Ađrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill málsins.

Ţskj. 847  —  546. mál.



Frumvarp til laga

um opinbera háskóla.

(Lagt fyrir Alţingi á 135. löggjafarţingi 2007–2008.)




I. KAFLI
Gildissviđ o.fl.
1. gr.
Gildissviđ.
    Lög ţessi gilda um háskóla sem reknir eru sem opinberir háskólar og lúta yfirstjórn menntamálaráđherra. Opinber háskóli er í lögum ţessum nefndur háskóli.
    Menntamálaráđherra birtir auglýsingu um háskóla sem starfa samkvćmt lögum ţessum.

2. gr.
Sjálfstćđ menntastofnun.
    Háskóli er sjálfstćđ menntastofnun sem heyrir undir menntamálaráđherra, sbr. 2. og 3. gr. laga um háskóla. Hann hefur sjálfdćmi um starfsemi sína ađ öđru leyti en kveđiđ er á um í lögum, reglum eđa öđrum fyrirmćlum sem gilda um háskólastarf.

3. gr.
Hlutverk.
    Háskóli sinnir kennslu, rannsóknum, ţekkingarleit og sköpun á sviđi vísinda, frćđa, tćkniţróunar eđa lista. Menntun, sem háskólar veita, tekur miđ af ţörfum samfélagsins og getur veriđ frćđilegs eđlis og starfsmiđuđ. Háskóli er miđstöđ ţekkingar og hluti af alţjóđlegu mennta- og vísindasamfélagi. Háskóla er heimilt ađ veita endurmenntun í ţeim frćđum sem stunduđ eru innan hans.
    Menntamálaráđherra er heimilt ađ fela einstökum háskólum ađ sinna kennslu eđa rannsóknum á ákveđnum afmörkuđum sviđum, ótímabundiđ eđa til ákveđins tíma.

II. KAFLI
Stjórnsýsla og stjórnskipulag.
4. gr.
Skipulagseiningar og rekstrarform.
    Skipulagseiningar háskóla eru:
    a.      skólar og deildir, sbr. IV. kafla laga ţessara,
    b.      háskólastofnanir sem heyra undir háskólaráđ samkvćmt ákvörđun ţess,
    c.      háskólastofnanir sem heyra undir skóla samkvćmt ákvörđun skólaráđs,
    d.      háskólastofnanir sem starfa á grundvelli sérlaga.
    Heimilt er í reglum, er háskólaráđ setur, ađ nota önnur heiti fyrir skóla og deildir, sbr. a- liđ, og ađ háskóli starfi á grundvelli annarra skipulagseininga.

5. gr.
Háskólaráđ og stjórn háskóla.
    Stjórn háskóla er falin háskólaráđi og rektor. Háskólaráđ markar heildarstefnu í kennslu og rannsóknum og mótar skipulag háskóla. Háskólaráđ fer međ almennt eftirlit međ starfsemi háskólans í heild, einstakra skóla og háskólastofnana og ber ábyrgđ á ţví ađ háskóli starfi í samrćmi viđ lög og stjórnvaldsfyrirmćli.
    Háskólaráđ fer međ úrskurđarvald í málefnum háskólans, einstakra skóla og stofnana sem honum tengjast og heyra undir háskólaráđ eđa skóla.
    Háskólaráđ ber ábyrgđ á framkvćmd samstarfssamninga sem háskóli gerir viđ fyrirtćki og ađrar stofnanir. Ţá hefur háskólaráđ yfirumsjón međ fyrirtćkjum, sjóđum og almennum eignum háskóla.
    Háskólaráđ setur reglur og viđmiđ um ráđningu starfsliđs skóla og háskólastofnana, sbr. b- og c-liđ 4. gr.
    Háskólaráđ getur framselt ákvörđunarvald sem rektor eđa öđrum stjórnendum er fengiđ í einstökum málum eđa málaflokkum til annarra stjórnenda enda sé ţađ gert skriflega og tilkynnt sérstaklega.
    Fái háskólaráđ til međferđar málefni, er varđar sérstaklega einn skóla, skal ráđiđ leita álits forseta hans áđur en málefniđ er leitt til lykta. Međ saman hćtti skal háskólaráđ leita álits forstöđumanns háskólastofnunar sem ekki heyrir undir skóla.

6. gr.
Fulltrúar í háskólaráđi.
    Rektor háskóla á sćti í háskólaráđi hans og er hann jafnframt formađur ráđsins. Auk hans eiga sex fulltrúar sćti í háskólaráđi til ţriggja ára í senn:
    1.      Einn fulltrúi háskólasamfélagsins valinn samkvćmt ákvörđun háskólafundar.
    2.      Einn fulltrúi valinn af heildarsamtökum nemenda viđ háskólann.
    3.      Tveir fulltrúar valdir af menntamálaráđherra.
    4.      Tveir fulltrúar valdir af ţeim fulltrúum sem fyrir eru í háskólaráđi.
    Hverjum fulltrúa skv. 1., 2. og 3. tölul. skal valinn varamađur.
    Tveir fulltrúar skv. 4. tölul. og einn sameiginlegur varamađur fyrir ţá skulu valdir sameiginlega af rektor og fjórum fulltrúum skv. 1., 2. og 3. tölul. ţegar ţeir hafa veriđ valdir til setu í ráđinu til nćstu ţriggja ára. Viđ val fulltrúa skv. 3. og 4. tölul. skal leitast viđ ađ tryggja sem víđtćkasta ţekkingu og reynslu háskólanum til stuđnings. Fulltrúar skv. 3. og 4. tölul. mega ekki vera starfsmenn eđa nemendur háskólans. Ţegar ţeir fulltrúar, sem taldir eru í ţessari málsgrein, hafa veriđ valdir telst háskólaráđ fullskipađ.
    Háskólaráđ setur nánari reglur um val á fulltrúum háskólasamfélagsins og nemenda. Leita skal umsagnar háskólafundar og heildarsamtaka nemenda háskóla áđur en slíkar reglur eru settar eđa ţeim breytt.

7. gr.
Fundir háskólaráđs.
    Háskólaráđ heldur fundi eftir ţörfum. Ćski ţrír fulltrúar í háskólaráđi fundar er formanni skylt ađ bođa til hans.
    Háskólaráđ er ekki ályktunarfćrt nema fimm atkvćđisbćrir háskólaráđsmenn sćki fund hiđ fćsta. Afl atkvćđa rćđur úrslitum mála. Ef atkvćđi falla jöfn sker atkvćđi formanns úr.
    Rektor bođar fundi háskólaráđs. Háskólaráđ setur reglur um undirbúning funda, fundarbođ, fundarsköp, birtingu ákvarđana og annađ er lýtur ađ starfsháttum ráđsins og ekki er ákveđiđ í lögum ţessum.

8. gr.
Háskólarektor.
    Menntamálaráđherra skipar háskólarektor til fimm ára samkvćmt tilnefningu háskólaráđs. Háskólaráđ setur reglur um hvernig stađiđ skuli ađ tilnefningu rektors. Getur háskólaráđ ákveđiđ hvort tilnefning ţess fari fram ađ undangengnum kosningum eđa auglýsingu embćttisins.
    Rektor er formađur háskólaráđs. Hann er yfirmađur stjórnsýslu háskólans og ćđsti fulltrúi hans gagnvart mönnum og stofnunum innan háskólans og utan hans. Hann stýrir starfsemi háskólans og hefur frumkvćđi ađ ţví ađ háskólaráđ marki sér heildarstefnu í málefnum háskólans. Rektor ber ábyrgđ á og hefur eftirlit međ allri starfsemi háskólans, ţ.m.t. ráđningar- og fjármálum einstakra skóla og stofnana. Hann ber ábyrgđ á gerđ starfs- og rekstraráćtlana og ađ ţćr séu samţykktar af háskólaráđi. Á milli funda háskólaráđs fer rektor međ ákvörđunarvald í öllum málum háskólans.
    Rektor rćđur forseta fyrir hvern skóla, sbr. 12. gr., og setur honum erindisbréf. Háskólaráđ getur heimilađ ađ rektor ráđi ađstođarrektor, einn eđa fleiri.
    Rektor rćđur starfsliđ sameiginlegrar stjórnsýslu háskóla og setur ţví erindisbréf eđa starfslýsingar.

III. KAFLI
Háskólafundur.
9. gr.
Háskólafundur.
    Háskólafundur er samráđsvettvangur háskólasamfélagsins ţar sem fram fer umrćđa um ţróun og eflingu háskólans. Háskólafundur fjallar um og tekur ţátt í ađ móta sameiginlega vísinda- og menntastefnu háskólans ađ frumkvćđi rektors. Háskólaráđ getur leitađ umsagnar háskólafundar um hvađeina sem varđar starfsemi háskóla, einstakra skóla eđa stofnana. Háskólaráđ getur einnig faliđ háskólafundi umfjöllun um fagleg málefni og akademíska stefnumörkun.
    Háskólafundur er ályktunarbćr um ţau málefni sem fundurinn telur ađ varđi hag háskólasamfélagsins.
    Ákvörđunum háskólaráđs, rektors, forseta skóla eđa forstöđumanna háskólastofnana verđur ekki skotiđ til háskólafundar.

10. gr.
Fulltrúar á háskólafundi.
    Á háskólafundi eiga sćti rektor, forsetar og formenn deilda. Ţar sitja jafnframt kennarar og sérfrćđingar úr skólum og stofnunum háskóla, ásamt fulltrúum stofnana sem starfa samkvćmt sérlögum eđa tengjast háskólanum sérstaklega. Fulltrúar skóla skulu kjörnir á skólafundi, sbr. 14. gr.
    Á háskólafundi eiga einnig sćti til tveggja ára í senn tveir fulltrúar samtaka háskólakennara kjörnir í skriflegri kosningu úr hópi félagsmanna sem ekki gegna störfum forseta og tveir fulltrúar starfsmanna viđ stjórnsýslu háskólans kjörnir í skriflegri atkvćđagreiđslu. Auk ţess á sćti á háskólafundi einn fulltrúi nemenda á móti hverjum fimm fulltrúum annarra ađila innan háskólans, og skulu ţeir kjörnir í sérstökum kosningum til eins árs í senn.
    Háskólaráđ setur nánari reglur um fjölda fulltrúa sem sćti eiga á háskólafundi og um val ţeirra. Í reglum skal jafnframt kveđiđ á um kosningu og setu fulltrúa annarra stofnana og samtaka á háskólafundi en ţeirra sem taldir eru í 1. mgr. og um atkvćđisrétt ţeirra.
    Rektor bođar háskólafund og stýrir honum eđa felur öđrum stjórn hans. Háskólafund skal halda ađ minnsta kosti einu sinni á hverju ári. Ćski 2/3 hlutar fulltrúa á háskólafundi fundar er rektor skylt ađ bođa til hans.

IV. KAFLI
Skólar og stofnanir.
11. gr.
Skólar og stofnanir.
    Skólar eru megineiningar háskóla og deildir grunneiningar. Háskólaráđ ákvarđar hlutverk, mörk og verkaskiptingu milli skóla og kveđur á um skipan ţeirra í reglugerđ. Hver skóli skiptist í deildir samkvćmt tillögu skólans sem lögđ er fyrir háskólaráđ. Leita skal umsagnar háskólafundar áđur en gerđar eru grundvallarbreytingar á skólaskipaninni.
    Innan skóla fer fram kennsla, rannsóknir og stjórnun. Skólar eru sjálfstćđir um fagleg og rekstrarleg málefni innan ţeirra marka sem ákvörđuđ eru af háskólaráđi. Deildir bera faglega ábyrgđ á háskólakennslu og rannsóknum.
    Viđ skóla er heimilt ađ starfrćkja sérstakar háskólastofnanir, sbr. c-liđ 1. mgr. 4. gr., og rannsóknastofur sem settar eru á stofn samkvćmt ákvörđun skólaráđs og samkvćmt nánari reglum sem háskólaráđ setur.

12. gr.
Forsetar skóla og deildarformenn.
    Daglegri starfsemi skóla stýrir forseti. Rektor rćđur forseta hvers skóla ađ undangenginni auglýsingu. Heimilt er rektor ađ kalla starfsmann háskóla til ţess ađ vera forseti yfir skóla. Um tímalengd ráđningar fer samkvćmt reglum sem háskólaráđ setur. Rektor setur forsetum erindisbréf.
    Í umbođi háskólaráđs og rektors á forseti frumkvćđi ađ mótun stefnu fyrir skóla, hefur eftirlit međ starfi og stjórnsýslu hans og rćđur til hans starfsliđ. Forseti ber ábyrgđ á fjármálum og almennum gćđakröfum skóla gagnvart rektor og háskólaráđi, sbr. 5. gr. Forseti velur deildarformenn til tveggja ára í senn samkvćmt tilnefningu deildarfundar. Háskólaráđ setur reglur um val deildarformanna.

13. gr.
Skólaráđ.
    Forseti og deildarformenn mynda skólaráđ. Í skólaráđi skal einnig sitja fulltrúi nemenda, einn eđa fleiri, sem valinn er af nemendum samkvćmt reglum sem háskólaráđ setur. Skólaráđ fjallar um sameiginleg málefni skólans, ţar á međal ákvarđanir deilda um námsframbođ.
    Háskólaráđ setur nánari reglur um starfsemi skóla, stjórn ţeirra, skiptingu skóla í deildir, hlutverk deildarformanna og skóla- og deildarfundi.

14. gr.
Skólafundir.
    Skólafundur, sem forseti stýrir í umbođi rektors, er samráđsvettvangur ţar sem fram fer umrćđa um innri málefni skóla. Háskólaráđ getur leitađ umsagnar fundar skóla um hvađeina sem varđar starfsemi skólans og ţeirra deilda sem starfrćktar eru viđ hann.
    Skólafundur er ályktunarbćr um ţau málefni sem fundurinn telur ađ varđi hag skóla. Ályktanir fundar skóla skulu kynntar háskólaráđi, rektor, forstöđumönnum háskólastofnana og öđrum ţeim er ţćr kunna ađ varđa.
    Ákvörđunum háskólaráđs, rektors, forseta eđa forstöđumanns háskólastofnunar verđur ekki skotiđ til skólafundar. Sama gildir um húsfundi í háskólastofnun, sbr. b- og c-liđ 1. mgr. 4. gr.

