupandi krafist skašabóta.
43. gr.
Ef um žį hluti er aš tefla, sem tilteknir eru eftir tegund, og žeir reynast gallašir, žį er
žeim er skilaš, getur kaupandi rift kaupiš eša heimtaš ašra hluti ógallaša ķ hinna staš, eša
heimtaš tiltölulegan afslįtt af kaupverši.
Ef telja veršur žaš óverulegt, sem aš hlutunum er, žį veršur ekki kaup rift né annarra
hluta krafist ķ stašinn, nema seljandi hafi haft svik ķ frammi eša vitaš um žaš, sem įfįtt var,
svo tķmanlega, aš hann hefši getaš śtvegaš ašra hluti ógallaša įn ósanngjarns kostnašar.
Enda žótt seljanda sé ekki um aš kenna žaš, sem aš söluhlutnum er, žį er hann žó skyldur
aš greiša skašabętur, žó svo, aš fara skal eftir fyrirmęlum 24. gr., eftir žvķ sem viš į.
44. gr.
Nś skal śr žvķ skera, hvort söluhlut sé įfįtt, og veršur žį aš miša viš žaš tķmamark, er
hluturinn fluttist yfir ķ įbyrgš kaupanda, nema žvķ ašeins, aš vanhiršu seljanda sé um aš
kenna žaš, sem įfįtt er.
45. gr.
Nś er kaup rift sakir žess, aš söluhlut er įfįtt, og skal žį einnig fara eftir fyrirmęlum 25.
gr., er skašabętur eru įkvešnar.
46. gr.
Hafi svo veriš um samiš, aš seljandi afhendi hina seldu muni smįtt og smįtt, og reynist
einni sérstakri afhendingu įfįtt, žį getur kaupandi samkvęmt 42. og 43. gr. ašeins rift kaup
aš žvķ, er til žessarar afhendingar kemur. Žó getur hann einnig rift kaup į žvķ, sem eftir er
aš afhenda, ef viš mį bśast, aš žeim muni einnig įfįtt verša; og hann getur jafnvel rift allt
kaupiš, ef atvik liggja svo til ķ sambandi afhendinganna hverrar viš ašra.
47. gr.
Hafi kaupandi rannsakaš söluhlutinn įšur en kaup geršust eša lįtiš fyrirfarast įn
sennilegrar įstęšu aš rannsaka hlutinn, žó aš seljandi skoraši į hann um žaš, eša honum var
fęri į gefiš aš rannsaka sżnishorn af söluhlutnum įšur en kaup geršust, getur hann ekki
boriš fyrir sig neina žį galla į söluhlutnum, sem hann hefši įtt aš sjį viš žį rannsókn, nema
seljandi hafi haft svik ķ frammi.
48. gr.
Ef hlutur er seldur į uppboši getur kaupandi ekki boriš fyrir sig neinn galla į hlutnum,
nema hluturinn svari ekki til žess heitis, er hann var auškenndur meš viš söluna, eša seljandi
hafi haft svik ķ frammi. Žessi įkvęši gilda žó ekki žį er kaupmašur selur varning sinn į
uppboši.
49. gr.
Nś bżšst seljandi til aš bęta śr göllum, sem eru į seldum hlut, eša lįta annan hlut
ógallašan koma ķ hans staš, og veršur kaupandi žį aš sętta sig viš žaš, ef žaš veršur gert
įšur en sį frestur er śti, sem hann var skyldur til aš bķša afhendingar (sbr. 21. gr.), enda sé
žaš augljóst, aš hann hafi engan kostnaš eša óhagręši af žessu.
Žessi fyrirmęli hafa engin įhrif į rétt kaupanda til skašabóta.
50. gr.
