A­rar ˙tgßfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill mßlsins.

Ůskj. 836  —  485. mßl.



Frumvarp til laga

um breytingar ß hj˙skaparl÷gum og fleiri l÷gum og um brottfall laga um sta­festa samvist (ein hj˙skaparl÷g).

(Lagt fyrir Al■ingi ß 138. l÷ggjafar■ingi 2009–2010.)




I. KAFLI
Breyting ß hj˙skaparl÷gum, nr. 31/1993, me­ sÝ­ari breytingum.
1. gr.
    ═ sta­ or­anna „karls og konu“ Ý 1. gr. laganna kemur: tveggja einstaklinga.

2. gr.
    1. mßlsl. 7. gr. laganna or­ast svo: Tveir einstaklingar mega stofna til hj˙skapar ■egar ■eir hafa nß­ 18 ßra aldri.

3. gr.
    ═ sta­ or­sins „ma­ur“ Ý 1. mßlsl. 8. gr. laganna kemur: einstaklingur.

4. gr.
    ═ sta­ or­sins „mann“ Ý 11. gr. laganna kemur: ■ann.

5. gr.
    Vi­ l÷gin bŠtist nř grein, svohljˇ­andi:
    Einstaklingar Ý sta­festri samvist, sem stofna­ hefur veri­ til samkvŠmt l÷gum nr. 87/1996, og hefur ekki veri­ sliti­, geta fengi­ samvist sÝna vi­urkennda sem hj˙skap. Einstaklingar sem ˇska eftir slÝkri vi­urkenningu skulu bß­ir undirrita yfirlřsingu ■ess efnis sem beint skal til Ůjˇ­skrßr. Breytingin mi­ast vi­ ■ann dag ■egar yfirlřsing er l÷g­ fram Ý Ůjˇ­skrß.
    Einstaklingar Ý sta­festri samvist, sbr. 1. mgr., geta einnig stofna­ til hj˙skapar skv. IV. kafla laga ■essara. Vottor­ um a­ vi­komandi sÚu Ý sta­festri samvist kemur ■ß Ý sta­ k÷nnunarvottor­s skv. III. kafla laganna.
    Sta­fest samvist, sem stofna­ hefur veri­ til samkvŠmt l÷gum nr. 87/1996, hefur s÷mu rÚttarßhrif og hj˙skapur. ┴kvŠ­i laga sem var­a hj˙skap og maka gilda um sta­festa samvist og einstaklinga Ý sta­festri samvist.
    Ůrßtt fyrir ßkvŠ­i 1. mgr. 114. gr. er ßvallt heimilt a­ h÷f­a mßl skv. 113. gr. vegna sta­festrar samvistar fyrir Ýslenskum dˇmstˇlum hafi sta­festing fari­ fram hÚr ß landi.
    Ůrßtt fyrir ßkvŠ­i 1. mgr. 123. gr. er Ýslenskum stjˇrnv÷ldum ßvallt heimilt a­ leysa ˙r mßlum vegna sta­festrar samvistar sem stofna­ hefur veri­ til hÚr ß landi.
II. KAFLI
Breyting ß l÷gum um tilkynningar a­setursskipta, nr. 73/1952.
6. gr.
    2. mßlsl. 8. gr. laganna or­ast svo: SamkvŠmt 2. mgr. 3. gr. skal t.d. einstaklingur Ý hj˙skap, sem dvelur a.m.k. tvo mßnu­i Ý ÷­ru sveitarfÚlagi en ■ar, sem hann telst eiga heimilisfang, ßn ■ess a­ um sÚ a­ rŠ­a undantekningu frß tilkynningarskyldu skv. 3. mgr. 3. gr., tilkynna a­setur sitt, hvort sem um er a­ rŠ­a slit ß samvistum vi­ maka hans e­a ekki.

III. KAFLI
Breyting ß l÷gum um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt, nr. 100/1952, me­ sÝ­ari breytingum.
7. gr.
    Vi­ 1. gr. laganna bŠtist nř mßlsgrein sem ver­ur 2. mgr., svohljˇ­andi:
    ┴kvŠ­i 2. t÷lul. 1. mgr. gildir einnig um foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun, sbr. 1. mßlsl. 2. mgr. 6. gr. barnalaga.

8. gr.
    Vi­ 2. gr. laganna bŠtist nř mßlsgrein sem ver­ur 3. mgr., svohljˇ­andi:
    ┴kvŠ­i ■essarar greinar gildir einnig um foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun, sbr. 2. mßlsl. 2. mgr. 6. gr. barnalaga.

9. gr.
    Or­in „e­a sta­festri samvist“ og or­in „e­a stofnun sta­festrar samvistar“ Ý 2. t÷lul. 1. mgr. 8. gr. laganna falla brott.

IV. KAFLI
Breyting ß l÷gum um ■jˇ­skrß og almannaskrßningu, nr. 54/1962, me­ sÝ­ari breytingum.
10. gr.
    Or­in „sta­festar samvistir“ Ý 4. t÷lul. 1. mgr. 4. gr. laganna falla brott.

V. KAFLI
Breyting ß l÷gum um l÷gheimili, nr. 21/1990, me­ sÝ­ari breytingum. 11. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 3. mgr. 7. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ or­anna „Karl og kona“ Ý 1. mßlsl. kemur: Tveir einstaklingar.
    b.      2. mßlsl. fellur brott.

VI. KAFLI
Breyting ß l÷gum um skipti ß dßnarb˙um o.fl., nr. 20/1991, me­ sÝ­ari breytingum.
12. gr.
    100. gr. laganna or­ast svo:
    Vi­ slit ß ˇvÝg­ri samb˙­ getur annar samb˙­armaka e­a bß­ir krafist opinberra skipta til fjßrslita milli ■eirra. Me­ ˇvÝg­ri samb˙­ Ý l÷gum ■essum er ßtt vi­ samb˙­ tveggja einstaklinga, sem skrß­ er Ý Ůjˇ­skrß e­a sem rß­a mß af ÷­rum ˇtvÝrŠ­um g÷gnum, enda eigi samb˙­arfˇlk barn saman e­a von ß barni saman e­a hafi b˙i­ saman samfleytt Ý a­ minnsta kosti tv÷ ßr.

VII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um mannan÷fn, nr. 45/1996, me­ sÝ­ari breytingum.
13. gr.
    Vi­ 2. mgr. 8. gr. laganna bŠtist nřr mßlsli­ur sem ver­ur 3. mßlsl., svohljˇ­andi: Me­ kenningu til f÷­ur Ý l÷gum ■essum er einnig ßtt vi­ kenningu til foreldris barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun samkvŠmt ßkvŠ­i 2. mgr. 6. gr. barnalaga.

VIII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um Šttlei­ingar, nr. 130/1999, me­ sÝ­ari breytingum. 14. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 2. gr. laganna:
    a.      Or­in „einstaklingar Ý sta­festri samvist“ Ý 1. mgr. falla brott.
    b.      Or­in „sta­festri samvist e­a“ Ý 2. og 3. mgr. falla brott.

IX. KAFLI
Breyting ß l÷gum um ˙tlendinga, nr. 96/2002, me­ sÝ­ari breytingum.
15. gr.
    Or­in „e­a sta­festri samvist“ og „e­a sta­festingu samvistar“ Ý e-li­ 2. mgr. 8. gr. laganna falla brott.

16. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 13. gr. laganna:
    a.      Or­in „og samvistarmaki“ Ý 2. mgr. falla brott.
    b.      Or­in „sta­festrar samvistar“ Ý 1. mßlsl. 3. mgr. og 2. mßlsl. 6. mgr. falla brott.
    c.      Or­in „e­a sta­festrar samvistar“ tvÝvegis Ý 2. mßlsl. 3. mgr. falla brott.
    d.      Or­in „sta­festri samvist“ Ý 1. mßlsl. 6. mgr. falla brott.

17. gr.
    ═ sta­ or­anna „samb˙­armaki e­a samvistarmaki“ Ý a-li­ 2. mgr. 37. gr. laganna kemur: e­a samb˙­armaki.

18. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 46. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ or­anna „samb˙­armaki e­a samvistarmaki“ Ý 3. mgr. kemur: e­a samb˙­armaki.
    b.      ═ sta­ or­anna „samb˙­armaka e­a samvistarmaka“ Ý 3. mgr. kemur: e­a samb˙­armaka.

X. KAFLI
Breyting ß barnal÷gum, nr. 76/2003, me­ sÝ­ari breytingum.
19. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 3. gr. laganna:
    a.      2. mßlsl. 1. mgr. fellur brott.
    b.      Vi­ 2. mgr. bŠtist nřr mßlsli­ur sem ver­ur 1. mßlsl., svohljˇ­andi: Um foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun gilda ßkvŠ­i 6. gr.

20. gr.
    5. gr. laganna fellur brott.

21. gr.
    6. gr. laganna or­ast svo:
    Kona sem elur barn sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun telst mˇ­ir ■ess.
    Kona sem sam■ykkt hefur a­ tŠknifrjˇvgun fari fram ß eiginkonu sinni samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun telst foreldri barns sem ■annig er geti­. Sama ß vi­ um konur sem skrß­ hafa samb˙­ sÝna Ý ■jˇ­skrß.
    Ma­ur sem sam■ykkt hefur a­ tŠknifrjˇvgun fari fram ß eiginkonu sinni samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun telst fa­ir barns sem ■annig er geti­. Sama ß vi­ um mann og konu sem skrß­ hafa samb˙­ sÝna Ý ■jˇ­skrß.
    Ma­ur sem gefur sŠ­i Ý ■eim tilgangi a­ ■a­ ver­i nota­ vi­ tŠknifrjˇvgun ß annarri konu en eiginkonu sinni e­a samb˙­arkonu, sbr. 3. mgr., samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun ver­ur ekki dŠmdur fa­ir barns sem geti­ er me­ sŠ­i hans.
    Ma­ur sem gefi­ hefur sŠ­i Ý ÷­rum tilgangi en greinir Ý 4. mgr. telst fa­ir barns sem geti­ er me­ sŠ­i hans nema sŠ­i­ hafi veri­ nota­ ßn vitundar hans e­a eftir andlßt hans.

22. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 23. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ „1. mgr. 6. gr.“ Ý 1. mgr. kemur: 3. mgr. 6. gr.
    b.      ═ sta­ or­sins „kj÷rmˇ­ir“ Ý 2. mgr. kemur: foreldri.

23. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 25. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ or­sins „kj÷rmˇ­ur“ Ý 1. og 2. mgr. kemur: foreldri.
    b.      ═ sta­ or­anna „mann e­a kj÷rmˇ­ur skv. 2. mgr. 6. gr.“ Ý 3. mgr. kemur: foreldri.

XI. KAFLI
Breyting ß l÷gum um vßtryggingastarfsemi, nr. 60/1994, me­ sÝ­ari breytingum.
24. gr.
    Or­in „a­ilar Ý sta­festri samvist“ Ý 1. t÷lul. 3. mgr. 39. gr. a laganna falla brott.

XII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um fjßrmßlafyrirtŠki, nr. 161/2002, me­ sÝ­ari breytingum.
25. gr.
    Or­in „a­ilar Ý sta­festri samvist“ Ý 1. t÷lul. 3. mgr. 40. gr. a laganna falla brott.

XIII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um vßtryggingarsamninga, nr. 30/2004, me­ sÝ­ari breytingum.
26. gr.
    Or­in „hvort sem vi­komandi var Ý hj˙skap e­a sta­festri samvist“ Ý 1. mßlsl. 2. mgr. 100. gr. laganna falla brott.

XIV. KAFLI
Breyting ß l÷gum um ver­brÚfavi­skipti, nr. 108/2007, me­ sÝ­ari breytingum.
27. gr.
    1. t÷lul. 3. mgr. 100. gr. laganna or­ast svo: Hjˇn, a­ilar Ý skrß­ri samb˙­ og b÷rn hjˇna e­a a­ila Ý skrß­ri samb˙­.

XV. KAFLI
Breyting ß l÷gum um fÚlags■jˇnustu sveitarfÚlaga, nr. 40/1991, me­ sÝ­ari breytingum.
28. gr.
    2. mgr. 19. gr. laganna or­ast svo:
    Sama rÚtt til fjßrhagsa­sto­ar og hjˇn hafa samkvŠmt l÷gum ■essum einnig tveir einstaklingar sem b˙a saman, enda hafi ˇvÝg­ samb˙­ ■eirra veri­ skrß­ Ý ■jˇ­skrß Ý a.m.k. eitt ßr ß­ur en umsˇkn er l÷g­ fram.

XVI. KAFLI
Breyting ß h˙saleigul÷gum, nr. 36/1994, me­ sÝ­ari breytingum.
29. gr.
    3. gr. laganna or­ast svo:
    ┴kvŠ­i Ý l÷gum ■essum um hjˇn og maka eiga einnig vi­ um einstaklinga Ý ˇvÝg­ri samb˙­ e­a samb˙­ af ÷­ru tagi sem sta­i­ hefur samfleytt Ý eitt ßr. Me­ ˇvÝg­ri samb˙­ er ßtt vi­ samb˙­ tveggja einstaklinga sem skrß­ er Ý ■jˇ­skrß enda eigi ■eir barn saman, von ß barni saman e­a samb˙­in hefur veri­ skrß­ Ý eitt ßr samfellt hi­ skemmsta.

XVII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um atvinnurÚttindi ˙tlendinga, nr. 97/2002, me­ sÝ­ari breytingum.
30. gr.
    Or­in „sta­festri samvist“ Ý 4. mgr. 12. gr. laganna falla brott.

31. gr.
    Or­in „samvistarmaka“ og „samvistarmaki“ Ý 1. mgr. 18. gr. laganna falla brott.

32. gr.
    Or­in „e­a samvistarmakar“ Ý c-li­ 22. gr. laganna falla brott.

XVIII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um grei­slur til foreldra langveikra e­a alvarlega fatla­ra barna, nr. 22/2006, me­ sÝ­ari breytingum.
33. gr.
    ═ sta­ or­anna „samb˙­armaki e­a samvistarmaki“ Ý 2. mßlsl. 3. mgr. 6. gr. laganna kemur: e­a samb˙­armaki.

34. gr.
    2. mßlsl. 5. mgr. 8. gr. laganna or­ast svo: Maki e­a samb˙­armaki foreldris sem fer me­ forsjßna getur ßtt rÚtt til grei­slna skv. 1. og 3. mgr. liggi fyrir sam■ykki beggja kynforeldra barns enda hafi hjˇnaband e­a skrß­ samb˙­ sta­i­ yfir lengur en eitt ßr.

35. gr.
    2. mßlsl. 4. mgr. 14. gr. laganna or­ast svo: Maki e­a samb˙­armaki foreldris sem fer me­ forsjßna getur ßtt rÚtt til grei­slna skv. 1. mgr. liggi fyrir sam■ykki beggja kynforeldra barns enda hafi hjˇnaband e­a skrß­ samb˙­ sta­i­ yfir lengur en eitt ßr.

36. gr.
    2. mßlsl. 4. mgr. 19. gr. laganna or­ast svo: Maki e­a samb˙­armaki foreldris sem fer me­ forsjßna getur ßtt rÚtt til grei­slna liggi fyrir sam■ykki beggja kynforeldra barns enda hafi hjˇnaband e­a skrß­ samb˙­ sta­i­ yfir lengur en eitt ßr.

XIX. KAFLI
Breyting ß l÷gum um almannatryggingar, nr. 100/2007.
37. gr.
    49. gr. laganna or­ast svo:
    Sama rÚtt til bˇta og hjˇn hafa samkvŠmt l÷gum ■essum einnig einstaklingar sem eru Ý ˇvÝg­ri samb˙­. Me­ ˇvÝg­ri samb˙­ Ý l÷gum ■essum er ßtt vi­ samb˙­ tveggja einstaklinga, sem skrß­ er Ý ■jˇ­skrß, enda eigi ■eir barn saman e­a von ß barni saman e­a hafi veri­ Ý samb˙­ samfleytt lengur en eitt ßr. Sama gildir um bˇtarÚtt ■ess sem eftir lifir.

XX. KAFLI
Breyting ß l÷gum um sta­grei­slu opinberra gjalda, nr. 45/1987, me­ sÝ­ari breytingum.
38. gr.
    ═ sta­ or­anna „karl og konu e­a tvo einstaklinga af sama kyni“ Ý 3. mßlsl. 13. gr. laganna kemur: tvo einstaklinga.

XXI. KAFLI
Breyting ß l÷gum um LÝfeyrissjˇ­ starfsmanna rÝkisins, nr. 1/1997, me­ sÝ­ari breytingum.
39. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 7. mgr. 17. gr. laganna:
    a.      Or­in „sta­festri samvist, sbr. l÷g nr. 87/1996“ Ý 1. mßlsl. falla brott.
    b.      ═ sta­ or­anna „karls og konu“ Ý 2. mßlsl. kemur: tveggja einstaklinga.
    c.      3. mßlsl. fellur brott.