V. KAFLI
Starfsliđ háskóla.
15. gr.
Starfsheiti.
    Starfsheiti kennara viđ háskóla skulu vera prófessor, dósent, lektor og ađjunkt. Háskólaráđ getur sett nánari reglur um ţessi og önnur starfsheiti sem ţađ ákveđur ađ nota.
    Háskólakennarar hafa međ höndum og bera ábyrgđ á kennslu sem fram fer til viđurkenndrar prófgráđu.
    Háskólakennarar og sérfrćđingar hafa međ höndum sjálfstćđar vísindarannsóknir.
    Forstöđumenn stofnana hafa međ höndum háskólakennslu og sjálfstćđar rannsóknir ef kveđiđ er á um ţađ í reglum viđkomandi stofnunar.
    Háskólaráđ setur nánari reglur um starfsheiti og starfsskyldur ţeirra sem ráđnir eru í akademísk störf samkvćmt ákvćđum ţessa kafla, sem og um leyfi ţeirra frá störfum.

16. gr.
Dómnefndir.
    Háskóli skal setja á fót dómnefnd til ţess ađ meta hćfi ţeirra sem sćkja um akademísk störf eđa fá bođ um slíkt starf. Ţeir sem hljóta akademískt starf viđ háskóla eđa háskólastofnun skulu hafa lokiđ meistaraprófi hiđ minnsta eđa hafa jafngilda ţekkingu og reynslu ađ mati dómnefndar. Ţeir skulu jafnframt hafa sýnt ţann árangur í starfi ađ ţeir njóti viđurkenningar á viđkomandi sérsviđi.
    Skóla eđa stofnun er heimilt ađ gera kröfu um ađ umsćkjendur um akademískt starf hafi doktorspróf á viđkomandi sérsviđi.
    Um skipan, störf og niđurstöđur dómnefndar fer samkvćmt 18. gr. laga um háskóla og reglum sem háskólaráđ setur ađ fenginni umsögn háskólafundar. Í ţeim reglum skal tryggt ađ umsóknir hljóti faglega og óvilhalla međferđ. Heimilt er ađ taka upp fyrirkomulag fastra dómnefnda innan háskóla.

17. gr.
Veiting starfa.
    Forseti veitir akademísk störf viđ skóla og stofnanir sem heyra undir skóla. Forstöđumađur veitir akademísk störf viđ stofnun sem heyrir undir háskólaráđ. Veiting starfs skal ákveđin á grundvelli tillögu sem gerđ er samkvćmt nánari reglum settum af háskólaráđi en ţćr afmarka jafnframt umbođ forseta. Ţegar starf hefur veriđ veitt skal gerđur um ţađ ráđningarsamningur.
    Akademískt starf, sem veitt er viđ háskóla, skal áđur hafa veriđ auglýst laust til umsóknar. Rektor háskóla, samkvćmt tillögu skóla og međ samţykki háskólaráđs, getur ţó bođiđ vísindamanni ađ taka viđ slíku starfi án ţess ađ ţađ sé auglýst laust til umsóknar. Háskóla er jafnframt heimilt ađ víkja frá skyldu til auglýsinga ţegar í hlut eiga störf sem byggjast á sérstökum tímabundnum styrkjum, störf sem tengjast sérstökum tímabundnum verkefnum, störf sem nemendur gegna viđ háskólann samhliđa rannsóknartengdu framhaldsnámi og störf viđ háskólann sem tengjast tilteknu starfi utan hans á grundvelli samstarfssamnings.
    Starf er ekki auglýst ţegar um er ađ rćđa framgang eđa tilflutning milli starfsheita samkvćmt reglum settum af háskólaráđi.
    Ráđningarsamningur um akademískt starf getur veriđ ótímabundinn eđa tímabundinn til allt ađ fimm ára. Ţegar sérstaklega stendur á er heimilt ađ framlengja tímabundna ráđningu um allt ađ tveimur árum fram yfir fimm ára markiđ.

VI. KAFLI
Nemendur.
18. gr.
Innritun.
    Rektor, og forsetar í umbođi hans, bera ábyrgđ á innritun nemenda í háskóla.
    Nemendur, sem hefja nám til fyrstu háskólagráđu í háskóla, skulu hafa lokiđ stúdentsprófi eđa öđru jafngildu prófi. Háskóla er ţó heimilt ađ innrita nemendur sem ekki hafa lokiđ stúdentsprófi eđa öđru jafngildu prófi ef ţeir hafa öđlast reynslu eđa ráđa yfir ţekkingu og fćrni sem svarar til krafna skólans um undirbúning fyrir nám á háskólastigi.
    Háskólaráđ setur, ađ fenginni tillögu skóla eftir ţví sem viđ á, nánari reglur um eftirfarandi atriđi:
    a.      kröfur um undirbúning til viđbótar stúdentsprófi í einstökum námsleiđum í grunnnámi,
    b.      inntökuskilyrđi í einstakar námsleiđir í framhaldsnámi,
    c.      inntöku- eđa stöđupróf sem viđhöfđ eru á einstökum námsleiđum,
    d.      takmörkun á fjölda nemenda sem teknir eru inn á einstakar námsleiđir,
    e.      mat á reynslu, ţekkingu og fćrni nemenda sem ekki hafa lokiđ formlegu undirbúningsnámi á framhaldsskólastigi.
    Reglur samkvćmt d- og e-liđ skulu settar fyrir fram fyrir hvert háskólaár. Í slíkum reglum er heimilt ađ taka miđ af skilyrđum háskóla til ţess ađ veita kennslu á viđkomandi námsleiđ.

19. gr.
Réttindi og skyldur nemenda.
    Háskólaráđ setur, ađ fenginni umsögn heildarsamtaka nemenda innan háskólans, reglur um réttindi og skyldur nemenda, ţ.m.t. um málskotsrétt ţeirra innan háskólans.
    Nemandi skal forđast ađ hafast nokkuđ ţađ ađ í námi sínu eđa í framkomu sinni innan og utan skólans sem er honum til vanvirđu eđa álitshnekkis eđa varpađ getur rýrđ á nám hans eđa skóla.
    Gerist nemandi sekur um háttsemi samkvćmt 2. mgr. eđa sem er andstćđ lögum ţessum eđa reglum settum samkvćmt ţeim skal forseti ţeirrar deildar ţar sem hann er skráđur til náms taka mál hans til međferđar. Ađ teknu tilliti til alvarleika brots getur forseti veitt nemanda áminningu eđa vikiđ honum úr skóla um tiltekinn tíma eđa ađ fullu. Áđur en ákvörđun um brottrekstur er tekin skal gefa nemanda kost á ađ tjá sig um máliđ. Nemanda er heimilt ađ skjóta ákvörđun forseta til áfrýjunarnefndar samkvćmt lögum um háskóla. Málskot frestar framkvćmd ákvörđunar forseta.
    Rektor getur ađ hćfilegum tíma liđnum heimilađ nemanda, sem vikiđ hefur veriđ ađ fullu úr skóla, ađ skrá sig aftur til náms í háskólanum ef ađstćđur hafa breyst. Nemanda er heimilt ađ skjóta synjun rektors um skráningu til áfrýjunarnefndar.

VII. KAFLI
Kennsla, prófhald og prófgráđur.
20. gr.
Kennsla, kennsluhćttir.
    Háskólaráđ setur reglur um lengd háskólaárs og skiptingu ţess í kennslumissiri. Fyrirlestrar, ćfingar og námskeiđ í háskóladeildum eru fyrir skrásetta stúdenta en kennara er heimilt ađ veita öđrum kost á ađ sćkja slíka kennslu nema forseti mćli öđruvísi fyrir.
    Kennsla skal fara fram í námskeiđum sem metin eru í einingum, sbr. lög um háskóla. Háskólaráđ skal setja almennar reglur um mat námskeiđa til eininga.
    Skólar skulu setja almennar reglur um kennslu og kennsluhćtti sem háskólaráđ stađfestir.

21. gr.
Próf og prófhald.
    Háskólaráđ skal setja reglur um prófhald, ţ.m.t. viđurkenningu erlendra prófa, inntöku- og undirbúningspróf, einkunnir og annađ er ađ prófum lýtur. Hver háskóli rćđur tilhögun prófa ađ svo miklu leyti sem ekki eru sett bindandi ákvćđi um ţađ í reglum háskólaráđs.
    Sameiginleg stjórnsýsla hvers skóla annast skipulag og framkvćmd prófa.
    Nemandi á rétt á ađ fá útskýringar kennara á mati skriflegrar úrlausnar sinnar ef hann ćskir ţess innan 15 daga frá birtingu einkunnar. Vilji nemandi, sem ekki hefur stađist próf, ţá eigi una mati kennarans getur hann snúiđ sér til viđkomandi forseta. Skal ţá prófdómari skipađur í hverju tilviki. Einnig getur kennari eđa meiri hluti nemenda, telji ţeir til ţess sérstaka ástćđu, óskađ skipunar prófdómara í einstöku prófi.
    Heimilt er í reglum háskólaráđs ađ kveđa á um námsframvindu og hámarkstímalengd í námi.
    Deild er heimilt ađ meta nám, sem nemandi hefur stundađ utan deildarinnar, sem hluta af námi viđ deildina enda uppfylli námiđ sambćrilegar gćđa- og námskröfur og gerđar eru á grundvelli laga ţessara og laga um háskóla.

22. gr.
Prófgráđur.
    Um prófgráđur sem háskóla er heimilt ađ veita fer samkvćmt lögum um háskóla, sbr. ţó 23. gr. laga ţessara. Háskólaráđi er heimilt ađ setja nánari reglur um prófgráđur á grundvelli ţeirra.

23. gr.
Doktorsnafnbót.
    Háskólar hafa rétt til ađ veita doktorsnafnbót í heiđursskyni. Doktorsnafnbót í heiđursskyni verđur ekki veitt nema samkvćmt tillögu skólaráđs og međ samţykki háskólaráđs.
    Háskólar hafa rétt til ađ veita doktorsnafnbót međ vörn sérstakrar doktorsritgerđar og setur háskólaráđ almennar reglur um vörn slíkra doktorsritgerđa.

VIII. KAFLI
Fjárhagsmálefni.
24. gr.
Fjármögnun.
    Hver háskóli hefur sjálfstćđa fjárveitingu á fjárlögum. Ráđherra gerir tillögur um fjárframlög til hvers skóla til ađ mćta útgjöldum til kennslu, rannsókna og annarra verkefna.
    Háskóla er heimilt ađ afla sér tekna til viđbótar viđ framlög skv. 1. mgr. međ:
    a.      skrásetningargjöldum sem nemendur greiđa viđ skráningu í nám, allt ađ 45.000 kr. fyrir hvern nemanda á ársgrundvelli. Álögđ gjöld samkvćmt ţessum liđ skulu eigi skila háskóla hćrri tekjum en sem nemur samanlögđum útgjöldum háskólans vegna nemendaskráningar og ţjónustu viđ nemendur sem ekki telst til kostnađar viđ kennslu og rannsóknastarfsemi,
    b.      gjöldum til ađ standa undir útgáfu stađfestra vottorđa, gerđ, fyrirlögn og yfirferđ stöđu-, inntöku-, upptöku- og fjarprófa,
    c.      gjöldum fyrir ţjónustu sem telst utan ţeirrar ţjónustu sem háskóla er skylt ađ veita,
    d.      gjöldum fyrir ţjónustu sem háskóli veitir og grundvölluđ er á samningi viđ menntamálaráđuneyti, sbr. d-liđ 2. mgr. 21. gr. laga um háskóla,
    e.      gjöldum fyrir endurmenntun og frćđslu fyrir almenning.
    Heimilt er ađ taka 15% hćrra gjald af ţeim sem fá leyfi til skrásetningar utan auglýstra skráningartímabila, sbr. a-liđ.
    Háskólaráđ geta gert tillögu til ráđherra um breytingar á hámarksfjárhćđ skrásetningargjalda.
    Háskólaráđ setur nánari reglur um gjaldtöku og ráđstöfun gjalda samkvćmt ţessari grein. Í reglum háskólaráđs er heimilt ađ mćla fyrir um lćkkun skrásetningargjalds til tekjulítilla stúdenta er búa viđ örorku eđa fötlun, sbr. 2. gr. laga nr. 59/1992, um málefni fatlađra. Heimilt er ađ miđa slíkar reglur viđ tekjumörk og hvort lćkkun sé í formi fastrar krónutölu eđa hlutfalls af skrásetningargjaldi. Í reglum háskólaráđs er jafnframt heimilt ađ verja hluta skrásetningargjalds til félagssamtaka stúdenta.

25. gr.
Ţjónustusamningar.
    Háskólaráđi er heimilt ađ semja viđ stúdenta, samtök ţeirra og félög, hollvinasamtök, einstaklinga, samtök ţeirra og fyrirtćki eđa opinberar stofnanir um ađ taka ađ sér ţjónustu fyrir hönd Háskóla Íslands enda sé fariđ ađ ákvćđum í 30. gr. laga um fjárreiđur ríkisins.

IX. KAFLI
Ýmis ákvćđi.
26. gr.
Önnur viđfangsefni og starfsemi.
    Háskóla er heimilt, međ samţykki menntamálaráđherra, ađ eiga ađild ađ hlutafélögum, sjálfseignarstofnunum eđa félögum međ takmarkađa ábyrgđ ef starfsemi ţeirra samrýmist ţeim markmiđum sem háskólanum eru sett og ađild ţjónar hagsmunum hans. Háskólaráđ fer međ eignarhlut háskólans í slíkum fyrirtćkjum en getur veitt skóla, stofnun eđa öđrum ađila innan háskóla umbođ til ađ fara međ hlutinn.
    Háskóla er heimilt ađ stofna og starfrćkja sérstaka rannsóknar- og ţróunarsjóđi. Skal um ţá sett skipulagsskrá sem menntamálaráđherra og háskólaráđ stađfesta. Skipulagsskráin skal birt í B-deild Stjórnartíđinda.
    Háskóla er heimilt ađ semja viđ ađrar stofnanir og fyrirtćki, sem tengjast starfssviđi skólans, um kennslu, rannsóknir og ráđningu kennara og annarra starfsmanna.

