Ašrar śtgįfur af skjalinu: PDF - Word Perfect

---

126. löggjafaržing 2000–2001.
Žskj. 872  —  566. mįl.



Frumvarp til laga

um vexti og verštryggingu.

(Lagt fyrir Alžingi į 126. löggjafaržingi 2000–2001.)

I. KAFLI
Gildissviš.
1. gr.
    Lög žessi gilda um vexti af peningakröfum į sviši fjįrmunaréttar og į öšrum svišum rétt arins, eftir žvķ sem viš getur įtt, svo og um annaš endurgjald sem įskiliš er eša tekiš fyrir lįnveitingu eša umlķšun skuldar.
    Lög žessi gilda einnig um verštryggingu sparifjįr og lįnsfjįr.
    
2. gr.
    Įkvęši II. og IV. kafla laga žessara gilda žvķ ašeins aš ekki leiši annaš af samningum, venju eša lögum. Einnig veršur vikiš frį öšrum įkvęšum laganna aš žvķ marki sem žar er kvešiš į um. Žó er įvallt heimilt aš vķkja frį įkvęšum laganna til hagsbóta fyrir skuldara.

II. KAFLI
Almennir vextir.
3. gr.
    Almenna vexti skal žvķ ašeins greiša af peningakröfu aš žaš leiši af samningi, venju eša lögum. Vexti skal greiša frį og meš stofndegi peningakröfu og fram aš gjalddaga.

4. gr.
    Žegar greiša ber vexti skv. 3. gr., en hundrašshluti žeirra eša vaxtavišmišun er aš öšru leyti ekki tiltekin, skulu vextir vera į hverjum tķma jafnhįir vöxtum sem Sešlabanki Ķslands įkvešur meš hlišsjón af lęgstu vöxtum į nżjum almennum óverštryggšum śtlįnum hjį lįna stofnunum og birtir skv. 10. gr. Ķ žeim tilvikum sem um verštryggša kröfu er aš ręša skulu vextir vera jafnhįir vöxtum sem Sešlabankinn įkvešur meš hlišsjón af lęgstu vöxtum į nżj um almennum verštryggšum śtlįnum hjį lįnastofnunum og birtir skv. 10. gr.

III. KAFLI
Drįttarvextir.
5. gr.
    Hafi gjalddagi veriš fyrir fram įkvešinn er kröfuhafa heimilt aš krefja skuldara um drįtt arvexti sem reiknast af ógreiddri peningakröfu frį og meš gjalddaga fram aš greišsludegi.
    Drįttarvextir skulu ętķš reiknast sem dagvextir nema į annan veg sé sérstaklega męlt ķ lögum.
    Nś er ekki samiš um gjalddaga kröfu og er žį heimilt aš reikna drįttarvexti frį og meš žeim degi žegar lišinn er mįnušur frį žvķ aš kröfuhafi sannanlega krafši skuldara meš réttu um greišslu. Sé greišslukrafan sett fram į mįnašardegi sem ekki er til ķ nęsta mįnuši skal skuldari greiša drįttarvexti frį og meš sķšasta degi žess mįnašar.
    Žrįtt fyrir įkvęši 3. mgr. er ętķš heimilt aš reikna drįttarvexti frį og meš žeim degi er dómsmįl er höfšaš um kröfu, sbr. žó 9. gr.

6. gr.
    Drįttarvextir skulu vera samtala gildandi vaxta algengustu skammtķmalįna Sešlabanka Ķslands til lįnastofnana (grunnur drįttarvaxta) auk ellefu hundrašshluta įlags (vanefndaįlag), nema um annaš sé samiš skv. 2. mgr. žessarar greinar. Sešlabankanum er žó heimilt aš įkveša annaš vanefndaįlag aš lįgmarki sjö hundrašshlutar og aš hįmarki fimmtįn hund rašshlutar. Sešlabankinn skal birta drįttarvexti samkvęmt žessari mįlsgrein eigi skemur en viku fyrir gildistökudaga drįttarvaxta sem eru 1. janśar og 1. jślķ įr hvert.
    Heimilt er aš semja um fastan hundrašshluta vanefndaįlags ofan į grunn drįttarvaxta skv. 1. mgr., aš undanskildum neytendalįnum. Einnig er ašilum įvallt heimilt aš semja um fastan hundrašshluta drįttarvaxta.

7. gr.
    Ef atvik sem varša kröfuhafa og skuldara veršur ekki um kennt valda žvķ aš greišsla fer ekki fram skal ekki reikna drįttarvexti žann tķma sem greišsludrįttur veršur af žessum sök um. Sama į viš ef greišsla fer ekki fram vegna žess aš skuldari neytir vanefndaśrręša gagn vart kröfuhafa eša heldur af öšrum lögmętum įstęšum eftir greišslu eša hluta hennar.

IV. KAFLI
Vextir af skašabótakröfum.
8. gr.
    Kröfur um skašabętur skulu bera vexti frį og meš žeim degi er hiš bótaskylda atvik įtti sér staš. Žeir skulu į hverjum tķma vera jafnhįir tveimur žrišju hlutum vaxta sem Sešlabanki Ķslands įkvešur og birtir skv. 1. mįlsl. 4. gr.
    Sé fjįrhęš skašabótakröfu mišuš viš veršlag sķšar en hiš bótaskylda atvik varš ber kraf an žó vexti skv. 1. mgr. frį žeim tķma.

9. gr.
    Skašabótakröfur skulu bera drįttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. aš lišnum mįnuši frį žeim degi er kröfuhafi sannanlega lagši fram žęr upplżsingar sem žörf var į til aš meta tjónsatvik og fjįrhęš bóta. Dómstólar geta žó, ef sérstaklega stendur į, įkvešiš annan upphafstķma drįttarvaxta.

V. KAFLI
Żmis įkvęši um vexti.
10. gr.
    Lįnastofnunum ber aš tilkynna Sešlabanka Ķslands um öll vaxtakjör og breytingar į žeim ķ žvķ formi og meš žeim fyrirvara sem Sešlabankinn krefst.
    Sešlabankinn skal fyrir lok hvers mįnašar birta ķ Lögbirtingablaši vexti af óverštryggšum og verštryggšum śtlįnum skv. 4. gr. og vexti af skašabótakröfum skv. 8. gr. og skal hver til kynning lögš til grundvallar ķ samręmi viš lög žessi nęsta mįnušinn eša uns nęsta tilkynn ing birtist. Jafnframt skal Sešlabankinn birta ķ Lögbirtingablaši drįttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr., ž.e. grunn drįttarvaxta og vanefndaįlag. Sešlabankinn skal um hver įramót birta ķ B- deild Stjórnartķšinda töflu er sżnir vexti samkvęmt žessari mįlsgrein į hverjum tķma į nęst lišnu įri.
    Auk vaxta skv. 2. mgr. getur Sešlabankinn birt ķ Lögbirtingablaši ašra vexti lįnastofnana.

11. gr.
    Sé mįl höfšaš til heimtu peningakröfu og krafist vaxta meš tilvķsun til 4. eša 8. gr. eša drįttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. mį dęma slķka vexti, enda žótt hundrašshluti žeirra sé ekki tilgreindur ķ stefnu. Sé mįl höfšaš til heimtu peningakröfu og drįttarvaxta krafist skv. 2. mgr. 6. gr. skal žó tiltaka hundrašshluta vanefndaįlags ķ stefnu eša hundrašshluta drįttar vaxta sé samiš um fasta drįttarvexti.

12. gr.
    Sé vaxtatķmabil lengra en tólf mįnušir įn žess aš vextirnir séu greiddir skulu žeir lagšir viš höfušstól og nżir vextir reiknašir af samanlagšri fjįrhęš. Ekki skal bęta vöxtum viš höf ušstól oftar en į tólf mįnaša fresti, nema um sé aš ręša innlįnsreikninga lįnastofnana.
    Viš śtreikning vaxta skulu taldir 30 dagar ķ hverjum mįnuši og 360 dagar ķ įri, nema um annaš sé samiš eša venja standi til annars.

VI. KAFLI
Verštrygging sparifjįr og lįnsfjįr.
13. gr.
    Įkvęši žessa kafla gilda um skuldbindingar sem varša sparifé og lįnsfé ķ ķslenskum krón um žar sem skuldari lofar aš greiša peninga og žar sem umsamiš eša įskiliš er aš greišsl urnar skuli verštryggšar. Meš verštryggingu er ķ žessum kafla įtt viš breytingu ķ hlutfalli viš innlenda veršvķsitölu. Um heimildir til verštryggingar fer skv. 14. gr. nema lög kveši į um annaš.
    Afleišusamningar falla ekki undir įkvęši žessa kafla.

14. gr.
    Heimilt er aš verštryggja sparifé og lįnsfé skv. 13. gr. sé grundvöllur verštryggingarinnar vķsitala neysluveršs, sem Hagstofa Ķslands reiknar samkvęmt lögum sem um vķsitöluna gilda og birtir mįnašarlega ķ Lögbirtingablaši. Vķsitala sem reiknuš er og birt ķ tilteknum mįnuši gildir um verštryggingu sparifjįr og lįnsfjįr nęsta mįnuš į eftir.
    Ķ lįnssamningi er žó heimilt aš miša viš hlutabréfavķsitölu, innlenda eša erlenda, eša safn slķkra vķsitalna, sem ekki męla breytingar į almennu veršlagi.

15. gr.
    Sešlabankinn getur aš fengnu samžykki višskiptarįšherra įkvešiš lįgmarkstķma verš tryggšra innstęšna og lįna. Bankinn getur jafnframt aš fengnu samžykki rįšherra įkvešiš aš vextir verštryggšra innstęšna og lįna skuli vera óbreytanlegir į lįnstķmanum.
    Sešlabankinn setur nįnari reglur um verštryggingu sparifjįr og lįnsfjįr.

16. gr.
    Žegar skuldbindingum meš įkvęšum um verštryggingu er žinglżst skal žess gętt aš verštryggingarinnar sé getiš ķ žinglżsingabókum og skulu žęr koma fram į vottoršum žing lżsingarstjóra um efni žinglżsingabóka.

VII. KAFLI.
Višurlög og mįlsmešferš.
17. gr.
    Brot į VI. kafla laga žessara varša sektum nema žyngri refsing liggi viš broti samkvęmt öšrum lögum.

18. gr.
    Ef samningur um vexti eša annaš endurgjald fyrir lįnveitingu eša umlķšun skuldar eša drįttarvexti telst ógildur og hafi endurgjald veriš greitt ber kröfuhafa aš endurgreiša skuldara žį fjįrhęš sem hann hefur žannig ranglega af honum haft. Viš įkvöršun endurgreišslu skal miša viš vexti skv. 4. gr., eftir žvķ sem viš getur įtt.

VIII. KAFLI
Gildistaka.
19. gr.
    Lög žessi öšlast gildi 1. jślķ 2001. Jafnframt falla śr gildi vaxtalög, nr. 25/1987, meš sķš ari breytingum.

Įkvęši til brįšabirgša.
I.
    Nś segir ķ lįnssamningi ķ ķslenskum krónum, geršum fyrir gildistöku laga žessara, aš vextir fram aš gjalddaga skuli vera breytilegir ķ samręmi viš vegiš mešaltal įrsįvöxtunar į nżjum almennum śtlįnum hjį višskiptabönkum og sparisjóšum, mešalśtlįnsvexti viš skiptabanka og sparisjóša eša mešalśtlįnsvexti sem Sešlabanki Ķslands birtir, eša vķsaš er meš öšrum almennum hętti til vaxta į markaši, og skulu žį vextir af žessum peningakröf um, eftir gildistöku laganna, vera jafnhįir vöxtum skv. 1. mįlsl. 4. gr. aš višbęttum 3,5% žegar um óverštryggša peningakröfu er aš ręša og jafnhįir vöxtum skv. 2. mįlsl. 4. gr. aš višbęttum 2,5% žegar um verštryggša peningakröfu er aš ręša.
    Nś segir ķ lįnssamningi ķ ķslenskum krónum, geršum fyrir gildistöku laga žessara, aš vextir fram aš gjalddaga skuli vera breytilegir ķ samręmi viš hęstu lögleyfšu vexti į hverj um tķma, hęstu vexti į markašnum eša vķsaš er meš öšrum almennum hętti til hęstu vaxta į markaši og skulu žį vextir af žessum peningakröfum eftir gildistöku laganna vera jafnhįir vöxtum skv. 1. mįlsl. 4. gr. aš višbęttum 4,5% žegar um óverštryggša peningakröfu er aš ręša og jafnhįir vöxtum skv. 2. mįlsl. 4. gr. aš višbęttum 3,5% žegar um verštryggša pen ingakröfu er aš ręša.