XXII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um skyldutryggingu lÝfeyrisrÚttinda og starfsemi lÝfeyrissjˇ­a, nr. 129/1997, me­ sÝ­ari breytingum.
40. gr.
    ═ sta­ or­anna „ˇvÝg­ samb˙­ e­a sta­fest samvist“ Ý 2. mßlsl. 3. mgr. 14. gr. laganna kemur: e­a ˇvÝg­ samb˙­.

41. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 3. mgr. 16. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ or­anna „hj˙skap me­ sjˇ­fÚlaga, sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­“ Ý 1. mßlsl. kemur: hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ me­ sjˇ­fÚlaga.
    b.      ═ sta­ or­anna „karls og konu“ Ý 2. mßlsl. kemur: tveggja einstaklinga.
    c.      3. mßlsl. fellur brott.
    d.      ═ sta­ or­anna „stofnar til samb˙­ar sem jafna mß til hj˙skapar e­a stofnar til sta­festrar samvistar“ Ý 4. mßlsl. kemur: e­a stofnar til samb˙­ar sem jafna mß til hj˙skapar.

XXIII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um S÷fnunarsjˇ­ lÝfeyrisrÚttinda, nr. 155/1998, me­ sÝ­ari breytingum. 42. gr.
     Eftirfarandi breytingar ver­a ß 3. mgr. 12. gr. laganna:
    a.      ═ sta­ or­anna „hj˙skap me­ sjˇ­fÚlaga, sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­“ Ý 1. mßlsl. kemur: hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ me­ sjˇ­fÚlaga.
    b.      ═ sta­ or­anna „karls og konu“ Ý 2. mßlsl. kemur: tveggja einstaklinga.
    c.      3. mßlsl. fellur brott.
    d.      ═ sta­ or­anna „stofnar til samb˙­ar sem jafna mß til hj˙skapar e­a stofnar til sta­festrar samvistar“ Ý 5. mßlsl. kemur: e­a stofnar til samb˙­ar sem jafna mß til hj˙skapar.

XXIV. KAFLI
Breyting ß l÷gum um LÝfeyrissjˇ­ bŠnda, nr. 12/1999, me­ sÝ­ari breytingum.
43. gr.
    Or­in „e­a sta­fest samvist“ Ý 3. mßlsl. 2. mgr. 8. gr. laganna falla brott.

44. gr.
    ═ sta­ or­anna „ˇvÝg­a samb˙­ e­a sta­festa samvist“ Ý 2. mßlsl. 1. mgr. 9. gr. laganna kemur: e­a ˇvÝg­a samb˙­.

45. gr.
    1. mßlsl. 2. mgr. 11. gr. laganna or­ast svo: Ůeim er nřtur lÝfeyris skv. 9. gr. og uppfyllir skilyr­i 2. mgr. 8. gr. um hj˙skap e­a ˇvÝg­a samb˙­ er skylt a­ tilkynna stjˇrn sjˇ­sins skriflega og ßn tafar ef maki e­a samb˙­ara­ili fellur frß ellegar hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ er sliti­.

XXV. KAFLI
Breyting ß l÷gum um tekjuskatt, nr. 90/2003, me­ sÝ­ari breytingum.
46. gr.
    Eftirfarandi breytingar ver­a ß 62. gr. laganna:
    a.      3. mgr. or­ast svo:
               Einstaklingar Ý ˇvÝg­ri samb˙­ eiga rÚtt ß a­ telja fram og vera skattlag­ir sem hjˇn, sem samvistum eru, enda ˇski ■eir ■ess bß­ir skriflega vi­ skattyfirv÷ld. Me­ ˇvÝg­ri samb˙­ er ßtt vi­ samb˙­ tveggja einstaklinga sem skrß­ er e­a skrß mß Ý ■jˇ­skrß skv. 3. mgr. 7. gr. laga um l÷gheimili, enda eigi samb˙­arfˇlk barn saman e­a von ß barni saman e­a hafi veri­ samvistum Ý samfellt eitt ßr hi­ skemmsta. RÝkisskattstjˇra er heimilt a­ leita umsagnar Ůjˇ­skrßr ■yki leika vafi ß um a­ skrßningarskilyr­i sÚu uppfyllt.
    b.      4. mgr. fellur brott.

47. gr.
    80. gr. laganna or­ast svo:
    Hjˇn sem samvistum eru, sbr. 5. gr., svo og tveir einstaklingar Ý samb˙­ sem ˇska­ hafa samsk÷ttunar skv. 3. mgr. 62. gr., skulu telja saman allar eignir sÝnar og skuldir og skiptir ekki mßli ■ˇtt um sÚ a­ rŠ­a sÚreign e­a skuldir tengdar henni.

48. gr.
    Or­in „og einstaklinga Ý sta­festri samvist“ Ý 3. mßlsl. 1. mgr. 116. gr. laganna falla brott.

XXVI. KAFLI
Breyting ß l÷gum um erf­afjßrskatt, nr. 14/2004, me­ sÝ­ari breytingum. 49. gr.
    Or­in „einstaklingur Ý sta­festri samvist me­ arfleifanda“ Ý 3. mgr. 2. gr. laganna falla brott.

XXVII. KAFLI
Breyting ß l÷gum um tŠknifrjˇvgun og notkun kynfrumna og fˇsturvÝsa manna til stofnfrumurannsˇkna, nr. 55/1996, me­ sÝ­ari breytingum.
50. gr.
    ═ sta­ or­anna „Ý samb˙­ e­a sta­festri samvist“ Ý a-li­ 1. mgr. 3. gr. laganna kemur: e­a Ý samb˙­.

51. gr.
    ═ sta­ or­anna „sta­festri samvist“ Ý 2. mßlsl. 2. mgr. 5. gr. laganna kemur: hjˇnabandi.

52. gr.
    ═ sta­ or­anna „karlma­ur sß og kona, sem leggja kynfrumurnar til, e­a konur Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­“ Ý 2. mgr. 9. gr. laganna kemur: karlma­ur sß e­a kona, sem leggja kynfrumurnar til, og maki vi­komandi e­a samb˙­armaki.

53. gr.
    ═ sta­ or­anna „karlma­ur sß og kona, sem l÷g­u kynfrumurnar til, slÝta hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ e­a konur Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­ slÝta henni“ Ý 1. mßlsl. 4. mgr. 10. gr. laganna kemur: par sem sam■ykkti geymslu fˇsturvÝsanna slÝtur hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ sinni.

XXVIII. KAFLI
Gildistaka og brottfall laga.
54. gr.
    L÷g ■essi ÷­last gildi 27. j˙nÝ 2010.
    Vi­ gildist÷ku laga ■essara falla brott l÷g um sta­festa samvist, nr. 87/1996, me­ sÝ­ari breytingum.

Athugasemdir vi­ lagafrumvarp ■etta.

1. Inngangur.
    
Frumvarp ■etta er sami­ a­ tilhlutan dˇmsmßlarß­herra sem fˇr ■ess ß leit vi­ Rannsˇknastofnun ┴rmanns SnŠvarr um fj÷lskyldumßlefni a­ stofnunin tŠki a­ sÚr a­ semja frumvarp til breytinga ß hj˙skaparl÷gum o.fl. Verkefni­ var afmarka­ me­ svohljˇ­andi hŠtti:
    „SamkvŠmt gildandi l÷gum geta karl og kona gengi­ Ý hj˙skap ß grundvelli hj˙skaparlaga, nr. 31/1993, en tveir einstaklingar af sama kyni geta fengi­ samvist sÝna sta­festa ß grundvelli laga um sta­festa samvist, nr. 87/1996. Ţmsar breytingar hafa veri­ ger­ar ß sÝ­arnefndu l÷gunum frß gildist÷ku ■eirra sem hafa breytt st÷­u fˇlks Ý sta­festri samvist og gert hana enn lÝkari st÷­u karls og konu Ý hj˙skap. Ůannig hefur prestum og forst÷­um÷nnum tr˙fÚlaga veri­ veitt heimild til ■ess a­ sta­festa samvist, auk ■ess sem breytingar ß ÷­rum l÷gum, svo sem l÷gum um Šttlei­ingar, nr. 130/1999, hafa veitt einstaklingum Ý sta­festri samvist aukinn rÚtt frß ■vÝ sem var vi­ setningu laga um sta­festa samvist.
    N˙ er svo komi­ a­ rÚtt ■ykir a­ afmß ■ann mun sem felst Ý mismunandi l÷ggj÷f vegna hj˙skapar karls og konu annars vegar og sta­festingar samvistar tveggja einstaklinga af sama kyni hins vegar, og Ý stefnuyfirlřsingu rÝkisstjˇrnarinnar kemur fram ■a­ markmi­ a­ ein hj˙skaparl÷g ver­i l÷gfest.
    Dˇmsmßlarß­uneyti­ fer ■ess ß leit vi­ Rannsˇknastofnun ┴rmanns SnŠvarr um fj÷lskyldumßlefni a­ stofnunin taki a­ sÚr a­ semja frumvarp til breytinga ß hj˙skaparl÷gum (og e.a. ÷­rum l÷gum er mßli­ var­ar) ßsamt athugasemdum, Ý samrŠmi vi­ framanritu­ ßform rÝkisstjˇrnarinnar um a­ Ý gildi sÚu ein hj˙skaparl÷g fyrir alla.“
    Rannsˇknastofnun ┴rmanns SnŠvarr fˇl Hrefnu Fri­riksdˇttur, lektor Ý sifja- og erf­arÚtti vi­ lagadeild Hßskˇla ═slands, a­ semja frumvarp sem skila­ var til rß­uneytisins og er hÚr lagt fram me­ fßeinum or­alagsbreytingum. Vi­ undirb˙ning frumvarpsins var fari­ yfir ■rˇun rÚttinda samkynhneig­ra ß ═slandi. Ůß var afla­ upplřsinga um ■rˇun l÷ggjafar Ý ÷­rum l÷ndum og ■Šr lei­ir sem farnar hafa veri­ til a­ heimila samkynhneig­um a­ stofna til hj˙skapar. Einnig var teki­ tillit til al■jˇ­legra samninga sem ═sland er a­ili a­. ┴­ur en viki­ ver­ur a­ skřringum ß einstaka ßkvŠ­um ■ykir rÚtt a­ fjalla me­ almennum hŠtti um ofangreind atri­i.

2. L÷g um sta­festa samvist, nr. 87/1996.
2.1 A­dragandi a­ setningu laga um sta­festa samvist.
    Al■ingi ßlykta­i Ý fyrsta sinn um mßlefni samkynhneig­ra ■ann 19. maÝ 1992 og lřsti yfir vilja sÝnum til a­ tryggja jafnan rÚtt og jafna st÷­u samkynhneig­ra Ý samfÚlaginu. Ůingsßlyktunin var Ý heild sinni svohljˇ­andi:
    „Al■ingi ßlyktar a­ fela rÝkisstjˇrninni a­ skipa nefnd til ■ess a­ kanna st÷­u samkynhneig­s fˇlks ß ═slandi. Nefndin skal skipu­ fulltr˙um dˇmsmßlarß­uneytis, menntamßlarß­uneytis, fÚlagsmßlarß­uneytis og hagsmunasamtaka samkynhneig­s fˇlks. Skal nefndin kanna lagalega, menningarlega og fÚlagslega st÷­u ■ess og gera till÷gur um ˙rbŠtur og nau­synlegar a­ger­ir til ■ess a­ misrÚtti gagnvart samkynhneig­u fˇlki hverfi hÚr ß landi.“
    Nefndin lauk st÷rfum hausti­ 1994 me­ ˙tgßfu skřrslu um mßlefni samkynhneig­ra. Till÷gur nefndarinnar um ˙rbŠtur voru ■rÝ■Šttar. ═ fyrsta lagi lutu ■Šr a­ frŠ­slu um samkynhneig­ og hvernig upprŠta mŠtti fordˇma Ý ■jˇ­fÚlaginu Ý gar­ samkynhneig­s fˇlks. ═ ÷­ru lagi var lagt til a­ breyta refsil÷gum til ■ess a­ vernda samkynhneig­a gegn a­kasti og misrÚtti. ═ ■ri­ja lagi lag­i meiri hluti nefndarinnar til ˙rbŠtur til ■ess a­ veita samkynhneig­um Ý samb˙­ kost ß ■vÝ a­ njˇta rÚttarst÷­u sem vŠri sambŠrileg vi­ rÚttarst÷­u hjˇna, en ■ˇ me­ undantekningum sem snerust a­ verulegu leyti um rÚttarst÷­u samkynhneig­ra gagnvart b÷rnum. Ůess mß geta a­ minni hluti nefndarinnar vildi ganga lengra ■annig a­ engar undantekningar mundu gilda um stofnun og rÚttarßhrif sta­festrar samvistar frß ■eim reglum sem giltu um hj˙skap.
    ═ kj÷lfar skřrslunnar var m.a. lagt fram frumvarp til laga um sta­festa samvist sem haf­i ■a­ meginmarkmi­ a­ gefa samkynhneig­um kost ß a­ njˇta sambŠrilegrar rÚttarst÷­u og hjˇn. Markmi­ frumvarpsins var einnig a­ vi­urkenna jafna st÷­u samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra almennt Ý fj÷lskyldulÝfi og a­ ey­a ■annig fordˇmum Ý gar­ samkynhneig­ra.
    Hugtaki­ sta­fest samvist var nřtt Ý umrŠ­unni og Ý l÷gum sem giltu um vi­urkennd samb˙­arform ß ═slandi. Var byggt ß sama grunni og gert haf­i veri­ Ý l÷gum sem sett h÷f­u veri­ Ý Danm÷rku ßri­ 1989, Noregi ßri­ 1993 og Ý SvÝ■jˇ­ ßri­ 1994. ═ frumvarpinu var teki­ mi­ a­ ■vÝ mati nefndarinnar um mßlefni samkynhneig­ra a­ mikilvŠgt vŠri a­ hafa lagasamrŠmi ß Nor­url÷ndum um rÚttarst÷­u samkynhneig­ra, eins og almennt vŠri leitast vi­ ß svi­i sifjarÚttar.
    NorrŠnu l÷gin ßttu ■a­ ÷ll sameiginlegt a­ ■ar var sett fram s˙ meginregla a­ um stofnun sta­festrar samvistar og hjˇnabands giltu s÷mu skilyr­i og a­ rÚttarsta­a einstaklinga Ý sta­festri samvist og vi­ lok hennar vŠri s˙ sama og rÚttarsta­a einstaklinga Ý hjˇnabandi. Nokkrar undantekningar voru ■ˇ frß ■essari meginreglu og voru ■Šr a­ meginstefnu sambŠrilegar Ý framangreindum l÷gum ß Nor­url÷ndunum.

2.2 L÷g um sta­festa samvist.
    
═ 1. gr. laganna um sta­festa samvist hefur frß upphafi veri­ gert rß­ fyrir a­ tveir einstaklingar af sama kyni geti stofna­ til sta­festrar samvistar. Or­alag greinarinnar ˙tilokar a­ tveir einstaklingar af gagnstŠ­u kyni geti veri­ Ý sta­festri samvist, enda er markmi­ ßkvŠ­isins a­ samkynhneig­ir Ý samb˙­ geti noti­ ■eirra rÚttinda sem kve­i­ er ß um Ý l÷gunum. Hins vegar er ekki gert a­ skilyr­i a­ um samkynhneig­a einstaklinga sÚ a­ rŠ­a. Vi­ setningu laganna ■ˇtti ekki nau­synlegt e­a vi­eigandi a­ setja slÝkt skilyr­i um kynhneig­ og sÚrstaklega bent ß a­ engin skilyr­i vŠru sett Ý l÷gum um gagnkynhneig­ karls og konu sem vildu ganga Ý hj˙skap e­a skrß ˇvÝg­a samb˙­ sÝna.
    ═ 5. gr. birtist kjarni laganna. Ůar kemur fram a­ sta­festing samvistar hafi, me­ tilteknum undantekningum, s÷mu rÚttarßhrif og stofnun hj˙skapar. ┴kvŠ­i laga sem var­a hj˙skap og maka gilda ■vÝ almennt um sta­festa samvist og einstaklinga Ý sta­festri samvist.
    Vi­ setningu laganna var kve­i­ ß um řmsar undantekningar frß ■eirri meginreglu a­ ÷ll lagaßkvŠ­i um hj˙skap giltu um einstaklinga Ý sta­festri samvist. Undantekningar voru m.a. r÷kstuddar me­ ■vÝ a­ ß me­an sta­fest samvist vŠri a­ festa sig Ý sessi sem vi­urkennt samb˙­arform Ý ■jˇ­fÚlaginu vŠri rÚtt a­ fara hŠgt Ý sakirnar.
    ═ fyrsta lagi voru l÷gfestar sÚrreglur Ý 2. gr. um skilyr­i fyrir ■vÝ a­ sta­fest samvist gŠti fari­ fram hÚr ß landi, ■.e. ger­ var krafa um a­ bß­ir einstaklingar e­a annar ■eirra vŠri Ýslenskur rÝkisborgari sem Štti l÷gheimili hÚr ß landi. R÷kin voru ■au a­ ■etta nřja samb˙­arform vŠri ekki vi­urkennt nema Ý mj÷g fßum rÝkjum utan Nor­urlandanna og ■ess vegna vŠri rÚtt a­ krefjast ■ess a­ einstaklingar hef­u ßkve­in tengsl vi­ rÝki ■ar sem slÝk rÚttarsta­a vŠri trygg­.
    ═ ÷­ru lagi gßtu samkynhneig­ir vi­ setningu laganna ekki fengi­ samvist sÝna sta­festa Ý kirkjulegri vÝgslu heldur var h˙n framkvŠmd af borgaralegum vÝgslum÷nnum skv. 3. gr.
    ═ ■ri­ja lagi kom fram Ý 6. gr. laganna Ý upphaflegri mynd a­ ßkvŠ­i Šttlei­ingarlaga um hjˇn og laga um tŠknifrjˇvgun giltu ekki um sta­festa samvist. ┴kvŠ­i Ý al■jˇ­legum samningum sem ═sland vŠri a­ili a­ giltu heldur ekki nema a­rir samningsa­ilar fÚllust ß ■a­.
    A­ sÝ­ustu mß geta 8. gr. laganna ■ar sem kve­i­ er ß um a­ ßvallt sÚ heimilt a­ h÷f­a dˇmsmßl e­a leita til stjˇrnvalda ß ═slandi vegna sta­festrar samvistar sem stofna­ hefur veri­ til hÚr ß landi.

