um breyting į lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, meš sķšari breytingum
(ķvilnun vegna endurbóta og višhalds).
(Lagt fyrir Alžingi į 138. löggjafaržingi 2009–2010.)
1. gr.
Viš lögin bętist eftirfarandi įkvęši til brįšabirgša:
Frį tekjuskattsstofni skv. 1. tölul. 61. gr. vegna tekjuįranna 2010 og 2011 er heimilt aš
draga fjįrhęš sem greidd er fyrir vinnu viš endurbętur eša višhald į ķbśšarhśsnęši og
frķstundahśsnęši til eigin nota eša til śtleigu utan atvinnurekstrar į grundvelli framlagšra
reikninga fyrir vinnu sem unnin er į žeim įrum. Frįdrįttur žessi getur žó aldrei oršiš hęrri
en 50% af greiddri vinnu samkvęmt framangreindu įn viršisaukaskatts og aš hįmarki
200.000 kr. hjį manni og 300.000 kr. hjį hjónum eša samsköttušum.
Frįdrįttur žessi er hįšur žvķ aš skilaš hafi veriš launamišum eša verktakamišum meš
žeim hętti sem rķkisskattstjóri įkvešur og tilskildum gögnum vegna endurgreišslu viršisaukaskatts af sama tilefni. Frįdrįtturinn kemur til framkvęmda viš įlagningu opinberra
gjalda 2011 vegna tekjuįrsins 2010 og įlagningu 2012 vegna tekjuįrsins 2011. Rįšherra
getur meš reglugerš sett nįnari įkvęši um skilyrši og framkvęmd frįdrįttar samkvęmt
žessari grein, m.a. um framkvęmd frįdrįttar vegna vinnu sem greidd er af hśsfélögum og
eigendum hśsnęšis sem žeir leigja til ķbśšar utan atvinnurekstrar.
2. gr.
Lög žessi öšlast žegar gildi.
Athugasemdir viš lagafrumvarp žetta.
Ķ frumvarpi žessu er meš įkvęši til brįšabirgša lögš til breyting į lögum nr. 90/2003, um
tekjuskatt, sem felur ķ sér heimild manna til aš draga fjįrhęš sem variš er til vinnu viš
endurbętur eša višhald į ķbśšarhśsnęši til eigin nota og frķstundahśsnęši frį tekjuskattsstofni aš įkvešnu hįmarki. Heimild žessi mun koma til frįdrįttar tekjuskattsstofni viš įlagningu opinberra gjalda į įrunum 2011 og 2012 vegna tekjuįranna 2010 og 2011.
Vegna žeirra ašstęšna sem nś eru ķ efnahagslķfi žjóšarinnar er meš frumvarpinu lagt til
aš mönnum verši heimilt aš draga frį tekjuskattsstofni greidd vinnulaun vegna endurbóta
eša višhalds į ķbśšarhśsnęši til eigin nota į grundvelli framlagšra reikninga. Frįdrįtturinn
getur aldrei oršiš hęrri en 50% af žvķ sem greitt er fyrir vinnuna og aš hįmarki 200.000 kr.
hjį einhleypingi eša 300.000 kr. hjį hjónum eša sambśšarfólki.
Meš endurbótum og višhaldi er m.a. įtt viš vinnu išnašarmanna, verkfręšinga og
arkitekta hvort heldur sem er į ķbśšarhśsnęšinu sjįlfu eša lóš žess. Markmišiš meš slķku įkvęši til brįšabirgša er aš koma til móts viš eigendur fasteigna sem žarfnast višhalds en
halda aš sér höndum vegna yfirstandandi efnahagsžrenginga, sporna viš svartri atvinnustarfsemi og hvetja til aukinnar starfsemi į byggingarmarkaši en fjölmennasti hópur į atvinnuleysisskrį eru žeir sem įšur störfušu viš mannvirkjagerš. Frįdrįttarheimild hvetur til
framkvęmda en žaš er mikilvęgt eins og atvinnuįstandiš er nś og horfur eru į žvķ į nęstunni, m.a. ķ byggingargeiranum. Auk žess er almennt litiš svo į aš slķk tķmabundin heimild
sé lķkleg til aš stušla aš minni undanskotum frį skatti og muni žar meš minnka svarta
atvinnustarfsemi. Aš sama skapi getur frįdrįttarheimildin dregiš śr greišslum atvinnuleysisbóta vegna aukinna framkvęmda.