II.
    Nś segir ķ peningakröfu ķ ķslenskum krónum, žar meš talinni skašabótakröfu, nišurstöšu dómsmįls eša öšrum gerningi, geršri fyrir gildistöku laga žessara, aš viš vanskil reiknist hęstu lögleyfšu drįttarvextir eins og žeir eru į hverjum tķma, drįttarvextir samkvęmt įkvöršun Sešlabanka Ķslands eša drįttarvextir samkvęmt vaxtalögum, eša vķsaš er meš öšr um hętti til drįttarvaxta sem Sešlabankinn įkvaš skv. 10. gr. laga nr. 25/1987, og skulu žį drįttarvextir eftir gildistöku laganna reiknašir skv. 1. mgr. 6 gr. laga žessara.

III.
    Nś segir ķ lįnssamningi ķ erlendum gjaldmišli, geršum fyrir gildistöku laga žessara, aš viš vanskil reiknist hęstu lögleyfšu drįttarvextir eins og žeir eru į hverjum tķma, drįttarvext ir samkvęmt įkvöršun Sešlabanka Ķslands eša drįttarvextir samkvęmt vaxtalögum, eša vķs aš er meš öšrum hętti til drįttarvaxta sem Sešlabankinn įkvaš skv. 11. gr. laga nr. 25/1987, og skulu žį drįttarvextir žessir vera įkvaršašir meš sama hętti nęstu fimm įrin eftir gildis töku laga žessara, en aš žeim tķma loknum skulu žeir vera jafnhįir žeim drįttarvöxtum ķ hlutašeigandi gjaldmišli sem sķšast voru auglżstir af Sešlabankanum ķ Lögbirtingablaši fimm įrum eftir gildistöku laganna.

IV.
    Nś segir ķ lįnssamningi, innlįnsskilrķki eša öšrum gerningi ķ ķslenskum krónum, geršum fyrir gildistöku laga žessara, aš fjįrhęšir breytist meš reikningsgengi SDR eša EUR (SDR- eša EUR-gengisvķsitölu) sem Sešlabanki Ķslands reiknar śt og birtir og skal žį ķ hverjum mįnuši mišaš viš opinbert višmišunargengi EUR eša SDR (kaupgengi) skv. 15. gr. laga nr. 36/1986, um Sešlabanka Ķslands, į 21. degi undanfarandi mįnašar. Nś er gengi ekki skrįš į 21. degi mįnašar og skal žį lagt til grundvallar žaš kaupgengi er skrįš var nęst į undan žeim degi. Óheimilt er aš taka viš innlįnum į reikninga sem stofnašir hafa veriš meš fyrr greindum kjörum fyrir gildistöku laga žessara.

V.
    Vķsitala neysluveršs, sbr. 14. gr. laga žessara, meš grunninn 100 ķ maķ 1988, skal ķ hverj um mįnuši margfölduš meš stušlinum 19,745. Śtkoman, įn aukastafa, skal gilda sem vķsi tala fyrir nęsta mįnuš į eftir, ķ fyrsta sinn fyrir aprķl 1995 gagnvart fjįrskuldbindingum sem samiš hefur veriš um fyrir 1. aprķl 1995 og eru meš įkvęšum um lįnskjaravķsitölu žį sem Sešlabankinn reiknaši og birti mįnašarlega samkvęmt heimild ķ 39. gr. laga nr. 13/1979, um stjórn efnahagsmįla o.fl., sbr. reglugerš nr. 18/1989. Hagstofa Ķslands skal birta mįnašarlega ķ Lögbirtingablaši vķsitölu skv. 2. mįlsl. žessarar mįlsgreinar.
    Verši gerš breyting į grunni vķsitölu neysluveršs skal Hagstofan birta ķ Lögbirtingablaši margfeldisstušul fyrir žannig breytta vķsitölu ķ staš stušulsins sem getiš er ķ 1. mgr.
    Įkvęši 1. og 2. mgr. gilda einnig um lįnskjaravķsitölu ķ lögum og hvers kyns stjórnvalds fyrirmęlum öšrum og samningum sem ķ gildi eru 1. aprķl 1995.

VI.
    Eigi skemur en viku fyrir gildistökudag laga žessara skal Sešlabankinn birta drįttarvexti skv. 6. gr.

Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
I.
    Fram til įrsins 1987 voru ķ gildi lög nr. 58/1960, um bann viš okri, drįttarvexti o.fl. („okurlög“). Samkvęmt įkvęšum žeirra laga og įkvęšum laga um Sešlabanka Ķslands frį 1961 var bankanum heimilt aš įkveša lįgmarksvexti innlįna og hįmarksvexti śtlįna. Vextir ķ almennum višskiptum manna į mešal mįttu ekki vera hęrri en almennir śtlįnsvextir banka og sparisjóša. Sešlabankinn nżtti fyrrgreinda lagaheimild og įkvaš alla almenna vexti ķ land inu til febrśar 1984. Žį heimilaši Sešlabankinn bönkum og sparisjóšum aš įkveša vexti inn lįna sem bundin voru til minnst sex mįnaša og vexti millibankalįna. Ķ įgśst sama įr veitti Sešlabankinn sömu ašilum heimild til aš įkveša alla ašra vexti en af almennum sparisjóšs bókum og endurseljanlegum afuršalįnum, drįttarvexti og vexti af skuldabréfum sem gefin höfšu veriš śt fyrir gildistöku žessarar įkvöršunar. Veruleg hękkun śtlįnsvaxta banka og sparisjóša strax į haustmįnušum 1984 varš til žess aš Sešlabankinn greip aftur ķ taumana ķ įrsbyrjun 1985 og lękkaši vexti śtlįna. Hélst žessi skipan fram į įriš 1986. Ķ byrjun žess įrs gengu ķ gildi nż lög um višskiptabanka, nr. 86/1985, og lög um sparisjóši, nr. 87/1985. Hinn 1. nóvember 1986 gengu einnig ķ gildi nż lög um Sešlabanka Ķslands, nr. 36/1986. Meš žessari löggjöf fęršist heimild til aš įkveša vexti banka og sparisjóša til žeirra sjįlfra, aš žvķ undanskildu aš drįttarvexti skyldi Sešlabankinn įkveša.
    Įriš 1987 voru sett lög um vexti er komu ķ staš okurlaganna frį 1960. Meš vaxtalögum, nr. 25/1987, var stašfest almennt frelsi til samninga manna į milli um vexti, žó ekki um drįttarvexti sem enn eru įkvešnir af Sešlabankanum. Meš vaxtalögunum var Sešlabankan um fališ aš birta opinberlega upplżsingar um vexti hjį bönkum og sparisjóšum. Žį var hon um fališ aš įkveša drįttarvexti innan tiltekinna marka og aš auglżsa mešalvexti į skulda bréfalįnum banka og sparisjóša til almennrar notkunar ķ višskiptalķfinu.

II.
    Frį žvķ aš vaxtalög gengu ķ gildi og almennu samningsfrelsi um ašra vexti en drįttarvexti var komiš į hefur ķslenskur fjįrmagnsmarkašur tekiš margvķslegum breytingum. Hér skal einungis žeirra helstu getiš:
    *      Bankar, sparisjóšir og ašrar helstu lįnastofnanir hafa tekiš upp kjörvaxtakerfi śtlįna. Ķ kjörvaxtakerfi eru lįntakendur flokkašir ķ nokkra kjörvaxtaflokka eftir fjįrhagslegum styrkleika og tryggingum sem žeir geta sett fyrir lįnum. Vextir ķ hverjum flokki eru įkvešnir sem įlag į hlutašeigandi kjörvexti (grunnvexti). Jafnframt hefur fjölbreytni innlįnsreikninga aukist.
    *      Afnįm sķšustu gjaldeyrishaftanna ķ įrslok 1994. Žar meš tengdist ķslenskur fjįrmagns markašur erlendum fjįrmagnsmörkušum traustari böndum en įšur.
    *      Efling hlutabréfamarkašar og stofnun gjaldeyrismarkašar.
    *      Veruleg aukning fjįrfestinga ķ erlendum veršbréfum.
    *      Lįnsfjįröflun rķkissjóšs meš markašsśtbošum og samkomulag fjįrmįlarįšuneytis og Sešlabankans um aš rķkissjóšur afli sér lįnsfjįr į markaši en taki ekki lįn hjį Sešla bankanum.
    *      Aukin įhersla fyrirtękja og sveitarfélaga į aš afla lįnsfjįr meš sölu skuldabréfa į verš bréfamarkaši ķ staš hefšbundinna bankalįna.
    *      Meš ašild aš Evrópska efnahagssvęšinu hafa skapast auknir möguleikar erlendra fjįr mįlafyrirtękja til aš veita žjónustu hér į landi.
    *      Sókn innlendra lįnastofnana į erlenda markaši meš stofnun śtibśa og skrifstofa, stofnun dótturfélaga og meš kaupum į erlendum bönkum.

III.
    Ķ įgśst 1994 skipaši višskiptarįšherra nefnd ķ žvķ skyni aš endurskoša vaxtalögin frį 1987. Ķ skipunarbréfi hennar sagši aš viš endurskošun vaxtalaga skyldi einkum tekiš miš af reynslunni frį setningu žeirra, breytingum į fjįrmagnsmarkaši į undanförnum įrum og af įkvęšum hlišstęšra laga erlendis. Ķ žessu sambandi vęri sérstaklega bent į fyrirkomulag į įkvöršun drįttarvaxta, hvaša vexti śr bankakerfinu Sešlabankinn birtir opinberlega og hvaša mešalvexti hann reiknar śt. Nefndin lauk störfum ķ október 1995 og skilaši višskipta rįšherra frumvarpi til nżrra heildarlaga um vexti og verštryggingu. Frumvarpiš, meš veru legum breytingum višskiptarįšuneytis, var lagt fram į 122. löggjafaržingi 1997–98 en hlaut ekki afgreišslu.
    Ķ aprķl 2000 skipaši višskiptarįšherra fimm manna nefnd til aš endurskoša vaxtalög, nr. 25/1987. Hlutverk nefndarinnar samkvęmt skipunarbréfi var aš gera tillögu aš breytingum į vaxtalögum til samręmis viš réttaržróun erlendis en einnig aš tryggja réttaröryggi og ein faldleika ķ framkvęmd. Nefndin var žannig skipuš: Benedikt Įrnason, skrifstofustjóri ķ viš skiptarįšuneyti, formašur, Andri Įrnason hrl., tilnefndur af Lögmannafélagi Ķslands, Bene dikt Bogason, skrifstofustjóri ķ dómsmįlarįšuneyti, tilnefndur af dómsmįlarįšuneyti, Eirķkur Gušnason sešlabankastjóri, tilnefndur af Sešlabanka Ķslands, og Finnur Sveinbjörnsson, žį verandi framkvęmdastjóri Sambands ķslenskra višskiptabanka, tilnefndur af Sambandi ķs lenskra višskiptabanka og Sambandi ķslenskra sparisjóša. Starfsmašur nefndarinnar var Ey vindur G. Gunnarsson, žįverandi lögfręšingur ķ višskiptarįšuneyti. Nefndin var einhuga ķ afstöšu sinni aš öšru leyti en žvķ aš fulltrśi Sambands ķslenskra višskiptabanka og Sambands ķslenskra sparisjóša var andsnśinn takmörkunum į frelsi til samninga um drįttarvexti og žeim hömlum sem įfram verša į notkun verštryggingar verši frumvarp žetta aš lögum.
    Nefndin byggši starf sitt aš miklu leyti į vinnu žeirrar nefndar sem višskiptarįšherra skipaši ķ įgśst 1994 og frumvarpi žvķ sem lagt var fram į 122. löggjafaržingi. Frumvarpiš sem hér er lagt fram er žó um żmislegt ólķkt žvķ frumvarpi. Viš samningu žessa frumvarps hefur m.a. veriš tekiš tillit til umsagna žeirra ašila sem įlits var leitaš hjį er frumvarp til laga um vexti, drįttarvexti og verštryggingu var lagt fram į 122. löggjafaržingi. Einnig hefur veriš tekiš miš af tilskipun Evrópusambandsins nr. 35/2000/EB „Directive of the European Parliament and the Council on combating late payment in commercial transactions“.
    Višskiptarįšuneytiš sendi frumvarpsdrög nefndarinnar til umsagnar ķ nóvember 2000 og gerši örfįar breytingar ķ ljósi žeirra umsagna sem žvķ bįrust. Sś helsta er aš ekki er heimilt skv. 6. gr. frumvarpsins aš semja um vanefndaįlag af neytendalįnum.