Fyrirmęli laga žessara um galla į söluhlut eiga einnig viš aš sķnu leyti žį er mergš, stęrš
eša žungi žess, sem selt var, er minni en įskiliš er, ef kaupandi mį ganga aš žvķ vķsu, aš
ętlast sé til aš žaš, sem afhent er, séu fullar efndir žess, sem um var samiš. Žį er žannig stendur į, getur kaupandi ekki samkvęmt 43. gr. krafist annarra hluta ķ staš žeirra, sem
afhentir voru, en ķ staš žess getur hann heimtaš, aš sér sé afhent žaš, sem upp į vantar, hvort
sem žetta er meiri eša minni hluti žess, sem afhenda įtti.
51. gr.
Sé um verslunarkaup aš tefla, og sé söluhluturinn afhentur og kominn kaupanda ķ hendur
eša sżnishorn, sem um var samiš, er komiš honum ķ hendur, žį er hann skyldur til aš
rannsaka hlutinn svo sem góš verslunartķska heimtar. Eigi aš senda hlutinn śr einum staš ķ
annan, er kaupandi žó ekki skyldur aš rannsaka hann fyrri en hluturinn er žangaš kominn,
sem hann į aš fara og kaupanda hefir veriš geršur kostur į aš veita honum vištöku į žann
hįtt, aš honum hefši veriš skylt aš annast hlutinn samkvęmt 56. gr.
52. gr.
Komi žaš ķ ljós, aš söluhlut er įbótavant og kaupandi vill bera žaš fyrir sig, žį skal hann
skżra seljanda frį žvķ žegar ķ staš, ef um verslunarkaup er aš tefla, en ella įn įstęšulauss
drįttar. Nś hefir kaupandi oršiš žess var, aš hlutnum var įfįtt eša hann hefši įtt aš verša
žess var, og skżrir hann eigi seljanda frį, svo sem hér er fyrir męlt, žį getur hann eigi sķšar
boriš žaš fyrir sig, aš hlutnum hafi įfįtt veriš.
Ef kaupandi vill rifta kaup eša krefjast višbótar eša nżrra hluta ķ staš žeirra, sem hann
hefir fengiš, skal hann skżra seljanda frį žvķ įn įstęšulauss drįttar; ella missi hann rétt sinn
til žess aš hafna hlutnum eša krefjast višbótar.
53. gr.
Įkvęši 52. gr. um žaš, aš kaupandi missi rétt sinn til žess aš bera fyrir sig, aš söluhlut
hafi įfįtt veriš, gilda žó ekki, ef seljandi hefir haft svik ķ frammi eša sżnt af sér vķtaverša
vanhiršu, sem hefir ķ för meš sér talsvert tjón fyrir kaupanda.
54. gr.
Nś er įr lišiš frį žvķ er kaupandi fékk söluhlut ķ hendur og hann hefir ekki skżrt seljanda
frį, aš hann ętli aš bera fyrir sig, aš söluhlutnum hafi įbótavant veriš, og getur hann žį eigi
sķšar komiš fram meš neina kröfu af žvķ tilefni, nema seljandi hafi skuldbundiš sig til aš
įbyrgjast hlutinn lengri tķma, eša haft svik ķ frammi.
Fyrirmęli um žaš, er sölumunum er neitaš vištöku, og um rifting kaupa.
55. gr.
Hafi kaupandi fengiš hlut ķ hendur, žann er hann vill neita vištöku, žį er hann skyldur aš
annast um hlutinn, en krafiš getur hann seljanda endurgjalds į žeim kostnaši, er af žessu
leišir. Fyrirmęli 34. og 35. gr. eiga viš um žetta eftir žvķ sem į stendur.
56. gr.
Nś hefir hluturinn veriš sendur svo, aš kaupandi į kost į aš taka hann til varšveislu į
stašnum, sem hann įtti til aš fara, en hann vill synja honum vištöku, og er hann žó skyldugur
aš taka viš honum til varšveislu į kostnaš seljanda.