27. gr.
Ársfundur.
    Háskóli skal árlega halda opinn ársfund ţar sem fjárhagur skólans og meginatriđi starfsáćtlunar hans eru kynnt.

28. gr.
Birting reglna og kennsluskrár.
    Reglur ţćr, sem háskólaráđ setur samkvćmt lögum ţessum, skulu birtar í B-deild Stjórnartíđinda.
    Hver skóli semur og birtir eigin kennsluskrá. Árlega skal birt kennsluskrá fyrir háskólann í heild.

X. KAFLI
Gildistaka o.fl.
29. gr.
Gildistaka.
    Viđ gildistöku laga ţessara falla úr gildi lög nr. 41/1999, um Háskóla Íslands, lög nr. 40/1999, um Háskólann á Akureyri, og lög nr. 43/1995, um listmenntun á háskólastigi.
    Lög ţessi öđlast ţegar gildi og koma ađ fullu til framkvćmda 1. júlí 2008.
    Ţrátt fyrir ákvćđi 2. mgr. 29. gr. öđlast ákvćđi 4., 11. og 12. gr. laga ţessara ţegar gildi.

Ákvćđi til bráđabirgđa.
    Viđ gildistöku laga ţessara heldur starfsliđ Háskólans á Akureyri og Háskóla Íslands, sem hefur veriđ skipađ eđa ráđiđ á grundvelli laga nr. 41/1999 og laga nr. 40/1999, störfum sínum og starfsréttindum.
    Umbođ háskólaráđs Háskóla Íslands og Háskólans á Akureyri falla niđur viđ gildistöku laga ţessara. Fram til ţess tíma er háskólaráđum skólanna heimilt ađ skipuleggja starfsemi sína í samrćmi viđ ákvćđi 4., 11. og 12. gr., ţar á međal ađ auglýsa laus störf forseta skóla og deildarformanna.
    Ákvćđi reglna, sem háskólaráđ Kennaraháskóla Íslands, Háskólans á Akureyri og Háskóla Íslands hafa sett á grundvelli gildandi laga um viđkomandi háskóla, gilda međ áorđnum breytingum, ađ svo miklu leyti sem ţau fara ekki gegn ţessum lögum, ţar til háskólaráđ hefur sett nýjar reglur samkvćmt ákvćđum ţessara laga.
    Viđ gildistöku laga ţessara skulu skólar viđ Háskóla Íslands vera félagsvísinda-, laga- og viđskiptasviđ, heilbrigđisvísindasviđ, hugvísindasviđ, verkfrćđi- og raunvísindasviđ og menntavísindasviđ. Deildir viđ Háskólann á Akureyri eru félagsvísinda- og hugvísindadeild, heilbrigđisvísindadeild, kennaradeild og viđskipta- og raunvísindadeild. Fyrir árslok 2008 skulu háskólar, sem lög ţessi taka til, laga sig ađ ákvćđum laga ţessara um skóla, sbr. 2. mgr. 4. gr.
    Lög nr. 57/1999, um búnađarfrćđslu, skulu endurskođuđ fyrir árslok 2009.

Athugasemdir viđ lagafrumvarp ţetta.

I. Inngangur.
    Frumvarp ţetta er samiđ af nefnd sem menntamálaráđherra skipađi til ađ endurskođa lög nr. 136/1997, um háskóla, ásamt gildandi sérlögum um starfandi ríkisháskóla. Nefndin skilađi frumvarpi til laga um háskóla til ráđherra í desember 2005, sem síđar varđ ađ lögum nr. 63/2006 og tóku gildi á miđju ári 2006. Viđ undirbúning frumvarps ţessa var nefndinni gert ađ taka miđ af ţeirri ţróun og breytingum sem orđiđ hafa undanfarin ár á umhverfi opinberra háskóla í samanburđi viđ ţróun í öđrum OECD-ríkjum. Tillögur nefndarinnar skyldu vera til ţess fallnar ađ samrćma skilyrđi og efla opinbera háskóla og gćđi námsframbođs ţeirra. Viđ gerđ frumvarpsins hafđi nefndin samráđ viđ starfandi opinbera háskóla á Íslandi. Í nefndinni áttu sćti Guđmundur Árnason ráđuneytisstjóri, formađur, Hanna Katrín Friđriksdóttir ráđgjafi, Inga Jóna Ţórđardóttir viđskiptafrćđingur, Jón Sigurđsson, fyrrv. seđlabankastjóri og ráđherra, Stefanía K. Karlsdóttir, fyrrv. rektor Tćkniháskóla Íslands, og Sveinbjörn Björnsson, fyrrv. rektor Háskóla Íslands. Hellen M. Gunnarsdóttir, sérfrćđingur í ráđuneytinu, starfađi međ nefndinni. Afrakstur nefndarstarfsins er hjálagt frumvarp.

II. Markmiđ frumvarpsins.
    Međ frumvarpi ţessu eru lagaákvćđi um opinbera háskóla fćrđ til samrćmis viđ ţann almenna lagaramma um starfsemi háskóla sem ákvarđađur var međ lögum nr. 63/2006. Ţau lög taka jafnt til allra íslenskra háskóla óháđ rekstrarformi og afmarka fagleg og rekstrarleg starfsskilyrđi skólanna. Ţar skipta mestu máli kröfur laganna um gćđaeftirlit, samrćmingu prófgráđna og gagnkvćma viđurkenningu náms, ásamt áherslu á sveigjanleika í skipulagi háskólanna sem og ađ ţeim sé tryggt faglegt sjálfstćđi. Einhugur mun vera um ţađ međal íslenskra háskólamanna ađ vel hafi tekist til viđ smíđi rammalaganna og ađ ekki sé ţörf á ţví ađ greina á milli íslenskra háskóla eftir rekstrarformi ţeirra. Ţađ leiđir hins vegar af ţeim meginreglum sem gilda um ríkisrekstur ađ lagaákvćđi af ţessu tagi ţurfi ađ vera fyrir hendi varđandi ţá háskóla sem reknir eru sem ríkisstofnanir. Er ţar einkum vísađ til eftirfarandi atriđa:
    1.      Allar heimildir til fjárhagsráđstafana í ríkisrekstri verđa ađ byggjast á lögum. Er hér bćđi um ađ rćđa framlög til lögbundinnar starfsemi og eins fjáröflun til annarra verkefna.
    2.      Gerđ er krafa um ađ margvíslegar ákvarđanir í starfsmanna- og nemendamálum eigi sér stođ í settum lögum.
    3.      Gengiđ er út frá ţví ađ megindrćttirnir í skipulagi ríkisrekstrar séu ákvarđađir af löggjafanum, međal annars hvađ varđar skipun yfirstjórnar opinberra stofnana.
    Meginmarkmiđ fyrirliggjandi frumvarps er ţví ađ tryggja ađ fagleg starfsskilyrđi íslenskra háskóla verđi ţau sömu óháđ rekstrarformi ađ teknu tilliti til ţessara ţriggja atriđa.

III. Gildandi sérlög um ríkisrekna háskóla.
    Háskóli Íslands (HÍ) var stofnađur áriđ 1911 og var lengi eini háskólinn í landinu sem bauđ háskólanám til prófgráđu. Upphafleg lög um skólann voru samţykkt 1909 og hafa síđan veriđ endurskođuđ međ reglubundnu millibili, síđast á árabilinu 1997 til 1999. Gildandi lög um skólann eru nr. 41/1999.
    Áriđ 1971 var Kennaraskólanum breytt međ lögum í Kennaraháskóla Íslands (KHÍ). Međ lögum nr. 137/1997 voru Ţroskaţjálfaskólinn, Fósturskólinn og Íţróttakennaraskólinn sameinađir honum. Eru ţau lög enn í gildi.
    Háskólinn á Akureyri (HA) var stofnađur 1987 en gildandi lög um skólann eru nr. 40/ 1999. Tćkniskóli Íslands, sem stofnađur var áriđ 1962, varđ formlegur háskóli međ lögum um Tćkniháskóla Íslands, nr. 53/2002. Áriđ 2005 var Tćkniháskóli Íslands síđan sameinađur Háskólanum í Reykjavík (HR) sem hóf háskólastarfsemi áriđ 1998.
    Ákvćđi núgildandi sérlaga um háskólana ţrjá, HÍ, KHÍ og HA, byggjast öll á áţekkum grunni og hafa ađ geyma hliđstćđ ákvćđi í flestum efnum. Mikil samvinna hefur veriđ milli skólanna um framkvćmd laganna og setningu reglna á grundvelli ţeirra. Má slá ţví föstu ađ skólarnir búi allir viđ eitt og sama umhverfi í lagalegu tilliti. Í frumvarpinu er viđ ţađ miđađ ađ ein heildarlöggjöf skuli gilda um alla opinbera háskóla, sbr. ţó ákvćđi um endurskođun laga um búnađarfrćđslu, en ađ ţeirri endurskođun lokinni muni lög ţessi jafnframt taka til menntastofnana landbúnađarins.