2.3 Breytingar ß l÷gum um sta­festa samvist o.fl.
2.3.1 L÷g nr. 52/2000.
    L÷gunum um sta­festa samvist var fyrst breytt me­ l÷gum nr. 52/2000 sem tˇku gildi 26. maÝ 2000. Markmi­i­ var m.a. a­ breyta skilyr­um til a­ stofna til sta­festrar samvistar ß ═slandi en e­lilegt og sanngjarnt ■ˇtti a­ rřmka skilyr­in me­ tilliti til borgara annarra rÝkja. RÝkisborgararÚttur Ý Danm÷rku, Noregi og SvÝ■jˇ­ var ■annig lag­ur a­ j÷fnu vi­ Ýslenskan rÝkisborgararÚtt og kve­i­ ß um a­ rß­herra gŠti ßkve­i­ Ý regluger­ a­ rÝkisborgararÚttur Ý ÷­ru landi ■ar sem Ý gildi vŠru l÷g um sta­festa samvist yr­i einnig lag­ur a­ j÷fnu vi­ Ýslenskan rÝkisborgararÚtt. ┴ ■etta n˙ vi­ um rÝkisborgara Finnlands og Hollands, sbr. regluger­ nr. 681/2004.
    Ůß var bŠtt vi­ 6. gr. laganna ßkvŠ­i um a­ ■au lagaßkvŠ­i sem hafa sÚrstakar reglur um annan makann Ý hj˙skap og bundin eru vi­ kynfer­i hans gildi ekki um sta­festa samvist. ┴kvŠ­inu er Štla­ a­ taka af allan vafa um rÚttarst÷­una ■egar ■annig hagar til a­ kynfer­i maka hefur e­li mßlsins samkvŠmt ■ř­ingu.
    A­ lokum var einstaklingi Ý sta­festri samvist veitt heimild Ý l÷gum ■essum til a­ Šttlei­a barn maka sÝns sem hann hef­i forsjß fyrir nema ■egar um vŠri a­ rŠ­a kj÷rbarn frß ÷­ru landi. HÚr er um a­ rŠ­a ■a­ sem kalla­ er stj˙pŠttlei­ing og er nßnar mŠlt fyrir um Ý l÷gum um Šttlei­ingar, nr. 130/1999.

2.3.2 L÷g nr. 65/2006.
    
Ůann 27. j˙nÝ 2006 tˇku gildi l÷g nr. 65/2006, um breytingu ß lagaßkvŠ­um er var­a rÚttarst÷­u samkynhneig­ra. Eitt meginmarkmi­ ■essara laga var a­ tryggja rÚttarst÷­u samkynhneig­ra Ý ˇvÝg­ri samb˙­. Tali­ var a­ samkynhneig­ p÷r Ý samb˙­ byggju vi­ lagalega mismunun a­ ■essu leyti, ß m÷rgum svi­um nytu ■au ekki s÷mu rÚttinda og gagnkynhneig­ p÷r Ý ˇvÝg­ri samb˙­ og ß ÷­rum svi­um vŠri rÚttarsta­an ˇljˇs. Ůa­ ■ˇtti stinga Ý st˙f a­ samkynhneig­ p÷r Šttu ■ess kost a­ sta­festa samvist sÝna me­ tilheyrandi rÚttarßhrifum en ■au hef­u ekki ■ann valkost a­ velja samb˙­arform sem almennt fylgdu takmarka­ri rÚttarßhrif. Engin mßlefnaleg r÷k ■ˇttu rÚttlŠta mismunun af ■essu tagi.
    Til a­ nß ■vÝ markmi­i a­ tryggja jafnan rÚtt samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra Ý ˇvÝg­ri samb˙­ var 7. gr. laga um l÷gheimili, nr. 21/1990, efnislega breytt ■annig a­ karl og kona e­a tveir einstaklingar af sama kyni sem eru samvistum og uppfylla skilyr­i II. kafla hj˙skaparlaga geta n˙ fengi­ samb˙­ sÝna skrß­a Ý ■jˇ­skrß. Einnig voru ger­ar or­alagsbreytingar ß řmsum lagaßkvŠ­um ■ar sem sÚrst÷k rÚttarßhrif eru bundin vi­ ˇvÝg­a samb˙­ til ■ess a­ taka af ÷ll tvÝmŠli um a­ Ý hugtakinu geti efnislega falist samb˙­ tveggja einstaklinga af sama kyni.
    Me­ l÷gunum nr. 65/2006 var einnig ger­ s˙ mikilvŠga breyting a­ fella ˙r gildi ■Šr takmarkanir sem fˇlust Ý 1. mgr. 6. gr. laganna um sta­festa samvist. Me­ ■essu var­ samkynhneig­um p÷rum heimilt a­ Šttlei­a b÷rn samkvŠmt Šttlei­ingarl÷gum, nr. 130/1999, og lesbÝskum p÷rum heimil a­sto­ vi­ tŠknifrjˇvgun samkvŠmt l÷gum um tŠknifrjˇvgun, nr. 55/1996. Full samsta­a var um a­ samkynhneig­ir vŠru jafnhŠfir uppalendur og gagnkynhneig­ir. Ekki ■ˇttu lengur standa r÷k til ■ess a­ gera upp ß milli samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra hva­ var­a­i rÚtt til Šttlei­inga og tali­ var e­lilegt a­ samkynhneig­ir nytu sama rÚttar og gagnkynhneig­ir til tŠknifrjˇvgunar. SÚrstaklega var teki­ fram vi­ setningu laganna a­ afsta­a samfÚlagsins til rÚttinda samkynhneig­ra hef­i ß sÝ­ustu misserum fŠrst Ý ■essa ßtt.
    Me­ l÷gunum frß ßrinu 2006 voru skilyr­i fyrir ■vÝ a­ mega sta­festa samvist ß ═slandi einnig rřmku­ enn frekar ■annig a­ ekki er lengur krafist fastar b˙setu ß ═slandi ■egar Ýslenskir rÝkisborgarar eiga Ý hlut.

2.3.3 L÷g nr. 55/2008.
    Me­ l÷gum sem tˇku gildi 27. j˙nÝ 2008 var prestum og forst÷­um÷nnum skrß­ra tr˙fÚlaga, sem hafa vÝgsluheimild skv. 17. gr. hj˙skaparlaga, nr. 31/1993, veitt heimild til a­ sta­festa samvist.
    L÷g ■essi voru sett Ý samrŠmi vi­ skřra stefnuyfirlřsingu rÝkisstjˇrnarinnar og Ý ljˇsi ■ess a­ sßtt haf­i nß­st innan ■jˇ­kirkjunnar. Ůannig var vÝsa­ til ßlyktunar Kirkju■ings frß 2007 ■ess efnis a­ yr­i l÷gum um sta­festa samvist breytt ■annig a­ tr˙fÚl÷g fengju heimild til a­ sta­festa samvist, ■ß styddi Kirkju■ing ■a­ a­ prestum ■jˇ­kirkjunnar yr­i ■a­ heimilt. Kirkju■ing lag­i ßherslu ß a­ frelsi presta Ý ■essum efnum yr­i virt en Ý greinarger­ me­ frumvarpi ■vÝ sem var­ a­ l÷gum er byggt ß ■vÝ a­ prestar muni ekki synja af ÷­rum ßstŠ­um en vegna tr˙arsannfŠringar sinnar. Ůß er ßrÚtta­ a­ sřslum÷nnum og l÷glŠr­um fulltr˙um ■eirra beri ß hinn bˇginn eftir sem ß­ur skylda til a­ sta­festa samvist a­ fullnŠg­um settum skilyr­um laga.

2.4 T÷lfrŠ­i.
    SamkvŠmt t÷lum Hagstofu ═slands voru alls 77.047 kjarnafj÷lskyldur ß ═slandi ■ann 1. jan˙ar 2009. LangstŠrstur hluti landsmanna tilheyrir kjarnafj÷lskyldu, ■ann 1. jan˙ar 2009 voru ■a­ alls 222.373 af alls 299.420 manns sem bjuggu ß ═slandi.
    Hjˇnaband er algengasta samb˙­arformi­ ß ═slandi. Ůann 1. jan˙ar 2009 voru alls 204.794 einstaklingar Ý hjˇnabandi e­a sta­festri samvist. Mikill meiri hluti ■essara eru Ý hjˇnabandi en samkvŠmt Hagstofunni hafa samtals 195 p÷r stofna­ til sta­festrar samvistar ß ═slandi ß ßrunum 1996–2008.
    Kirkjulegar hjˇnavÝgslur eru mun algengari en borgaralegar vÝgslur. ┴ ßrinu 2008 fˇru t.d. fram samtals 1.642 hjˇnavÝgslur, af ■eim voru 1.310 kirkjulegar og 332 borgaralegar. ┴ ßrinu 2008, eftir a­ l÷g nr. 55/2008 um vÝgsluheimild presta og forst÷­umanna tr˙fÚlaga tˇku gildi ■ann 27. j˙nÝ, fengu alls 4 p÷r af sama kyni kirkjulega sta­festingu samvistar. T÷lulegar upplřsingar vegna ßrsins 2009 liggja ekki fyrir.

3. GrundvallarrÚttindi.
3.1 RÚttur til a­ ganga Ý hj˙skap.
    Ůrßtt fyrir mismunandi skilgreiningar ß hj˙skap er vÝ­ast Ý heiminum liti­ ß hj˙skapinn sem sterkustu grunnsto­ fj÷lskyldunnar Ý samfÚlaginu. Skv. 1. mgr. 71. gr. Ýslensku stjˇrnarskrßrinnar, nr. 33/1944, sbr. l÷g nr. 97/1995, skulu allir njˇta fri­helgi einkalÝfs, heimilis og fj÷lskyldu. Verndin nŠr m.a. til ■ess a­ mega stofna fj÷lskyldu en ekki er fjalla­ berum or­um um rÚttinn til a­ ganga Ý hj˙skap. RÚtt ■ykir a­ nefna nokkra al■jˇ­asamninga sem ═slands hefur l÷gfest e­a fullgilt ■ar sem l÷g­ er ßhersla ß rÚttinn til a­ stofna til fj÷lskyldu og til a­ ganga Ý hj˙skap.
    RÚtturinn til a­ ganga Ý hj˙skap er ein af grundvallarreglum mannrÚttindayfirlřsingar Sameinu­u ■jˇ­anna frß 10. desember 1948. Skv. 16. gr. skal konum og k÷rlum, sem hafa aldur til ■ess a­ l÷gum, heimilt a­ stofna til hj˙skapar og fj÷lskyldu. Ůau skulu njˇta jafnrÚttis um stofnun og slit hj˙skapar, svo og Ý hjˇnabandinu.
    MannrÚttindasßttmßli Evrˇpu frß ßrinu 1950 hefur lagagildi ß ═slandi, sbr. l÷g nr. 62/1994. Skv. 12. gr. mannrÚttindasßttmßlans eiga karlar og konur ß hj˙skaparaldri rÚtt ß a­ ganga Ý hjˇnaband og stofna fj÷lskyldu Ý samrŠmi vi­ landsl÷g um ■essi rÚttindi. Nßnar er fjalla­ um jafnrÚtti hjˇna Ý 5. gr. samningsvi­auka nr. 7, sbr. breytingar Ý 2. gr. samningsvi­auka nr. 11, en ■ar segir:
    „Hjˇn skulu njˇta jafnrÚttis a­ ■vÝ er var­ar rÚttindi og skyldur a­ einkamßlarÚtti sÝn Ý milli og Ý tengslum sÝnum vi­ b÷rn sÝn, vi­ giftingu, Ý hjˇnabandi og ef til hjˇnaskilna­ar kemur. Ůessi grein skal ekki vera ■vÝ til fyrirst÷­u a­ rÝki geri rß­stafanir sem nau­synlegar eru vegna hagsmuna barnanna.“
    SamkvŠmt 23. gr. samnings Sameinu­u ■jˇ­anna um borgaraleg og stjˇrnmßlaleg rÚttindi frß 1966, sem fullgiltur var ß ═slandi 1979, er fj÷lskyldan hin e­lilega grundvallarhˇpeining ■jˇ­fÚlagsins og ß h˙n rÚtt ß vernd ■jˇ­fÚlagsins og rÝkisins. RÚttur karla og kvenna ß hj˙skaparaldri til ■ess a­ ganga Ý hjˇnaband og stofna til fj÷lskyldu skal vi­urkenndur og skulu rÝki gera vi­eigandi rß­stafanir til a­ tryggja j÷fn rÚttindi og jafnar skyldur hjˇna var­andi stofnun hj˙skapar, me­an ß hj˙skap stendur og vi­ slit hj˙skapar. ═ almennu ßliti mannrÚttindanefndar Sameinu­u ■jˇ­anna nr. 19 frß 1990 var ekki tali­ unnt a­ setja fram tiltekna skilgreiningu ß hugtakinu fj÷lskylda enda vŠri ljˇst a­ a­ildarrÝki skilgreindu fj÷lskyldu me­ mismunandi hŠtti. MannrÚttindanefndin undirstrika­i ■ˇ a­ hverju rÝki bŠri a­ veita ÷llum ■eim sem skilgreindir vŠru sem fj÷lskylda Ý l÷gum e­a framkvŠmd ■ess rÝkis alla ■ß vernd sem ßkvŠ­i 23. gr. vÝsa­i til.
    Svipa­ ßkvŠ­i er a­ finna Ý samningi Sameinu­u ■jˇ­anna um efnahagsleg, fÚlagsleg og menningarleg rÚttindi frß 1966 sem einnig var fullgiltur ß ═slandi ßri­ 1979. Ůar kemur fram Ý 10. gr. a­ mesta m÷gulega vernd skuli lßtin fj÷lskyldunni Ý tÚ sem grundvallarhˇpeiningu ■jˇ­fÚlagsins, sÚrstaklega vi­ stofnun hennar.
    Samningur Sameinu­u ■jˇ­anna um afnßm allrar mismununar gagnvart konum frß 1979 var fullgiltur af ═slands hßlfu ßri­ 1985. Skv. 16. gr. skulu a­ildarrÝkin m.a. tryggja konum og k÷rlum sama rÚtt til a­ velja sÚr maka og stofna til hj˙skapar einungis me­ frjßlsu og fullkomnu sam■ykki. Ůß ber a­ tryggja konum og k÷rlum s÷mu rÚttindi og skyldur me­an ß hj˙skap stendur og vi­ slit.