IV.
    Ķ stuttu mįli er meginefni frumvarpsins žetta:
    Lagt er til aš nż lög um vexti og verštryggingu komi ķ staš vaxtalaganna frį 1987. Vaxta lögunum hefur veriš breytt sjö sinnum frį žvķ aš žau voru sett. Fyrst meš lögum nr. 9/1989, sķšan lögum nr. 67/1989, lögum nr. 19/1991, lögum nr. 91/1991, lögum nr. 90/1992, lögum nr. 13/1995 og loks meš lögum nr. 22/2000. Mešal annars hefur veriš bętt viš žau tveimur nżjum köflum, um vaxtakjör opinberra fjįrfestingarlįnasjóša (meš lögum nr. 67/1989) og um verštryggingu sparifjįr og lįnsfjįr (meš lögum nr. 13/1995). Nefndin sem vann aš gerš frumvarpsins var sammįla um aš įstęša vęri til aš breyta fjölmörgum įkvęšum vaxtalag anna, žar į mešal aš fella nišur kaflann um vaxtakjör opinberra fjįrfestingarlįnasjóša. Til aš aušvelda umfjöllun um efnisatriši og tryggja innra samhengi og réttar tilvķsanir innan margbreyttra laga taldi nefndin rétt aš leggja til aš sett yršu nż heildarlög ķ staš laganna frį 1987.
    Ķ frumvarpinu eru lagšar til eftirfarandi meginbreytingar į sviši vaxtamįla:
    *      Lagt er til aš ķ staš žess aš Sešlabankinn įkveši einhliša drįttarvexti af öllum peninga kröfum verši ašilum heimilt ķ lįnssamningum aš semja um drįttarvexti upp aš vissu marki. Samningsašilar hafa samkvęmt frumvarpinu heimild til aš semja um tiltekinn fastan hundrašshluta sem vanefndaįlag ofan į įkvešinn grunn drįttarvaxta sem tekur miš af vöxtum algengra skammtķmalįna Sešlabankans til lįnastofnana. Einnig geta samningsašilar samiš um fasta drįttarvexti.
    *      Lagt er til aš sérregla 11. gr. gildandi vaxtalaga um drįttarvexti af peningakröfum ķ er lendri mynt verši afnumin og žvķ fari um drįttarvexti af slķkum kröfum samkvęmt al mennum reglum. Įstęšan fyrir žessari sérreglu viršist sś aš um įrabil fyrir gildistöku vaxtalaga hafši ķslenska krónan rżrnaš ķ verši gagnvart flestum erlendum gjaldmišlum, einkum vegna gengisfellinga. Almennt var litiš į žaš sem eins konar verštryggingu pen ingakrafna ef žęr voru ķ erlendri mynt. Žessar ašstęšur eru ekki lengur fyrir hendi og rökin fyrir žvķ aš hafa sérreglu um drįttarvexti af peningakröfum ķ erlendri mynt eru žvķ ekki lengur til stašar. Einnig veršur aš hafa ķ huga aš ósanngjarnt getur veriš aš um hęš drįttarvaxta af kröfu ķ erlendri mynt fari samkvęmt ķslenskum lögum. Įstęša žess er einkum sś aš hęš drįttarvaxta į kröfur ķ ķslenskum krónum tekur miš af styrkleika krónunnar į hverjum tķma. Žykir žvķ rétt aš nema śr gildi sérreglu um drįttarvexti af peningakröfum ķ erlendri mynt. Įréttaš skal aš afnįm žessarar sérreglu leišir ekki sjįlf krafa til žess aš um drįttarvexti af žeim fari samkvęmt sömu reglum og um drįttarvexti samkvęmt peningakröfum ķ ķslenskum krónum, ž.e. 6. gr. frumvarpsins. Ašra nišur stöšu kann aš leiša af reglum alžjóšlegs einkamįlaréttar. Žannig geta ašilar samiš um aš beita skuli lögum tiltekins rķkis viš śrlausn įgreinings, m.a. um reglur hvaša rķkis skuli lagšar til grundvallar viš śtreikning drįttarvaxta. Hafi ašilar ekki samiš um hvers lands lögum beita skuli viš śrlausn įgreinings skera reglur alžjóšlegs einkamįlaréttar śr um žaš hvaša lög gilda, žar į mešal um śtreikning drįttarvaxta.
    *      Lagt er til aš žegar samningsašilar tilgreina ekki vaxtafót verši mišaš viš vexti sem Sešlabankinn birtir. Skulu žeir taka miš af lęgstu vöxtum į nżjum śtlįnum hjį viš skiptabönkum, sparisjóšum og öšrum lįnastofnunum en ekki veginni mešalįrsįvöxtun af nżjum almennum śtlįnum hjį višskiptabönkum og sparisjóšum. Fyrrgreindu vextirnir eru lęgri en žeir sķšarnefndu. Rétt er aš benda į aš einungis ķ undantekningartilvikum reynir į žetta įkvęši vaxtalaga. Reynslan er sś aš yfirleitt er einhver vaxtafótur til greindur ef į annaš borš er įskiliš aš krafa beri vexti.
    *      Stefnt er aš žvķ meš frumvarpinu aš hvetja ašila til aš semja um įkvešna vexti sķn į milli en nota ekki almennar višmišanir viš vexti į markašnum eins og nś tķškast, t.d. mešalįrsįvöxtun į nżjum almennum śtlįnum hjį bönkum og sparisjóšum. Žessir mešal vextir eru żmsum annmörkum hįšir. Ķ fyrsta lagi hefur oršiš ę erfišara fyrir Sešlabank ann aš velja vogir til aš reikna śt mešalvexti eftir žvķ sem kjörvaxtakerfi banka og sparisjóša hefur oršiš fjölbreytilegra. Ķ öšru lagi eru viš śtreikning į žessum mešal vöxtum notašir allir vextir af skuldabréfalįnum banka og sparisjóša, ž.e. lįnum į lįgum vöxtum til traustra ašila meš góšar tryggingar og lįnum į hįum vöxtum til ašila meš lakari tryggingar og allir vextir žar į milli. Žessir mešalvextir eru sķšan notašir ķ rķkum męli ķ samningum manna į milli utan bankakerfisins įn žess aš tillit sé tekiš til mis munandi ašstęšna lįntakenda. Žetta getur žżtt aš ašilar sem taka lįn utan bankakerfis ins meš góšum tryggingum greiša ķ raun hęrri vexti en ešlilegt getur talist. Einnig mį finna dęmi um hiš gagnstęša. Žvķ er lagt til aš ķ staš žess aš reikna śt og birta mešal vexti banka og sparisjóša sem ašilar geta notaš ķ višskiptum sķn į milli verši Sešlabank anum fališ aš birta vexti sem taka miš af lęgstu vöxtum nżrra śtlįna višskiptabanka, sparisjóša og annarra lįnastofnana, ž.e. žeim vöxtum sem lįnastofnanir bjóša lįnžegum sem žeir telja trausta. Ekkert er žvķ til fyrirstöšu aš samiš sé um tiltekiš frįvik frį žess um vöxtum eftir ašstęšum hverju sinni.
    *      Lagt er til aš fellt verši brott įkvęši vaxtalaga um aš sé samiš um breytilega vexti ķ samręmi viš hęstu lögleyfša vexti eša hęstu vexti į markašnum į hverjum tķma skuli mišaš viš hęstu gildandi vexti af hlišstęšum lįnum sem eru ķ almennri notkun hjį viš skiptabönkum og sparisjóšum eins og žeir eru į hverjum tķma. Fyrir žessu eru tvenn rök. Ķ fyrsta lagi rķkir samningsfrelsi um vexti og žvķ engir hęstu lögleyfšu vextir til. Žessi hugtakanotkun er žvķ ķ reynd ekki ķ samręmi viš raunveruleikann. Ķ öšru lagi žykir ešlilegt aš hvetja ašila į markašnum til aš semja um vexti sķn į milli en nota ekki al mennar višmišanir viš vexti sem lįnastofnanir bjóša žegar um er aš ręša įhęttusama lįnveitingu aš žeirra mati.
    *      Lagt er til aš vextir af skašabótakröfum verši hękkašir frį žvķ sem nś gildir, ž.e. śr vegnu mešaltali vaxta af almennum óbundnum sparisjóšsreikningum hjį bönkum og sparisjóšum ķ tvo žrišju hluta žeirra vaxta sem Sešlabankinn įkvešur og birtir meš hliš sjón af lęgstu vöxtum af nżjum óverštryggšum śtlįnum hjį višskiptabönkum, spari sjóšum og öšrum lįnastofnunum. Mišaš viš nśverandi vaxtastig mundi žessi tillaga frumvarpsins leiša til žess aš vextir af skašabótakröfum hękkušu śr 1,4% ķ u.ž.b. 9%.
    *      Lagt er til aš fellt verši brott įkvęši um vaxtakjör opinberra fjįrfestingarlįnasjóša. Meš 6. gr. laga nr. 67/1989 var bętt viš vaxtalög kafla um vaxtakjör opinberra fjįrfestingar lįnasjóša, IV. kafla (17.–19. gr.). Starfsemi stęrstu sjóšanna var stokkuš upp meš sam einingu fjögurra sjóša ķ Fjįrfestingarbanka atvinnulķfsins hf. (nś Ķslandsbanki-FBA hf.) og Nżsköpunarsjóš atvinnulķfsins. Flestir fjįrfestingarlįnasjóšir lśta nś sömu reglum og višskiptabankar og sparisjóšir, sbr. lög nr. 123/1993, um lįnastofnanir ašrar en viš skiptabanka og sparisjóši. Žeir mega žó ekki taka viš innlįnum. Žvķ žykir óešlilegt aš sérįkvęši gildi um vaxtakjör fjįrfestingarlįnasjóša.
    *      Loks er lagt til aš misneytingarįkvęši vaxtalaga og įkvęši um endurgreišslu į oftekn um vöxtum verši aš mestu fellt brott. Įkvęši žessi eiga rętur sķnar aš rekja til žess tķma žegar ekki rķkti frjįlsręši ķ samningum um vexti. Žörf fyrir įkvęšin nś žegar frelsi ķ samningum um vexti hefur fest sig ķ sessi er žvķ lķtil. Hafa ber ķ huga aš hiš almenna misneytingarįkvęši 253. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, į viš um samninga um vexti. Žį ber aš hafa ķ huga aš lög nr. 7/1936, um samningsgerš, umboš og ógilda löggerninga, taka til žessara samninga.