Žetta į žó ekki viš, ef seljandi er sjįlfur į vištökustašnum eša žar er handhafi
farmskķrteinis eša annar sį, er fyrir seljanda hönd getur annast um hlutinn. Sama er og ef kaupandi getur ekki fengiš hlutinn ķ sķnar vörslur įn žess aš greiša andvirši hans eša baka
sér annan verulegan kostnaš eša óžęgindi.
Hafi kaupandi tekiš hlutinn ķ sķnar vörslur, eiga viš fyrirmęlin ķ nęstu grein hér į undan.
57. gr.
Sé kaup rift, į seljandi ekki rétt į aš fį hlutinn aftur, nema hann skili aftur žvķ, er hann
hefir fengiš af andvirši hans, og kaupandi į ekki rétt į aš fį andvirši endurgreitt, nema hann
skili aftur žvķ, er hann hafši viš tekiš, ķ sama įstandi og mergš eša stęrš aš öllu verulegu,
sem žaš var ķ, er hann tók viš žvķ.
Nś riftir kaupandi kaup eša krefst skipta į hlutnum, og į hann žį rétt į aš halda žeim hlut,
er hann hefir fengiš, žar til er seljandi svarar skašabótum žeim, er honum ber, eša setur
nęgilega trygging fyrir žeim.
58. gr.
Jafnvel žótt hluturinn sé forgöršum farinn eša breyttur, getur kaupandi žó rift kaupiš žrįtt
fyrir įkvęšin ķ nęstu grein hér į undan, ef žaš, aš hluturinn fór forgöršum eša breyttist, er
ósjįlfrįšri tilviljun aš kenna eša įsigkomulagi hlutarins sjįlfs eša rįšstöfunum, sem
naušsynlegar voru til aš rannsaka hann, eša voru geršar įšur en žaš kom ķ ljós eša hefši įtt
aš koma ķ ljós, aš hlutnum var svo įbótavant, aš af žvķ leiddi rétt til aš rifta kaupin.
Um vanheimild.
59. gr.
Nś kemur žaš fram, aš söluhlutur var annars manns eign en seljanda, žį er kaupin
geršust, og getur žį kaupandi krafist skašabóta af seljanda, og žaš žótt seljandi hafi eigi
betur vitaš en aš hann ętti hlutinn. Ef kaupandi hafši fullan grun eša vitneskju um
vanheimild seljanda, žį er kaupin geršust, žį į hann engan rétt til skašabóta.
Um kaup til reynslu.
60. gr.
Ef hlutur er keyptur til reynslu eša meš žvķ skilyrši, aš kaupandi megi skoša hlutinn įšur
en kaupiš er fullgert, og hluturinn hefir veriš afhentur, žį er kaupandi žó bundinn viš
kaupin, nema hann skżri seljanda frį innan tiltekins tķma, eša innan hęfilegs frests, ef enginn
tķmi er fastįkvešinn, aš hann vilji eigi hlutinn hafa.
Mešan hluturinn er hjį kaupanda til reynslu eša skošunar, er hann ķ įbyrgš kaupanda.
Um tilkynningar eftir lögum žessum.
61. gr.
Ef slķk tilkynning frį kaupanda, sem um getur ķ 6., 26., 27., 52. og 54. gr., er afhent til
flutnings meš ritsķma eša pósti eša meš öšrum žeim flutningstękjum, sem gilt žykir aš nota,
missir tilkynnandi engan rétt viš žaš, aš tilkynningunni seinkar eša hśn kemur eigi til skila.
Hiš sama gildir um tilkynningar frį seljanda, sem um er rętt ķ 31. og 32. gr.
Um žżšingu żmissa söluskilyrša.
62. gr.
Ef varningur er seldur frķtt į skipsfjöl (fob.) į tilteknum staš, veršur kaupandi aš śtvega
skip eša rśm ķ skipi til aš flytja varninginn žašan.
Seljandi į aš annast um og kosta flutning varningsins til hlešslustašarins og gera žęr
rįšstafanir um flutning varningsins į skip, er farmsendanda er skylt aš gera, eftir žvķ sem lög
įskilja į žeim staš eša venja er til.
