Alþingi ályktar að fela félags- og tryggingamálaráðherra að gera úttekt á mikilvægi þess
að bæta aðgengi í gömlu íbúðarhúsnæði á Íslandi svo að fötluðum, öldruðum, barnafólki og
öðrum sem þess þarfnast verði gert mögulegt að búa lengur í íbúðum sínum en nú er hægt eða
festa kaup á hentugum íbúðum í eldra húsnæði.
Greinargerð.
Í desember 1993 var á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna samþykkt samhljóða tillaga
um alþjóðlegar reglur varðandi einstaklinga með hvers konar fötlun. Þessum staðalreglum
er ætlað að tryggja öllum sem eiga við einhvers konar hömlun að stríða fulla þátttöku og jafnrétti í daglegu lífi.
Í reglunum er gerð skýr grein fyrir réttindum, möguleikum og ábyrgð ásamt ákveðnum
tillögum um hvernig einstakar þjóðir geta rutt úr vegi ýmsum hindrunum sem verða á vegi
einstaklinga sem búa við hvers konar fötlun og á þann hátt náð að skapa aðgengilegt samfélag.
Hjá nágrönnum okkar á Norðurlöndum hefur á allrasíðustu árum sprottið upp mikil og
vaxandi umræða um aðgengi í gömlu íbúðarhúsnæði. Þegar rætt er um gamalt íbúðarhúsnæði
er einkum átt við húsnæði sem byggt var áður en sett voru inn í skipulags- og byggingarlög
þessara landa skýlaus ákvæði um aðgengi fyrir alla.
Lagasetningu um þessi efni var yfirleitt lokið á Norðurlöndum um eða upp úr 1970. Eftir
þann tíma má segja að í flestum nýbyggingum sé tekið tillit til aðgengis fyrir alla.
Umræðan um aðgengismál nú snýst því eins og áður segir að mestu um íbúðarhúsnæði
sem byggt var fyrir gildistöku framangreindra laga. Eigendur og rekstraraðilar þessa húsnæðis standa nú frammi fyrir því mikla og vandasama verkefni að gera miklu fleiri íbúðir
einnig aðgengilegar fyrir gamalt fólk, hreyfihamlaða og barnafólk þannig að þeir sem þess
óska eigi þess kost að búa lengur en ella í rótgrónu og öruggu umhverfi. Fyrir þessu eru ýmis
gild rök:
–
Gömlu fólki fjölgar mikið. Ekki síst er fjölgunin hröð hjá þeim sem ná mjög háum aldri.
–
Vilji mjög margra stendur til þess að búa áfram í íbúðum sínum ef þeim er gert það
kleift.
–
Þjóðhagslegur ávinningur er sannanlega mjög mikill.
Verði framangreindar hugmyndir að veruleika gefast möguleikar á að hafist verði handa
við margvíslegar aðgerðir til að bæta aðgengi íbúa að íbúðum í gömlu húsnæði á Íslandi.
Slíkt er ekki aðeins þjóðfélagslega hagkvæmt heldur tryggir það einnig bætt lífsskilyrði og
aukin lífsgæði allra þeirra sem njóta munu góðs af slíkum aðgerðum.