V.
    Ķ frumvarpinu eru ekki lagšar til meginbreytingar į stefnu stjórnvalda ķ verštryggingar mįlum. Gert er rįš fyrir aš heimilt verši aš verštryggja sparifé og lįnsfé sé grundvöllur verštryggingarinnar vķsitala neysluveršs og Sešlabankinn geti įkvešiš lįgmarkstķma verš tryggšra innstęšna og lįna.
    Žęr breytingar sem lagšar eru til aš geršar verši į verštryggingarkafla vaxtalaga eru eftir farandi:
    *      Heimildir til aš binda skuldbindingar ķ ķslenskum krónum viš gengi erlendra gjaldmišla eru felldar nišur.
    *      Tekiš er af skariš um aš afleišusamningar falli ekki undir įkvęši laganna og aš ķ skuldaskjölum sé heimilt aš miša viš vķsitölur sem ekki męla breytingar į almennu veršlagi meš sama hętti og vķsitala neysluveršs.
    *      Sešlabankanum veršur heimilt en ekki skylt aš įkveša lįgmarkstķma verštryggšra inn stęšna og lįna.
    *      Įkvęši 25. gr. vaxtalaga um hvaš gera skuli viš skuldbindingar sem tengdar eru lįns kjaravķsitölu veršur flutt ķ brįšabirgšaįkvęši.
    *      Įkvęši 24. gr. vaxtalaga um aš Fjįrmįlaeftirlitinu sé heimilt aš setja reglur um jöfnuš verštryggšra eigna og skulda er tekiš śt śr vaxtalögum en sett žess ķ staš ķ lög nr. 113/ 1996, um višskiptabanka og sparisjóši.

Athugasemdir viš einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
    Žessi grein afmarkar gildissviš laganna. Įkvęši 1. mgr. samsvarar aš mestu 1. og 2. gr. gildandi vaxtalaga, en til įréttingar skal tekiš fram aš lögin taka einnig til drįttarvaxta. Žaš skal tekiš fram aš lög um vexti og verštryggingu eru almenn lög og er ekki ętlaš aš raska įkvęšum sérlaga um vexti.
    Ķ 2. mgr. er kvešiš į um aš lögin taki einnig til verštryggingar sparifjįr og lįnsfjįr og er žaš ķ samręmi viš žį breytingu sem gerš var į vaxtalögum meš lögum nr. 13/1995.

Um 2. gr.
    Ķ žessari frumvarpsgrein kemur fram hvaša įkvęši frumvarpsins eru frįvķkjanleg. Skżrt er kvešiš į um žaš aš įkvęši II. kafla um almenna vexti og IV. kafla um vexti af skašabóta kröfum séu frįvķkjanleg. Žį veršur einnig vikiš frį öšrum įkvęšum laganna eins og žar seg ir, en hér er įtt viš 6. og 12. gr. frumvarpsins. Frumvarpsgreinin kemur ķ stašinn fyrir 3. gr. gildandi vaxtalaga, en žar segir aš įkvęši II. og III. kafla laganna um įkvöršun vaxta gildi žvķ ašeins aš ekki leiši annaš af lögum, samningum eša venju. Ķ réttarframkvęmd hefur rķkt nokkur óvissa um žaš aš hvaša leyti įkvęši vaxtalaganna séu frįvķkjanleg. Įkvęšiš hefur žó veriš skżrt svo aš żmsar takmarkanir séu į heimildum til aš semja į annan veg en reglur III. kafla laganna um drįttarvexti męla fyrir um. Žannig hefur veriš tališ aš ekki mętti vķkja frį reglum kaflans um hęš drįttarvaxta, né heldur um upphafstķma žeirra eša vaxtavexti, ef žeir samningar vęru skuldara ķ óhag.
    Meš frumvarpinu er stefnt aš žvķ aš breyta žessu réttarįstandi. Žykir žvķ rétt aš gera nįn ar grein fyrir žvķ aš hvaša leyti ętlast er til aš lögin séu frįvķkjanleg. Meš 2. mgr. 6. gr. frumvarpsins er aš žvķ stefnt aš heimilt sé aš semja um hęš drįttarvaxta, enda žótt žeir séu hęrri en drįttarvextir sem Sešlabanki Ķslands įkvešur skv. 1. mgr. 6. gr. frumvarpsins. Slķkur samningur um drįttarvexti felur ķ sér heimild til handa ašilum aš semja um hvort heldur er hęrri eša lęgri drįttarvexti en Sešlabanki Ķslands įkvešur. Er mišaš viš fullt samningsfrelsi ašila ķ žessum efnum meš žeim takmörkunum sem leišir af sjįlfu įkvęšinu. Auk žess sętir frelsiš aš sjįlfsögšu žeim almennu takmörkunum sem leiša af III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerš, umboš og ógilda löggerninga, og VII. kafla frumvarps žessa.
    Eins og fyrr segir hefur veriš óvissa um žaš hvaša hömlur séu į frelsi til aš semja um vexti og drįttarvexti. Telja veršur aš ekki sé įstęša til aš takmarka heimildir til aš semja um almenna vexti, hvorki hęš žeirra né vaxtatķmabil. Ešlilegt er aš hiš sama gildi um drįttar vexti skv. III. kafla meš žeim takmörkunum sem leiša af 6. gr. frumvarpsins.

Um 3. gr.
    Ķ 3. gr. eru įkvęši sem fela efnislega ķ sér sömu reglu og fram kemur ķ 4. gr. gildandi vaxtalaga og žarfnast ekki sérstakra skżringa. Rétt žykir aš hafa afdrįttarlaust įkvęši um aš vexti skuli greiša frį og meš stofndegi peningakröfu.

Um 4. gr.
    Hér er lagt til aš ķ staš 5. og 6. gr. gildandi vaxtalaga komi ein grein. 5. gr. laganna hljóšar svo, sbr. 1. gr. laga nr. 67/1989:
    „Žegar samiš er um vexti af peningakröfu, en hundrašshluti žeirra ekki tiltekinn, skulu vextir frį žvķ aš til skuldar er stofnaš vera į hverjum tķma jafnhįir vegnu mešaltali įrsįvöxt unar į nżjum almennum śtlįnum hjį višskiptabönkum og sparisjóšum.“
    6. gr. laganna er svohljóšandi:
    „Sé samiš um breytilega vexti ķ samręmi viš hęstu lögleyfša vexti eša hęstu vexti į markašnum į hverjum tķma skal miša viš hęstu gildandi vexti af hlišstęšum lįnum sem eru ķ almennri notkun hjį višskiptabönkum og sparisjóšum eins og žeir eru į hverjum tķma.“
    Ķ frumvarpsgreininni er vķsaš til lįnastofnana ķ einu lagi, en meš lįnastofnunum er hér annars vegar įtt viš višskiptabanka og sparisjóši samkvęmt lögum nr. 113/1996 og hins veg ar ašrar lįnastofnanir en višskiptabanka og sparisjóši samkvęmt lögum nr. 123/1993.
    Ķ greininni er lagt til aš žegar samningsašilar tilgreina ekki vaxtafót verši mišaš viš vexti sem Sešlabankinn birtir. Skulu žeir taka miš af lęgstu vöxtum af nżjum almennum śtlįnum hjį lįnastofnunum en ekki veginni mešalįrsįvöxtun slķkra śtlįna hjį višskiptabönkum og sparisjóšum eins og veriš hefur. Fyrrgreindu vextirnir eru lęgri en žeir sķšarnefndu. Rétt er aš benda į aš einungis ķ undantekningartilvikum reynir į žetta įkvęši vaxtalaga. Reynslan er sś aš yfirleitt er einhver vaxtafótur tilgreindur, ef į annaš borš er įskiliš aš krafa beri vexti.
    Ķ almennum athugasemdum viš lagafrumvarpiš hefur veriš rakiš aš mešalįvöxtun af nżj um śtlįnum višskiptabanka og sparisjóša sé aš żmsu leyti óheppileg višmišun fyrir vexti af peningakröfu žegar enginn sérstakur hundrašshluti er tiltekinn. Ķ fyrsta lagi hefur oršiš ę erfišara fyrir Sešlabankann aš velja vogir til aš reikna śt mešalvexti eftir žvķ sem kjör vaxtakerfi banka og sparisjóša hefur oršiš fjölbreytilegra. Ķ öšru lagi eru viš śtreikning į žessum mešalvöxtum notašir allir vextir af skuldabréfalįnum banka og sparisjóša, ž.e. lįn um į lįgum vöxtum til traustra ašila meš góšar tryggingar og lįnum į hįum vöxtum til ašila meš lakari tryggingar og allir vextir žar į milli. Žessir mešalvextir eru sķšan notašir ķ rķkum męli ķ samningum manna į milli utan bankakerfisins įn žess aš tillit sé tekiš til mismunandi ašstęšna lįntakenda. Žetta getur žżtt aš ašilar sem taka lįn utan bankakerfisins meš góšum tryggingum greiša ķ raun hęrri vexti en ešlilegt getur talist. Einnig mį finna dęmi um hiš gagnstęša. Žvķ er lagt til aš ķ staš žess aš reikna śt og birta mešalvexti banka og sparisjóša sem ašilar geta notaš ķ višskiptum sķn į milli verši Sešlabankanum fališ aš birta vexti sem taka miš af lęgstu vöxtum nżrra śtlįna višskiptabanka, sparisjóša og annarra lįnastofnana. Ekkert er žvķ til fyrirstöšu aš samiš sé um tiltekiš frįvik frį žessum vöxtum eftir ašstęšum hverju sinni. Meš žessum hętti eru ašilar hvattir til aš semja um įkvešna vexti sķn į milli en nota ekki įn umhugsunar almenna višmišun viš vexti į markašnum, svo sem mešalvexti eša hęstu vexti.
    Lęgstu vextir samkvęmt žessari grein munu aš öllum lķkindum verša svipašir kjörvöxt um višskiptabanka, sparisjóša og annarra lįnastofnana (einkum fjįrfestingarbanka), en žaš eru vextir til traustustu višskiptavina. Sķšla įrs 2000 eru kjörvextir óverštryggšra skulda bréfalįna višskiptabanka og sparisjóša 13,65% aš mešaltali og 7,45% aš mešaltali af verš tryggšum skuldabréfalįnum. Žess er aš vęnta aš ašilar semji almennt um tiltekiš įlag į žessa vexti, m.a. eftir žvķ hvaša tryggingar lįntakandi setur fyrir greišslu skuldarinnar. Meš alvextir af nżjum almennum óverštryggšum skuldabréfalįnum višskiptabanka og sparisjóša, sem eru nśgildandi višmišunarvextir vaxtalaga fyrir óverštryggšar peningakröfur og mikiš notašir ķ višskiptum utan bankakerfisins, voru 3,6% hęrri en kjörvextir višskiptabanka og sparisjóša į įrinu 2000. Hvaš verštryggš skuldabréfalįn varšar var žessi vaxtamunur 2,3%.
    Ķ žessari frumvarpsgrein er tekiš svo til orša aš viš įkvöršun vaxta beri Sešlabankanum aš hafa hlišsjón af lęgstu vöxtum į almennum verštryggšum og óverštryggšum śtlįnum hjį lįnastofnunum. Žykir rétt aš tryggja Sešlabankanum įkvešinn sveigjanleika viš įkvöršun vaxta, m.a. vegna žess aš kjörvaxtakerfi lįnastofnana eru mismunandi og sķfellt ķ mótun. Séu t.d. lęgstu śtlįnsvextir (kjörvextir) einhverrar lįnastofnunar ekki notašir ķ lįnssamningum er ekki rétt aš lįta žį hafa įhrif į žį višmišunarvexti sem Sešlabankinn įkvešur samkvęmt žessari grein.