IV. Meginefni frumvarpsins og helstu markmiđ.
    Meginefni frumvarpsins byggist ađ verulegu leyti á viđamiklu úttektarstarfi sem fram hefur fariđ innan íslenska háskólakerfisins á síđastliđnum árum. Ţá hefur einnig veriđ tekiđ tillit til vinnu sem fariđ hefur fram innan háskólanna, m.a. tillagna á vettvangi HÍ og KHÍ um tilhögun á fyrirhugađri sameiningu skólanna.
    Međal ţeirra úttekta, sem litiđ var til viđ gerđ frumvarpsins, eru ţrjár sem einkum varđa Háskóla Íslands.
    Í fyrsta lagi er úttekt sem menntamálaráđherra fól Ríkisendurskođun ađ gera á fjárhagsstöđu, fjármögnun, árangri, gćđum, rekstrarformi og stjórnsýslu HÍ. Úttektin samanstendur af ţremur meginţáttum: (1) greiningu Ríkisendurskođunar á framangreindum ţáttum, (2) viđhorfskönnun međal starfsfólks og (3) alţjóđlegum samanburđi á völdum kennitölum og starfsţáttum. Lokaskýrsla Ríkisendurskođunar var birt voriđ 2005.
    Í öđru lagi fól menntamálaráđherra áriđ 2004 fjögurra manna hópi, undir forustu Ingu Dóru Sigfúsdóttur, ađ framkvćma úttekt á akademískri stöđu HÍ, einkum rannsóknastarfinu. Tekur úttektin til rannsóknastarfs viđ skólann á árunum 1999–2002. Skýrsla Ingu Dóru og samstarfsmanna hennar var birt í september 2005.
    Í ţriđja lagi átti HÍ frumkvćđi ađ ţví ađ Samtök evrópskra háskóla (European University Association) gerđu úttekt á skólanum ţar sem lögđ var sérstök áhersla á uppbyggingu framhaldsnáms og gćđastarf. Ţessi úttekt er ekki liđur í opinberu eftirliti međ skólanum heldur var tilgangur hennar fyrst og fremst ađ fá ábendingar og ráđleggingar frá hópi erlendra háskólamanna sem nýst gćtu viđ framtíđaruppbyggingu skólans. Lokaskýrsla hópsins var birt stjórn HÍ í september 2005.
    Enda ţótt ţessar úttektir hafi HÍ ađ viđfangsefni beina niđurstöđur ţeirra skýru ljósi á ýmsa ţćtti í starfs- og rekstrarskilyrđum opinberu háskólanna allra. Ţetta á sérstaklega viđ um skýrslu Ríkisendurskođunar og eru eftirfarandi ályktanir hennar til marks um ţađ:
    „Ţegar hugađ er ađ gćđamálum Háskóla Íslands, hagkvćmni og skilvirkni rekstrarins og möguleikum skólans til ađ ná heildarmarkmiđum sínum er mikilvćgt ađ hugađ sé vel ađ stjórnunarháttum skólans. Stjórnsýsla skólans hefur breyst mikiđ á síđustu árum, vaxiđ, eflst og tekist á viđ ný verkefni. Á sama tíma hefur umfang rekstrar orđiđ meira og viđfangsefni flóknari. Ljóst er ađ virk ţátttaka starfsmanna og nemenda í stjórnun skólans hefur marga kosti en slíkt stjórnskipulag getur einnig búiđ yfir göllum. Nauđsynlegt virđist ađ skerpa á ýmsum ţáttum ţess og skýra betur.“
    Enn fremur segir í skýrslunni:
    „Međal annars ţyrfti ađ skýra betur ábyrgđ deildarforseta og stöđu rektors gagnvart ţeim. Ţá ţyrfti ađ kveđa á um úrrćđi sinni deildarforsetar ekki skyldum sínum, t.d. viđ gćđaeftirlit eđa fjármálastjórnun. Í ţví samhengi mćtti hugsa sér ađ rektor hafi bein áhrif á val deildarforseta. Vel virđist koma til greina ađ breyta samsetningu háskólaráđs međ ţví ađ fjölga utanađkomandi ađilum og ađ fela ráđinu ađ ákveđa hvernig stađiđ skuli ađ ráđningu rektors.
    Ađ lokum virđist mikilvćgt ađ fariđ verđi yfir verkaskiptingu miđlćgrar stjórnsýslu Háskólans og einstakra deilda og skilgreina hvađa ţjónustu stjórnsýslan eigi ađ veita deildunum. Í ţví samhengi er afar mikilvćgt ađ skólinn taki sjálfur meiri ábyrgđ á launamálum starfsmanna í stađ ţess ađ hlíta ákvörđun ţriđja ađila, ţ.e. kjaranefndar. Einnig ţyrfti ađ kanna ţann möguleika ađ sameina deildir eđa auka samstarf milli ţeirra og mynda ţannig sterkari og hagkvćmari einingar. Ţannig mćtti m.a. tryggja deildunum nauđsynlega fjármála- og rekstrarţekkingu sem sumar ţeirra skortir nú tilfinnanlega. Styrkja ţarf fjármálastýringu Háskólans og auka eftirlit međ rekstri deilda og annarra starfseininga.“ (Ríkisendurskođun: Háskóli Íslands, Stjórnsýsluúttekt, bls. 6–7. Reykjavík, apríl 2005).
    Helstu markmiđ frumvarpsins eru:
    –      Meginmarkmiđ frumvarpsins er ađ einfalda ţau lagaskilyrđi sem gilda um starfsemi háskóla međ ţađ fyrir augum ađ veita háskólum sem mest sjálfstćđi í innri málefnum. Á ţađ bćđi viđ um skipulag og fagleg málefni. Ađ ţessu leyti er inntak frumvarpsins í fullu samrćmi viđ ţá almennu stefnumörkun löggjafarvaldsins sem fram kemur í lögum um háskóla, nr. 63/2006, en ţeim var ćtlađ ađ undirstrika sjálfstćđi háskóla og ađ skapa ţeim sem víđast svigrúm til athafna.
    –      Frumvarpiđ grundvallast á ţeirri hugsun ađ almenn skilyrđi eigi ađ gilda um starfsemi opinberra háskóla. Uppbygging frumvarpsins er ţví í anda rammalöggjafar sem veitir einstökum stofnunum sem samkvćmt ţví starfa verulegt svigrúm til ađ feta eigin leiđir í útfćrslum og framkvćmd laganna.
    –      Hlutverk háskólaráđa er betur skilgreint en áđur og stađa ţess sem yfirstjórnar háskóla er styrkt. Ekki eru gerđar breytingar á meginhlutverki rektors sem áfram er formađur háskólaráđs.
    –      Sjálf skipan í háskólaráđ breytist verđi ţetta frumvarp ađ lögum. Í háskólaráđi HA sitja nú fimm einstaklingar: rektor, sem er sjálfkjörinn í ráđiđ og er jafnframt forseti ţess, tveir fulltrúar kennara, einn fulltrúi stúdenta og einn fulltrúi skipađur af menntamálaráđherra. Í háskólaráđi HÍ sitja rektor, sem er sjálfkjörinn í ráđiđ og jafnframt forseti ţess, fjórir fulltrúar kennara, einn fulltrúi samtaka háskólakennara, tveir fulltrúar stúdenta og tveir fulltrúar sem menntamálaráđherra skipar. Frumvarpiđ miđast viđ ađ háskólaráđ verđi auk rektors skipađ tveimur utanađkomandi einstaklingum (valdir af menntamálaráđherra) auk fulltrúa nemenda og fulltrúa háskólasamfélagsins. Ţessir fimm sćkja sér síđan tvo fulltrúa til viđbótar sem ekki eru starfsmenn eđa nemendur viđkomandi háskóla. Viđ val á utanađkomandi fulltrúum skal leitast viđ ađ tryggja sem víđtćkasta ţekkingu og reynslu háskólanum til stuđnings. Ţátttaka og áhrif kennara og nemenda í skólaráđum er á hinn bóginn efld.
    –      Nýmćli í frumvarpinu er ađ skólar eru skilgreindir sem meginskipulagseiningar í starfsemi háskóla. Međ ţví verđur til öflugt burđarlag í stjórnskipan skólanna sem getur veriđ farvegur og vettvangur fyrir margvíslega stođţjónustu viđ kjarnastarfsemi ţeirra, ţ.e. kennslu og rannsóknir. Tillagan um eflingu skóla er lykilatriđi í sameiningu Háskóla Íslands og Kennaraháskóla Íslands, sbr. áform um sameiningu ţeirra og almenna stefnumörkun HÍ.
    –      Samhliđa ţví ađ skólar verđi ađ megineiningum í starfi háskóla verđur til nýtt starf forseta skóla sem mun bera ábyrgđ á fjármálum og rekstri sviđsins og ţeirra stofnana sem undir ţađ heyra. Gerđ er tillaga um ađ starfsheiti ţess sem ráđinn er ćđsti yfirmađur skóla verđi forseti til ţess ađ undirstrika ađ ţeir fari međ yfirstjórnarhlutverk ásamt rektor. Ţó er háskólaráđi heimilađ ađ ákveđa annađ starfsheiti telji ráđiđ ţađ ćskilegt af einhverjum ástćđum. Í tillögunni felst ađ forsetar verđi ráđnir af rektor ađ undangenginni auglýsingu. Forsetum er ćtlađ ađ vera akademískir leiđtogar skóla og hafa frumkvćđi ađ útfćrslu heildarstefnu háskóla á vettvangi síns sviđs. Til ţeirra verđa gerđar ríkar hćfiskröfur.
    –      Skilvirkari stjórn opinberra háskóla. Ráđning forseta skóla, ásamt eflingu megineininga í starfseminni, felur í sér styrkari forustu, valddreifingu og möguleika á ţví ađ bćta stođţjónustu og ţverfrćđilegt samstarf. Međ ţessu er brugđist viđ ábendingum sem fram hafa komiđ um ađ stjórn opinberra háskóla ţurfi ađ verđa skilvirkari.
    –      Ţess var ekki óskađ af nefnd ţeirri sem vann frumvarp ţetta ađ hún fjallađi um fjárhagsmálefni háskóla. Ákvćđi 24. gr. frumvarpsins, sem fjallar um fjárhagsmálefni, fela ekki í sér grundvallarbreytingar á gjaldtökuheimildum háskóla en ţó er beinlínis gert ráđ fyrir ađ einstakir háskólar geri tillögu til ráđherra um fjárhćđ skrásetningargjalda. Fjárhćđ ţeirra verđur ţó eftir sem áđur fastsett í lögum og breytingar á ţeirri fjárhćđ verđi lagđar fyrir Alţingi af ráđherra eins og veriđ hefur.

Athugasemdir viđ einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
    Í heiti frumvarpsins og inngangsgrein ţess er notast viđ hugtakiđ „opinberir háskólar“ sem ćtlađ er ađ taka til háskóla sem reknir eru af ríkinu og lúta yfirstjórn menntamálaráđherra. Ţessir háskólar eru nú: Háskóli Íslands, Kennaraháskóli Íslands og Háskólinn á Akureyri. Međ lögum nr. 167/2007 voru ţćr breytingar gerđar á lögum nr. 57/1999, um búnađarfrćđslu ađ yfirstjórn Landbúnađarháskóla Íslands og Hólaskóla – Háskólans á Hólum fćrđist frá landbúnađarráđuneyti yfir til menntamálaráđuneytis. Ákvćđi frumvarpsins hafa ekki áhrif á ţá ráđagerđ sem felst í sameiningu HÍ og KHÍ 1. júlí 2008, sbr. 4. gr. laga nr. 37/2007, um sameiningu Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands. Verđi frumvarpiđ ađ lögum mun ţađ öđlast gildi á sama tíma. Í greininni er gildissviđ laganna markađ međ vísan til ţessara stofnana.

Um 2. og 3. gr.
    Byggt er á 2. gr. og 3. gr. rammalaga um háskóla sem kveđa á um hinn faglega grundvöll háskólastarfs. Gengiđ er út frá ţví ađ ţessi starfsskilyrđi séu ţau sömu fyrir alla háskóla, óháđ rekstrarformi. Ţau fyrirmćli, sem vísađ er til ađ gildi um háskólastarf í niđurlagi 2. gr., eru af margvíslegum toga og eiga m.a. rćtur ađ rekja til samrćmingar á hinu evrópska menntasvćđi (European Higher Education Area) sem Ísland er ađili ađ í gegnum Bologna-ferliđ og sameiginlegt rannsóknasvćđi Evrópu (European Research Area). Í 1. mgr. 3. gr. er ađ finna kjarnann í hlutverki háskóla skv. 2. gr. rammalaga um háskóla.
    Í 2. mgr. 3. gr. er lagt til ađ menntamálaráđherra sé heimilt ađ fela einstökum háskólum ađ sinna kennslu eđa rannsóknum á ákveđnum, afmörkuđum sviđum, ótímabundiđ eđa til ákveđins tíma. Heimild í ţessa veru er í lögum á Norđurlöndum, sjá m.a. 4. gr. 1. kafla rammalaga um norska háskóla (universitetsloven). Heimildin byggist á ţví ađ hún verđi nýtt til ţess ađ tryggja ađ háskólastarfsemi eigi sér stađ í greinum sem hafa sérstaka ţýđingu fyrir íslenskt skólasamfélag. Er ţar iđulega um fámennar greinar ađ rćđa sem mikilvćgt er ađ hafi kjölfestu í stefnumörkun og ákvörđunum stjórnvalda. Háskóli sinnir endurmenntun ţeirra sem lokiđ hafa háskólaprófi, miđla frćđslu til almennings og veita samfélaginu ţjónustu í krafti ţekkingar sinnar. Sinnir ţörfum samfélagsins.

Um 4. gr.
    Hér er fjallađ um helstu skipulagseiningar opinberra háskóla. Eins og áđur greinir er viđ ţađ miđađ ađ skólar verđi hinar formlegu stjórnunar- og rekstrareiningar í starfi opinberra háskóla. Í ţessum skilningi samsvara skólar ţví sem nefnt er school eđa college í alţjóđlegu háskólaumhverfi. Jafnframt endurspeglar ţessi ađgreining ţau skilyrđi sem gerđ eru um viđurkenningu háskóla, sbr. 3. gr. laga nr. 63/2006. Eins og rakiđ er í skýringum viđ ákvćđiđ í frumvarpi ţví sem varđ ađ lögum nr. 63/2006 eru frćđasviđ m.a. ákveđin út frá ţeim viđmiđum sem OECD hefur lagt til grundvallar viđ flokkun á vísindastarfsemi. Er ţar byggt á ţví ađ starfsemi háskóla skiptist í eftirtalda skóla: Náttúruvísindi (Natural Sciences), verkfrćđi og tćkni (Engineering and Technology), heilbrigđisvísindi (Medical Sciences), auđlinda- og búvísindi (Agricultural Sciences), félagsvísindi (Social Sciences) og hugvísindi (Humanities). Ţessi ađgreining hefur fyrst og fremst flokkunar- og skilgreiningargildi. Íslenskir háskólar eru aftur á móti ekki bundnir af ţví ađ skipting skóla endurspegli nákvćmlega ţessa ađgreiningu. Í ákvćđi til bráđabirgđa í frumvarpi ţessu er m.a. gert ráđ fyrir fráviki frá ađgreiningunni viđ ákvörđun á skólum innan Háskóla Íslands.
    Enda ţótt skólar séu ţannig teknir upp sem megineiningar háskóla stendur óbreytt ađ deildir eru grunneiningar hans og bera hina faglegu ábyrgđ á háskólakennslu og rannsóknum, sbr. 11. gr. frumvarpsins. Af ţessu leiđir ađ skólar eru fyrst og fremst stjórnunarleg umgjörđ um rekstur, fjármál og sameiginleg málefni skyldra frćđigreina. Er ţví gert ráđ fyrir ađ ţar sem forsendur skiptingar háskóla í tvo eđa fleiri skóla eru ekki fyrir hendi megi viđhafa einfaldara skipulag sem byggist alfariđ á einni eđa fleiri deildum sem grunneiningum. Rétt er ţó ađ benda á ađ kostir stćrri eininga segja fljótt til sín međ tilliti til samlegđar og hagrćđingar og má ţví reikna međ ađ skólaskipting verđi víđast viđtekin í íslenskum háskólum. Er ţađ einnig í samrćmi viđ ţćr ábendingar sem fram hafa komiđ í úttektum á íslenska háskólakerfinu og vikiđ er ađ í almennum athugasemdum viđ frumvarpiđ.
    Hinn meginţátturinn í skipulagi háskóla varđar háskólastofnanir sem settar eru á laggirnar til ţess ađ vera rammi um frćđastarf á tilteknum sviđum, sem og ţjónustustarfsemi háskóla. Enn fremur eru til stađar nokkrar háskólastofnanir sem starfa á grundvelli sérlaga en í nánum tengslum viđ háskóla. Mikilvćgt er ađ ţetta skipulag háskólastofnana sé í senn skýrt og einfalt enda hefur ţađ valdiđ vandkvćđum, t.d. innan Háskóla Íslands, hve sundurleitt fyrirkomulagiđ er og stađa stofnana misjöfn.
    Ákvćđum frumvarpsins er ćtlađ ađ styđja einföldun á skipulagi opinberra háskóla međ ţví ađ stofnanir starfi á vettvangi hvers skóla, sbr. c-liđ 1. mgr. Slíkum stofnunum verđur skipt upp í faglegar sjálfstćđar rannsóknastofur en sú skipting endurspeglar skiptingu skóla í undirgreinar. Er ţađ í samrćmi viđ ţá skipan sem viđ lýđi er í dag en jafnframt er reiknađ međ ţví ađ tćkifćri til samlegđar og hagrćđingar verđi nýtt ţar sem ţađ á viđ. Fyrirkomulag stofnana verđur ađ bjóđa upp á ákveđinn sveigjanleika og ţví er mćlt fyrir um ađ háskólaráđ geti ákveđiđ ađ háskólastofnun heyri undir ráđiđ, sbr. b-liđ 1. mgr., og sé ţví viđbót viđ ţađ fyrirkomulag ađ ein stofnun starfi á vettvangi hvers skóla. Međ hliđsjón af ţví fyrirkomulagi sem veriđ hefur mundi ţessi heimild einkum verđa nýtt til ţess ađ starfrćkja ţjónustustofnanir og ţverfrćđilegar rannsóknastofnanir. Margvísleg rök hníga ađ ţví ađ hagfellt geti veriđ ađ vista sjálfstćtt ţá ţjónustu sem háskólar veita umfram kjarnastarfsemi sinnar. Međal ţess sem hér um rćđir er endurmenntun í ţágu atvinnulífs, tölvuţjónusta og önnur sú starfsemi sem samkeppnissjónarmiđ mćla fyrir um ađ skuli ađskilin frá hefđbundnum ríkisrekstri. Vakin er hins vegar athygli á ţví ađ háskólar geta einnig valiđ ađ stofna sjálfstćđ félög og fyrirtćki um slíka starfsemi í samrćmi viđ heimildina í 3. mgr. 4. gr. frumvarpsins og IX. kafla ţess. Var sú leiđ m.a. valin er íslenskir háskólar og rannsóknarstofnanir settu á laggirnar Rannsókna- og háskólanet Íslands hf. (RHnet) áriđ 2001 en ţađ fyrirkomulag ţykir hafa gefist vel.
    Ţćr háskólastofnanir sem starfa á grundvelli sérlaga eru í dag helst Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum frćđum og Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn. Í ákvćđum laga um báđar stofnanir er fjallađ um háskólatengsl og mćlt fyrir um samningsgerđ ţar ađ lútandi. Ţar fyrir utan eru í gildi lög um tilraunastöđina ađ Keldum en stađa ţeirrar stofnunar hefur veriđ til sérstakrar umfjöllunar, m.a. međ tilliti til tengsla viđ starfandi háskóla. Um skipulag og stöđu slíkra stofnana gagnvart Háskóla Íslands rćđst hins vegar af ţeim sérlögum sem um er ađ rćđa hverju sinni.
    Í 2. mgr. er gert ráđ fyrir ţví ađ settar verđi reglur um hlutverk helstu skipulagseininga háskóla. Hér er um ađ rćđa almennar reglur um lagaframkvćmd sem íslensk stjórnskipun felur háskólaráđum ađ setja. Setning nánari reglna um innra skipulag hvers háskóla fyrir sig, t.d. um einstakar háskólastofnanir (hvort sem ţćr heyra undir háskólaráđ eđa skóla), yrđu hins vegar á forrćđi háskólaráđs án atbeina ráđherra.