3.2 JafnrÚtti.
    SamkvŠmt 65. stjˇrnarskrßrinnar, sbr. l÷g nr. 97/1995, skulu allir vera jafnir fyrir l÷gum og njˇta mannrÚttinda ßn tillits til kynfer­is, tr˙arbrag­a, sko­ana, ■jˇ­ernisuppruna, litarhßttar, Štternis og st÷­u a­ ÷­ru leyti. Vi­ endursko­un mannrÚttindaßkvŠ­a stjˇrnarskrßrinnar var sÚrstaklega byggt ß ■eim al■jˇ­asamningum sem ═slands er a­ili a­.
    MannrÚttindayfirlřsing Sameinu­u ■jˇ­anna byggist ß ■eirri grundvallarreglu a­ misrÚtti sÚ ekki leyfilegt og ■ar er ■vÝ lřst yfir a­ allir menn sÚu frjßlsbornir og jafnir a­ vir­ingu og rÚttindum og a­ ÷llum beri ■ar til greind rÚttindi og frelsi, ßn nokkurrar mismununar. Undirsta­a allra mannrÚttindasamninga er s˙ a­ vi­urkenning ß me­fŠddri g÷fgi og j÷fnum ˇa­skiljanlegum rÚttindum allra manna sÚ grundv÷llur frelsis, rÚttlŠtis og fri­ar Ý heiminum.
    Al■jˇ­asamningar um mannrÚttindi byggjast ß ■vÝ a­ hver ma­ur skuli eiga kr÷fu ß rÚttindum ■eim og frelsi sem ■ar er lřst, ßn nokkurs greinarmunar, svo sem vegna kyn■ßttar, litarhßttar, kynfer­is, tungu, tr˙arbrag­a, stjˇrnmßlasko­ana e­a annarra sko­ana, ■jˇ­ernisuppruna e­a fÚlagslegs uppruna, eigna, Štternis e­a annarra a­stŠ­na, sbr. t.d. 14. gr. mannrÚttindasßttmßla Evrˇpu, 2. gr. samnings Sameinu­u ■jˇ­anna um borgaraleg og stjˇrnmßlaleg rÚttindi og 2. gr. samnings Sameinu­u ■jˇ­anna um efnahagsleg, fÚlagsleg og menningarleg rÚttindi. ┴kvŠ­i ■essi eru t˙lku­ me­ ■eim hŠtti a­ ■au banna mismunun ß grundvelli kynhneig­ar.
    HÚr ber einnig sÚrstaklega a­ geta samnings Sameinu­u ■jˇ­anna um rÚttindi barnsins frß 1989. Samningurinn var fullgiltur ß ═slandi ßri­ 1992 auk ■ess sem Al■ingi ßlykta­i ßri­ 2009 um a­ l÷gfesta samninginn hÚr ß landi. Meginmarkmi­ samningsins er a­ tryggja rÚttindi barnsins Ý vÝ­tŠkum skilningi. ═ inngangi hans er m.a. teki­ fram a­ undirb˙a beri barn a­ fullu til a­ lifa sjßlfstŠ­u lÝfi innan samfÚlagsins og ala eigi ■a­ upp Ý anda ■eirra hugsjˇna sem lřst er Ý sßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna, sÚrstaklega Ý anda fri­ar, vir­ingar, umbur­arlyndis, frelsis, jafnrÚttis og samst÷­u.
    Me­al meginreglna samningsins er 2. gr. um jafnrÚtti allra barna og bann vi­ mismunun vegna tiltekinna atri­a e­a a­stŠ­na a­ ÷­ru leyti og fellur kynhneig­ ■ar undir. Ůetta hefur Ý f÷r me­ sÚr a­ a­ildarrÝki ver­a a­ gera allar vi­eigandi rß­stafanir til a­ sjß um a­ barni ver­i ekki mismuna­ vegna kynhneig­ar sinnar. MikilvŠgt er a­ vi­urkenna ■ß sta­reynd a­ flestir einstaklingar ver­a kyn■roska og uppg÷tva kynhneig­ sÝna ß­ur en ■eir nß 18 ßra aldri, ■.e. me­an ■eir eru enn b÷rn samkvŠmt l÷gum. ┴ barnsaldri reynir sjaldan ß rÚttinn til a­ ganga Ý hj˙skap enda er ■a­ eitt af hjˇnavÝgsluskilyr­unum a­ almennt megi ekki megi stofna til hj˙skapar fyrr en 18 ßra aldri er nß­, sbr. 7. gr. hj˙skaparlaga, nr. 31/1993. HÚr ver­ur ■ˇ a­ horfa til ■ess a­ l÷ggj÷f gegnir lykilhlutverki Ý ■vÝ a­ mˇta vi­br÷g­ og vi­horf samfÚlagsins, m.a. til mismunandi fj÷lskylduger­a. Eins og ß­ur sag­i var eitt af markmi­um laga um sta­festa samvist a­ mˇta vi­horf me­ ■vÝ a­ undirstrika jafnrÚtti og jafngildi samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra. Fj÷lskyldan er oft k÷llu­ hornsteinn samfÚlagsins. Íll l÷ggj÷f sem mismunar einstaklingum ß grundvelli kynhneig­ar, sÚrstaklega l÷ggj÷f um ˇlÝkar fj÷lskylduger­ir e­a vi­urkennd samb˙­arform, er ■vÝ lÝkleg til a­ hafa bein ßhrif ß sjßlfsmynd, ■roska og ■roskavŠnleg skilyr­i barns ß vi­kvŠmu mˇtunarskei­i Ý lÝfi ■ess. HÚr mß einnig benda ß a­ skv. 3. gr. samningsins um rÚttindi barnsins skal ■a­ sem barni er fyrir bestu ßvallt hafa forgang, m.a. ■egar l÷ggjafarstofnanir gera rß­stafanir sem var­a b÷rn, og skv. 6. gr. ber a­ildarrÝki af fremsta megni a­ tryggja a­ barn megi lifa og ■roskast. Ůetta leggur rÝki ■Šr skyldur ß her­ar a­ skapa b÷rnum af fremsta megni bestu ■roskavŠnleg uppvaxtarskilyr­i sem v÷l er ß.
    JafnrŠ­isregla samningsins um rÚttindi barnsins mŠlir einnig fyrir um bann vi­ mismunun vegna a­stŠ­na foreldra. ┴kvŠ­um samningsins er ■annig einnig Štla­ a­ tryggja a­ b÷rnum Ý ˇlÝkum fj÷lskylduger­um ver­i ekki mismuna­ vegna kynhneig­ar foreldranna.

4. L÷ggj÷f annarra ■jˇ­a.
4.1 Nor­url÷nd.
    Barßtta fyrir j÷fnun rÚtti samkynhneig­ra hefur fari­ stigvaxandi Ý al■jˇ­asamfÚlaginu. Nř l÷ggj÷f hefur vÝ­a stu­la­ a­ mikilvŠgum vi­horfsbreytingum, fj÷lskyldulÝf samkynhneig­ra or­i­ sřnilegra og ÷­last umtalsver­a vi­urkenningu.
    Eins og ß­ur sag­i ■ykir mikilvŠgt a­ stefna a­ lagasamrŠmi ß Nor­url÷ndum ß svi­i sifjarÚttar og ■ykir rÚtt a­ gera grein fyrir breytingum sem or­i­ hafa ß rÚtti norrŠnna rÝkja.
    Hj˙skaparl÷gum nr. 47 frß 1991 var breytt Ý Noregi me­ l÷gum nr. 53 frß 2008 sem gengu Ý gildi 1. jan˙ar 2009. Ůß var sŠnskum hj˙skaparl÷gum nr. 230 frß 1987 breytt me­ l÷gum nr. 253 frß 2009 sem tˇku gildi 1. maÝ 2009.
    Markmi­ breytinganna ß norsku og sŠnsku hj˙skaparl÷gunum var a­ tryggja fullt jafnrÚtti samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra og gera samkynhneig­um kleift a­ ganga Ý hjˇnaband. Jafnframt voru numin ˙r gildi l÷g sambŠrileg Ýslensku l÷gunum um sta­festa samvist. ═tarleg r÷k fyrir ■essari ni­urst÷­u mß m.a. finna Ý Or.prp. nr. 33 (2007–2008) Om lov om endringer i ekteskapsloven, barnelova, adopsjonsloven, bioteknologiloven mv. (felles ekteskapslov for heterofile og homofile par), SOU 2007:17 Äktenskap f÷r par me­ samma k÷n: Vigselfrågor og Betänkande 2008/09:CU19 K÷nsneutrala äktenskap och vigselfrågor.
    L÷gum hefur ekki veri­ breytt me­ sama hŠtti Ý Danm÷rku. Meiri hluti biskupa ■ar Ý landi ßkva­ hins vegar ßri­ 2005 a­ leyfilegt vŠri a­ blessa samvist samkynhneig­ra og notast er vi­ helgisi­i sem lÝkjast ■eim sem nota­ir eru vi­ hjˇnavÝgslur.
    ═ Finnlandi gilda l÷g frß 2001 sambŠrileg vi­ l÷g um sta­festa samvist.

4.1 Ínnur l÷nd.
    RÚttarsta­a samkynhneig­ra ß fj÷lskyldusvi­inu breytist ÷rt um allan heim. Mj÷g vÝ­a hafa veri­ sett l÷g sambŠrileg ■eim sem hÚr gilda um sta­festa samvist. ┴ sÝ­ari ßrum hefur einnig fj÷lga­ ■eim rÝkjum sem heimila samkynhneig­um a­ stofna til hj˙skapar til jafns vi­ gagnkynhneig­a. Holland var­ fyrst rÝkja heims til a­ setja ein hj˙skaparl÷g fyrir alla ßri­ 2001 og Spßnn fylgdi Ý kj÷lfari­ ßri­ 2005. Ínnur rÝki sem heimila samkynhneig­um a­ ganga Ý hjˇnaband eru, auk Nor­urlandanna sem viki­ var a­, BelgÝa, Kanada, Su­ur-AfrÝka, Port˙gal, fylki­ MexÝkˇborg og eftirtalin fylki BandarÝkja Nor­ur-AmerÝku, Massachusetts, Connecticut, Iowa, Maine, Vermont, New Hampshire og Washington DC.

5. Sta­fest samvist e­a hjˇnaband.
5.1 Almennt.
    UmrŠ­an ß ═slandi um ■a­ hvort hj˙skapur tveggja einstaklinga ver­i skilgreindur ˇhß­ kyni e­a kynhneig­ hefur fari­ vaxandi ß allra sÝ­ustu ßrum. Ljˇst er a­ samkynhneig­ir hafa noti­ stigvaxandi rÚttinda hÚr ß landi og ■rˇunin hefur veri­ s˙ a­ afnema takmarkanir ■ar sem ger­ur er greinarmunur ß rÚttarst÷­u samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra til fj÷lskyldulÝfs. UmrŠ­an hefur fari­ fram ß ÷llum svi­um ■jˇ­lÝfsins og ekki sÝst innan kirkjunnar.

5.2 UmrŠ­a innan ■jˇ­kirkjunnar.
    S÷guleg tengsl rÝkis og kirkju hÚr ß landi eru talsver­. RÝki og kirkja mŠtast m.a. vi­ upphaf hinnar aldag÷mlu stofnunar sem hj˙skapurinn er og ■essi tengsl eru helsta ßstŠ­a ■ess a­ prestar hafa vÝgsluheimild l÷gum samkvŠmt. Nokku­ sterk hef­ er hÚr ß landi fyrir kirkjulegum vÝgslum umfram borgaralegar eins og ß­ur hefur veri­ nefnt.
    ═ ljˇsi ■essa hefur veri­ vanda­ til samrŠ­u l÷ggjafans vi­ ■jˇ­kirkjuna ■egar mˇtu­ hefur veri­ l÷ggj÷f um fj÷lskyldulÝf samkynhneig­ra. Ůannig studdi ■jˇ­kirkjan t.d. setningu laga um sta­festa samvist ß sÝnum tÝma. Ůß samdi biskup ═slands form fyrir fyrirbŠn og blessun yfir sta­festa samvist ßri­ 1999.
    PrestafÚlag ═slands og Samt÷k foreldra og a­standenda samkynhneig­ra efndu til ■riggja mßl■inga ß ßrunum 2004 og 2005 ■ar sem fjalla­ var um afmarka­a ■Štti, svo sem fj÷lskyldur samkynhneig­ra og hj˙skaparform og ■a­ hvort Ýslenska ■jˇ­kirkjan gŠti haft frumkvŠ­i Ý mßlefnum samkynhneig­ra.
    Nefnd um mßlefni samkynhneig­ra ß vegum forsŠtisrß­herra, sem lauk st÷rfum hausti­ 2005, beindi ■eim tilmŠlum til ■jˇ­kirkjunnar a­ h˙n vÝg­i samkynhneig­a sem hjˇn. ═ skřrslu nefndarinnar segir m.a.:
    „Nefndin hvetur ■jˇ­kirkjuna til ■ess a­ breyta afst÷­u sinni gagnvart hjˇnab÷ndum samkynhneig­ra ■annig a­ samkynhneig­ir geti fengi­ kirkjulega vÝgslu eins og gagnkynhneig­ p÷r.“
    Prestastefna sem haldin var 2005 beindi ■eim eindregnu tilmŠlum til biskups a­ hann fŠli rß­gjafarnefnd um kenningarleg mßlefni, sbr. 14. gr. ■jˇ­kirkjulaga og starfsreglur nr. 821/2000, a­ breg­ast vi­ ■essu. ┴lit kenningarnefndar um ■jˇ­kirkjuna og sta­festa samvist var rŠtt ß prestastefnu og Kirkju■ingi ßri­ 2006.
    ═ ßlitinu kemur fram a­ allt til ■essa hafi rÝki heims og tr˙arbr÷g­ mannkyns gengi­ ˙t frß ■vÝ a­ hjˇnaband sÚ samband karls og konu. ١ er bent ß a­ hjˇnabandi­ sÚ ekki sakramenti samkvŠmt l˙terskum skilningi heldur l˙ti sifjarÚtturinn, ■ar me­ stofnun hj˙skapar, l÷gum rÝkisins. A­koma kirkjunnar a­ hjˇnavÝgslu byggist ß ■vÝ a­ rÝkt hafi samskilningur menningar, l÷ggjafar og tr˙ar hva­ var­ar skilgreiningu ß hj˙skap. ١tt stofnun hj˙skapar sÚ mßlefni hins veraldlega valds hafi kirkjan ßtt ■ar hlut a­ mßli vegna ■ess samhljˇms si­arins sem hÚr hafi veri­. UmrŠ­a um endurskilgreiningu hjˇnabandsins var­i ■vÝ samst÷­u kirkju og samfÚlags. ═ ni­urst÷­um kenningarnefndar kemur m.a. fram a­ ■jˇ­kirkjan meti alla jafnt ßn tillits til fj÷lskyldust÷­u og ■jˇ­kirkjan haldi ß lofti kristilegum gildum sem sty­ja gott lÝf, stu­li a­ rÚttlŠti og standi v÷r­ um velfer­ allra, sÚrstaklega ■eirra sem af einhverjum ßstŠ­um sÚu misrÚtti beittir. Einnig segir a­ ■jˇ­kirkjan vi­urkenni a­ kynhneig­ fˇlks sÚ mismunandi og a­ samkynhneig­ir sÚu hluti af kirkjunni. Ůjˇ­kirkjan vilji sty­ja allt kristi­ fˇlk Ý vi­leitni ■ess til a­ temja sÚr ßbyrgan lÝfsstÝl og hvetji alla, samkynhneig­a sem gagnkynhneig­a, til a­ hlř­a k÷llun Krists til nßungakŠrleika og ßbyrg­ar Ý kynlÝfi, samb˙­ og fj÷lskyldulÝfi. Ůjˇ­kirkjan sty­ji hjˇnabandi­ sem sßttmßla karls og konu ß forsendum hins kristna kŠrleika og kirkjan sty­ji enn fremur ÷nnur samb˙­arform ß s÷mu forsendum. Ůß sty­ji ■jˇ­kirkjan ■ß einstaklinga af sama kyni sem vilji b˙a saman Ý ßst og tr˙mennsku og sta­festa samvist sÝna.
    ┴ Kirkju■ingi sem haldi­ var ßri­ 2007 var l÷g­ fram tillaga til ■ingsßlyktunar um a­ Kirkju■ing sam■ykkti ßlit kenningarnefndar. ═ till÷gu til ■ingsßlyktunar kemur fram a­ ßliti­ og mßlefnin hafi hloti­ mikla umrŠ­u ß vettvangi kirkjunnar. SamkvŠmt till÷gunni var ßliti­ tali­ fela Ý sÚr mßlami­lun og lagt var til a­ fylgja hinni kirkjulegu hef­ um a­ lei­a mßl til lykta me­ samst÷­u. ═ ■ingsßlyktunartill÷gunni segir m.a.:
    „Me­ vaxandi ■unga hefur umrŠ­an sn˙ist um st÷­u og skilgreiningu hjˇnabandsins. ┴lit Kenningarnefndar fer ekki ofan Ý skilgreining ■ess, ■ar er gengi­ ˙t frß hinum hef­bundna skilningi kirkju og samfÚlags. ═ ßlyktuninni er undirstrika­ a­ kirkjan standi vi­ ■ß hef­bundnu skilgreiningu hjˇnabandsins. MikilvŠgt er a­ hugt÷kunum samvist og hjˇnaband sÚ haldi­ a­greindum og samfÚlagi­ vi­urkenni mismunandi samb˙­arform en me­ s÷mu rÚttarßhrifum eins og n˙gildandi l÷g gera rß­ fyrir.“
    Kirkju■ing 2007 ßlykta­i a­ ■jˇ­kirkjan stŠ­i vi­ hef­bundinn skilning ß hjˇnabandinu sem sßttmßla karls og konu en jafnframt var ßlykta­ um stu­ning vi­ vÝgsluheimild presta eins og ß­ur hefur veri­ nefnt. ═ kj÷lfar gildist÷ku breytingarlaganna nr. 55/2008, um vÝgsluheimild presta, voru sta­festar ß Kirkju■ingi 2009 sam■ykktir um innri mßlefni ■jˇ­kirkjunnar ■ar sem m.a. er a­ finna kafla um framkvŠmd kirkjulegrar sta­festingar samvistar.