Um 5. gr.
    Žessi frumvarpsgrein kemur ķ staš 9. gr. gildandi vaxtalaga og er aš mestu leyti sam hljóša.
    Ķ 1. mgr. greinarinnar kemur fram efnislega sama regla og 1. mgr. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 4. gr. laga nr. 67/1989.
    2. mgr. er samhljóša 2. mgr. 9. gr. vaxtalaga.
    3. mgr. greinarinnar kemur ķ staš 3. mgr. 9. gr. vaxtalaga og er samhljóša nema aš žvķ leyti aš viš žaš er mišaš ķ 1. mįlsl. aš kröfuhafi verši aš hafa krafiš skuldara „meš réttu“ um greišslu. Žetta įkvęši er sett til įréttingar žvķ aš kröfuhafi getur ekki krafist drįttarvaxta nema sį tķmi sé kominn aš hann geti krafiš skuldara um greišslu og aš kröfuhafi hafi aš fullu efnt sķnar skyldur.
    Ķ 4. mgr. greinarinnar kemur fram efnislega sama regla og er ķ 4. mgr. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 4. gr. laga nr. 67/1989. Oršalaginu hefur veriš breytt žannig aš ķ greininni segir aš drįttar vexti skuli greiša frį og meš žeim degi er mįl telst höfšaš til innheimtu ķ staš žess sem nś segir aš drįttarvexti skuli greiša frį žeim tķma er mįl telst höfšaš. Nįkvęmara žykir aš taka skżrt fram ķ įkvęšinu aš mišaš sé viš įkvešinn dag.

Um 6. gr.
    Greinin felur ķ sér veigamiklar breytingar frį 10. gr. gildandi vaxtalaga um hęš drįttar vaxta. Ķ 10. gr. vaxtalaga segir aš drįttarvextir skuli įkvešnir af Sešlabanka Ķslands sem įrs vextir meš žeim hętti aš hlutfalliš milli drįttarvaxta, aš višbęttri tölunni 100, og įvöxtunar nżrra almennra śtlįna, aš višbęttri tölunni 100, sé į bilinu 1,02 til 1,06. Ķ stuttu mįli er efni frumvarpsgreinarinnar žannig aš ķ 1. mgr. er męlt fyrir um žį ašferš sem Sešlabankinn notar viš įkvöršun og birtingu drįttarvaxta į peningakröfum ķ ķslenskum krónum og lagšar til breytingar frį gildandi rétti. Žį er ķ 2. mgr. lagt til aš ašilum verši veitt frelsi til aš semja um drįttarvexti, annašhvort sem fast įlag ofan į svonefndan grunn drįttarvaxta eša sem fasta drįttarvexti.
    Breytingar žęr sem hér eru lagšar til į įkvöršun drįttarvaxta sem Sešlabankinn birtir taka miš af tilskipun Evrópusambandsins nr. 35/2000/EB. Tilskipunin tekur einungis til višskipta milli lögašila, einyrkja og hins opinbera en ekki til višskipta neytenda. Ķ frumvarpinu er hins vegar lagt til aš śtreikningur drįttarvaxta verši hinn sami fyrir allar peningakröfur ķ ķs lenskum krónum. Er žaš gert til aš tryggja samręmi ķ réttarframkvęmd sem telja veršur hag ręši af.
    Ķ d-liš 1. mgr. 3. gr. tilskipunarinnar segir aš drįttarvextir séu įkvešnir meš žeim hętti aš leggja saman gildandi vexti skammtķmalįna Sešlabanka Evrópu og vanefndaįlag sem skal vera aš lįgmarki sjö hundrašshlutar. Ekki er tiltekiš neitt hįmark vanefndaįlags. Ķ tilskipun inni er jafnframt gert rįš fyrir aš hęgt sé aš semja um ašra drįttarvaxtavišmišun en kvešiš er į um ķ d-liš 1. mgr. 3. gr. Er žaš ķ samręmi viš gildandi rétt ķ ašildarrķkjum ESB aš hęgt sé aš semja um drįttarvexti. Tilskipunin er žvķ frįvķkjanleg aš žessu leyti. Įkvęši um drįtt arvexti ķ ašildarrķkjum ESB eru mjög mismunandi en almennt gildir žó aš ķ lögum eru drįtt arvextir fastįkvešnir, annašhvort įkvešinn fastur hundrašshluti eša įkvešin višmišun, svo sem vextir skammtķmalįna Sešlabanka. Žessir drįttarvextir gilda sé ekki um annaš samiš. Frį žessu eru nokkrar undantekningar, sem eru mismunandi eftir rķkjum.
    Um 1. mgr.
    Ķ 1. mgr. er lagt til aš drįttarvextir, sem Sešlabankinn įkvešur, verši samtala gildandi vaxta algengra skammtķmalįna Sešlabankans til lįnastofnana og ellefu hundrašshluta van efndaįlags. Meš žessari tillögu er horfiš frį žvķ aš nota mešalįvöxtun nżrra almennra śtlįna višskiptabanka og sparisjóša sem grundvöll drįttarvaxta, enda er hśn ekki ķ samręmi viš framangreinda tilskipun ESB. Žess ķ staš er vķsaš til gildandi vaxta algengra skammtķmalįna Sešlabankans til lįnastofnana, og žeir nefndir grunnur drįttarvaxta. Ķ 10. gr. frumvarpsins er kvešiš į um aš Sešlabankinn birti žessa vexti, ž.e. grunn drįttarvaxta, ķ Lögbirtingablaši. Algengasta leišin fyrir sešlabanka vķša um lönd viš aš śtvega hagkerfinu lausafé er aš veita lįnastofnunum skammtķmalįn. Mį gera rįš fyrir aš hentugt sé aš miša viš vexti slķkra lįna žar eš lķklega veršur sś višmišun jafnan til stašar. Um žessar mundir eru žaš vextir ķ endur hverfum veršbréfakaupum Sešlabankans af lįnastofnunum sem yršu grunnur drįttarvaxta. Endurhverf veršbréfakaup hafa aš undaförnu įtt sér staš ķ vikulegum śtbošum į žrišjudög um og tilkynnir Sešlabankinn lįnastofnunum kjörin daginn įšur. Ķ sķšustu śtbošum hefur įvöxtun veriš 10,6% og lįnstķminn 14 dagar.
    Žaš er hins vegar ekki loku fyrir žaš skotiš aš formiš sem Sešlabankinn notar viš aš veita lįnastofnunum skammtķmalįn taki nokkrum breytingum ķ tķmans rįs. Žvķ žykir ekki ešlilegt aš fastsetja įkvešna vaxtavišmišun sem grunn drįttarvaxta heldur į aš veita Sešlabankanum nokkurt svigrśm til aš meta gildandi vexti algengra skammtķmalįna bankans til lįnastofnana. Žess ber aš geta aš Sešlabankinn hefur mótaš stjórntęki sķn ķ samręmi viš stjórntęki Sešla banka Evrópu (ECB). Vextir ķ višskiptum Sešlabankans viš lįnastofnanir geta hins vegar veriš frįbrugšnir vöxtum Sešlabanka Evrópu, enda taka skammtķmavextir einstakra sešla banka miš af įstandi ķ žjóšarbśskapnum og peningamįlastefnu viškomandi banka.
    Sé tekiš miš af gildandi vöxtum algengra skammtķmalįna Sešlabankans til lįnastofnana var grunnur drįttarvaxta samkvęmt greininni 10,6% haustiš 2000. Aš višbęttu 11% van efndaįlagi vęru drįttarvextir 21,6%. Žar sem gert er rįš fyrir aš drįttarvextir gildi óbreyttir ķ hįlft įr ķ senn er lķklega heppilegt fyrir višskiptalķfiš aš žeir séu slétt tala, ķ žessu tilviki t.d. 22%. Drįttarvextir skv. 10. gr. gildandi vaxtalaga voru hins vegar 23% sķšla įrs 2000. Sį hundrašshluti vaxta, įsamt framangreindum grunni drįttarvaxta, felur ķ sér 12,4% vanefnda įlag Ekki žykir įstęša til aš lögfesta aš drįttarvextir skuli vera slétt tala žótt slķk tala sé heppilegri alla jafna, eins og žegar hefur komiš fram, žar eš brot śr prósenti skipta lķka mįli og hafa tiltölulega meiri žżšingu viš lęgra vaxtastig en nś er.
    Ekki er ólķklegt aš meš tķmanum breytist hlutfallsleg afstaša almennra vaxta og vaxta al gengra skammtķmalįna Sešlabankans viš lįnastofnanir. Ešlilegt er aš viš įkvöršun drįttar vaxta sé viš žaš mišaš aš žeir séu hęrri en hęstu algengu vextir sem žekktir eru į markašn um, svo sem vextir yfirdrįttarlįna og vextir į greišslukortareikningum. Žvķ žykir rétt aš Sešlabankinn fįi svigrśm til aš įkveša vanefndaįlag meš hlišsjón af vaxtarófi į markašnum. Lagt er til aš Sešlabankinn geti įkvešiš vanefndaįlag aš lįgmarki sjö hundrašshlutar og aš hįmarki 15 hundrašshlutar. Žaš žżšir aš svigśm Sešlabankans til įkvöršunar drįttarvaxta mišaš viš 10,6% grunn vęri į bilinu 17,6–25,6%. Žaš er heldur meira svigrśm en bankinn hefur um žessar mundir. Įvöxtun nżrra almennra śtlįna skv. 10. gr. vaxtalaga var metin 18% af Sešlabankanum haustiš 2000. Mišaš viš žau vikmörk sem kvešiš er į um ķ greininni getur Sešlabankinn įkvešiš drįttarvexti į bilinu 20,4–25,1%.
    Ķ 3. mįlsl. segir aš Sešlabankinn skuli birta drįttarvexti eigi skemur en viku fyrir gildis tökudaga drįttarvaxta sem skulu vera 1. janśar og 1. jślķ įr hvert.
    Um 2. mgr.
    Samkvęmt 2. mgr. er ašilum heimilt aš semja um fastan hundrašshluta vanefndaįlags of an į grunn drįttarvaxta eša fasta drįttarvexti meš fyrirframįkvešnum hundrašshluta. Samn ingsfrelsi žetta sętir žeim takmörkunum aš ašilar geta ekki samiš um ašferšina viš įkvörš un drįttarvaxta heldur veršur hśn lögįkvešin verši frumvarp žetta aš lögum. Frumvarpiš gengur žvķ ekki jafnlangt og framangreind tilskipun ESB. Ef ekki er samiš um vanefndaįlag gilda žeir drįttarvextir sem Sešlabankinn įkvešur skv. 1. mgr. Žó er ekki heimilt aš semja um vanefndaįlag af neytendalįnum en neytendalįn taka til lįnssamninga sem lįnveitandi gerir ķ atvinnuskyni viš neytendur, sbr. lög nr. 121/1994, um neytendalįn.
    Rökin fyrir žvķ aš ekki er kvešiš į um fullt frelsi til aš semja um drįttarvexti eru einkum tvenn. Ķ fyrsta lagi eru žaš varfęrnissjónarmiš. Ašrar og strangari reglur um įkvöršun drįtt arvaxta en ķ nįgrannarķkjum hafa gilt hér į landi um langa hrķš. Regla 10. gr. vaxtalaga fól į sķnum tķma ķ sér mikla réttarbót. Hśn er einföld ķ notkun og hefur ekki valdiš teljandi erfiš leikum ķ réttarframkvęmd. Meš frumvarpinu er stigiš stórt skref til drįttarvaxtafrelsis en ekki žykir rétt aš leggja til aš skrefiš sé stigiš til fulls į žessu stigi. Ķ öšru lagi er mikiš rétt arfarshagręši fólgiš ķ žvķ aš ašferš viš įkvöršun drįttarvaxta sé fastįkvešin ķ lögum. Ef grunnur drįttarvaxta vęri breytilegur og fęri ekki eftir opinberlega birtum vöxtum žyrfti aš tilgreina vaxtahęš į hverjum tķma auk įlags viš kröfugerš ķ dómsmįlum. Žetta mundi inn leiša aftur žaš réttarįstand, sem var fyrir gildistöku vaxtalaga įriš 1987, aš kröfugerš ķ dómsmįlum varš oft og tķšum mjög umfangsmikil. Kröfum um peningagreišslu fylgdu lang ar vaxtarunur meš breytilegri vaxtahęš. Žetta leiddi til aukinnar vinnu lögmanna viš samn ingu stefna og eftir atvikum einnig greinargerša. Hiš sama gilti um dómara sem semja žurftu dóma og taka afstöšu til žess hvort sś vaxtahęš sem tilgreind var į hverjum tķma vęri rétt og svo semja dóm um nišurstöšur sķnar. Žaš įtti einnig viš um lögmenn og sżslumenn žegar semja žurfti og taka afstöšu til beišni um ašför til tryggingar peningakröfum og einnig viš beišni um naušungarsölu og śthlutun uppbošsandviršis. Af žessum sökum er ķ frumvarpinu lagt til aš frelsi til aš semja um drįttarvexti aš įkvešnu marki verši komiš į en jafnframt tryggt réttaröryggi og einfaldleiki ķ framkvęmd.