Um 5. gr.
    Ákvćđiđ byggist á 15. gr. rammalaga um háskóla ţar sem fram kemur ađ yfirstjórn háskóla sé falin háskólaráđi og rektor. Ţegar opinberir háskólar eiga í hlut ţarf ađ kveđa á um stjórnunarhlutverk háskólaráđs međ nokkuđ nákvćmari hćtti en ella, međal annars vegna lögbundins hlutverks rektors háskóla sem forstöđumanns, sbr. 38. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og ábyrgđar háskólaráđs, sbr. 49. gr. laga nr. 88/ 1997, um fjárreiđur ríkisins. Í 8. gr. frumvarpsins er tekiđ af skariđ um ţađ ađ rektor beri ábyrgđ á og hafi eftirlit međ allri starfsemi háskóla, ţar međ taliđ ráđningum og fjármálum einstakra skóla og stofnana. Af ţessu, og einkum 49. gr. laga nr. 88/1997, leiđir ađ háskólaráđ hefur eftirlit međ ţví ađ rektor rćki starfsskyldur sínar, sbr. 38. gr. laga nr. 70/1996.
    Ákvćđi 1. mgr. 15. gr. eru ađ mestu sama efnis og ákvćđi núgildandi laga. Sérstök áhersla er ţó lögđ á stefnumótunarhlutverk háskólaráđs sem frumvarpiđ hefur ađ markmiđi ađ styrkja verulega. Ţrátt fyrir ađ stefnumótun og framtíđarsýn sé á höndum háskólaráđs gerir frumvarpiđ ráđ fyrir ţví ađ rektor geti átt ţar ákveđiđ frumkvćđi ađ ţví ađ háskólaráđ marki sér heildarstefnu í málefnum háskóla, sbr. 2. mgr. 8. gr. Ekki er lagt til ađ efnisleg breyting verđi á úrskurđarvaldi háskólaráđs, sbr. 2. mgr. Í samrćmi viđ ţađ getur háskólaráđ tekiđ til endurskođunar flestar ákvarđanir sem teknar hafa veriđ innan háskólans. Endurskođun getur leitt til ţess ađ ákvörđun sé stađfest, henni breytt eđa ný ákvörđun tekin í máli. Undanskildar eru ţó ákvarđanir í faglegum efnum sem eru á forrćđi einstakra háskólakennara, deilda eđa skóla. Ţannig endurmetur háskólaráđ ekki prófúrlausnir eđa faglega niđurstöđu kennara, prófdómara eđa dómnefnda. Ráđiđ getur hins vegar ţurft ađ skera úr um ţađ hvort međferđ skóla eđa deildar á skriflegu erindi nemanda hafi veriđ í samrćmi viđ lög, reglur háskólans og góđa stjórnsýsluhćtti.
    Undanskilin eru enn fremur málefni einstakra starfsmanna sem eru alfariđ á forrćđi rektors sem forstöđumanns stofnunar. Háskólaráđ setur hins vegar almenn viđmiđ og reglur um ráđningu starfsmanna og getur ţurft ađ skera úr um vafaatriđi sem varđa ţćr reglur međ almennum hćtti. Valdmörk háskólaráđs og rektors ćttu ţannig ađ vera skýr og tryggt ađ í framkvćmd komi ekki upp vandamál hvađ ţađ varđar.
    Eđli málsins samkvćmt fer stefnumörkun í frćđilegum efnum fyrst og fremst fram á vettvangi deilda og skóla. Háskólaráđ hefur fyrst og fremst hlutverk viđ ađ móta heildarstefnu háskólans og er háskólafundur, sbr. III. kafla frumvarpsins, bakhjarl háskólaráđs í ţeirri vinnu. Framkvćmd markađrar stefnu er síđan á hendi háskólaráđs sem og umsýsla eigna.
    Sérstaklega er hnykkt á ţví í 3. mgr. ađ háskólaráđ beri ábyrgđ á framkvćmd samstarfssamninga sem háskóli gerir viđ fyrirtćki og ađrar stofnanir. Vćgi slíkra samninga hefur fariđ vaxandi og er mikilvćgt ađ ţeim sé settur fastur rammi.
    Ákvćđi 4. mgr. eru í samrćmi viđ gildandi reglur. Viđmiđ af ţví tagi sem hér er vísađ til eru m.a. um framgang milli starfsheita eđa tilflutning milli stjórnunareininga innan háskóla. Mögulegt er einnig ađ tilflutningur eigi sér stađ milli skóla og háskólastofnunar.
    Rík hefđ er fyrir ţví innan háskóla ađ ákvörđunarvald sé framselt innan skipulagseininga. Rétt ţykir ađ sú framkvćmd eigi sér skýra lagastođ, sbr. tillögu um efni 5. mgr., en jafnframt sé tekiđ fram ađ meginreglur laga eigi hér viđ. Er ţar m.a. vísađ til ţess ţegar teknar eru eiginlegar stjórnvaldsákvarđanir um réttindi og skyldur starfsmanna og nemenda. Slíkar ákvarđanir geta eđli málsins samkvćmt veriđ af ýmsu tagi. Framsal ákvörđunarvalds í einstökum málum varđar innra skipulag háskóla og ţví ţykir rétt ađ háskólaráđi sé veitt ţessi heimild. Gera má ráđ fyrir ađ tillaga um slíkt valdframsal geti komiđ frá einstökum skipulagseiningum háskóla og fallist háskólaráđ á slíkt sé ţađ gert međ skriflegum hćtti. Jafnframt er gert ráđ fyrir ţví ađ slíkt valdframsal sé tilkynnt sérstaklega, t.d. í skipuriti eđa međ öđrum hćtti, á vef háskóla.
    Í 6. mgr. er sett fram sú regla ađ leita skuli álits forseta skóla ţegar málefni sviđs er til umfjöllunar í háskólaráđi. Álits forstöđumanns yrđi leitađ međ sama hćtti í tilviki stofnunar. Ákvćđiđ ţarfnast ekki skýringa ađ öđru leyti.

Um 6. gr.
    Víđtćkt hlutverk háskólaráđa er eitt megineinkenni íslenska háskólakerfisins. Ţetta hlutverk tekur bćđi til stefnumörkunar og framkvćmdastjórnar, auk ţess sem gengiđ er út frá ţví sem meginstefnu í gildandi lögum ađ háskólaráđ sé ćđsti ákvörđunarađili innan hvers háskóla.
    Af ţessu margţćtta hlutverki háskólaráđa leiđir ađ vega verđur saman ýmis sjónarmiđ ţegar tekin er afstađa til ţess hvernig háskólaráđ skuli skipađ. Úttektarađilar, sem fjallađ hafa um íslensku háskólana á umliđnum missirum, hafa allir vikiđ ađ skipun háskólaráđa međ einum eđa öđrum hćtti. Ţannig bentu bćđi Ríkisendurskođun og Samtök evrópskra háskóla (EUA) á ţađ í úttektum sínum, sem gerđ er grein fyrir í almennum athugasemdum frumvarpsins, ađ fjölga bćri utanađkomandi fulltrúum í háskólaráđi HÍ. Í ţessu sambandi vék Ríkisendurskođun sérstaklega ađ ţróun síđustu ára varđandi skipan háskólaráđa í skólum á Norđurlöndum. Eru ţćr breytingar yfirleitt í ţá átt ađ meiri hluti háskólaráđs sé skipađur fulltrúum ađila utan háskóla fremur en ađ ráđiđ sé skipađ fulltrúum deilda eđa stofnana innan skólans. Misjafnt er ţó hversu langt er gengiđ í ţessu efni og enn fremur hvađa áhrif breyting á skipan háskólaráđa hefur á stöđu rektors. Ríkisendurskođun bendir ţannig á í úttekt sinni á HÍ ađ veriđ hafi „nokkuđ skiptar skođanir um hvort ćskilegt sé ađ rektor eigi sćti í háskólaráđi og stjórni jafnvel störfum ţess. Ýmsir hafa taliđ slíkt fyrirkomulag óheppilegt ţar sem ráđinu er m.a. ćtlađ ađ hafa eftirlit međ störfum rektors og annarra stjórnenda. Í nýjum norrćnum háskólalögum er ekki lengur gert ráđ fyrir ađ rektor og ađstođarrektor eigi sćti í háskólaráđi.“
    Á sama tíma hefur í umrćđu síđastliđinna ára á Norđurlöndum veriđ lögđ áhersla á ađ breytingar á skipan háskólaráđa megi ekki verđa til ţess ađ skerđa sjálfstćđi háskóla. Hefur yfirleitt veriđ farin sú leiđ ađ áskilja ađ fjölgun á utanađkomandi fulltrúum byggđist á ţví ađ ţeir séu valdir međ heildarhagsmuni háskóla í huga og á grundvelli faglegrar hćfni sinnar. Breytingin hafi ţví ađ leiđarljósi ađ nýir fulltrúar í háskólaráđi séu sjálfstćđir í störfum sínum.
    Eins og áđur segir byggist fyrirliggjandi frumvarp á ţeirri forsendu ađ skipun yfirstjórnar opinberra stofnana skuli ákveđin međ lögum. Nefnd sú sem samdi frumvarpiđ fjallađi ţví ítarlega um ţau rök sem fćrđ hafa veriđ fram í umrćđum á síđustu árum, sem og kosti og galla í ţeim útfćrslum sem helst hefur veriđ litiđ til. Ljóst var frá upphafi ađ breytinga vćri ţörf á núverandi fyrirkomulagi enda koma afar skýrar ályktanir fram um ţađ í fyrirliggjandi úttektum. Nefndin komst ađ ţeirri niđurstöđu ađ fjögur sjónarmiđ hefđu áberandi mest vćgi ţegar mótuđ vćri löggjafarstefna fyrir opinbera háskóla á Íslandi. Umrćdd sjónarmiđ má draga saman á eftirfarandi hátt:
    1.    Ađ ráđiđ veiti háskóla forustu jafnt inn á viđ sem út á viđ.
    Öll framvinda í umhverfi íslenskra háskóla á síđustu tíu árum gerir afar brýnt ađ forusta ţeirra verđi efld út á viđ. Ţróun ţekkingarsamfélagsins verđur sífellt örari og jafnast hrađinn tíđum á viđ stökkbreytingar. Til ţess ađ tryggja hagsmuni sína í ţessari stöđugu ummyndun verđur hver háskóli ađ leggja höfuđáherslu á markmiđsbundna stjórnun og víđtćka hagsmunagćslu međ samningum og samstarfi. Ţeim markmiđum nćr háskóli ekki án bandamanna og ţví ađ eiga greiđan ađgang ađ atvinnulífinu. Lykilatriđi í ţessu tilliti er trúverđug forusta háskólaráđs út á viđ. Af sjálfu leiđir ađ henni verđur best náđ međ ţví ađ ráđiđ sjálft hafi á ađ skipa fulltrúum sem geta veriđ öflugir málsvarar háskóla á öllum framangreindum sviđum. Eru ţetta helstu rökin fyrir ţví ađ ráđiđ hafi á ađ skipa breidd í utanađkomandi fulltrúum. Hvađ varđar forustu inn á viđ felst meginstyrkur núverandi skipunar í ţví ađ rektor háskóla sé jafnframt formađur háskólaráđsins. Er ţví ekki gerđ nein tillaga um breytingu hvađ ţađ varđar.
    2.    Ađ ráđiđ geti sinnt endurskođunar- og úrskurđarhlutverki sínu.
    Núverandi skipan háskólaráđa í HÍ, HA og KHÍ gengur út frá ţví ađ fulltrúar í ráđinu komi ađ meirihluta til úr hópi starfsmanna og nemenda viđ skólann. Augljóst er ađ flest ţau erindi, sem háskólaráđ fćr til endurskođunar eđa úrskurđar, varđa einhverja grunneiningu skólans ađ verulegu leyti, auk ţess sem mál getur einnig varđađ stöđu hópa starfsmanna eđa nemenda međ afgerandi hćtti. Ţessi skipan er ekki til ţess fallin ađ styđja viđ endurskođunar- og úrskurđarhlutverk ráđsins og er óheppileg. Ţađ ađ vanhćfisreglur eigi viđ í ýmsum tilvikum hefur ekki neina úrslitaţýđingu enda er gildissviđ stjórnsýslulaga takmarkađ ađ ýmsu leyti.
    3.    Ađ ráđiđ vinni heildarhagsmunum háskóla brautargengi.
    Af ákvćđum um núverandi skipan háskólaráđa HÍ, HA og KHÍ má ađ ýmsu leyti og réttilega draga ţá ályktun ađ fulltrúum í ráđinu sé ćtlađ ađ gćta tiltekinna hagsmuna innan skólans. Mikilvćgt er ađ hverfa frá ţessari framsetningu ađ ákveđnu marki enda samrýmist hún ekki vel ţví lögbundna hlutverki sem opinberum háskólum er ćtlađ ađ sinna í ţágu almennings. Ţannig er ţađ meginhlutverk háskólaráđs ađ vinna brautargengi heildarhagsmunum stofnunarinnar. Í framkvćmd mun ţađ og styrkja ţetta yfirstjórnarhlutverk háskólaráđs ađ meginrekstrareiningar stofnunarinnar eflist og fái fleiri mál til úrlausnar eins og gert er ráđ fyrir í ákvćđum frumvarpsins um eflingu skóla. Ţróun háskólafundar sem vettvangs fyrir heildarstefnumótun styđur einnig ađkomu einstakra deilda og stofnana ađ ákvarđanaferlinu. Ćttu ţví hagsmunir einstakra stjórnunareininga ađ vera vel settir enda ţótt ţćr eigi ekki sína fulltrúa í háskólaráđi.
    4.    Ađ skipan ráđsins styđji viđ skilvirka framkvćmdastjórn.
    Háskólaráđ fer međ framkvćmdastjórn háskóla ásamt rektor. Ţví skiptir miklu máli ađ fjöldi fulltrúa í ráđinu sé ákveđinn međ tilliti til ţess ađ ákvarđanataka sé í senn skilvirk og vönduđ. Sú almenna löggjafarstefna hefur mótast á umliđnum árum ađ fjölskipuđ stjórnvöld, sem taka ákvarđanir, séu ađ meginstefnu til ekki fjölmennari en sjö manna. Má sem dćmi nefna stjórn tćkniţróunarsjóđs sem starfar á grundvelli laga nr. 75/2007, um opinberan stuđning viđ tćknirannsóknir, nýsköpun og atvinnuţróun.
    Ţegar framangreind sjónarmiđ voru vegin saman í heild var ţađ niđurstađa nefndar menntamálaráđherra ađ leggja til ţá skipan sem fram kemur í 1. mgr., ţ.e. ađ háskólaráđ opinbers háskóla verđi sjö manna, skipađ rektor og sex fulltrúum sem valdir eru til ţess ađ tryggja sem mesta faglega breidd og styrk fyrir háskólann út á viđ. Í 1. tölul. 1. mgr. er gert ráđ fyrir ađ háskólasamfélagiđ velji einn fulltrúa samkvćmt nánari ákvörđun háskólafundar. Hefđ er fyrir ţví innan háskóla ađ tala um samfélag háskólans eđa háskólasamfélagiđ. Í frumvarpinu er byggt á ţví ađ til háskólasamfélagsins heyri ţeir sem sćti eiga á háskólafundi, sbr. 10. gr. frumvarpsins. Ţá er gert ráđ fyrir ađ tveir fulltrúar stjórnvalda verđi valdir af menntamálaráđherra og er ţađ í samrćmi viđ núverandi skipan í HÍ og KHÍ. Er óumdeilt ađ ţetta fyrirkomulag hefur gefist vel og tryggt stöđu háskólanna í samskiptum viđ hagsmunaađila og stjórnvöld. Ţá er kveđiđ á um ţađ í 4. tölul. 1. mgr. ađ tveir fulltrúar í háskólaráđi skuli valdir af ţeim fulltrúum sem fyrir eru í háskólaráđi. Er sú tillaga í samrćmi viđ ţau sjónarmiđ ađ skipan háskólaráđs eigi ađ endurspegla sjálfstćđi háskóla.
    Í 2. mgr. er tekiđ fram ađ fjórum fulltrúum tilnefndum af ađilum utan háskóla skuli valinn varamađur. Í ţessu felst ađ hver af ţessum fjórum fulltrúum eigi sinn varamann sem bođađur er til fundar ef forföll verđa hjá viđkomandi. Forfallist varamađur, sem valinn er af menntamálaráđherra, getur hinn varamađurinn komiđ í hans stađ. Ađ öđru leyti koma varamenn ekki hver í annars stađ.
    Í 3. mgr. er ađ finna reglu sem sérstaklega ţarf ađ ákveđa ţar eđ fulltrúum í háskólaráđi er faliđ ađ sjá um ađ ráđiđ verđi fullskipađ. Ţetta verkefni hafa fulltrúarnir međ höndum en felur ekki í sér ađ ráđiđ hafi tekiđ til starfa fyrr en ţađ er fullskipađ. Mikilvćgt er ađ val fulltrúa samkvćmt ţessari málsgrein gangi greiđlega fyrir sig og í tćka tíđ áđur en skipunartímabil fráfarandi háskólaráđs rennur út.
    Í 4. mgr. kemur fram ađ háskólaráđ setji nánari reglur um val á fulltrúum háskólasamfélagsins og nemenda. Ţetta er í samrćmi viđ gildandi lög, sbr. 3. mgr. 4. gr. laga nr. 41/1999, um Háskóla Íslands.