Sś fjįrhęš sem kemur til frįdrįttar frį skattstofni tekur miš af kostnaši viš vinnu įn
viršisaukaskatts en žann skatt er heimilt aš endurgreiša samkvęmt įkvęšum laga um viršisaukaskatt, sem lękkar kostnaš viš vinnu um nįlęgt 20%. Frįdrįttur samkvęmt žessari heimild mun žį leiša til ķvilnunar sem numiš getur u.ž.b. 16% til višbótar. Sem dęmi mį taka aš
sé reikningur fyrir vinnu aš meštöldum viršisaukaskatti 500.000 kr. endurgreišast um
100.000 kr. sem viršisaukaskattur. Helmingur žess sem eftir er eša 200.000 kr. kęmi til
frįdrįttar frį tekjuskattsstofni og getur leitt til lękkunar į tekjuskatti og śtsvari um allt aš
92.600 kr. Hįmark žessarar ķvilnunar hjį einhleypingi veršur um 90.000 kr. og um 135.000
kr. hjį hjónum.
Įhrif žessa frįdrįttar į tekjur rķkissjóšs og sveitarfélaga geta oršiš nokkur. Reglum um
endurgreišslur į viršisaukaskatti til eigenda af višhaldi į fasteignum var breytt ķ upphafi įrs
2009. Fyrir žann tķma fengust 60% af greiddum skatti endurgreidd en nś fęst hann allur
endurgreiddur. Lagabreytingin hafši žau įhrif aš į įrinu 2009 nįmu endurgreišslurnar 1.475
millj. kr. en höfšu numiš 1.005 m.kr įriš 2008. Hękkunin er 46,7%. Einnig fjölgaši žeim
sem fengu viršisaukaskattinn endurgreiddan. Žeir höfšu veriš tęplega 6.200 en įriš 2009
fengu 10.100 ašilar endurgreišslu, sé mišaš viš aš hver ašili hafi fengiš skattinn endurgreiddan einu sinni. Stofn endurgreišslunnar, ž.e. vinnulišur sem viršisaukaskattur var
endurgreiddur af, dróst hins vegar saman um 12% og mešalstęrš verkefna sem sótt var um
endurgreišslur af minnkaši um nęstum helming. Žetta bendir til žess aš einstaklingar hafi
rįšist ķ smęrri višhaldsverkefni hugsanlega vegna nišurgreišslunnar, verkefni sem annars
hefšu ekki veriš unnin. Mešalstęrš verkefnis įriš 2009 nam rétt tępum 600.000 kr.
Ef gert er rįš fyrir aš višhaldsframkvęmdir viš ķbśšarhśsnęši verši óbreyttar milli įra
mį ętla aš skattafslįtturinn mundi nżtast aš fullu. Žį er aš vķsu gert rįš fyrir žvķ aš fjöldi
verkefna sé jafn mikill og fjöldi žeirra sem endurgreišslu fengu og aš verkefnin séu öll af
svipašri stęrš. Frįdrįtturinn hefši numiš 50% af fjįrhęšinni og hefši lękkaš tekjuskattsstofn um samtals allt aš 3 milljöršum króna og tekjuskatt og śtsvar um allt aš 1,1 milljarš
króna sem vera mundi tekjutap rķkis og sveitarfélaga aš óbreyttu umfangi framkvęmda.
Žessari ašgerš er hins vegar ętlaš aš auka umsvif ķ višhaldsverkefnum frį žvķ sem ella hefši
veriš.
Įętlaš er aš višhaldskostnašur ķslenskra heimila sem žau greiša sjįlf hafi numiš um 27
milljöršum króna įriš 2008, sem er sķšasta įriš sem upplżsingar eru til um. Af žessum
kostnaši er hér įętlaš aš launakostnašur sé um 25%, sem er nokkuš hęrra en hlutfall launa
ķ byggingarkostnaši alls. Višhaldskostnašur ķ fjölbżlishśsum er venjulegast greiddur af hśsfélögum og er ekki sérgreindur sem višhald hjį heimilunum. Žvķ til višbótar er vinna viš
stękkun eša ašrar meiri hįttar višgeršir į ķbśšarhśsnęši eša sumarhśsum skilgreind sem
fjįrfesting og ekki talin meš višhaldslišum. Ef gengiš er śt frį višhaldskostnašinum eins og
aš ofan greinir og 25% hans talin vinnulaun ęttu žessi umsvif aš leiša til um 800 millj. kr. endurgreišslu viršisaukaskatts mišaš viš žęr reglur sem giltu įriš 2008 (60% af viršisaukaskatti af vinnu į byggingarstaš). Nišurgreišslan žaš įr nam hins vegar um 1 milljarši króna
sem er nokkurn veginn ķ samręmi viš ofangreindar forsendur.