Um 7. gr.
    1. mįlsl. 7. gr. frumvarpsins er ķ samręmi viš 13. gr. vaxtalaga. Ķ 2. mįlsl. er nżtt įkvęši. Rétt žykir aš taka af allan vafa um aš ekki skuli reikna drįttarvexti į mešan skuldari neytir vanefndaśrręša eša heldur af öšrum lögmętum įstęšum eftir greišslu eša hluta hennar, en tślkun nśgildandi įkvęšis meš tilliti til žessa hefur veriš nokkuš į reiki. Er nśgildandi vaxtalög voru sett sagši ķ athugasemdum viš 13. gr. ķ greinargerš meš frumvarpi til laganna aš beita ętti reglunni žegar „skuldara er rétt aš halda aš sér höndum um greišslu, t.d. vegna vanefnda, eftir atvikum fyrirsjįanlegra vanefnda, kröfuhafa“. Jafnframt sagši aš gert vęri rįš fyrir aš vaxtagreišslur féllu nišur meš öllu mešan į slķkum vištökudrętti stęši og aš ekki vęri rétt aš leggja žį skyldu į skuldara aš leggja féš inn į geymslureikning žótt viš féš bęttust nokkrir bankavextir kröfuhafa til handa (Alžt. 1986–1987, A-deild, bls. 284). Dóm stólar hafa hins vegar dęmt skuldara sem haldiš hefur aš sér höndum um greišslu vegna van efnda kröfuhafa til aš greiša drįttarvexti af umręddri fjįrhęš frį gjalddaga. Śr dómafram kvęmd mį t.d. nefna tilvik žegar kaupandi fasteignar hefur haldiš aš sér höndum um greišslu, ž.e. beitt stöšvunarrétti sķnum, sbr. t.d. Hrd. 1994. 2057, Hrd. 1995. 2712, Hrd. 1996. 1236, Hrd. 1996. 2915 og Hrd. 1996. 3093. Tilgangurinn meš 2. mįlsl. 7. gr. frum varps žessa er žvķ aš breyta framkvęmd žessarar reglu į žann veg aš verši greišslufall skul dara vegna žess aš hann neytir lögmętra vanefndaśrręša gagnvart kröfuhafanum skuli ekki reikna drįttarvexti žann tķma sem greišsludrįttur veršur af žessum sökum valdi atvik, sem varša kröfuhafa og skuldara veršur ekki um kennt, žvķ aš greišsla fer ekki fram.

Um 8. gr.
    Ķ 7. gr. vaxtalaga, sbr. 2. gr. laga nr. 67/1989, segir aš vextir af kröfum um skašabętur skuli į hverjum tķma vera jafnhįir vegnu mešaltali vaxta af almennum óbundnum sparisjóšs reikningum hjį višskiptabönkum og sparisjóšum. Ķ athugasemdum viš greinina ķ frumvarp inu sem varš aš vaxtalögum segir aš žessi višmišun sé valin ķ trausti žess aš vextirnir fylgi nokkurn veginn veršbólgu. Hręringar ķ vaxtamįlum undanfarin missiri hafa leitt til žess aš lįnastofnanir leggja ę meiri įherslu į sérkjarareikninga, żmist óbundna eša bundna. Eru al mennir óbundnir sparisjóšsreikningar mjög į undanhaldi. Vegiš mešaltal vaxta af óbundnum sparisjóšsreikningum er um žessar mundir 1,4% sem er lęgra en veršbólga. Reynslan sżnir aš žessir vextir eru yfirleitt lęgri en veršbólga og nęstlęgstu vextir ķ bankakerfinu. Ašeins vextir af tékkareikningum eru lęgri.
    Ef vextir af skašabótakröfum samkvęmt vaxtalögum eru bornir saman viš vexti af skaša bótakröfum skv. 16. gr. skašabótalaga, nr. 50/1993, sbr. lög nr. 42/1999, sést aš vextir sam kvęmt sķšarnefndu lögunum eru töluvert hęrri. Tilvitnaš įkvęši skašabótalaga er sérregla er tekur til žess tjóns sem žar greinir. Ķ 1. mgr. 16. gr. segir aš bętur fyrir žjįningar, varan legan miska, tķmabundiš atvinnutjón og missi framfęranda beri vexti frį žvķ aš tjón varš. Bętur fyrir varanlega örorku beri vexti frį upphafsdegi metinnar örorku skv. 5. gr. laganna. Vextirnir skulu nema 4,5% į įri. Ķ 2. mgr. 16. gr. segir aš um drįttarvexti fari eftir reglum vaxtalaga.
    Bętur skv. 16. gr. skašabótalaga eru verštryggšar eftir žvķ sem nįnar segir ķ 15. gr. lag anna. Regla 16. gr. leišir til žess aš vextir leggjast į veršbęttan höfušstól bótanna frį žeim tķma aš tjón varš. Eins og įšur segir eru bętur žęr sem vextirnir, 4,5% į įri, taka til verš tryggšar og vaxtafóturinn valinn meš hlišsjón af žvķ. Meš lögum nr. 42/1999 voru vextir skv. 16. gr. skašabótalaga hękkašir śr 2% ķ 4,5%. Ķ athugasemdum viš frumvarp til laga nr. 42/1999 sagši um breytingu žessa aš lagt vęri til aš vextir skv. 16. gr. yršu žeir sömu og mišaš vęri viš ķ afvöxtunarforsendu margfeldisstušulsins skv. 6. gr., ž.e. 4,5% į įri. Ķ marg feldisstušli 6. gr., sem lagšur er til grundvallar viš śtreikning bóta vegna varanlegrar örorku, eru įętlašar bętur til framtķšar afvaxtašar žannig aš tekiš er tillit til žeirrar įvöxtunar sem tjónžoli er talinn eiga kost į til framtķšar.
    Af framansögšu mį ljóst vera aš vaxtaįkvöršun skašabótalaga tekur miš af sérreglum varšandi uppgjör bóta samkvęmt skašabótalögum.
    Fullyrša mį aš vextir į skašabótakröfur skv. 7. gr. vaxtalaga séu of lįgir og naušsyn beri til aš hękka žį. Lagt er til aš almennir vextir į skašabótakröfur sem falla undir lögin verši jafnir tveimur žrišju hlutum vaxta skv. 1. mįlsl. 4. gr. Undir lögin falla skašabętur innan samninga og žęr skašabętur utan samninga sem ekki falla undir skašabótalög, nr. 50/1993, meš sķšari breytingum, en undir sķšarnefndu lögin falla skašabętur vegna žjįninga, varan legs miska, tķmabundins atvinnutjóns, varanlegrar örorku og bętur fyrir missi framfęranda.
    Fyrir gildistöku laga nr. 67/1989, um breyting į vaxtalögum, voru vextir af skašabótakröf um hinir sömu og vegiš mešaltal af almennum śtlįnum. Telja veršur ósanngjarnt aš sį sem į skašabótakröfu en getur af einhverjum įstęšum ekki fylgt henni fram, ž.e. gjalddagi henn ar ķ skilningi laganna er ekki kominn, žurfi aš sęta žvķ aš fį ekki nema sparisjóšsvexti į kröfu sķna. Ešlilegt er aš tjónvaldur greiši hęrri vexti. Tveir žrišju hlutar vaxta skv. 1. mįlsl. 4. gr. eru nś um 9%, ž.e.²/₃ af 13,7%. Til samanburšar mį geta žess aš bankar og sparisjóšir bjóša żmsa sérkjarareikninga meš rśmlega 10% įrsvöxtum. Til aš nį žeim kjörum žarf aš uppfylla tiltölulega vęg skilyrši, svo sem aš innstęša sé óhreyfš ķ 7–10 daga og aš lįgmark innstęšu sé 200–500 žśs. kr.
    Ķ 2. mgr. frumvarpsgreinarinnar er regla sem er samhljóša 2. mįlsl. 7. gr. vaxtalaga. Hśn žarfnast žvķ ekki skżringa.
    Ķ frumvarpsgreininni er ekki sérstaklega męlt fyrir um höfušstólsfęrslu vaxta af skaša bótakröfum, enda leišir žaš af 12. gr. frumvarpsins aš slķkt er heimilt, en sś grein tekur til allra vaxta samkvęmt frumvarpinu. Ķ žessu sambandi skal žess getiš aš ķ greinargerš meš frumvarpi til skašabótalaga er tekiš fram aš leggja beri vexti viš höfušstól įrlega (Alžt. 1992–1993, A-deild, bls. 3656). Ekki veršur rįšiš af skżringum ķ greinargerš meš frumvarpi žvķ sem varš aš lögum nr. 37/1999 aš ętlunin hafi veriš aš breyta žessu (Alžt. 1998–1999, A-deild, bls. 1299). Vextir žeir sem mišaš er viš, mešaltal óverštryggšra śtlįna, eru įkvarš ašir meš tilliti til žess, aš slķkir vextir séu a.m.k. greiddir įrlega, en ķ žvķ felst sambęrileg įvöxtun og ef vextir eru lagšir viš höfušstól į sama tķma. Žykir rétt aš teknu tilliti til žessa og til aš tryggja eftir žvķ sem unnt er skašleysi tjónžola aš miša viš aš ógreiddir vextir af skašabótakröfum leggist viš höfušstól įrlega og myndi žannig nżjan höfušstól til śtreiknings vaxta, eins og rįš er fyrir gert ķ 12. gr. frumvarpsins.

Um 9. gr.
    Greinin byggist į 15. gr. vaxtalaga. Ķ tilvķsun til 1. mgr. 6. gr. felst aš drįttarvextir skuli vera samtala vaxta skv. 6. gr. laganna og įkvešins hundrašshluta samkvęmt įkvöršun Sešla banka Ķslands. Vert er aš vekja athygli į žvķ aš bętt hefur veriš viš nišurlag greinarinnar oršunum „ef sérstaklega stendur į“. Žessi orš eru til įréttingar žvķ aš einungis skuli beita žessu įkvęši ķ undantekningartilvikum, en naušsynlegt er aš koma ķ veg fyrir of vķštęka tślkun į žvķ. Er į žvķ hnykkt aš ašeins sé heimilt, žegar sérstaklega stendur į, aš hreyfa viš upphafstķma drįttarvaxta į skašabótakröfur.