5.3 UmrŠ­a ß Al■ingi.
    Ůann 6. desember 2005 barst Al■ingi ßskorun frß Samt÷kum foreldra og a­standenda samkynhneig­ra um a­ breyta hj˙skaparl÷gunum ß ■ann veg a­ ■au ■jˇnu­u jafnt samkynhneig­u og gagnkynhneig­u fˇlki.
    Frumvarp sem var­ a­ l÷gum nr. 65/2006 var lagt fram ß Al■ingi ■ann 18. nˇvember 2005. Jafnhli­a hˇfust umrŠ­ur um breytingar ß hj˙skaparl÷ggj÷finni Ý ■ß veru a­ skilgreina hj˙skap kynhlutlaust. Hugmynd um kirkjulega vÝgsluheimild var rŠdd sÚrstaklega enda h÷f­u einst÷k tr˙fÚl÷g lřst yfir vilja til a­ fß heimild til ■ess. UmrŠ­an ■ˇtti ■urfa lengri a­draganda og vanda­ri undirb˙ning og ■vÝ ekki tÝmabŠrt a­ leggja til breytingu sem fŠli Ý sÚr vÝgslurÚtt.
    Ůann 3. oktˇber 2007 var lagt fram ß Al■ingi frumvarp til laga um breytingu ß řmsum lagaßkvŠ­um sem var­a rÚttindi samkynhneig­ra. Frumvarpi­ ger­i rß­ fyrir a­ hj˙skaparl÷gum yr­i breytt ■annig a­ ■au giltu jafnt um ÷ll p÷r, samkynhneig­ sem gagnkynhneig­, og jafnframt a­ l÷gin um sta­festa samvist yr­u felld ˙r gildi. Frumvarpi­ var ekki rŠtt ß ■inginu.
    Ůann 3. aprÝl 2008 var lagt fram frumvarp um breytingu ß l÷gum um sta­festa samvist sem var­ a­ l÷gum nr. 55/2008. ═ ßliti allsherjarnefndar um frumvarpi­ kemur fram a­ nefndin taldi ■etta mikilvŠgt skref Ý ■ß ßtt a­ jafna st÷­u samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra. Taldi nefndin e­lilegt a­ nŠsta skref Ý ■essum efnum yr­i a­ endursko­a hj˙skaparl÷g me­ ■a­ a­ markmi­i a­ fella saman Ý einn lagabßlk lagaßkvŠ­i um hj˙skap og sta­festa samvist og taldi a­ s˙ endursko­un Štti a­ hefjast hi­ fyrsta. Einn nefndarmanna lag­i fram breytingartill÷gu Ý ■essa veru en h˙n nß­i ekki fram a­ ganga.

5.4 Ein hj˙skaparl÷g fyrir alla.
    Ljˇst er a­ hj˙skapur ß sÚr dj˙par rŠtur Ý l÷ggj÷f og menningu. Grunnsto­ir hjˇnabandsins eru hugmyndir um gagnkvŠma ßst, festu og varanleika sem ■ykja Šskileg skilyr­i lÝfshamingjunnar. Me­ ■etta Ý huga hefur l÷ggjafinn stutt hj˙skap umfram ÷nnur vi­urkennd samb˙­arform. Ůrßtt fyrir hinar styrku grunnsto­ir hjˇnabandsins hafa or­i­ miklar breytingar ß e­li ■ess Ý gegnum ßrin. Skilgreining ß hjˇnabandi mˇtast ■annig af fÚlagslegum og menningarlegum ■ßttum hverju sinni. Auk ■ess sem ß­ur var nefnt grundvallast hjˇnaband Ý dag t.d. ß sjˇnarmi­um um frjßlst samkomulag fˇlks, jafnrÚtti og samst÷­u og ß efnahagslegu sjßlfstŠ­i hvors um sig.
    Hj˙skapur er fyrst og fremst borgaraleg stofnun. L÷ggj÷f um hj˙skap skilgreinir ■etta vi­urkennda samb˙­arform ß hverjum tÝma og markar hverjir megi ganga Ý hj˙skap e­a hver hjˇnavÝgsluskilyr­i skuli vera. Ůß er ■a­ l÷ggjafans a­ ßkve­a hva­a rÚttarßhrif fylgja stofnun hj˙skapar.
    ═ samrŠmi vi­ ßkvŠ­i Ýslensku stjˇrnarskrßrinnar og al■jˇ­asamninga sem ═sland hefur skuldbundi­ sig til a­ fylgja ber l÷ggjafanum skylda til a­ vinna gegn misrÚtti ß grundvelli kynhneig­ar. L÷ggj÷f ß ═slandi hefur grundvallast ß ■vÝ a­ samkynhneig­ir skuli njˇta jafnrÚttis ß ÷llum svi­um samfÚlags. Ůrßtt fyrir a­ sta­festing samvistar hafi nßnast ÷ll s÷mu rÚttarßhrif og hj˙skapur liggur fyrir a­ gildandi l÷g gera greinarmun ß einstaklingum af gagnstŠ­u kyni og einstaklingum af sama kyni ß ■essu svi­i. Ůa­ a­ nota mismunandi hugt÷k um fj÷lskylduform gagnkynhneig­ra og samkynhneig­ra ß rˇt a­ rekja til ■eirra tÝma ■egar samkynhneig­ir nutu ekki fullra rÚttinda og ■egar ßstŠ­a ■ˇtti til a­ takmarka rÚttarßhrif samb˙­arforms samkynhneig­ra. Ůessi ˇlÝku hugt÷k fela Ý sÚr a­greiningu sem er til ■ess fallin a­ vi­halda ■eim skilningi a­ ■a­ sÚ grundvallarmunur ß fˇlki eftir kynhneig­. Ůennan mun ß st÷­u einstaklinga er ekki hŠgt a­ rÚttlŠta me­ mßlefnalegum hŠtti.
    Markmi­ ■essa frumvarps er a­ undirstrika jafna st÷­u samkynhneig­ra og gagnkynhneig­ra Ý fj÷lskyldulÝfi og tryggja samkynhneig­um jafnan rÚtt til a­ velja ■a­ samb˙­arform sem ÷­rum stendur til bo­a. Sjˇnarmi­ um hjˇnaband sem frjßlst samkomulag tveggja hefur legi­ ■vÝ til grundvallar a­ l÷ggjafinn hefur sÝfellt fŠkka­ hjˇnavÝgsluskilyr­um til a­ grei­a fyrir ■vÝ a­ einstaklingar geti stofna­ til ■essa fj÷lskylduforms. Ůa­ ver­ur a­ lÝta svo ß a­ ■a­ styrki hjˇnaband Ý sessi a­ fleiri geti vali­ a­ takast ß hendur ■Šr skuldbindingar sem felast Ý ■vÝ Šskilega og mikilvŠga lÝfssambandi sem hjˇnabandi­ ■ykir vera. Ůa­ jafnrÚtti sem umrŠddar lagabreytingar munu hafa Ý f÷r me­ sÚr er einnig mikilvŠgt til a­ auka vir­ingu og skilning og ey­a fordˇmum Ý gar­ samkynhneig­ra Ý samfÚlaginu.

6. Ţmis ßlitaefni.
6.1 Skylda e­a heimild til a­ vÝgja.
    SamkvŠmt 1. mgr. 22. gr. hj˙skaparlaga eiga hjˇnaefni ˇtvÝrŠ­an rÚtt ß a­ stofna til hj˙skapar fyrir borgaralegum vÝgslumanni hvort sem ■au eiga kr÷fu ß kirkjulegri hjˇnavÝgslu e­a ekki.
    ┴ kirkjulegum vÝgslum÷nnum hvÝlir ekki sams konar skylda. ═ 16. og 17. gr. laganna er fjalla­ um vÝgsluheimild presta og forst÷­umanna skrß­ra tr˙fÚlaga og skv. 2. mgr. 22. gr. laganna getur rß­uneyti­, a­ fengnum till÷gum biskups, sett reglur um hvenŠr prestum sÚ skylt a­ framkvŠma hjˇnavÝgslu og nßnari reglur um hvenŠr ■eim sÚ ■etta heimilt. ┴kvŠ­i ■etta er ˇbreytt frß setningu eldri laga en rß­uneyti­ hefur ekki nřtt lagaheimildina til a­ setja umrŠddar reglur.
    Vi­ t˙lkun ßkvŠ­isins um vÝgsluheimild e­a vÝgsluskyldu hefur m.a. veri­ nefnt a­ setja megi ■a­ skilyr­i a­ anna­ hjˇnaefna e­a bŠ­i tilheyri ■vÝ tr˙fÚlagi sem ß Ý hlut. Ůß hefur einnig veri­ nefnt a­ til ßlita komi a­ prestur megi neita a­ vÝgja hjˇnaefni ef hann telur slÝkt andstŠtt samvisku sinni og sannfŠringu. ┴kvŠ­i af ■vÝ tagi eru Ý d÷nskum rÚtti, sbr. reglur um vÝgslu innan og utan ■jˇ­kirkjunnar frß 1974. ═ 13. gr. norsku hj˙skaparlaganna er ßkvŠ­i um a­ kirkjulegur vÝgsluma­ur megi neita a­ vÝgja hjˇnaefni ef anna­ tilheyri ekki vi­komandi tr˙fÚlagi e­a sÚ frßskili­ og fyrrverandi maki sÚ enn ß lÝfi. Vi­ ■ß breytingu sem tˇk gildi 1. jan˙ar 2009 var bŠtt vi­ ßkvŠ­i 13. gr. a­ kirkjulegur vÝgsluma­ur mŠtti neita ef hjˇnaefni vŠru af sama kyni. SamkvŠmt sŠnsku hj˙skaparl÷gunum er kirkjulegum vÝgslum÷nnum almennt ekki skylt a­ framkvŠma hjˇnavÝgslu en ekki er til teki­ hva­a ßstŠ­ur geti rÚttlŠtt neitun ■eirra.
    Eins og ß­ur sag­i ■ß byggist heimild kirkjulegra vÝgslumanna til a­ sta­festa samvist, samkvŠmt breytingal÷gum nr. 55/2008, ß ■vÝ a­ prestar muni ekki synja af ÷­rum ßstŠ­um en vegna tr˙arsannfŠringar sinnar. Telja ver­ur a­ ■essi t˙lkun fari saman vi­ t˙lkun ß 16. og 17., sbr. 22. gr., hj˙skaparlaga og heimild presta til a­ vÝgja fˇlk af sama kyni Ý hj˙skap ver­i ■vÝ me­ sama sni­i og heimild ■eirra til a­ sta­festa samvist. Ekki ■ykir ßstŠ­a til a­ leggja til lagabreytingar um ■essi atri­i en hvetja mß til ■ess a­ rß­uneyti­ sko­i a­ h÷f­u samrß­i vi­ biskup og jafnvel fleiri hvort ßstŠ­a sÚ til a­ setja nßnari reglur ß grundvelli 22. gr. hj˙skaparlaga.
    ┴rÚtta ber a­ spurningar um vÝgsluheimild og vÝgsluskyldu snerta fyrst og fremst einstaka vÝgslumenn. Me­ hli­sjˇn af st÷­u ■jˇ­kirkjunnar ß ═slandi ■ykir mega stefna a­ ■vÝ a­ allir muni geta noti­ kirkjulegrar vÝgslu innan ■jˇ­kirkjunnar ef anna­ e­a bŠ­i hjˇnaefna tilheyra ■jˇ­kirkjunni ■ˇ a­ hver og einn eigi ekki rÚtt ß vÝgslu af hßlfu tiltekins vÝgslumanns.

6.2 RÚttur til a­ ganga Ý hj˙skap ß ═slandi.
    ═ hj˙skaparl÷gum, nr. 31/1993, er ekki a­ finna ßkvŠ­i sambŠrilegt vi­ 2. gr. laga um sta­festa samvist, ■ar sem ger­ er krafa um sÚrst÷k tengsl vi­ ═sland e­a tiltekin ÷nnur rÝki. Hver sß sem uppfyllir hjˇnavÝgsluskilyr­i, og fŠr ˙tgefi­ k÷nnunarvottor­ samkvŠmt ßkvŠ­um hj˙skaparlaga, getur ■vÝ gengi­ Ý hj˙skap ß ═slandi ßn ■ess a­ ger­ sÚ krafa um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt, rÝkisborgararÚtt Ý tilteknu landi e­a b˙setu hÚr ß landi.
    Eins og ß­ur var lřst voru r÷k fyrir umrŠddu ßkvŠ­i 2. gr., um takmarka­an rÚtt einstaklinga til a­ fß samvist sÝna sta­festa hÚr ß landi, fyrst og fremst ■au a­ fß rÝki vi­urkenndu fj÷lskylduform samkynhneig­ra og ■vÝ vŠri rÚtt a­ krefjast ■ess a­ einstaklingar hef­u ßkve­in tengsl vi­ ═sland e­a rÝki ■ar sem slÝk rÚttarsta­a vŠri trygg­.
    Ůeim l÷ndum sem sett hafa l÷g sambŠrileg Ýslenskum l÷gum um sta­festa samvist hefur fj÷lga­ verulega ß undanf÷rnum ßrum. Ůß er ljˇst a­ ■eim l÷ndum sem leyfa hjˇnaband einstaklinga af sama kyni fer ÷rt fj÷lgandi. ═ al■jˇ­legum einkamßlarÚtti gildir Ý fyrsta lagi s˙ meginregla a­ ■eir sem ˇska eftir hjˇnavÝgslu ver­a almennt a­ uppfylla ■Šr kr÷fur sem ger­ar eru Ý ■vÝ rÝki ■ar sem ˇska­ er eftir hjˇnavÝgslunni. ═ ÷­ru lagi gildir ■a­ vi­mi­ a­ rÝki vi­urkenni gildi hjˇnabands sem stofna­ er til Ý ÷­ru rÝki enda mikil ■÷rf ß festu og rÚttar÷ryggi ß ■essu svi­i. Samhli­a er ■ˇ ljˇst a­ hvert rÝki setur almennt ■ann fyrirvara a­ vi­urkenna einungis hj˙skap sem ■ykir ekki brjˇta Ý bßga vi­ tilteknar grundvallarreglur e­a sjˇnarmi­ um allsherjarreglu (ordre public). Ůeir sem ganga Ý hj˙skap Ý tilteknu rÝki eiga ■vÝ engan beinan rÚtt nÚ kr÷fu til a­ hj˙skapur ■eirra ver­i vi­urkenndur Ý ÷­rum rÝkjum og ■eir bera sjßlfir ßbyrg­ ß a­ kynna sÚr rÚttarreglur ■ess lands ■ar sem ■eir b˙a, lands sem ■eir flytja til e­a ■ar sem ■eir vilja krefjast tiltekinna rÚttinda ef ß ■a­ reynir.
    Me­ hli­sjˇn af meginreglunni um rÚtt einstaklinga til a­ stofna til hj˙skapar ■ykir ekki koma til ßlita a­ takmarka almennt rÚtt fˇlks til a­ ganga Ý hjˇnaband ß ═slandi. Ůß ■ykja ekki standa mßlefnaleg r÷k til ■ess a­ takmarka sÚrstaklega rÚtt einstaklinga af sama kyni til a­ stofna til hj˙skapar hÚr ß landi enda gengur ■a­ gegn ■eirri jafnrÚttishugsun sem liggur til grundvallar frumvarpinu. Ůess mß geta a­ sama ni­ursta­a var­ vi­ setningu laga um ein hj˙skaparl÷g t.d. Ý Hollandi, BelgÝu, Spßni, Kanada, Noregi og Ý SvÝ■jˇ­. ═ ■essum l÷ndum eru ger­ar mismunandi kr÷fur um tengsl hjˇnaefna vi­ landi­ ■ar sem hjˇnavÝgsla fer fram en alls sta­ar gilda sams konar reglur fyrir alla ˇhß­ kyni e­a kynhneig­.
    ═ Ýslenskum l÷gum eru ekki Ý gildi almennar lagareglur um gildi ßkvar­ana ß svi­i hj˙skaparrÚttar ß milli landa. Til a­ upplřsa einstaklinga frekar um rÚttarst÷­u sÝna a­ ■essu leyti mß t.d. huga a­ ■vÝ a­ ßrÚtta Ý hjˇnavÝgsluskřrslu e­a k÷nnunarvottor­i a­ hj˙skapur sem stofna­ er til ß ═slandi hafi ekki sjßlfkrafa s÷mu rÚttarßhrif Ý ÷­rum l÷ndum.