Um 7. gr.
    Í ákvćđinu er fjallađ um fundi og störf háskólaráđs. Byggt er á reglum í gildandi lögum ađ teknu tilliti til ţess fulltrúafjölda sem gerđ er tillaga um í 6. gr. frumvarpsins. Ákvćđiđ um ađ afl atkvćđa ráđi úrslitum mála byggist á atkvćđum sem greidd eru međ og á móti. Ekki er tekiđ tillit til hjásetu. Greinin skýrir sig ađ öđru leyti sjálf.

Um 8. gr.
    Hér er fjallađ um skipun og störf rektors. Byggt er á reglum í gildandi lögum. Í samrćmi viđ ţađ á hver háskóli val um ţađ hvort kosningar fari fram innan hans til undirbúnings ţess ađ háskólaráđ láti uppi tilnefningu sína.
    Ákvćđi 2. mgr. gerir ráđ fyrir ţví ađ rektor sé forstöđumađur háskóla í merkingu 38. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og ber ţví ábyrgđ á ađ háskóli starfi í samrćmi viđ lög, stjórnvaldsfyrirmćli og erindisbréf. Ţá felst jafnframt í ţví samkvćmt sama ákvćđi ađ forstöđumađur ber ábyrgđ á ađ rekstrarútgjöld og rekstrarafkoma stofnunarinnar sé í samrćmi viđ fjárlög og ađ fjármunir séu nýttir á árangursríkan hátt.
    Samkvćmt 3. mgr. rćđur rektor forseta fyrir hvern skóla innan háskóla. Um ráđningu forseta er nánar fjallađ í 12. gr. Vakin er athygli á ţví ađ forseti er ekki ráđinn til starfa ef háskóli starfar samkvćmt einföldu skipulagi og án skiptingar í skóla, sbr. 2. mgr. 4. gr. Rektor háskóla mundi viđ ţćr ađstćđur geta ráđiđ ađstođarforseta og faliđ honum ýmis verkefni viđ stjórn skólans. Ađstođarforsetar gćtu veriđ fleiri en einn, t.d. yfir kennslumálum og yfir rannsóknum. Ţá er tekiđ fram ađ háskólaráđ geti heimilađ ađ rektor ráđi ađstođarrektor, einn eđa fleiri. Ţykir eđlilegt ađ ţađ sé háskólaráđ sem geti heimilađ slíkt.

Um 9. gr.
    Ákvćđiđ byggist á 16. gr. rammalaga um háskóla ţar sem fram kemur ađ í hverjum háskóla skuli haldinn háskólafundur a.m.k. einu sinni á ári. Ađ öđru leyti tekur ákvćđiđ miđ af ţví hvernig háskólafundir hafa ţróast á vettvangi Háskóla Íslands allt frá 1999. Hlutverk háskólafundar er ráđgefandi og bundiđ viđ stefnumörkun fyrir háskólann í heild. Fundurinn fjallar ţví ekki um einstök stjórnsýslumál.

Um 10. gr.
    Ákvćđinu um skipan háskólafundar er ćtlađ ađ endurspegla ţá breidd sem ţarf ađ vera til stađar viđ stefnumörkun fyrir háskólann í heild. Reiknađ er međ ađ háskólaráđ setji nánari reglur um fjölda fulltrúa sem eiga sćti á fundinum og val ţeirra. Í ţví efni yrđi tekiđ miđ af almennum viđmiđum um fulltrúasamkomur af ţessu tagi.
    Í 3. mgr. er gert ráđ fyrir ađ háskólaráđ setji nánari reglur um fjölda fulltrúa sem sćti geta átt á háskólafundi og um val ţeirra. Gera verđur ráđ fyrir ţví viđ undirbúning ađ setningu slíkra reglna verđi ţćr eftir ţví sem viđ á kynntar háskólafundi, skólafundi eđa eftir atvikum húsfundi í háskólastofnun, sbr. 1. mgr. 4. gr.

Um 11. gr.
    Í 1. mgr. kemur fram sú meginregla frumvarpsins ađ skólar eru megineiningar háskóla og deildir grunneiningar skóla. Um inntak skóla sem skipulagseininga er vísađ til almennra athugasemda međ frumvarpinu og skýringar viđ 4. gr.
    Frumvarpiđ gerir ráđ fyrir ţví ađ deildir séu faglegar grunneiningar skóla og hafi forrćđi yfir akademískum málefnum ţess, ţ.e. kennslu og rannsóknum. Í ţessum skilningi samsvara deildir áfram ţví sem nefnt er faculty í alţjóđlegu háskólaumhverfi. Ţessi meginregla er sett fram í 2. mgr. ţannig ađ deildir beri faglega ábyrgđ á háskólakennslu og rannsóknum. Í ţví felst nánar ađ deildir ákveđa uppbyggingu einstakra námsleiđa. Námsleiđ er hér skilgreind í samrćmi viđ ákvćđi rammalaga um háskóla, nr. 63/2006, og auglýsingu nr. 80/2007, um útgáfu viđmiđa um ćđri menntun og prófgráđur, og samsvarar ţví sem nefnt er study programme í alţjóđlegu háskólaumhverfi.
    Í meginreglunni felst einnig ađ deildir veita háskóla- eđa prófgráđu sem veitt er viđ lok skilgreindrar námsleiđar. Formađur deildar stađfestir veitingu prófgráđu fyrir hennar hönd. Ţá koma deildir ađ samstarfi um veitingu prófgráđu og mat til eininga á námi sem fram fer í öđrum háskólum, sbr. 9. og 10. gr. laga um háskóla.
    Í fyrirliggjandi stefnumörkun í tengslum viđ sameiningu HÍ og KHÍ kemur fram ađ í hverjum skóla starfi ekki fleiri en fjórar til sex deildir. Verđur ađ telja mikilvćgt ađ haldiđ sé fast viđ ţá stefnu svo ađ kostir viđ nýja skipan nýtist sem best. Í ţví sambandi skal tekiđ fram ađ deildir geta sett á stofn faglegar skipulagseiningar innan sinna vébanda í samrćmi viđ almenna framsalsheimild, sbr. 5. mgr. 5. gr. Ţessar einingar mundu samsvara ţví sem nefnt er department í alţjóđlegu háskólaumhverfi. Reglur settar af háskóla mundu fjalla nánar um heiti og hlutverk slíkra eininga.

Um 12. gr.
    Í greininni er fjallađ um skipulag skóla og störf forseta. Vísađ er til almennra athugasemda viđ frumvarpiđ um meginhlutverk forseta sem faglegra leiđtoga fyrir hinni akademísku starfsemi. Áréttađ er ađ ţeim er einnig faliđ ákvörđunarvald í starfsmannamálum, m.a. um ráđningar akademískra starfsmanna. Ţá munu ţeir bera ábyrgđ á gćđum kennslu, rannsókna, stjórnsýslu, stođţjónustu og annarrar starfsemi sviđsins. Af ţessu má ljóst vera ađ gera verđur ríkar hćfiskröfur til ţeirra sem ráđnir eru í störf forseta. Í frumvarpinu er farin sú leiđ ađ forsetar skuli uppfylla almenn hćfisskilyrđi prófessora samkvćmt lögum. Ţar ađ auki leiđir af eđli starfsins ađ umsćkjendur um ţađ ţurfi ađ hafa leiđtogahćfileika og víđtćka reynslu af stjórnun og stefnumótun. Fjármálalegir ţćttir koma einnig inn í hćfismatiđ enda segir í 2. mgr. ađ forseti beri ábyrgđ á fjármálum skóla gagnvart rektor og háskólaráđi. Í ţví felst ţó ekki ađ forseti skóla beri ţá ábyrgđ sem hvílir á rektor skv. 38. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna manna ríkisins. Hér er lögđ til ákveđin verkaskipting sem ţó er háđ eftirliti rektors og háskólaráđs. Í ţví sambandi verđur ađ gera ráđ fyrir ţví ađ forseti beri ábyrgđ á gerđ starfs- og rekstraráćtlana skóla og ađ af 2. mgr. 8. gr. leiđir ađ slíkar áćtlanir verđi óhjákvćmilega hluti af ţeim áćtlunum rektors sem háskólaráđ samţykkir.
    Enda ţótt ekki sé kveđiđ á um ţađ í 1. mgr. er háskóla heimilt ađ skipa valnefnd til ţess ađ velja hćfasta umsćkjandann úr hópi ţeirra sem uppfylla lagaskilyrđin, m.a. um prófessorshćfi. Slík valnefnd mundi einnig koma ađ ţví ákveđi rektor ađ nýta heimild til ţess ađ kalla starfsmann háskóla til ţess ađ vera tímabundiđ forseti yfir skóla. Um tímalengd ráđningar forseta fer samkvćmt reglum sem háskólaráđ setur en hún mundi í öllum tilvikum vera tímabundin og miđast viđ fimm ára hámark nema afbrigđi til framlengingar séu nýtt.
    Í 2. mgr. kemur fram ađ forseti velji deildarformenn til tveggja ára í senn samkvćmt tilnefningu deildarfundar. Í gildandi lögum er ekki kveđiđ á um valtímabil deildarforseta en rétt ţykir ađ skapa ţessu atriđi festu međ lögum. Tveggja ára tímabiliđ er ákveđiđ međ ţađ í huga ađ forsetar munu taka viđ hluta ţeirrar stjórnunar sem deildarforsetar áđur höfđu međ höndum.