Um 10. gr.
    Samkvęmt 8. gr. vaxtalaga, sbr. 3. gr. laga nr. 67/1989, ber višskiptabönkum og spari sjóšum aš tilkynna Sešlabankanum įn tafar um öll vaxtakjör og breytingar į žeim ķ žvķ formi sem bankinn krefst. Jafnframt ber veršbréfafyrirtękjum aš tilkynna bankanum um breytingar į įvöxtunarkröfu veršbréfasjóša og eignarleigufyrirtękjum um breytingar į eignar leigukjörum. Ķ greininni er ekki tekiš fram aš slķkum upplżsingum žurfi aš skila til Sešla bankans meš įkvešnum fyrirvara. Sś venja hefur skapast aš višskiptabankar og sparisjóšir breyta vöxtum einungis 1., 11. og 21. dag mįnašar og įformašar breytingar eru tilkynntar Sešlabankanum daginn įšur en žęr taka gildi.
    Ķ 13. gr. laga nr. 36/1986, um Sešlabanka Ķslands, eru afdrįttarlaus įkvęši um skyldu aš ila til aš veita bankanum upplżsingar um atriši er varša hlutverk hans. Žrįtt fyrir žetta al menna įkvęši žykir ešlilegt aš ķ vaxtalögum séu įkvęši um skyldu ašila til aš upplżsa Sešlabankann um vaxtakjör sķn, enda skipta slķkar upplżsingar sköpum fyrir framkvęmd annarra įkvęša vaxtalaga.
    Ķ žessari grein frumvarpsins eru lagšar til nokkrar breytingar frį įkvęšum 8. gr. vaxta laga. Ķ fyrsta lagi er lagt til aš upplżsingaskylda um vexti nįi til annarra lįnastofnana auk višskiptabanka og sparisjóša. Hingaš til hafa žęr almennt ekki žurft aš veita Sešlabankan um upplżsingar um vaxtakjör sķn meš sama hętti og višskiptabankar og sparisjóšir. Eignar leigufyrirtęki falla einnig undir hugtakiš lįnastofnun žannig aš žeim ber įfram skylda til aš upplżsa Sešlabankann um vaxtakjör sķn. Hins vegar er lagt til aš skylda til aš upplżsa um įvöxtunarkröfu veršbréfasjóša falli brott, enda hafa žęr upplżsingar ekkert gildi fyrir fram kvęmd vaxtalaga. Žó skal tekiš fram aš telji Sešlabankinn naušsynlegt aš afla slķkra upplżs inga getur hann aš sjįlfsögšu gert žaš į grundvelli 13. gr. laga um Sešlabanka Ķslands.
    Ķ öšru lagi er skżrt tekiš fram aš upplżsingar um vexti verši aš liggja fyrir meš žeim fyr irvara sem Sešlabankinn krefst. Ešli mįls samkvęmt eru įkvaršanir um vaxtabreytingar yfir leitt ekki teknar meš löngum fyrirvara og žvķ ešlilegt aš Sešlabankinn gęti hófs ķ kröfum sķnum um fyrirvara tilkynninganna.
    Ķ žrišja lagi eru lagšar til grundvallarbreytingar į žvķ įkvęši 8. gr. vaxtalaga er fjallar um birtingu Sešlabankans į vöxtum višskiptabanka og sparisjóša. Samkvęmt gildandi įkvęši skal bankinn fyrir lok hvers mįnašar birta ķ Lögbirtingablaši öll almenn vaxtakjör žessara ašila. Eftir žvķ sem kjörvaxtakerfi višskiptabanka og sparisjóša hefur žróast į undanförnum įrum og fjölbreytileiki vaxta aukist hafa žessar auglżsingar aukist. Jafnframt hefur oršiš ę erfišara aš bera vexti einstakra višskiptabanka og sparisjóša saman, svo sem vegna ólķkra skilmįla innlįnsreikninga og ólķkrar uppbyggingar kjörvaxtakerfa śtlįna. Leiša mį aš žvķ lķkur aš auglżsingar sem žessar hafi veriš gagnlegar fyrstu įrin eftir aš vextir voru gefnir frjįlsir en aš heldur hafi dregiš śr gagnsemi žeirra į sķšustu įrum og missirum. Viš fram kvęmd nśgildandi vaxtalaga hefur einungis birting mešalvaxta af óbundnum sparisjóšs reikningum (7. gr.), birting mešalvaxta af nżjum almennum skuldabréfalįnum (5. gr.) og birting hęstu vaxta af almennum skuldabréfalįnum (6. gr.) gildi. Žessir vextir gilda sam kvęmt įkvęšum laganna nęsta mįnuš eftir aš žeir eru birtir eša uns žeir eru birtir nęst. Ašrir vextir eru eingöngu birtir til upplżsingar.
    Ķ staš žess aš Sešlabankinn birti öll almenn vaxtakjör višskiptabanka og sparisjóša er lagt til aš lögfest verši aš bankinn birti žį vexti sem gildi hafa viš framkvęmd laganna. Auk žess getur bankinn aš sjįlfsögšu birt ašra vexti višskiptabanka, sparisjóša og annarra lįnastofn ana sem hann telur rétt aš birtir séu opinberlega en sérstaklega er kvešiš į um žaš ķ 3. mgr. Žį er einkum haft ķ huga aš birting tiltekinna vaxta verši til aš stušla aš betri vaxtamyndun į lįnsfjįrmarkaši. Rétt er aš vekja athygli į žvķ aš ķ 2. mgr. 8. gr. vaxtalaga er kvešiš į um aš birta skuli vaxtakjör sparisjóšanna sameiginlega. Skv. 52. gr. laga nr. 113/1996, um viš skiptabanka og sparisjóši, er Sparisjóšabanka Ķslands hf. heimilt aš leggja fyrir sparisjóšina leišbeinandi tillögur um vexti og žjónustugjöld, enda brjóti slķkt ekki ķ bįga viš įkvęši sam keppnislaga. Hver einstakur sparisjóšur įkvešur sķšan sjįlfur vexti og žjónustugjöld sķn. Meš hlišsjón af žessu er lagt til aš fellt verši nišur nśgildandi įkvęši um sameiginlega birt ingu į vaxtakjörum sparisjóšanna.
    Lokamįlslišur 2. mgr. žessarar greinar frumvarpsins er nżjung. Naušsynlegt žykir aš fyrir liggi meš ašgengilegum hętti upplżsingar um žį vexti sem Sešlabankanum ber aš birta sam kvęmt vaxtalögum. Žvķ er lagt til aš ķ upphafi hvers įrs birti Sešlabankinn ķ Stjórnartķšindum töflu er sżni eftirtalda vexti eins og žeir voru į hverjum tķma į nęstlišnu įri:
    1.      Lęgstu vextir af óverštryggšum peningakröfum skv. 4. gr.
    2.      Lęgstu vextir af verštryggšum peningakröfum skv. 4. gr.
    3.      Vextir af skašabótakröfum skv. 8. gr.
    4.      Grunnur drįttarvaxta skv. 6. gr.
    5.      Vanefndaįlag skv. 6. gr.
    6.      Drįttarvextir, ž.e. samtala grunns drįttarvaxta og vanefndaįlags, skv. 6. gr.

Um 11. gr.
    Greinin į sér fyrirmynd ķ 14. gr. vaxtalaga, sbr. 5. gr. laga nr. 67/1989, sem felur ķ sér heimild til aš dęma drįttarvexti žótt hundrašshluti vaxta sé ekki tilgreindur ķ stefnu. Ešlilegt žykir aš kveša į um sambęrilega reglu vegna almennra vaxta og nś gildir um drįttarvexti.
    Ķ 80. gr. laga nr. 91/1991, um mešferš einkamįla, eru fyrirmęli um hvaš koma žurfi fram ķ stefnu. Ķ d-liš įkvęšisins kemur fram aš ķ stefnu skuli greina svo glöggt sem verša mį „dómkröfur stefnanda, svo sem fjįrhęš kröfu ķ krónum, bętur fyrir tiltekiš skašaverk įn fjįrhęšar ef enn er óvķst um hana, vexti ef žvķ er aš skipta, višurkenningu į tilteknum rétt indum, įkvöršun į eša lausn undan tiltekinni skyldu, refsingu fyrir tilgreind orš eša athafnir, ómerkingu ummęla, mįlskostnaš o.s.frv.“
    Žetta įkvęši hefur veriš skżrt svo aš vextir eša drįttarvextir verši ekki dęmdir nema hęš žeirra sé tilgreind ķ stefnu, sbr. t.d. Hrd. 1983. 2200. Ķ gildandi vaxtalögum hefur veriš žaš hagręši aš drįttarvextir eru ašeins žeir sem ķ III. kafla laganna ręšir, sbr. 10. og 11. gr. Žannig hefur veriš hęgt aš hafa reglu um heimild til aš dęma drįttarvexti frį žeim tķma er mįl telst höfšaš meš vķsan til III. kafla vaxtalaga įn žess aš tilgreina vaxtafót, sbr. 14. gr. vaxtalaga.
    Eins og rakiš er ķ almennum athugasemdum og skżringum viš 2. og 6. gr. er meš frum varpi žessu stefnt aš samningsfrelsi um drįttarvexti. Žó sętir samningsfrelsi ašila m.a. žeim takmörkunum sem settar eru ķ žessari frumvarpsgrein. Žannig er einungis heimild til aš semja um drįttarvexti meš žvķ aš bęta tilteknu vanefndaįlagi ofan į grunn drįttarvaxta eins og hann er skilgreindur ķ 2. mgr. 6. gr. frumvarpsins. Žó er įvallt heimilt aš semja ķ einu lagi um hundrašshluta drįttarvaxta įn žess aš greina sérstaklaga milli grunns og vanefndaįlags. Įstęša žessarar reglu er fyrst og fremst réttarfarshagręši en mikilvęgt er aš lögfestar séu įkvešnar ašferšir viš slķka samninga svo aš haga megi kröfugerš ķ dómsmįlum meš žeim hętti aš ekki žurfi aš tilgreina hęš vaxta į hverju tķmabili. Žaš hefur verulega žżšingu aš slķkt sé gert enda mundi annaš leiša til aukinnar vinnu lögmanna, dómara og annarra sem fįst viš śrlausn įgreiningsefna um peningakröfur og auka hęttu į mistökum. Er žvķ lagt til aš heimilaš verši aš semja um drįttarvexti meš framangreindum hętti. Meš žessu er veitt heimild til aš semja um hęrri drįttarvexti en leišir af 2. mgr. 6. gr. en ašferšin er lögįkvešin. Žannig er meš frumvarpsgrein žessari stefnt aš žvķ aš tryggja samręmi ķ framkvęmd og aš ekki žurfi aš tilgreina vaxtahęš į hverjum tķma ķ kröfugerš ķ dómsmįlum.

Um 12. gr.
    Heimilt er skv. 12. gr. vaxtalaga aš leggja įfallna drįttarvexti viš höfušstól skuldar og reikna nżja drįttarvexti af samanlagšri fjįrhęš ef vanskil standa lengur en ķ 12 mįnuši. Aldrei skal reikna slķka vaxtavexti oftar en į 12 mįnaša fresti.
    Ķ žessari frumvarpsgrein er lagt til aš sama regla gildi um höfušstólsfęrslu drįttarvaxta og gilt hefur skv. 12. gr. vaxtalaga. Jafnframt er lagt til aš heimilt sé aš höfušstólsfęra al menna vexti įn žess aš kröfuhafi hafi gert sérstakan įskilnaš um žaš. Ķ settum lögum er ekki aš finna reglu sem męlir fyrir um žaš aš almennir vextir skuli leggjast viš höfušstól į tólf mįnaša fresti, en ķ 12. gr. vaxtalaga er hins vegar kvešiš ótvķrętt į um žetta eins og fyrr seg ir. Sś regla aš almennir vextir skuli ekki lagšir viš höfušstól kröfu nema žaš leiši af samn ingum, venju eša lagafyrirmęlum var lengst af talinn gildandi réttur į Ķslandi. Fullyrša mį aš nokkurt ósamręmi hafi veriš ķ dómaframkvęmd um žetta atriši žar til Hęstiréttur tók meš rökstuddum hętti af skariš um žaš aš žetta vęri heimilt ķ žvķ mįli, sbr. Hrd. 1996. 189.
    Meš frumvarpi žessu er ętlunin aš męla ótvķrętt fyrir um aš ašalreglan verši sś aš heim ilt sé aš leggja almenna vexti viš höfušstól kröfu viš śtreikning vaxta, nema žaš leiši af samningum venju eša lagafyrirmęlum. Reglan er ķ fullu samręmi viš mešferš lįnastofnana į vöxtum žvķ aš žar er vöxtum żmist bętt viš höfušstól į hverju įri (innlįn) eša žeir geršir upp (lįn) sem jafngildir höfušstólsfęrslu žeirra. Žį er ķ greininni heimilaš aš vextir innlįns reikninga verši höfušstólsfęršir oftar en į tólf mįnaša fresti, enda žekkjast slķk kjör og žaš gengi gegn hagsmunum innstęšueigenda aš banna žau.
    Ķ 2. mgr. er lögfest sś regla sem vķša tķškast, aš taldir séu 30 dagar ķ hverjum mįnuši, ž.m.t. janśar og febrśar svo dęmi séu tekin. Ašrar reglur eru žekktar en žessi mundi gilda vęri ekki um annaš samiš. Į svonefndum peningamarkaši žar sem lįnstķmi getur veriš mjög stuttur žykir til dęmis henta aš telja dagana ķ samręmi viš almanakiš.