6.3 Lagaskil.
    Eins og ß­ur sag­i ■ß ■ykir mikilvŠgt a­ gagnkynhneig­um og samkynhneig­um standi s÷mu kostir til bo­a vi­ val ß vi­urkenndu samb˙­arformi. Me­ hli­sjˇn af ■essu er hÚr lagt til a­ l÷gin um sta­festa samvist falli ˙r gildi Ý heild sinni. Jafnframt ■arf a­ taka afst÷­u til gildi sta­festrar samvistar sem ■egar hefur veri­ stofna­ til og rÚttarßhrifa slÝkrar samvistar eftir a­ l÷gin falla brott.
    Ůegar ger­ar voru breytingar ß hj˙skaparl÷gunum Ý Noregi og SvÝ■jˇ­ var einnig tekin ßkv÷r­un um a­ fella ˙r gildi l÷g ■essara landa um sta­festa samvist. ═ Noregi var samhli­a farin s˙ lei­ a­ bŠta sÚrst÷ku ßkvŠ­i vi­ hj˙skaparl÷gin um gildi sta­festrar samvistar sem stofna­ haf­i veri­ til Ý tÝ­ eldri laga og um m÷guleika para Ý sta­festri samvist til a­ breyta sambandi sÝnu Ý hj˙skap. ═ SvÝ■jˇ­ voru sett sÚrst÷k l÷g nr. 260 frß 2009 um a­ fella brott meginatri­i laga um sta­festa samvist ■ar sem einnig voru l÷gfest ßkvŠ­i um gildi ■eirra samvista sem ■egar haf­i veri­ stofna­ til og m÷guleika til a­ breyta sta­festri samvist Ý hj˙skap.
    HÚr er lagt til a­ bŠta sÚrst÷ku ßkvŠ­i vi­ sÝ­asta kafla hj˙skaparlaga sem fjallar um gildist÷ku og lagaskil. Ůykir ■essi lei­ gera rÚttarst÷­una sřnilegri og standa Ý betra samhengi vi­ ■Šr meginbreytingar sem stefnt er a­ me­ l÷gunum heldur en ef valin yr­i s˙ lei­ a­ lßta sÚrst÷k l÷g gilda um ■etta e­a lßta einhver ßkvŠ­i laga um sta­festa samvist halda gildi sÝnu.
    SÚrstakt ßlitaefni er hvort sta­fest samvist eigi sjßlfkrafa a­ ver­a a­ hj˙skap vi­ setningu laga ■essara e­a hvort gefa eigi einstaklingum Ý sta­festri samvist val um a­ halda ■vÝ samb˙­arformi. Me­ l÷gunum nr. 87/1996 var­ til ■etta sÚrstaka vi­urkennda samb˙­arform sem sta­festa samvistin er. Ljˇst er a­ barßtta samtaka samkynhneig­ra hefur veri­ s˙ a­ einstaklingar af sama kyni geti vali­ a­ ganga Ý hj˙skap me­ sama hŠtti og gagnkynhneig­ir og ■a­ var ekki ˇsk samkynhneig­ra ß sÝnum tÝma a­ samb˙­inni yr­i gefi­ anna­ nafn en hj˙skapur. Me­ hli­sjˇn af ■essu ■ykir mega Štla a­ margir Ý sta­festri samvist mundu fagna ■vÝ a­ samvist ■eirra mundi me­ l÷gum teljast hj˙skapur. Af vir­ingu fyrir ■eirri st÷­u sem samkynhneig­um hefur veri­ bo­in ■ykir engu a­ sÝ­ur rÚttara a­ gera rß­ fyrir a­ samkynhneig­ir sem ■egar hafa sta­fest samvist sÝna eigi val um hva­a nafn ■eir nota um lÝfssambandi­ til framtÝ­ar.
    ═ frumvarpinu er gert rß­ fyrir sambŠrilegu fyrirkomulagi og Ý Noregi og SvÝ■jˇ­, ■.e. a­ p÷r Ý sta­festri samvist geti vali­ a­ breyta sambandi sÝnu Ý hjˇnaband me­ tilkynningu til Ůjˇ­skrßr e­a me­ ■vÝ a­ ganga Ý hjˇnaband. Ůess mß geta a­ samkvŠmt upplřsingum frß norsku ■jˇ­skrßnni (n. Statistisk sentralbyrå) nřttu um 31% para Ý sta­festri samvist sÚr ■ann kost a­ breyta sta­festri samvist Ý hj˙skap ß fyrstu nÝu mßnu­um ßrsins 2009.
    MikilvŠgt er a­ kynna ■essu breytingu vel fyrir ■eim sem eiga ■etta val og gert er rß­ fyrir a­ Ůjˇ­skrß muni senda brÚf til allra einstaklinga Ý sta­festri samvist me­ upplřsingum um ■ennan m÷guleika og rÚttarßhrif hinna nřju laga.
    Ůˇ reikna megi me­ a­ margir velji ofangreindan kost ■ß ■ykir engu a­ sÝ­ur nau­synlegt a­ ßrÚtta a­ ■eir einstaklingar sem velji a­ vera ßfram Ý sta­festri samvist njˇti allrar s÷mu rÚttarst÷­u og makar Ý hj˙skap. Ůetta er sambŠrilegt ßkvŠ­i og er n˙ Ý 5. gr. laga nr. 87/1996. Ůrßtt fyrir ■etta afdrßttarlausa ßkvŠ­i Ý l÷gunum um sta­festa samvist hefur vÝ­a veri­ sÚrstaklega ßrÚtta­ Ý l÷ggj÷f a­ ßkvŠ­i um hjˇn eigi einnig vi­ um einstaklinga Ý sta­festri samvist. Eins og ß­ur sag­i ■ykir rÚtt a­ afnema l÷gin um sta­festa samvist Ý heild sinni. Me­ s÷mu r÷kum ■ykir mikilvŠgt a­ fella ˙r gildi ÷ll ßkvŠ­i laga sem nefna sÚrstaklega sta­festa samvist e­a samvistarmaka enda gefa ■au til kynna a­greiningu sem stefnt er a­ ■vÝ a­ afnema. Hi­ almenna ßkvŠ­i sem lagt er til a­ ver­i Ý hj˙skaparl÷gum um rÚttarst÷­u ■eirra sem kjˇsa a­ vera ßfram Ý sta­festri samvist tryggir a­ ■essir einstaklingar munu Ý engu missa af l÷gbundnum rÚttindum sÝnum me­an samvist ■eirra varir.

6.4 LagaßkvŠ­i sem bundin eru vi­ kynfer­i maka.
    Eins og ß­ur sag­i var l÷gum um sta­festa samvist breytt me­ l÷gum nr. 52/2000 og teki­ fram a­ lagaßkvŠ­i sem fela Ý sÚr sÚrstakar reglur um annan makann Ý hj˙skap og bundin eru vi­ kynfer­i hans gildi ekki um sta­festa samvist. Fyrir setningu laganna var gengi­ ˙t frß ■vÝ a­ ■essi t˙lkun gilti en ßkvŠ­inu var Štla­ a­ taka af allan vafa um rÚttarst÷­una ■egar ■annig hagar til a­ kynfer­i maka hafi e­li mßlsins samkvŠmt ■ř­ingu. Vi­ setningu laganna var nefnt sem dŠmi a­ ■etta Štti vi­ um fe­run barna ■ar sem fe­runarreglur um b÷rn giftra foreldra og samb˙­arforeldra geti ekki gilt um sta­festa samvist enda ˇhugsandi a­ kona Ý sta­festri samvist geti veri­ fa­ir barns sem maki hennar elur. Lagabreytingin ■ˇtti fyrst og fremst byggjast ß e­li mßls.
    ═ ■essu frumvarpi er gert rß­ fyrir a­ fella l÷gin um sta­festa samvist ˙r gildi og ekki er gert rß­ fyrir a­ l÷gfesta sÚrstaklega ßkvŠ­i sambŠrilegt vi­ 1. mgr. 6. gr. laganna. RÚtt er a­ undirstrika a­ ■rßtt fyrir ■etta er ßfram gengi­ ˙t frß ■eirri lagat˙lkun a­ ßkvŠ­i I. kafla barnalaga um foreldra e­a fa­erni barns eigi ekki vi­ um ■au b÷rn sem fŠ­st hafa e­a munu fŠ­ast Ý sta­festri samvist, hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ einstaklinga af sama kyni.
    Efnislegt inntak ßkvŠ­is 1. mgr. 6. gr. laga um sta­festa samvist ■ykir ■annig mega lei­a beint af t˙lkun ßkvŠ­a barnalaga um fa­erni. Regla barnalaga um a­ eiginma­ur e­a samb˙­arma­ur mˇ­ur teljist sjßlfkrafa fa­ir barns sem mˇ­irin elur, e­a hin svokalla­a pater- est regla, byggist beinlÝnis ß ■vÝ a­ taldar eru l÷glÝkur fyrir ■vÝ a­ ■etta fa­erni sÚ rÚtt, ■.e. a­ yfirgnŠfandi lÝkur sÚu ß ■vÝ a­ vi­komandi ma­ur sÚ lÝffrŠ­ilegur fa­ir barnsins. ═ 1. gr. barnalaganna kemur fram a­ barn eigi rÚtt ß a­ ■ekkja bß­a foreldra sÝna. L÷glÝkur fyrir fa­erni eiginmanna og samb˙­armanna eru einu r÷kin fyrir ■vÝ a­ ekki ■yki ■÷rf ß sÚrst÷kum a­ger­um til a­ fe­ra b÷rn vi­ ■essar tilteknu a­stŠ­ur og Ý ■eim skilningi ■ykja fa­ernisreglur barnalaganna ■jˇna hagsmunum barns. Eins og ß­ur sag­i ■ß er ˙tiloka­ a­ samvistarkona, eiginkona mˇ­ur e­a samb˙­arkona mˇ­ur geti veri­ lÝffrŠ­ilegt foreldri barns sem fŠ­ist Ý sambandinu. Ekki ■ykir ■vÝ koma til ßlita a­ pater-est regla barnalaganna sem fjallar um eiginmenn og samb˙­armenn muni eiga vi­ um eiginkonur og samb˙­arkonur eftir gildist÷ku laga ■essara.

6.5 Samb˙­.
    Eins og ß­ur sag­i var eitt meginmarkmi­ laganna nr. 65/2006, um breytingu ß lagaßkvŠ­um er var­a rÚttarst÷­u samkynhneig­ra, a­ jafna st÷­u einstaklinga Ý ˇvÝg­ri samb˙­. ═ frumvarpi ■vÝ sem lß l÷gunum til grundvallar var lagt til a­ breyta ßkvŠ­um laga ■annig a­ ˇvÝg­ samb˙­ yr­i almennt skilgreind sem samb˙­ tveggja einstaklinga sem sÝ­an mundi uppfylla ■au sÚrst÷ku skilyr­i sem l÷g settu hverju sinni. Var ■etta gert Ý samrŠmi vi­ till÷gur nefndar um mßlefni samkynhneig­ra og a­ erlendri fyrirmynd. Einnig var liti­ til ■ess a­ farin hef­i veri­ s˙ lei­ Ý fleiri l÷gum a­ nota ˇkynbundin hugt÷k nema ■a­ ■Štti lei­a af e­li mßls a­ nau­synlegt vŠri a­ tiltaka kynfer­i.
    Frumvarpinu var breytt Ý me­f÷rum Al■ingis. Vi­ setningu laga nr. 65/2006 var ■annig vÝ­a gert rß­ fyrir a­ skilgreina ˇvÝg­a samb˙­ fyrst og fremst sem samb˙­ karls og konu en bŠta svo vi­ sÚrst÷ku ßkvŠ­i um sams konar rÚttarst÷­u einstaklinga af sama kyni Ý samb˙­.
    Um lei­ og afnumin er me­ ÷llu s˙ a­greining sem hefur gilt um st÷­u fˇlk samkvŠmt ßkvŠ­um hj˙skaparlaga ■ykir nau­synlegt a­ breyta einnig ßkvŠ­um laga um ˇvÝg­a samb˙­ me­ sama hŠtti. Engin mßlefnaleg r÷k ■ykja standa til ■ess a­ nefna ˇvÝg­a samb˙­ karls og konu sÚrstaklega og ßrÚtta svo a­ sambŠrilegt ßkvŠ­i gildi um samb˙­ einstaklinga af sama kyni. SlÝk ßkvŠ­i ■ykja sty­ja ■ß a­greiningu sem markmi­i­ er hÚr a­ fella ˙r gildi og ■vÝ er lagt til a­ lagaßkvŠ­um sem nota ■etta or­alag ver­i breytt. LagaßkvŠ­i af ■essu tagi vir­ast einnig vera ß undanhaldi og rÚtt a­ geta ■ess a­ Ý fj÷lm÷rgum l÷gum, m.a. me­ sÝ­ari breytingum, er ˇvÝg­ samb˙­ ˇkyngreind og tala­ um einstaklinga e­a a­ila Ý ˇvÝg­ri samb˙­, samb˙­ara­ila e­a samb˙­armaka. HÚr mß nefna t.d. Ý l÷g um Šttlei­ingar, nr. 130/1999, l÷g um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt, nr. 100/1952, l÷g um sta­grei­slu opinberra gjalda, nr. 45/1987, l÷g um gjald■rotaskipti o.fl., nr. 21/1991, l÷g um eftirlaun til aldra­ra, nr. 113/1994, l÷g um einkahlutafÚl÷g, nr. 138/1994, l÷g um hlutafÚl÷g, nr. 2/1995, l÷grŠ­isl÷g, nr. 71/1997, l÷g um ˙tlendinga, nr. 96/2002, og l÷g um fjßrmßlafyrirtŠki, nr. 161/2002.

6.6 Regluger­ir.
    Ef frumvarp ■etta ver­ur a­ l÷gum er vert a­ ßrÚtta a­ lagt er til a­ samhli­a ver­i fellt ni­ur or­alag sem vÝsar til sta­festrar samvistar e­a samvistarmaka ■ar sem slÝkt er a­ finna Ý regluger­. HÚr mß sÚrstaklega benda ß eftirfarandi regluger­ir en taka ver­ur fram a­ ■essi listi er ekki tŠmandi:
          nr. 326/1996 um k÷nnun hjˇnavÝgsluskilyr­a,
          nr. 681/2004 um heimild finnskra og hollenskra rÝkisborgara til a­ stofna til sta­festrar samvistar ß ═slandi,
          nr. 238/2005 um Šttlei­ingar,
          nr. 950/2007 um Šttlei­ingarstyrki,
          nr. 53/2003 um ˙tlendinga,
          nr. 179/2003 um dßnarbŠtur frß Tryggingastofnun rÝkisins,
          nr. 1277/2007 um grei­slur til foreldra langveikra e­a alvarlega fatla­ra barna,
          nr. 144/2009 um tŠknifrjˇvgun.

Athugasemdir vi­ einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.
    ═ greininni er l÷g­ til s˙ breyting sem felur Ý sÚr kjarna frumvarpsins. ═ sta­ ßkvŠ­is n˙gildandi laga um a­ hj˙skaparl÷g gildi um hj˙skap karls og konu er lagt til a­ l÷gin gildi um hj˙skap tveggja einstaklinga.
    Vi­ val ß or­alagi kom til greina a­ or­a ßkvŠ­i­ sem svo a­ l÷gin giltu um hj˙skap karls og konu og tveggja einstaklinga af sama kyni. SlÝkt or­alag felur hins vegar Ý sÚr a­greiningu. Ůa­ gefur ranglega til kynna a­ einhver munur sÚ ß hjˇnabandi eftir kyni e­a kynhneig­ hjˇnaefna e­a maka og vi­heldur a­ einhverju leyti ■eirri a­greiningu sem hefur veri­ fyrir hendi. Til a­ nß ■vÝ jafnrÚtti sem a­ er stefnt ■ykir ■vÝ mikilvŠgt a­ fjalla um hj˙skapinn ßn ■ess a­ vÝsa til kyns.

Um 2. gr.
    HÚr er lagt til a­ Ý sta­ or­anna karl og kona Ý 7. gr. laganna komi or­in tveir einstaklingar. Um r÷k fyrir ■essu vÝsast til athugasemda vi­ 1. gr. frumvarpsins.

Um 3. og 4. gr.
    ═ samrŠmi vi­ ■au markmi­ sem lřst var Ý athugasemdum vi­ 1. gr. og Ý almennum athugasemdum ■ykir rÚtt a­ nota or­i­ einstaklingur Ý sta­inn fyrir or­i­ ma­ur Ý 8. gr. laganna og ■ann Ý sta­ mann Ý 11. gr. laganna.