Um 13. gr.
    Í ákvćđinu kemur fram ađ forseti og deildarformenn myndi skólaráđ. Skólaráđ fjallar um sameiginleg málefni skólans og mun ađ auki stađfesta ákvarđanir deilda um námsframbođ, m.a. međ hliđsjón af faglegri samţćttingu námsframbođs í skólanum og fjárhagslegum sjónarmiđum. Ţá er gert ráđ fyrir ţví ađ skólaráđ geti ákveđiđ ađ koma á fót háskólastofnun, sbr. c-liđ 1. mgr. 4. gr.
Um 14. gr.
    Ákvćđiđ fjallar um skólafundi sem eru samráđsvettvangur um innri málefni skólans. Reiknađ er međ ađ ţar eigi sćti starfsmenn og stúdentar skólans og utanađkomandi fulltrúar samkvćmt nánari ákvörđun hvers skóla. Meginhlutverk ţessara funda er viđ stefnumörkun í sameiginlegum akademískum og faglegum málefnum. Fundurinn hefur hins vegar ekki stjórnsýslulegt hlutverk eins og áréttađ er 2. mgr. Húsfundir, sem haldnir eru innan sjálfstćđra háskólastofnana, hafa sambćrilegt hlutverk og skólaráđ.

Um 15. gr.
    Í 13.–15. gr. er fjallađ um starfsliđ háskóla. Nauđsynlegt er ađ skýrlega sé mćlt fyrir um ýmis atriđi er varđa t.d. ráđningu starfsliđs og ţeirrar sérstöđu er opinberir háskólar búa viđ ţegar kemur ađ ákvćđum laga nr. 70/1996 og ákvćđum stjórnsýslulaga. Ákvćđin byggjast annars ađ verulegu leyti á núgildandi lögum um kennara og sérfrćđinga í lögum um Háskóla Íslands, Háskólann á Akureyri og Kennaraháskóla Íslands, og munu ekki hafa neina breytingu í för međ sér fyrir réttarstöđu starfsmanna.
    Kjarnastarfsemi hvers háskóla felst annars vegar í kennslu til viđurkenndrar prófgráđu og hins vegar í vísindarannsóknum. Starfsheiti ţeirra sem sinna ţessari starfsemi í íslenskum háskólum eru venjuhelguđ. Í 1. mgr. er tekiđ upp ákvćđi úr 17. gr. rammalaganna um ađ starfsheiti kennara viđ háskóla skuli vera prófessor, dósent, lektor og ađjunkt.
    Undir „akademísk störf“ falla störf háskólakennara, ţ.e. prófessora, dósenta og lektora ađ undanskildum ađjunktum, og sérfrćđinga sem hafa međ höndum sjálfstćđar vísindarannsóknir.
    Ţessum störfum fylgir sjálfstćđi í kennslu og frumkvćđi viđ val á viđfangsefnum og ađferđum viđ rannsóknir. Ađ sama skapi eru gerđar ríkar kröfur til ţeirra sem hafa ţessi störf međ höndum og bera ţeir víđtćka ábyrgđ á ađ ná árangri á ţví sviđi sem ţeim er úthlutađ. Eru ţví ströng og ófrávíkjanleg hćfisskilyrđi fyrir ráđningu í ţessi störf auk ţess sem umsćkjendur um ţau verđa ađ sýna fram á ţađ gagnvart dómnefnd, eđa öđrum ţar til bćrum ađila, ađ ţeir njóti viđurkenningar á sínu sérsviđi.
    Sérfrćđingar sem hafa međ höndum ţjónusturannsóknir falla hins vegar ekki undir umrćdd skilyrđi og geta háskólar ráđiđ ţá til starfa án ţess ađ ráđningarmáliđ fari fyrir dómnefnd. Sama gildir um ţá sem ráđnir eru í störf ađjunkta.
    Gert er ráđ fyrir ađ reglur, sem háskólaráđi er ćtlađ ađ setja um leyfi akademískra starfsmanna frá störfum, taki bćđi til reglulegra rannsóknaleyfa sem hefđbundiđ er ađ veita, sem og leyfi frá störfum af öđrum ástćđum, svo sem ef háskólakennari tekur tímabundiđ viđ öđru launuđu starfi.

Um 16. gr.
    Ákvćđi um dómnefndir byggjast á 18. gr. rammalaga um háskóla og áralangri framkvćmd. Ekki er reiknađ međ ađ menntamálaráđherra tilnefni fulltrúa sinn í dómnefndir eins og nú er samkvćmt núgildandi reglum um Háskóla Íslands, Háskólann á Akureyri og Kennaraháskóla Íslands. Á hinn bóginn gildir um dómnefndir samkvćmt ţessu ákvćđi ađ í ţeim skal sitja a.m.k. einn fulltrúi sem ekki starfar viđ viđkomandi háskóla, sbr. 2. mgr. 18. gr. rammalaga um háskóla, nr. 63/2006.

Um 17. gr.
    Eins og vikiđ er ađ í almennum athugasemdum viđ frumvarpiđ er gert ráđ fyrir ţví ađ forsetar fari međ ráđningarmál ţeirra sem starfa viđ kennslu og rannsóknir. Sama gildir um slík störf viđ stofnanir sem heyra undir háskólaráđ. Hér er um mikilvćga nýbreytni ađ rćđa sem ćtlađ er ađ styrkja starfsemi ţessara megineininga í rekstri háskóla.
    Áfram er gert ráđ fyrir ţví ađ veiting starfs sé ákveđin á grundvelli tillögu. Fyrirkomulag tillögugerđar verđi hins vegar ekki ákveđin af lögum en fari samkvćmt reglum settum af háskólaráđi. Er ţađ í samrćmi viđ núverandi skipan sem leyfir ađ valnefndir geri slíkar tillögur eđa ađ ţćr séu afgreiddar á fundum í stjórnunareiningum.
    Ţegar um er ađ rćđa auglýst störf byggist tillagan á ţví ađ velja ţann úr hópi hćfra umsćkjenda, samkvćmt áliti dómnefndar, sem best uppfyllir skilyrđi auglýsingar. Er afar mikilvćgt ađ ráđningarreglur, sem háskólaráđ setur, greini skýrlega á milli ţessara tveggja ţrepa í ráđningarferlinu, ţ.e. annars vegar ađ ákvarđa hverjir umsćkjenda uppfylla lágmarksskilyrđi fyrir ráđningu, sem er hlutverk dómnefndar, og hins vegar ađ velja milli ţeirra umsćkjenda sem dómnefnd telur hćfa.
    Lagt er til ađ áfram verđi byggt á ţeirri meginreglu ađ störf viđ kennslu og rannsóknir skuli auglýst en ađ víkja megi frá auglýsingaskyldunni í nánar afmörkuđum tilvikum. Eru ţessi tilvik í samrćmi viđ núgildandi reglur.
    Í lokamálsgrein ákvćđisins er byggt á ţeirri meginreglu gildandi laga sem heimilar tímabundna ráđningu til allt ađ fimm ára ţegar störf viđ kennslu og rannsóknir eiga í hlut. Hér er um frávik ađ rćđa frá meginreglu 7. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sem stutt hefur veriđ rökum um sérstöđu starfa háskólakennara og vísinda- og frćđimanna. Er ţá byggt á ţví ađ tími sem ţarf til undirbúnings slíku starfi og ţjálfunar í ţví réttlćti lengri ráđningartíma en almennt er gengiđ út frá í lögum nr. 70/1996. Í ljósi reynslu af ţessu ákvćđi, sem m.a. hefur veriđ í lögum um Háskóla Íslands frá árinu 1999, er lagt til ađ framlengja megi tímabundna ráđningu um allt ađ tvö ár fram yfir fimm ára markiđ. Ţessari heimild yrđi einungis beitt ţegar sérstaklega stendur á og í ţeim tilvikum ţegar framlenging á ráđningartíma ţjónađi almennt hagsmunum viđkomandi skóla.

Um 18. gr.
    Í ákvćđinu og 19. gr. er fjallađ um nemendur opinberra háskóla. Byggt er á ákvćđum VII. kafla rammalaga um háskóla.
    Hér er ađ finna ákvćđi um innritun nemenda sem eru höfđ nokkuđ ítarlegri en í gildandi lögum en boriđ hefur á ţví ađ óvissa ríkti um ţađ međ hvađa hćtti opinberir háskólar skuli haga inntöku nemenda.
    Í 2. mgr. kemur fram ađ háskóla sé heimilt ađ víkja frá megininntökuskilyrđinu um stúdentspróf eđa annađ jafngilt próf. Ţessi undanţáguheimild hefur veriđ í lögum um langa hríđ.
    Í 3. mgr. eru talin upp í fimm liđum ţau atriđi sem reglur háskóla ţurfa ađ kveđa á um inntöku nemenda. Eru ţessi fyrirmćli í samrćmi viđ ţađ hvernig gildandi lög hafa veriđ framkvćmd. Ákvarđanir um inntöku í opinbera háskóla teljast stjórnvaldsákvarđanir í skilningi laga og er ţví brýnt ađ vel sé hugađ ađ heimildum og málsmeđferđ, m.a. um inntökupróf, fjöldatakmarkanir o.fl.
    Í 4. mgr. kemur fram ađ reglur um fjöldatakmörkun og inntöku á grundvelli undanţágu skulu settar fyrir fram fyrir hvert háskólaár ađ teknu tilliti til forsendna háskóla til ţess ađ veita kennslu á viđkomandi námsleiđ. Tilvísun greinarinnar er ćtlađ ađ taka af tvímćli um ţađ ađ háskóla sé heimilt ađ takmarka inntöku nemenda ef skortur er á kennslukrafti eđa ađstöđu innan háskóla. Nokkur vafi hefur ţótt leika á um ţetta atriđi í núgildandi lögum.

Um 19 gr.
    Ákvćđiđ byggist ađ mestu leyti á VII. kafla laga um háskóla og ákvćđum gildandi laga, sbr. IV. kafla laga um Háskólann á Akureyri. Rétt er ţó ađ undirstrika ađ gert er ráđ fyrir ţví ađ forseti ţeirrar deildar ţar sem nemandi er skráđur fari međ agavald gagnvart nemendum í deildum í viđkomandi skóla. Er ţetta breyting frá núgildandi lögum sem miđa viđ ađ ţađ sé rektor einn sem fari međ heimildir til ţess ađ beita viđurlögum. Breytingin ţykir hins vegar eđlileg í ljósi ţess ađ ákvarđanir í málum nemenda séu almennt teknar sem nćst vettvangi.

Um 20. gr.
    Ákvćđiđ byggist á ákvćđum laga um háskóla, einkum 6. gr. ţeirra laga. Í samrćmi viđ ţá stefnu ađ skólar hafi svigrúm til ţess ađ haga kennslu í sem bestu samrćmi viđ ţarfir einstakra greina er tekiđ af skariđ um ađ missiraskipting geti veriđ mismunandi milli skóla. Ţetta gefur m.a. möguleika á ţví ađ taka upp sumarmissiri í tilteknum greinum ađ öđrum skilyrđum uppfylltum.
    Í 2. mgr. kemur fram ađ kennsla skal fara fram í námskeiđum sem metin eru í einingum í samrćmi viđ fyrirmćli laga nr. 63/2006. Hér er vísađ til 6. gr. ţeirra laga ţar sem segir m.a. ađ 60 námseiningar svari ađ jafnađi til fulls náms á ársgrundvelli og endurspegli alla námsvinnu nemenda. Ţessi viđmiđ byggjast á ECTS-einingakerfinu sem međ ţessu leysir af hólmi fyrirkomulag samkvćmt eldri lögum sem gerđu ráđ fyrir 30 einingum á ári í fullu námi. Yfirfćrsla milli kerfa verđur hins vegar auđveld enda hafa opinberu háskólarnir um skeiđ notađ ECTS-einingar til jafns viđ hinar.

Um 21. gr.
    Hér eru tekin saman ýmis ákvćđi um próf og mat á námi. Gert er ráđ fyrir ţví ađ hver háskóli setji ítarlegri reglur á grundvelli ákvćđisins, m.a. um viđurkenningu erlendra prófa, inntöku- og undirbúningspróf, einkunnir og annađ er ađ prófum lýtur, enn fremur um námsframvindu og hámarkstímalengd í námi, sbr. 4. mgr. greinarinnar. Efni ţessara ákvćđa eru í stórum dráttum í samrćmi viđ núgildandi lög.

Um 22. gr.
    Í ákvćđinu kemur fram ađ um prófgráđur, sem háskóla er heimilt ađ veita, fari samkvćmt lögum um háskóla, nr. 63/2006. Háskólaráđi er heimilt ađ setja nánari reglur um prófgráđur á grundvelli ţeirra telji ráđiđ ţess ţörf. Mundi slíkt t.d. koma til álita vegna prófgráđna sem veittar eru í tengslum viđ endurmenntun.

Um 23. gr.
    Samkvćmt ákvćđinu er gert ráđ fyrir ađ háskólar hafi rétt til ađ veita doktorsnafnbót í heiđursskyni og ađ slík nafnbót verđi einungis veitt samkvćmt tillögu stjórnar frćđasviđs og međ samţykki háskólaráđs. Í ţessu efni er byggt á gildandi lögum.