Nś er varningur kominn į skipsfjöl, og er hann žį śr įbyrgš seljanda.
Žį er um žaš skal dęma, hvort varningi sé įbótavant, skal dęma eftir įstandi žvķ, sem
hann var ķ į žeirri stund, er hann fór śr įbyrgš seljanda. Sama er um mergš, žyngd og stęrš
žess varnings, er seldur er eftir tölu, žunga eša mįli.
Žó kaupandi hafi skip til taks eša skiprśm til aš taka viš varningnum, leišir ekki af žvķ,
aš kaupandi sé skyldur til aš rannsaka varninginn fyrri en hann er kominn į vištökustaš; ekki
hamlar žetta heldur seljanda frį aš neyta žess réttar, sem honum er įskilinn ķ 15., 28. og 39.
gr.
Kaupandi er skyldur aš greiša andvirši gegn móttöku farmskķrteinis samkvęmt žvķ, sem
įkvešiš er ķ 71. gr., žó aš ekki sé svo sérstaklega um samiš.
63. gr.
Ef varningur er seldur flutningsfrķtt (Cost and freight, c & f, cf) skal seljandi annast og
kosta sending hans til vištökustašar.
Nś er varningur afhentur flutningsmanni eša honum komiš į skipsfjöl samkvęmt
fyrirmęlum 10. gr., og er hann śr žvķ ķ įbyrgš kaupanda.
Žį er um žaš skal dęma, hvort varningi sé įbótavant, skal dęma eftir įstandi žvķ, er hann
var ķ į žeirri stund, er hann fór śr įbyrgš seljanda. Sama er um mergš, žyngd eša stęrš žess
varnings, sem seldur er eftir tölu, žunga eša mįli.
Žó aš ekki sé sérstaklega svo um samiš, er kaupandi skyldur til aš greiša andvirši gegn
móttöku farmskķrteinis samkvęmt žvķ sem įkvešiš er ķ 71. gr.
Žótt andvirši sé ekki ķ gjalddaga komiš, žį er varningur kemur til vištökustašarins, er
kaupandi žó skyldur til aš greiša žaš flutningsgjald, er seljandi hefir eigi greitt, en draga mį
hann žaš frį kaupveršinu, įn žess aš reikna sér žó vöxtu af žvķ.
64. gr.
Nś er varningur seldur cif (cost, insurance, freight) eša caf (coût, assurance, fret), og
gilda žį fyrirmęlin ķ nęstu grein į undan.
Auk žess į seljandi aš annast venjulega vįtrygging fyrir kaupanda hönd fyrir žann hluta
sendingar, sem hann ber ekki sjįlfur įbyrgš į. Lįti seljandi hjį lķša aš vįtryggja žannig
varninginn, enda sé kaup eigi fyrir žį skuld rift, žį getur kaupandi heimtaš bętur fyrir žaš
tjón, er hann kynni aš hafa bešiš af vanhiršu seljanda, eša hann getur sjįlfur vįtryggt
varninginn og dregiš žann kostnaš frį andvirši varningsins.
65. gr.
Nś er varningur seldur, afhentur eša frķtt (franko) į tiltekinn staš, og telst hann žį
ekki afhentur fyrr en hann er į žann staš kominn. Seljandi į žį aš annast um og kosta
sending varnings žangaš, og ber hann įbyrgš į honum mešan į sendingunni stendur. Žį er um žaš skal dęma, hvort varningi sé įbótavant, skal dęma eftir įstandi žvķ, er hann
var ķ į žeirri stund, er hann kom til skila. Sama er um mergš, žyngd eša stęrš žess varnings,
er seldur er eftir tölu, žunga eša mįli.
Sé oršiš afhent notaš ķ sambandi viš flutningsfrķtt, c og f, cf, cif eša caf, žį
hefir merking oršsins afhent engin įhrif į téš söluskilyrši.