Um 5. gr.
    ═ greininni er lagt til a­ l÷gfest ver­i nřtt ßkvŠ­i sem bŠtist aftan vi­ ßkvŠ­i n˙gildandi hj˙skaparlaga, Ý XVII. kafla um gildist÷ku, lagaskil og brottfallin l÷g. ┴kvŠ­inu er Štla­ a­ taka af ÷ll tvÝmŠli um gildi sta­festrar samvistar sem ■egar hefur veri­ stofna­ til og ■a­ hefur a­ geyma heimildir til a­ fß samvist vi­urkennda sem hj˙skap. Um efni ßkvŠ­isins vÝsast einnig til ■ess sem segir um lagaskil Ý almennum athugasemdum.
    ═ 1. mgr. er gert rß­ fyrir a­ ■eir einstaklingar sem eru Ý sta­festri samvist vi­ gildist÷ku laganna geti vali­ a­ fß samvist sÝna vi­urkennda sem hj˙skap. Pari­ ■arf a­ standa saman a­ ■essu vali sem gert er rß­ fyrir a­ fari fram me­ ■vÝ a­ bß­ir einstaklingarnir undirriti yfirlřsingu um a­ ■eir ˇski eftir a­ samvist ■eirra ver­i hÚr eftir skrß­ sem hj˙skapur. Gert er rß­ fyrir a­ Ůjˇ­skrß ˙tb˙i ey­ubla­ vegna ■essa. Undirrita­a yfirlřsingu ber svo a­ afhenda Ůjˇ­skrß sem sÚr um a­ breyta skrßningunni en mi­a­ er vi­ a­ breytingin taki gildi frß ■eim degi ■egar yfirlřsing er l÷g­ fram.
    Ůess mß geta a­ hÚr er fyrst og fremst um tßknrŠna yfirlřsingu a­ rŠ­a ■ar sem meginreglan er s˙ a­ sta­fest samvist hefur ÷ll s÷mu rÚttarßhrif og hj˙skapur. Engu a­ sÝ­ur ■ykir rÚtt a­ p÷r Ý sta­festri samvist eigi ■ennan valkost og er ■a­ Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i norskra og sŠnskra laga um sama efni. ┴rÚtta ber a­ rÚttarßhrif sta­festrar samvistar og hj˙skapar vi­komandi ver­a ˇslitin ■rßtt fyrir ■essa breytingu. ═ ÷llum tilvikum ■ar sem rÚttarßhrif mi­ast vi­ upphaf hj˙skapar ber ■annig a­ mi­a vi­ upphaf hinnar sta­festu samvistar.
    SamkvŠmt 2. mgr. er einnig gert rß­ fyrir a­ einstaklingar Ý sta­festri samvist geti stofna­ til hj˙skapar skv. IV. kafla hj˙skaparlaga, ■.e. me­ ■vÝ a­ ganga Ý hjˇnaband me­ formlegum hŠtti. Ůrßtt fyrir a­ hÚr yr­i einnig fyrst og fremst um tßknrŠna ath÷fn a­ rŠ­a ■ß ■ykir sjßlfsagt a­ gera rß­ fyrir ■essum m÷guleika enda hefur hj˙skapur og sta­fest samvist ekki veri­ talin sama ath÷fnin ■ˇ svo a­ rÚttarßhrifin sÚu ■au s÷mu. RÚttarßhrif ver­a einnig ˇslitin Ý ■essum tilvikum me­ sama hŠtti og ßrÚtta­ var um 1. mgr. Par sem velur ■essa lei­ ■arf ekki a­ fß ˙tgefi­ sÚrstakt vottor­ um k÷nnun hjˇnavÝgsluskilyr­a heldur nŠgir a­ framvÝsa vottor­i um a­ vi­komandi sÚu Ý sta­festri samvist. Ůetta ßkvŠ­i er Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i sŠnskra laga.
    ═ 3. mgr. er fjalla­ um ■ß st÷­u ■egar einstaklingar Ý sta­festri samvist kjˇsa a­ halda ■vÝ lÝfssambandi, ■.e. velja a­ nřta sÚr ekki ■ß kosti sem 1. og 2. mgr. bjˇ­a upp ß. Ůar sem lagt er til a­ fella brott l÷gin um sta­festa samvist samhli­a gildist÷ku laganna er nau­synlegt a­ ßrÚtta a­ sta­fest samvist sem stofna­ hefur veri­ til Ý tÝ­ eldri laga hafi eftir sem ß­ur s÷mu rÚttarßhrif og hj˙skapur. ┴kvŠ­i laga sem var­a hj˙skap og maka gilda ■vÝ um sta­festa samvist og einstaklinga Ý sta­festri samvist. Gera mß rß­ fyrir a­ hratt dragi ˙r vŠgi ■essa ßkvŠ­is ß komandi ßrum.
    ═ 4. og 5. mgr. ■ykir rÚtt a­ gera rß­ fyrir a­ ßkvŠ­i samsvarandi 3. og 4. mgr. 8. gr. laga um sta­festa samvist gildi ßfram, ■.e. a­ einstaklingar Ý sta­festri samvist geti fengi­ me­fer­ og ˙rlausn mßla sem var­a samvistina fyrir dˇmstˇlum og stjˇrnv÷ldum hÚr ß landi, ßn tillits til atri­a eins og b˙setu og rÝkisfangs. Ůrßtt fyrir ■ß ■rˇun sem hefur or­i­ ■ß eru r÷kin a­ baki rřmri l÷gs÷gu dˇmstˇla og stjˇrnvalda hÚr ß landi Ý ■essum mßlum ■au s÷mu og vi­ setningu laganna um sta­festa samvist, ■.e. a­ samkynhneig­um geti reynst ˇm÷gulegt a­ fß ˙rlausn mßls annars sta­ar en hÚr ß landi. Samsvarandi er einnig ßrÚtta­ Ý ßkvŠ­i norsku hj˙skaparlaganna sem ß vi­ um sta­festa samvist.

Um 6. gr.
    HÚr eru lag­ar til breytingar ß or­alagi laga um tilkynningar a­setursskipta. ═ sta­ or­anna kvŠntur ma­ur er lagt til a­ komi or­in einstaklingur Ý hj˙skap og Ý sta­ or­anna konu hans komi or­in maka hans. Ůrßtt fyrir a­ umrŠtt or­alag sÚ nota­ Ý dŠmaskyni Ý lagaßkvŠ­inu ■ykja standa r÷k til a­ breyta ■vÝ til samrŠmis vi­ anda ■essa frumvarps.

Um 7. og 8. gr.
    ═ greinunum eru lag­ar til mikilvŠgar breytingar ß ßkvŠ­um laga um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt en ■Šr ganga ˙t ß a­ jafna st÷­u barna sem fŠ­ast Ý ˇlÝkum fj÷lskylduger­um. Ůessar breytingar mß lei­a efnislega af ■eim breytingum sem ger­ar voru ß lagaßkvŠ­um er var­a rÚttarst÷­u samkynhneig­ra me­ l÷gum nr. 65/2006 ■ar sem lesbÝum var m.a. heimila­ur a­gangur a­ tŠknifrjˇvgun. Segja mß a­ breytingarnar sÚu ■vÝ nßtengdar ■eim markmi­um sem frumvarp ■etta stefnir a­. Breytingarnar mi­a a­ ■vÝ a­ tryggja barni sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun s÷mu m÷guleika ß a­ ÷­last Ýslenskan rÝkisborgararÚtt ˇhß­ kyni ■ess foreldris sem sam■ykkir a­ tŠknifrjˇvgun fari fram ß maka sÝnum.
    ┴kvŠ­i 1. og 2. t÷lul. 1. mgr. 1. gr. og 1. mgr. 2. gr. gildandi laga um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt, sbr. og 6. gr. barnalaga, nr. 76/2003, hafa Ý f÷r me­ sÚr grundvallarmun ß rÚttarst÷­u barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun eftir ■vÝ hvort Ý hlut eiga annars vegar ma­ur og kona Ý hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ e­a hins vegar tvŠr konur Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­. Efnislega er sta­an s˙ a­ ef ma­ur og kona eignast barn sem geti­ er samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun fŠr barni­ Ýslenskan rÝkisborgararÚtt ef mˇ­ir ■ess er Ýslenskur rÝkisborgari e­a ef fa­ir ■ess er Ýslenskur rÝkisborgari. Ef hins vegar er um a­ rŠ­a tvŠr konur ■ß fŠr barn sem geti­ er samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun einungis Ýslenskan rÝkisborgararÚtt ef mˇ­ir ■ess, ■.e. konan sem fŠ­ir barni­, er Ýslenskur rÝkisborgari en ekki ef maki hennar e­a samb˙­armaki er Ýslenskur rÝkisborgari enda telst makinn aldrei fa­ir barns samkvŠmt ßkvŠ­um barnalaga.
    ═ 7. og 8. gr. frumvarpsins er l÷g­ til s˙ vi­bˇt vi­ ßkvŠ­i 1. og 2. gr. laga um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt a­ ■essi ßkvŠ­i gildi einnig um ■ß sem teljast foreldri barns skv. 2. mgr. 6. gr. barnalaga. Um or­i­ foreldri ver­ur a­ vÝsa til athugasemda vi­ breytingar sem lag­ar eru til ß umrŠddu ßkvŠ­i barnalaganna Ý 21. gr. ■essa frumvarps.

Um 9. og 10. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag Ý l÷gum um Ýslenskan rÝkisborgararÚtt og l÷gum um ■jˇ­skrß og almannaskrßningu ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 11. gr.
    ═ greininni er lagt til a­ breyta ßkvŠ­i l÷gheimilislaga um skrßningu samb˙­ar. ═ samrŠmi vi­ umfj÷llun Ý almennum athugasemdum ■ykir ■a­ fara gegn markmi­um frumvarps ■essa a­ a­greina ˇvÝg­a samb˙­ sem annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni. A­greining ■essi ■jˇnar engum tilgangi, lagt er til a­ fella hana ni­ur og a­ l÷gin vÝsi til samb˙­ar tveggja einstaklinga.

Um 12. gr.
    HÚr er l÷g­ til or­alagsbreyting me­ s÷mu r÷kum og nefnd eru Ý skřringum vi­ 11. gr. frumvarpsins. Or­alag greinarinnar um samb˙­ er einnig gert skřrara og h÷f­ hli­sjˇn af sambŠrilegum lagaßkvŠ­um, sbr. t.d. 5. mgr. 2. gr. Šttlei­ingarlaga, nr. 130/1999.

Um 13. gr.
    ═ greininni er l÷g­ til breyting ß ßkvŠ­um laga um mannan÷fn me­ ■a­ a­ markmi­i a­ jafna st÷­u barna sem fŠ­ast Ý ˇlÝkum fj÷lskylduger­um. Me­ sama hŠtti og gildir um 7. og 8. gr. frumvarpsins mß lei­a ■essar breytingar efnislega af ■eim breytingum sem ger­ar voru ß lagaßkvŠ­um er var­a rÚttarst÷­u samkynhneig­ra me­ l÷gum nr. 65/2006 ■ar sem lesbÝum var m.a. heimila­ur a­gangur a­ tŠknifrjˇvgun.
    Ljˇst er a­ or­alag laganna um mannan÷fn um f÷­urn÷fn gildir m.a. um ■ann sem telst fa­ir barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun, sbr. 6. gr. barnalaga og l÷g um tŠknifrjˇvgun. ┴kvŠ­i um kenningu til f÷­ur gilda hins vegar ekki samkvŠmt or­anna hljˇ­an me­ samsvarandi hŠtti um konu sem er Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­ me­ annarri konu sem fŠ­ir barn, sem geti­ er samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun. MikilvŠgt ■ykir a­ tryggja jafna rÚttarst÷­u ■essara barna.
    Best ■ykir fara ß ■vÝ a­ leggja til nřjan mßlsli­ Ý 2. mgr. 8. gr. laganna ■ar sem fjalla­ er um kennin÷fn enda reynir ■ar helst ß f÷­ur- og mˇ­urn÷fn barna. Til a­ taka af ÷ll tvÝmŠli er lagt til a­ me­ or­alaginu kenningu til f÷­ur sÚ einnig ßtt vi­ kenningu til foreldris barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun skv. 2. mgr. 6. gr. barnalaga. Um or­i­ foreldri ver­ur a­ vÝsa til athugasemda vi­ breytingar sem lag­ar eru til ß umrŠddu ßkvŠ­i barnalaganna Ý 21. gr. ■essa frumvarps.

Um 14.–18. gr.
    ═ greinunum er lagt til a­ fella brott or­alag řmissa lagaßkvŠ­a ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 19. gr.
    Um fa­ernisreglur barnalaganna almennt er vÝsa­ til kafla Ý almennum athugasemdum um lagaßkvŠ­i sem bundin eru vi­ kynfer­i maka. Markmi­ me­ 19. gr. frumvarpsins er fyrst og fremst a­ gera ßkvŠ­i 3. gr. barnalaga skřrari og afmarka betur almennar reglur um fa­erni og reglur um foreldri vi­ tŠknifrjˇvgun. ŮŠr breytingar sem hÚr eru lag­ar til ■ykja samrŠmast markmi­um frumvarpsins a­ ÷­ru leyti enda nau­synlegt a­ huga vel a­ ÷llum atri­um sem tengjast sifjarÚttinum ■egar sett eru l÷g sem hafa ■a­ a­ markmi­i a­ afnema a­greiningu fˇlks ß fj÷lskyldusvi­i.
    ┴kvŠ­i 19. gr. frumvarpsins tengist 20. og 21. gr. frumvarpsins. Breytingin gengur efnislega ˙t ß a­ Ý 1. mgr. 3. gr. laganna ver­i eing÷ngu hnykkt ß ■vÝ hvernig reglur laganna um fa­ernisvi­urkenningu e­a dˇms˙rlausn eigi vi­ ef barn ver­ur ekki fe­ra­ samkvŠmt fe­runarreglum 2. gr. laganna. Ůetta eru ■au atri­i sem oftast reynir ß Ý framkvŠmd.
    Ůß er lagt til a­ Ý 2. mgr. 3. gr. ver­i vÝsa­ til ■ess a­ 6. gr. laganna eigi vi­ um foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun.

Um 20. og 21. gr.
    ═ greinunum er lagt til a­ sameina Ý eina grein ■au tv÷ ßkvŠ­i barnalaga sem n˙ gilda um ■a­ hver telst foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun enda telst ■a­ skřrari framsetning. ═ 20. gr. er ■annig lagt til a­ fella ni­ur ßkvŠ­i 5. gr. laganna um mˇ­erni vi­ tŠknifrjˇvgun en Ý 1. mgr. 21. gr. er a­ finna sams konar efnisßkvŠ­i ˇbreytt.
    Meginbreytingin felst ■ˇ Ý till÷gu 2. mgr. 21. gr. frumvarpsins um ■a­ hugtak sem nota­ er um eiginkonu e­a samb˙­arkonu mˇ­ur sem gengst undir tŠknifrjˇvgun.
    ═ frumvarpi til laga, ■ar sem m.a. var gert rß­ fyrir a­ lesbÝum yr­i leyft a­ gangast undir tŠknifrjˇvgun, var lagt til a­ nota or­i­ foreldri um rÚttarst÷­u ■eirrar konu sem sam■ykkir a­ tŠknifrjˇvgun fari fram ß samvistar- e­a samb˙­armaka sÝnum. Allsherjarnefnd Al■ingis taldi hugtaki­ foreldri ekki falla nŠgilega vel a­ almennri notkun or­sins og a­ ■a­ gŠti valdi­ misskilningi, t.d. vi­ ˙tgßfu fŠ­ingarvottor­a ß erlendum tungumßlum. Me­ l÷gum nr. 65/2006 var ßkve­i­ a­ nota hugtaki­ kj÷rmˇ­ir um rÚttarst÷­u ■essara kvenna.
    Or­i­ kj÷rmˇ­ir ver­ur a­ teljast afar ˇheppilegt Ý ■essu sambandi. Or­i­ kj÷rmˇ­ir er fyrst og fremst nota­ um konu sem hefur Šttleitt barn Ý samrŠmi vi­ ßkvŠ­i Šttlei­ingarlaga. Ăttlei­ing er sÚrstakt verndar˙rrŠ­i fyrir barn og um rÚttarst÷­u kj÷rmˇ­ur, kj÷rf÷­ur og kj÷rbarns gilda l÷g sem hafa veri­ sni­in a­ ■vÝ ˙rrŠ­i. ┴ ■essu svi­i reynir lÝka talsvert ß al■jˇ­asamninga og al■jˇ­legt samstarf ■ar sem l÷g­ er rÝk ßherslu ß sÚrst÷­u Šttlei­inga og hagsmuni barns Ý tengslum vi­ Šttlei­ingu. RuglingshŠtta vegna ˙tgßfu vottor­a ß erlendum tungumßlum er ■vÝ talsver­.
    Ůß ver­ur a­ benda ß a­ ßkvŠ­i barnalaga gera Ý grundvallaratri­um mun ß rÚttarst÷­u barns eftir ■vÝ hvort tŠknifrjˇvgun fer fram samkvŠmt ßkvŠ­um laganna um tŠknifrjˇvgun e­a hvort frjˇvgun fer fram ßn ■ess a­ formreglna sÚ gŠtt. ═ fyrra tilvikinu reynir ß reglur barnalaganna um ■a­ hver teljist foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun og sÚrstakar reglur gilda um vefengingu ß slÝkum ßkv÷r­unum. ═ sÝ­ari tilvikinu reynir hins vegar ß almennar fe­runarreglur laganna og hinar almennu reglur um fa­ernismßl e­a vefengingar- og ˇgildingarmßl. ═ ■essum sÝ­ari tilvikum getur einnig beinlÝnis reynt ß rÚtt konu til a­ stj˙pŠttlei­a barn maka sÝns. Telja ver­ur mj÷g villandi a­ nota sama hugtaki­ annars vegar um konu sem ver­ur sjßlfkrafa foreldri barns sem geti­ er vi­ tŠknifrjˇvgun sem fer fram samkvŠmt l÷gum og hins vegar um konu sem hefur stj˙pŠttleitt barn maka sÝns, t.d. eftir frjˇvgun sem fer fram me­ ˇformlegri hŠtti. RÚttarsta­a barnanna gagnvart ■essum kj÷rmŠ­rum sÝnum er enda ekki fyllilega s˙ sama ■ar sem ■a­ kemur t.d. til ßlita a­ beita 23. gr. barnalaganna um vefengingu ef spurningar vakna um framkvŠmd tŠknifrjˇvgunar en Šttlei­ing er hins vegar ekki afturkallanleg.
    ═ ■essu frumvarpi er lagt til a­ kona sem sam■ykkt hefur a­ tŠknifrjˇvgun fari fram ß eiginkonu e­a samb˙­arkonu, samkvŠmt ßkvŠ­um laga um tŠknifrjˇvgun, teljist foreldri barns sem ■annig er geti­. Eins og ß­ur sag­i er ■etta sama lei­ og l÷g­ var til Ý frumvarpi til laga um breytingu ß rÚttarst÷­u samkynhneig­ra og bygg­ist ß skřrslu nefndar forsŠtisrß­herra sem skila­ var ßri­ 2005. Ůessi lei­ var farin Ý SvÝ■jˇ­ ■egar l÷gfestur var rÚttur samkynhneig­ra kvenna til a­ gangast undir tŠknifrjˇvgun. L÷g­ er ßhersla ß a­ or­i­ foreldri nŠr almennt yfir ■a­ rÚttarsamband sem or­in mˇ­ir og fa­ir fela Ý sÚr og ■vÝ er ekki talinn leika vafi ß ■vÝ hva­ felst Ý rÚttarst÷­u konunnar e­a barnsins.
    Til ßlita kemur a­ nota or­i­ mˇ­ir um hvort tveggja ■ß konu sem elur barn sem geti­ er vi­ formlega tŠknifrjˇvgun svo og eiginkonu hennar e­a samb˙­arkonu. Or­i­ mˇ­ir kemur nokkrum sinnum fyrir Ý l÷gum og al■jˇ­asamningum og ■ar er ßtt vi­ ■ß konu sem elur barn. Markmi­ lagaßkvŠ­a af ■essu tagi er stundum a­ tryggja konum sem fŠ­a b÷rn ■ann sjßlfsag­a rÚtt og ■ß ■jˇnustu sem ■Šr eiga skili­ beinlÝnis Ý tengslum vi­ me­g÷ngu og fŠ­ingu. Konur sem ganga me­ og fŠ­a b÷rn eru ■annig ekki a­ ÷llu leyti Ý s÷mu e­a sambŠrilegri st÷­u og makar ■eirra me­an ß ■essu stendur. Ef farin yr­i s˙ lei­ a­ nota or­i­ mˇ­ir Ý barnal÷gum um ■ß rÚttarst÷­u sem hÚr um rŠ­ir ■ß kallar ■a­ ß breytingar ß nokkrum l÷gum ■ar sem taka yr­i afst÷­u til ■ess hvort ßtt vŠri eing÷ngu vi­ mˇ­ur sem fŠ­ir barn. Ůess mß geta a­ Ý Noregi var tekin ßkv÷r­un um nota or­i­ me­mˇ­ir (n. medmor) og skilgreina sÚrstaklega hva­ Ý ■vÝ felst.
    ┴rÚtta ber a­ s˙ skilgreining sem notu­ er Ý barnal÷gum hefur fyrst og fremst ■ann tilgang a­ skřra rÚttarst÷­u barns a­ l÷gum en hefur lÝti­ a­ segja ■egar kemur a­ ■vÝ hvernig barn ßvarpar foreldra sÝna.
    3.–5. mgr. 21. gr. frumvarpsins eru efnislega a­ ÷llu leyti samhljˇ­a 1., 3. og 4. mgr. 6. gr. gildandi laga.