Um 24. gr.
    Í ákvćđinu er fjallađ um fjármögnun háskóla og byggist ţađ ađ meginstefnu á núverandi fyrirkomulagi sem gilt hefur um Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri. Tekiđ er fram ađ menntamálaráđherra geri tillögur til hvers skóla til ađ mćta útgjöldum til kennslu, rannsókna og annarra verkefna. Er ţannig gert ráđ fyrir ađ opinberir háskólar skipuleggi starfsemi sína og einstök verkefni innan ţess ramma sem rćđst af fjárveitingum á fjárlögum, öđrum framlögum og eigin tekjum, sbr. 2. mgr.
    Í 2. mgr. eru teknar saman á einn stađ ţćr heimildir sem opinberir háskólar hafa til gjaldtöku. Er ţađ í samrćmi viđ 2. mgr. 22. gr. laga um háskóla. Hér ber ađ undirstrika ađ um er ađ rćđa heimildir til töku ţjónustugjalda sem ćtlađ er ađ mćta ţeim tilkostnađi sem hlýst af ţví ađ veita umrćdda ţjónustu. Ţau rök sem búa hér ađ baki byggjast á ţví ađ rétt sé ađ virkja kostnađarvitund, einkum nemenda og starfsmanna háskólanna, og á gjaldtakan ađ vera stjórntćki til ađ stýra eftirspurn eftir ţeirri ţjónustu sem um er ađ rćđa hverju sinni.
    Í fyrsta lagi er í a-liđ áfram byggt á ţví ađ háskólar hafi heimild til innheimtu skrásetningargjalds. Gjaldiđ er í eđli sínu ţjónustugjald, sbr. álit umbođsmanns Alţingis í máli nr. 836/1993, sem m.a. er ćtlađ ađ mćta útgjöldum vegna skráningar og ýmiss konar ţjónustu viđ nemendur sem ekki telst til kostnađar viđ kennslu og rannsóknastarfsemi. Hámark ţjónustugjaldsins er ţó takmarkađ viđ ákveđna fjárhćđ. Lögđ er til sú breyting í 4. mgr. ađ háskólaráđ einstakra skóla geta gert tillögu til menntamálaráđherra um breytingar á hámarksfjárhćđ skrásetningargjaldsins. Međ ţví er leitast viđ ađ gera háskólaráđ skólanna virkara viđ ákvörđun gjaldsins. Ţađ er síđan menntamálaráđherra sem getur fylgt eftir tillögunum međ ţví ađ leggja ţćr fyrir Alţingi í formi lagafrumvarps. Í ţessu felst ţó ekki takmörkun á rétti ráđherra til ţess ađ leggja fram ađ eigin frumkvćđi tillögur fyrir Alţingi um breytingar á fjárhćđ gjaldsins. Međ ţessu fyrirkomulagi er einnig gert ráđ fyrir ţví ađ fjárhćđ skrásetningargjalda geti veriđ mismunandi eftir skólum. Miđađ er viđ ađ hámark gjaldsins megi vera 45.000 kr. viđ skráningu í nám en ţađ er sú fjárhćđ sem miđađ er viđ í gildandi lögum, sbr. 1. gr. laga nr. 132/2004, og áfram er byggt á ţví ađ hámark gjaldsins verđi ákveđiđ af Alţingi. Ađ ţví er varđar grundvöll og fjárhćđ gjaldsins er byggt á sama grundvelli og greinir í 3. mgr. 13. gr. laga, um Háskóla Íslands, og fyrst var ákveđiđ međ lögum nr. 29/1996.
    Í öđru lagi er gert ráđ fyrir ađ háskólar megi innheimta gjöld til ađ standa undir útgáfu stađfestra vottorđa, gerđ, fyrirlögn og yfirferđ stöđu-, inntöku-, upptöku- og fjarprófa. Um stöđu- og inntökupróf er m.a. fjallađ í c-liđ 3. mgr. 18. gr. frumvarpsins. Taliđ er rétt ađ háskólar fái slíka heimild, en í framkvćmd hefur m.a. sýnt sig ađ háskólar geta ţurft ađ leggja út í umtalsverđan kostnađ vegna framangreindra prófa, sbr. t.d. álit umbođsmanns Alţingis í máli nr. 3805/2003, ţar sem fjallađ var um heimild til töku próftökugjalds vegna inntökuprófs viđ lćknadeild Háskóla Íslands.
    Í ţriđja lagi er í c-liđ byggt á ţví ađ háskólar hafi heimild til innheimtu gjalds fyrir ţjónustu sem telst utan ţeirrar ţjónustu sem háskóla er skylt ađ veita. Ákvćđiđ er samhljóđa 1. málsl. 1. mgr. 18. gr. laga um Háskóla Íslands og 1. málsl. 1. mgr. 14. gr. laga um Háskóla Íslands og ţarfnast ekki skýringa.
    Í fjórđa lagi er í d-liđ lagt til ađ háskóla verđi heimilt ađ taka gjald fyrir ţjónustu sem háskóli veitir og er grundvölluđ á samningi viđ menntamálaráđuneytiđ, sbr. d-liđ 2. mgr. 21. gr. laga um háskóla. Ákvćđiđ er nýmćli og er m.a. ćtlađ ađ taka til verkefna er fela í sér ţjónustu sem háskóli tekur ađ sér ađ veita á grundvelli samnings viđ menntamálaráđuneytiđ. Hér má nefna sem dćmi ađ verđi frumvarp menntamálaráđherra um brottfall laga nr. 25/1921, um einkarétt Háskóla Íslands til útgáfu almanaks, ađ lögum verđur unnt ađ fela Háskóla Íslands áfram útgáfu almanaksins međ samningi sem áđur er lýst. Í slíkum tilvikum fengi háskólaráđ heimild til ţess ađ ákveđa innheimtu gjalds fyrir ţjónustu sem ţađ veitir vegna útgáfu almanaksins.
    Í fimmta lagi er í e-liđ mćlt fyrir um heimild til töku gjalds fyrir endurmenntun og frćđslu fyrir almenning. Ákvćđiđ er samhljóđa ákvćđi 2. málsl. 1. mgr. 18. gr. laga um Háskóla Íslands og ţarfnast ekki skýringar.
    Í lokamálsgrein ákvćđisins er kveđiđ á um heimild háskólaráđs til ţess ađ setja nánari reglur um ráđstöfun gjalda samkvćmt greininni. Er sérstaklega tekiđ fram ađ háskólaráđ geti annars vegar mćlt fyrir um lćkkun skrásetningargjalds til tekjulítilla stúdenta er búa viđ örorku eđa fötlun eins og hún er skilgreind í lögum um málefni fatlađra. Ţykir rétt ađ veita háskólaráđi ţetta svigrúm og ađ um slíkar undanţágur sé mćlt fyrir um í reglum skólans en međ ţví er tryggt ađ jafnrćđis sé gćtt međal stúdenta. Ţá er einnig gert ráđ fyrir ţví ađ háskólaráđi verđi heimilt ađ ráđstafa hluta skrásetningargjaldsins til félagssamtaka stúdenta. Er ţetta taliđ nauđsynlegt vegna fyrirmćla 1. tölul. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 33/1968, um Félagsstofnun stúdenta viđ Háskóla Íslands, ţar sem háskólaráđi er veitt heimild til ráđstöfunar hluta skrásetningargjalds til Félagsstofnunar stúdenta viđ Háskóla Íslands.

Um 25. gr.
    Sambćrilegt ákvćđi er ađ finna í gildandi lögum um Háskóla Íslands og lögum um Háskólann á Akureyri.

Um 26. gr.
    Ákvćđi 1. mgr. 23. gr. eru ađ mestu samhljóđa gildandi lögum og ţarfnast ekki sérstakra skýringa. Rétt er ţó ađ benda á niđurlag 1. mgr. ţar sem fram kemur ađ háskólaráđ geti veitt skóla, stofnun eđa öđrum ađila innan háskóla umbođ til ađ fara međ eignarhluti skólans í fyrirtćkjum. Er ţetta eđlileg skipan til ţess ađ nýta sérţekkingu sem til stađar er innan háskóla. Gert er ráđ fyrir ađ umbođ háskólaráđs sé bundiđ í fyrirmćli og afturkallanlegt.
    Ákvćđi 2. mgr. er viđbót viđ gildandi lög í ljósi vaxandi sértekna háskóla. Rétt er ađ háskóli hafi möguleika til ţess ađ eyrnamerkja tekjur af afmörkuđum verkefnum og ráđstafa ţeim til sérstakra rannsóknar- og ţróunarsjóđa. Um rekstrarform slíkra sjóđa fer eftir lögum en ţá má starfrćkja á einkaréttarlegum grunni.
    Í 3. mgr. er ákvćđi sem heimilar háskólum ađ eiga í margvíslegu samstarfi viđ fyrirtćki og stofnanir. Ákvćđiđ er í gildandi lögum, m.a. 19. gr. laga nr. 41/1999, um Háskóla Íslands. Ţýđing ţess er ekki síst fólgin í ţví ađ koma megi á fót fyrirkomulagi gestastarfa viđ háskóla sem og sameiginlegum störfum (joint appointments) í ţá veru sem hefđ er fyrir í samstarfi háskóla og sjúkrahúsa.

Um 27. gr.
    Ákvćđi 24. gr. eru samhljóđa gildandi lögum um opinbera háskóla og í samrćmi viđ 23. gr. rammalaga um háskóla. Greinin ţarfnast ekki skýringa.

Um 28. gr.
    Í 1. mgr. kemur fram ađ reglur ţćr sem háskólaráđ setur samkvćmt lögum ţessum skuli birtar í B-deild Stjórnartíđinda. Ákvćđiđ er samhljóđa gildandi lögum um opinbera háskóla, sbr. t.d. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 41/1999, um Háskóla Íslands, og ţarfnast ekki skýringa.
    Í 2. mgr. er vikiđ ađ samningu og birtingu kennsluskrár. Gengiđ er út frá ţví ađ ţau verkefni verđi á forrćđi skóla fremur en einstakra deilda eins og er samkvćmt gildandi reglum. Er ţađ í samrćmi viđ markmiđ frumvarpsins um ađ skólar verđi sýnilegir sem öflugar megineiningar háskóla. Í ákvćđinu kemur einnig fram ađ árlega skuli gefin út kennsluskrá fyrir háskóla í heild. Ţessi útgáfa er m.a. til upplýsingar fyrir stjórnvöld enda er mćlt fyrir um hana í 24. gr. rammalaga um háskóla.

Um 29. gr.
    Verđi frumvarp ţetta ađ lögum er lagt til ađ ţau öđlist ţegar gildi og komi ađ fullu til framkvćmda 1. júlí 2008. Um leiđ munu Háskóli Íslands og Kennaraháskóli Íslands sameinast, sbr. lög um ţađ efni nr. 37 27. mars 2007. Gert er ráđ fyrir ađ unniđ verđi ađ innleiđingu stjórnskipulags fyrir sameinađan skóla í samrćmi viđ fyrirmćli frumvarpsins, verđi ţađ ađ lögum, og ađ teknu tilliti til ţess sem fram kemur í ákvćđum til bráđabirgđa.

Um ákvćđi til bráđabirgđa.
    Rétt ţykir ađ taka af allan vafa í 1. mgr. ađ ţrátt fyrir brottfall laga um Háskóla Íslands og um Háskólann á Akureyri ţá verđi engin breyting á störfum ţeirra sem hafa veriđ ráđnir eđa eftir atvikum skipađir viđ skólana viđ gildistöku laganna.
    Ţá ţykir einnig rétt ađ gera ráđ fyrir ţví ađ starfandi háskólar hafi tćkifćri til ţess ađ undirbúa gildistöku laganna strax viđ birtingu ţeirra í Stjórnartíđindum međ ţví ađ undirbúa nauđsynlegar breytingar á innra skipulagi skólanna, sbr. 4. gr. frumvarpsins, ţar á međal ađ auglýsa eftir forsetum deilda, sbr. 11. og 12. gr.
    Í 3. mgr. er ađ finna ákvćđi um gildi reglna sem settar hafa veriđ í tíđ ţeirra laga sem fyrirliggjandi frumvarp mun leysa af hólmi verđi ţađ ađ lögum. Reiknađ er međ ađ lokiđ hafi veriđ viđ setningu nýrra reglna ţegar lögin koma ađ fullu til framkvćmda ţann 1. júlí 2008. Í ljósi ţess er ekki talin ţörf á ađ kveđa á um frekari tímamörk í ţessu sambandi. Ţá er í 4. mgr. gert ráđ fyrir ţví ađ Háskóli Íslands og Háskólinn á Akureyri skuli fyrir árslok 2008 laga innra skipulag sitt ađ ákvćđum 4. gr. frumvarpsins um skóla. Loks er í lokamálsgrein ákvćđisins tekiđ fram ađ ákvćđi laga nr. 57/1999, um búnađarfrćđslu, skuli endurskođuđ fyrir árslok 2009.



Fylgiskjal.

Fjármálaráđuneyti,
fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um opinbera háskóla.
    Međ frumvarpinu eru lagaákvćđi um ríkisháskóla fćrđ til samrćmis viđ ţann almenna lagaramma um starfsemi háskóla sem ákvarđađur var međ lögum nr. 63/2006, um háskóla. Helstu nýmćli frumvarpsins eru ađ skólar verđa megineiningar í starfsemi háskóla. Samhliđa ţví verđur til nýtt starf, forseti skóla. Skólar verđa sjálfstćđir um fagleg og rekstrarleg málefni innan ţeirra marka sem ákvörđuđ eru af háskólaráđi. Deildir verđa grunneiningar skóla og bera faglega ábyrgđ á háskólakennslu og rannsóknum. Rektor rćđur forseta skóla og forseti rćđur deildarformenn. Viđ skóla verđur heimilt ađ starfrćkja sérstakar háskólastofnanir og rannsóknastofur.
    Fjármálaráđuneytiđ telur frumvarpiđ hafa óveruleg áhrif á rekstrarkostnađ háskóla. Gert er ráđ fyrir ađ stjórnsýsla ţeirra verđi skilvirkari og skili betri ţjónustu en ţó ekki endilega fjárhagslegri hagrćđingu. Í frumvarpinu eru tekin af öll tvímćli um ađ skólum sé heimilt ađ innheimta gjöld til ađ standa undir kostnađi viđ inntökupróf. Ţau gjöld munu ţó hafa óveruleg áhrif á tekjur skólanna. Er ţví gert ráđ fyrir ađ kostnađur ríkissjóđs af lögfestingu frumvarpsins sé óverulegur og verđi látinn rúmast innan gildandi fjárlagaramma menntamálaráđuneytis.