66. gr.
Ef varningur er keyptur meš žeim įkvęšum, er gefa nokkurt svigrśm um mergš hans,
žyngd eša stęrš, t.d. cirka, frį til eša žvķ um lķkt, žį veitir žaš seljanda frjįlst um aš
kjósa innan žeirra takmarka, nema žaš sé ljóst af atvikum, aš svigrśmiš sé ętlaš kaupanda
til hagsmuna.
Ef oršiš cirka er notaš eša hér um bil, žį er svigrśmiš 10% fyrir ofan eša nešan, ef
um heilan farm er aš tefla, en 5% ella.
67. gr.
Nś er seldur farmur, og mį seljandi žį ekki senda annan varning meš sama skipi. Geri
hann žaš engu aš sķšur og kaupandi hafi óhagręši af, getur kaupandi rift kaup. Hvort sem
kaupandi riftir kaup eša ekki, į hann rétt į skašabótum.
68. gr.
Ef svo er til skiliš, aš varning skuli afhenda eša viš honum taka ķ byrjun (primo), ķ
mišju (medio) eša ķ lok (ultimo) mįnašar, er žaš aš skilja eftir žvķ sem į stendur, um
fyrsta til tķunda, ellefta til tuttugasta, eša tuttugasta og fyrsta til sķšasta dags ķ mįnušinum.
Žį er veršskjöl eru seld, merkir primo fyrsta virkan dag ķ mįnuši, medio fimmtįnda
dag ķ mįnuši, eša nęsta virkan dag į eftir, ef sį dagur er heilagur, ultimo sķšasta virkan
dag ķ mįnuši.
69. gr.
Hafi seljandi skuldbundiš sig til aš senda frį sér varning į įkvešnum fresti, skal svo įlķta,
aš varan hafi afhent veriš į réttum tķma, ef henni hefir veriš komiš į skipsfjöl eša önnur žau
flutningstęki, er viš henni skyldu taka, įšur en sį frestur er lišinn.
Sé farmskķrteini gert um sendinguna og beri žaš ekki meš sér, aš varan hafi afhent veriš
į réttum tķma, getur kaupandi hafnaš vörunni.
70. gr.
Ef įskilin er borgun śt ķ hönd, er kaupandi skyldur aš greiša andviršiš jafnframt og
söluhluturinn er bošinn honum til umrįša (sbr. 14. og 15. gr.).
71. gr.
Hafi kaupandi skuldbundiš sig til aš greiša andviršiš viš móttöku farmskķrteinis, eša til
aš samžykkja vķxil jafnframt og honum er afhent farmskķrteini, mį hann ekki neita greišslu
eša samžykki fyrir žaš, aš varningurinn sé ekki enn til skila kominn eša aš hann hafi ekki
haft fęri į aš rannsaka hann.
Žį er greišslu er krafist eša vķxilsamžykkis gegn afhendingu farmskķrteinis, veršur
kaupandi aš hafa fengiš ķ hendur reikning yfir varninginn, og hafi seljandi skuldbundiš sig
til aš vįtryggja varninginn, veršur vįtryggingarskķrteini aš fylgja farmskķrteini.
Žaš, sem hér er męlt, į einnig viš, žegar kaupandi hefir skuldbundiš sig til aš greiša
andviršiš viš móttöku slķks farmbréfs, sem um er getiš ķ 16. gr.
Fylgiskjal II.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Umsögn um frumvarp til laga um lausafjįrkaup.
Meš frumvarpi žessu er lagt til aš nż lög komi ķ staš laga um lausafjįrkaup frį 1922. Ķ
frumvarpinu er eingöngu fjallaš um višskipti einkaréttarlegs ešlis og hvergi komiš inn į
breytingar į umfangi opinberrar starfsemi. Žvķ veršur ekki séš aš samžykkt frumvarpsins
hafi kostnaš ķ för meš sér fyrir rķkissjóš.