Um 22. og 23. gr.
    ═ greinunum er lagt til a­ or­i­ foreldri komi Ý sta­ or­sins kj÷rmˇ­ir Ý 23. og 25. gr. barnalaga og vÝsast til skřringa vi­ ßkvŠ­i 21. gr. frumvarpsins.
    ═ b-li­ 23. gr. frumvarpsins ■ykir auk ■ess heppilegast a­ nota or­i­ foreldri sem samheiti yfir hvort tveggja mann og konu Ý sta­ or­anna mann e­a kj÷rmˇ­ur Ý 3. mgr. 25. gr. barnalaganna.

Um 24. og 25. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag Ý l÷gum um vßtryggingastarfsemi og l÷gum um fjßrmßlafyrirtŠki ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 26. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar. Ůess ver­ur a­ geta a­ a­dragandi ßkvŠ­is 100. gr. Ý l÷gum um vßtryggingarsamninga er me­ sÚrst÷ku mˇti. Vi­ setningu laga nr. 30/2004 sag­i Ý athugasemd vi­ 2. mgr. 100. gr. a­ or­i­ maki tŠki ekki til eftirlifandi samvistarmanns ■ˇtt til samvistar hef­i veri­ stofna­ samkvŠmt l÷gum um ■a­ efni, nr. 87/1996. Ůessi ummŠli ur­u tilefni ßgreinings og var l÷gunum sÚrstaklega breytt me­ l÷gum nr. 118/2005 til a­ taka af ÷ll tvÝmŠli um rÚtt eftirlifandi maka Ý sta­festri samvist. Ůrßtt fyrir a­ hÚr sÚ lagt til a­ fella aftur ß brott umrŠtt or­alag um sta­festa samvist Ý ßkvŠ­i 100. gr. ■ß ■ykir ßkvŠ­i 5. gr. laga um sta­festa samvist og ßkvŠ­i 5. gr. ■essa frumvarps afdrßttarlaus um a­ sta­fest samvist hafi s÷mu rÚttarßhrif og hj˙skapur. UmmŠli Ý athugasemd vi­ 2. mgr. 100. gr. Ý frumvarpi til laga um vßtryggingarsamninga hafa ■vÝ sem fyrr enga ■ř­ingu vi­ t˙lkun og framkvŠmd laga um vßtryggingarsamninga, nr. 30/2004.

Um 27. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 28. og 29. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella ni­ur ■ß a­greiningu sem felst Ý ■vÝ a­ tilgreina annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni Ý l÷gum um fÚlags■jˇnustu sveitarfÚlaga og Ý h˙saleigul÷gum. Um ■etta vÝsast til umfj÷llunar Ý almennum athugasemdum og skřringa vi­ 11. gr. frumvarpsins.

Um 30.– 36. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag řmissa lagaßkvŠ­a ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar e­a samvistarmaka.

Um 37. og 38. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella ni­ur ■ß a­greiningu sem felst Ý ■vÝ a­ tilgreina annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni Ý l÷gum um almannatryggingar og l÷gum um sta­grei­slu opinberra gjalda. Um ■etta vÝsast til umfj÷llunar Ý almennum athugasemdum og skřringa vi­ 11. gr. frumvarpsins.

Um 39. gr.
    ═ a-li­ er lagt til a­ fella brott or­alag ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.
    ═ b- og c-li­ er lagt til a­ fella ni­ur ■ß a­greiningu sem felst Ý ■vÝ a­ tilgreina annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni. Um ■etta vÝsast til umfj÷llunar Ý almennum athugasemdum og skřringa vi­ 11. gr. frumvarpsins.

Um 40. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 41. og 42. gr.
    ═ a- og d-li­ greinanna er lagt til a­ fella brott or­alag ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.
    ═ b- og c-li­ greinanna er lagt til a­ fella ni­ur ■ß a­greiningu sem felst Ý ■vÝ a­ tilgreina annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni. Um ■etta vÝsast til umfj÷llunar Ý almennum athugasemdum og skřringa vi­ 11. gr. frumvarpsins.

Um 43.–45. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag Ý l÷gum um LÝfeyrissjˇ­ bŠnda ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar e­a samvistarmaka.

Um 46. gr.
    ═ a-li­ er lagt til a­ fella ni­ur ■ß a­greiningu sem felst Ý ■vÝ a­ tilgreina annars vegar samb˙­ karls og konu og hins vegar samb˙­ einstaklinga af sama kyni. Um ■etta vÝsast til umfj÷llunar Ý almennum athugasemdum og skřringa vi­ 11. gr. frumvarpsins.
    ═ b-li­ er lagt til a­ fella ß brott mßlsgrein ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 47. gr.
    Lag­ar eru til breytingar ß ßkvŠ­i 80. gr. laga um tekjuskatt sem fela Ý sÚr hvort tveggja a­ fella brott or­alag sem vÝsar til sta­festrar samvistar og or­alag sem a­greinir samb˙­ eftir kyni.

Um 48.–51. gr.
    HÚr er lagt til a­ fella brott or­alag řmissa lagaßkvŠ­a ■ar sem vÝsa­ er til sta­festrar samvistar.

Um 52. gr.
    ═ greininni eru lag­ar til or­alagsbreytingar ß ßkvŠ­i 9. gr. laga um tŠknifrjˇvgun og notkun kynfrumna og fˇsturvÝsa manna til stofnfrumurannsˇkna. Ůessar breytingar mi­a a­ ■vÝ a­ gera or­alag ßkvŠ­isins skřrara um lei­ og felld er brott vÝsun til sta­festrar samvistar. Til a­ ˙tskřra ■etta nßnar ■ß segir m.a. Ý 2. mgr. 9. gr. n˙gildandi laga a­ geymsla fˇsturvÝsa sÚ hß­ ■vÝ skilyr­i a­ karlma­ur sß og kona, sem leggja kynfrumurnar til, e­a konur Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­ e­a einhleyp kona, veiti skriflegt sam■ykki fyrir geymslunni. Ůegar um karlmann og konu er a­ rŠ­a ■ß er ljˇst a­ stundum leggja ■au bŠ­i til kynfrumur en stundum einungis anna­ ■eirra. SamkvŠmt or­anna hljˇ­an vir­ist einungis krafist sam■ykkis ■ess sem leggur til kynfrumur ■egar ■a­ ß vi­. Or­alag ßkvŠ­isins er hins vegar ˇtvÝrŠtt um sam■ykki beggja kvenna Ý sta­festri samvist e­a ˇvÝg­ri samb˙­. SamkvŠmt upplřsingum frß heilbrig­isrß­uneytinu er ŠtÝ­ krafist sam■ykkis beggja ■egar um par er a­ rŠ­a ˇhß­ ■vÝ hvort anna­ e­a bŠ­i leggja til kynfrumur. Me­ hli­sjˇn af ■essu er lagt til a­ or­a ■etta skilyr­i me­ ■eim hŠtti a­ geymsla fˇsturvÝsa sÚ hß­ sam■ykki karlmanns e­a konu, sem leggi til kynfrumur, og maka vi­komandi e­a samb˙­armaka. A­ auki gildir ßfram skilyr­i um sam■ykki einhleyprar konu.
    ═ tengslum vi­ ■etta ver­ur einnig a­ benda ß tiltekinn mun sem er ß rÚttarst÷­u gagnkynhneig­ra og samkynhneig­ra para samkvŠmt ßkvŠ­um laganna um tŠknifrjˇvgun. L÷gin ganga ˙t frß ■vÝ a­ ■egar par ß Ý hlut ver­i vi­ tŠknifrjˇvgun alltaf nota­ar kynfrumur frß a­ minnsta kosti ÷­ru ■eirra. Ůegar um karl og konu er a­ rŠ­a mß ■annig frjˇvga egg konunnar me­ gjafasŠ­i e­a nota sŠ­i mannsins til a­ frjˇvga gjafaegg a­ ÷­rum skilyr­um uppfylltum, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna. Ůegar um tvŠr konur er a­ rŠ­a er teki­ sÚrstaklega fram Ý 1. mgr. 5. gr. a­ nota megi gjafasŠ­i. SamkvŠmt upplřsingum frß ART Medica, sem sÚr um framkvŠmd tŠknifrjˇvgunar, ■ß hefur tŠknifrjˇvgun Ý tilviki tveggja kvenna řmist veri­ framkvŠmd me­ tŠknisŠ­ingu, ■.e. frjˇvgu­ eggfruma ■eirrar konu sem gengur me­ barni­, e­a me­ glasafrjˇvgun, ■.e. frjˇvgu­ eggfruma frß maka ■eirrar konu sem gengur svo me­ barni­. R÷k fyrir ■essu geta veri­ ■au a­ einungis ÷nnur kvennanna geti lagt til eggfrumu en h˙n geti hins vegar ekki gengi­ me­ barn, a­ tŠknisŠ­ing hafi veri­ reynd en ekki gengi­ e­a a­ ■etta sÚ eindregin ˇsk kvennanna. Munurinn ß rÚttarst÷­u gagnkynhneig­ra og samkynhneig­ra para ver­ur hins vegar ljˇs ■egar kemur a­ geymslu fˇsturvÝsa. Vi­ setningu laga um tŠknifrjˇvgun ■ˇtti e­lilegt a­ leyfa geymslu fˇsturvÝsa til eigin nota. SamkvŠmt or­alagi 1. mgr. 9. gr. laganna mß ■vÝ geyma fˇsturvÝsa Ý ■eim tilgangi a­ koma ■eim fyrir Ý konu ■eirri sem lag­i til eggfrumurnar e­a eiginkonu e­a sambřliskonu karlmannsins sem lag­i til sŠ­isfrumur. L÷gin gera hins vegar ekki rß­ fyrir a­ geyma megi fˇsturvÝsa Ý ■eim tilgangi a­ koma ■eim fyrir Ý eiginkonu e­a sambřliskonu ■eirrar konu sem lag­i til eggfrumu. SamkvŠmt upplřsingum frß heilbrig­isrß­uneytinu er rß­gert a­ endursko­a řmis ßkvŠ­i laganna um tŠknifrjˇvgun. a­ ■vÝ er var­ar t.d. gjafakynfrumur. Me­ hli­sjˇn af ■essu eru ekki lag­ar til Ý frumvarpinu breytingar ß umrŠddu ßkvŠ­i 1. mgr. 9. gr. en eindregi­ er hvatt til ■ess a­ ßkvŠ­i­ ver­i endursko­a­ hi­ fyrsta enda engin r÷k fyrir ■vÝ a­ gera ■ennan mun sem hÚr var lřst.

Um 53. gr.
    ═ greininni eru lag­ar til or­alagsbreytingar ß ßkvŠ­i 4. mgr. 10. gr. laga um tŠknifrjˇvgun. Ůessar breytingar mi­a a­ ■vÝ a­ gera or­alag ßkvŠ­isins einfaldara og skřrara me­ ■vÝ a­ sleppa ■vÝ a­ vÝsa annars vegar til karls og konu og hins vegar til tveggja kvenna. Tillaga um breytt or­alag vÝsar einnig a­ sÝnu leyti til till÷gunnar Ý 52. gr. frumvarpsins ■ar sem gert er rß­ fyrir sam■ykki beggja Ý hj˙skap e­a ˇvÝg­ri samb˙­ ef geyma ß fˇsturvÝsa.

Um 54. gr.
    Lagt er til a­ l÷gin ÷­list gildi ■ann 27. j˙nÝ 2010 en sß dagur er tßknrŠnn ■egar kemur a­ gildist÷ku laga ß ■essu rÚttarsvi­i. HÚr er um a­ rŠ­a al■jˇ­legan mannrÚttindabarßttudag samkynhneig­ra og hefur hann oftast or­i­ fyrir valinu ■egar l÷gum hefur veri­ breytt til a­ bŠta rÚttarst÷­u samkynhneig­ra. Ůegar l÷g um sta­festa samvist voru sett ßri­ 1996 tˇku ■au gildi 27. j˙nÝ og ■a­ sama mß segja um lagabreytingarnar sem voru ger­ar me­ l÷gum nr. 65/2006 og l÷gum nr. 55/2008. Ůessi dagsetning gefur einnig nokku­ fŠri ß a­ undirb˙a gildist÷ku laganna.


Fylgiskjal.


Fjßrmßlarß­uneyti,
fjßrlagaskrifstofa:


Ums÷gn um frumvarp til laga um breytingar ß hj˙skaparl÷gum og fleiri l÷gum
og um brottfall laga um sta­festa samvist (ein hj˙skaparl÷g).

    Me­ frumvarpi ■essu er lagt til a­ Ý sta­ ■ess a­ gildandi hj˙skaparl÷g gildi eing÷ngu um hj˙skap karls og konu gildi l÷gin um hj˙skap tveggja einstaklinga. Jafnframt er lagt til a­ l÷g um sta­festa samvist ver­i felld ˙r gildi. Me­ breytingunum er ■annig lagt til a­ afmß­ur ver­i sß munur sem felst Ý mismunandi l÷ggj÷f vegna hj˙skapar karls og konu annars vegar og sta­festrar samvistar tveggja einstaklinga af sama kyni hins vegar.
    Ver­i frumvarpi­ ˇbreytt a­ l÷gum ver­ur ekki sÚ­ a­ ■a­ muni hafa Ý f÷r me­ sÚr aukin ˙tgj÷ld fyrir rÝkissjˇ­.