Um 13. og 14. gr.
    Ķ 13. gr. frumvarpsins er fjallaš um gildissviš kafla um verštryggingu sparifjįr og lįnsfjįr.
    Ķ 1. mgr. er lagt til aš heimildir til aš binda skuldbindingar ķ ķslenskum krónum viš gengi erlendra gjaldmišla verši felldar nišur. Frį 1960 var almennt óheimilt aš binda skuldbinding ar ķ ķslenskum krónum viš gengi erlendra gjaldmišla. Žessi almenna regla var tekin upp ķ lög nr. 13/1979, um stjórn efnahagsmįla o.fl. („Ólafslög“). Meš breytingum į žeim įriš 1989 var žó heimilaš aš gengisbinda skuldbindingar ķ ķslenskum krónum meš sérstökum gengis vķsitölum, ECU og SDR, sem Sešlabankinn birti. Žessi breyting var lišur ķ auknu frelsi ķ gjaldeyrismįlum į sķnum tķma. Gengisbinding į grundvelli žessara vķsitalna hefur notiš tak markašrar hylli.
    Samkvęmt 13. gr. og 1. mgr. 14. gr. frumvarpsins veršur ekki heimilt aš binda skuldbind ingar ķ ķslenskum krónum viš dagsgengi erlendra gjaldmišla. Er tališ rétt aš taka af allan vafa žar aš lśtandi. Tališ er aš samningar meš višmišun viš gengisvķstölu į grundvelli įkvęšisins ķ vaxtalögum séu mjög fįir. Ķ brįšabirgšaįkvęši IV er kvešiš į um hvernig fariš skuli meš innstęšur og samninga af žessu tagi sem žegar eru ķ gildi.
    Ķ 2. mgr. er nżmęli. Frį žvķ aš verštrygging var almennt heimiluš meš setningu „Ólafs laga“ 1979 hafa oršiš miklar breytingar į ķslenskum fjįrmagnsmarkaši og ķ gjaldeyrismįlum. Nż sparnašar- og lįnsform hafa komiš til sögunnar og gjaldeyrisvišskipti hafa veriš gefin frjįls. Žį hefur litiš dagsins ljós nż tegund fjįrmįlasamninga, afleišur (e. derivatives), sem notašir eru til aš draga śr žeirri įhęttu sem felst t.d. ķ tiltekinni veršbréfaeign, kröfueign eša śtistandandi skuldum eša keyptir ķ žeirri von aš hagnast į markašssveiflum. Hér mį nefna samninga um vaxtaskipti, gjaldmišlaskipti og valrétt og żmiss konar framvirka samninga, svo sem um gjaldmišla. Allar žessar breytingar vekja upp spurningar um gildissviš og gagn semi opinberra reglna um verštryggingu fjįrskuldbindinga.
    Nefndin sem samdi frumvarpiš var žeirrar skošunar aš opinberar reglur um verštryggingu fjįrskuldbindinga žjónušu fyrst og fremst žeim tilgangi aš verja almennt sparifé og lįnsfé landsmanna fyrir rżrnun af völdum innlendrar veršbólgu eins og hśn er venjulega męld, ž.e. sem mešaltalsbreyting į verši ķ stóru śrtaki vöru og žjónustu. Reglunum hefši ekki veriš ętl aš aš hindra ešlilega žróun į fjįrmagnsmarkaši. Vegna ešlis afleišusamninga og annarra fjįrmįlasamninga af žvķ tagi mį ljóst vera aš žeir falla ekki undir įkvęši laganna. Hiš sama gildir um višmišun skuldaskjala viš hlutabréfavķsitölu eša ašra slķka vķsitölu sem ekki verš ur talin veršvķsitala ķ sama skilningi og vķsitala neysluveršs. Af žessum sökum er tiltekiš ķ 2. mgr. aš afleišusamningar falli ekki undir įkvęši laganna. Afleišusamningar eru skil greindir ķ lögum um veršbréfavišskipti.

Um 15. gr.
    1. mgr. er efnislega samhljóša 4. mgr. 21. gr. vaxtalaga aš öšru leyti en žvķ aš ķ staš skyldu til aš įkveša lįgmarkstķma verštryggšra innstęšna og lįna er lagt til aš Sešlabankinn fįi heimild til aš setja slķkar reglur.
    2. mgr. er samhljóša 23. gr. vaxtalaga.

Um 16. gr.
    Greinin tekur miš af 22. gr. vaxtalaga.

Um 17. gr.
    Ķ greininni er męlt fyrir um aš brot į lögunum varši sektum eša fangelsi allt aš einu įri nema žaš varši žyngri refsingu samkvęmt öšrum lögum. Eins og fram kemur ķ almennum athugasemdum viš lagafrumvarpiš er lagt til aš misneytingarįkvęši VI. kafla nśgildandi vaxtalaga verši felld brott. Įkvęši žessi eiga rętur sķnar aš rekja til žess tķma žegar ekki rķkti frjįlsręši ķ samningum um vexti. Hagnżt žżšing įkvęšanna nś, žegar frelsi ķ samning um um vexti hefur fest sig ķ sessi, er žvķ lķtil. Ķ 25. gr. gildandi vaxtalaga er regla sem męlir fyrir um sektir eša fangelsi allt aš einu įri fyrir žann sem af įsetningi eša stórfelldu gįleysi hagnżtir sér į óréttmętan hįtt fjįržröng višsemjanda sķns eša ašstöšumun žeirra til aš įskilja sér vexti eša annaš endurgjald umfram gildandi vaxtamörk sambęrilegra śtlįnsvaxta hjį višskiptabönkum og sparisjóšum į žeim tķma sem til skuldar er stofnaš. Reglan sam kvęmt vaxtalögunum er žvķ sś aš heimilt er aš semja um hęrri vexti en hin svonefndu gild andi vaxtamörk eru, en sé žaš gert į žeim huglęgu forsendum sem męlt er fyrir um ķ įkvęš inu er žaš refsivert. Ķ raun eru engin skżr vaxtamörk samkvęmt lögunum, a.m.k. er mjög hępiš aš žau mörk séu svo įžreifanleg aš žau séu heppileg višmišun um hvenęr hįttsemi er refsiverš og hvenęr ekki.
    Tilvist žessa įkvęšis ķ vaxtalögunum veršur aš skoša ķ ljósi žess aš veriš var ķ fyrsta sinn ķ lögum ķ langan tķma aš veita frelsi til aš semja um almenna vexti. Žaš var žvķ ekki óešlilegt aš ķ lögunum vęri sérstakt refsiįkvęši sem ętti viš žegar menn misnotušu frelsiš. Ķ skżring um į žessu įkvęši ķ frumvarpi žvķ sem sķšar varš aš vaxtalögum sagši m.a. aš markmišiš meš įkvęšinu hefši veriš aš veita bęši lįnastofnunum og almenna lįnamarkašnum hęfilegt svigrśm til athafna og žróunar en veita lįntakendum jafnframt višunandi vernd (Alžt. 1986– 1987, A-deild, bls. 2849). Hagnżt not žessa įkvęšis hafa hins vegar veriš óveruleg. Hafa ber ķ huga aš misneytingarįkvęši 253. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, veitir refsivernd į žessu sviši sem öšrum. Samanburšur į refsiskilyršum misneytingarįkvęša vaxtalaga (ok urs) og misneytingarįkvęšis 253. gr. almennra hegningarlaga leišir žó ķ ljós aš misneyting arįkvęši 25. gr. vaxtalaga gerir rįš fyrir įsetningi eša stórfelldu gįleysi en 253. gr. almennra hegningarlaga gerir einungis rįš fyrir įsetningi, sbr. 18. gr. laganna. Engu aš sķšur vešur aš telja aš įkvęši 253. gr. almennra hegningarlaga veiti nęgilega réttarvernd į žessu sviši.

Um 18. gr.
    Fyrri mįlslišur žessarar frumvarpsgreinar er samhljóša 1. mįlsl. 28. gr. gildandi vaxta laga. Hér er męlt fyrir um žaš aš teljist samningur um vexti eša annaš endurgjald fyrir lįn veitingu eša umlķšun skuldar eša drįttarvexti ólögmętur sé sį samningur ógildur og hafi endurgjald veriš greitt beri kröfuhafa aš endurgreiša skuldara žį fjįrhęš sem hann hefur žannig ranglega af honum haft. Žį segir aš viš įkvöršun endurgreišslu skuli miša viš vexti skv. 4. gr., eftir žvķ sem viš geti įtt.

Um 19. gr.
    Greinin žarfnast ekki sérstakra skżringa. Rétt er žó aš leggja įherslu į aš frumvarpiš felur ekki ķ sér afturvirkt frelsi til aš įkveša drįttarvexti.

Um įkvęši til brįšabirgša I – III.
    Įkvęšin žarfnast ekki sérstakra skżringa. Ķ žeim er leitast viš aš taka į öllum žeim tilvik um sem upp geta komiš žegar skipt er śr einni višmišun vaxtalaga yfir ķ ašra.
Um įkvęši til brįšabirgša IV.
    Įkvęšiš tekur fyrst og fremst til innstęšna į krónureikningum ķ višskiptabönkum og sparisjóšum sem verštryggšir eru meš žessum hętti (um 4 millj. kr. ķ jśnķ 2000). Samkvęmt meginreglu frumvarpsins veršur óheimilt aš stofna nżja slķka reikninga. Žess er aš vęnta aš višskiptabankar og sparisjóšir bjóši eigendum žessara innstęšna aš breyta žeim, t.d. ķ inn stęšur į gjaldeyrisreikningi. Til įréttingar er tekiš fram ķ 3. mįlsl. aš óheimilt sé aš taka viš nżjum innlįnum į žį reikninga sem um ręšir, ž.e. reikninga sem stofnašir hafa veriš fyrir gildistöku laganna.

Um įkvęši til brįšabirgša V.
    Įkvęšiš er samhljóša 25. gr. gildandi vaxtalaga. Rétt er aš vekja athygli į žvķ aš meš breytingunni į vaxtalögum meš lögum nr. 13/1995 leysti vķsitala neysluveršs lįnskjaravķsi tölu af hólmi frį og meš 1. aprķl 1995. Ķ žessu įkvęši frumvarpsins felst žvķ ekki afturvirkni žótt svo mętti ętla žegar litiš er til dagsetningarinnar ķ įkvęšinu.

Um įkvęši til brįšabirgša VI.
    Samkvęmt 1. mgr. 6. gr. skal Sešlabankinn birta drįttarvexti eigi skemur en viku fyrir gildistökudaga drįttarvaxta sem eru 1. janśar og 1. jślķ įr hvert. Žar sem lögin taka gildi 1. jślķ, eša sama dag og mišaš er viš aš drįttarvextir taki gildi, er naušsynlegt aš męla svo fyr ir ķ brįšabirgšaįkvęši aš drįttarvexti skuli birta eigi skemur en viku fyrir gildistökudag lag anna.


Fylgiskjal.


Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um vexti og verštryggingu.
    Frumvarpiš fjallar um fyrirkomulag vaxtatöku į fjįrmagnsmarkaši og er žvķ ętlaš aš tryggja réttaröryggi og einfalda framkvęmdina til samręmis viš réttaržróun erlendis.
    Verši frumvarpiš óbreytt aš lögum veršur ekki séš aš žaš hafi kostnaš ķ för meš sér fyrir rķkissjóš.