Į móti vęntanlegu tekjutapi mį gera rįš fyrir jįkvęšum tekjuįhrifum. Ķ fyrsta lagi kann
einhver hluti svartrar vinnu, sem žegar er til stašar, aš koma upp į yfirboršiš. Ķ öšru lagi,
og aš žvķ leyti sem aukning veršur į vinnumagni af žessum sökum, veršur til nżr skattstofn
hjį žeim sem vinnuna selja og ķ žrišja lagi kann meš žessu aš draga śr atvinnuleysisbótum.
Hęgt er aš meta lauslega hver įhrif gętu oršiš af žessari ašgerš meš eftirfarandi dęmi:
Ef hjón rįšast ķ višhaldsverkefni žar sem vinnulišurinn er ķ samręmi viš hįmarksfrįdrįtt
sem heimilašur er samkvęmt žessu frumvarpi og verkefniš er sams konar og samsetning
byggingarvķstölunnar žį mį vinnulišur nema 600.000 kr. Mišaš viš 400.000 kr. mįnašarlaun
išnašarmanns er hér um ein og hįlf mįnašarlaun aš ręša. Slķkt verkefni er 3 millj. kr. aš
heildarumfangi. Skattaafslįttur verkkaupans er um 120.000 kr. Sé atvinnuleysi ekki til stašar
yrši um hreint tekjutap opinberra ašila aš ręša en leiši žetta til aukinnar vinnu veršur tekjuskattur og śtsvar af nżjum launum umfram skattgreišslur af atvinnuleysisbótum einnig um
120.000 kr. Auk žess minnkar žetta śtgjöld Atvinnuleysistryggingasjóšs um yfir 200.000 kr.
Žessu til višbótar mį nefna žrjį žętti: Ķ efnisliš višhaldsverkefnisins mį ętla aš 40% sé žaš
sem nefnist innlent efni (t.d. gler, bįrujįrn, mįlning). Af kaupum į žeim fęr rķkissjóšur
viršisaukaskatt og hann nemur um 200.000 kr. Žvķ til višbótar koma skattgreišslur sem leišir
af hinni innlendu framleišslu. Annar žįttur eru svo óbeinar skattgreišslur einstaklings sem
hefur nś verulega meiri rįšstöfunartekjur en mešan į atvinnuleysi stóš. Žį er greitt
tryggingagjald af öllum launagreišslum.
Heildarįhrifin rįšast af aukningu į umfangi višhaldsframkvęmda og af žvķ hvernig žęr
verša fjįrmagnašar. Tilfęrsla frį öšrum neysluśtgjöldum dregur śr jįkvęšum įhrifum en
sé aukiš višhald fjįrmagnaš meš žvķ aš gengiš er į sparifé eša meš lįntöku verša įhrifin
meiri. Ętla veršur aš tķmabinding frįdrįttarheimildarinnar muni stušla aš slķkri fjįrmögnun.
Įhrif frumvarpsins til lękkunar į tekjum sveitarfélaga verša vęntanlega nokkru minni
en įhrifin į tekjur rķkissjóš. Hlutdeild žeirra ķ tekjusköttum į laun yfir skattleysismörkunum
eru um eša undir žrišjungi. Tekjutap žeirra, verši engar magnbreytingar, gęti žvķ oršiš um
300 millj. kr. Aukin umsvif munu bęta tekjur sveitarfélaga žar sem žau fį tekjur af auknum
vinnulaunum. Ķ dęminu sem sett er fram hér aš framan yrši hlutur žeirra ķ skattalękkuninni
um 40.000 kr. en hękkun vegna nżrra launa umfram atvinnuleysisbętur yrši um 50.000 kr.
Almennt eru žau višhorf rķkjandi aš varlega skuli fariš ķ žvķ aš beita undanžįgum ķ skattkerfinu og aš frįdręttir frį skattstofni séu sem minnstir. Sś tillaga sem hér er gerš vķkur frį
žeirri stefnu. Tilefniš sem skżrt er hér aš framan er žaš įstand sem skapast hefur į vinnumarkaši ķ kjölfar bankahrunsins. Įętlaš er aš žaš įstand sé tķmabundiš og aš žjóšin vinni
sig śt śr vandanum į nęstu įrum. Veršur žį ekki lengur žörf į rįšstöfun sem žessari og er
hśn žvķ tķmabundin.
Auk žeirrar lagabreytingar sem hér er gerš tillaga um hefur einnig veriš til athugunar aš
gera tillögu um frįdrįtt vegna aškeyptrar heimilishjįlpar, einkum fyrir aldraša og öryrkja.
Žaš mįl reyndist vera flóknara ķ framkvęmd og vandmešfarnara. Veršur žaš skošaš įfram
og tillögur geršar um žaš sķšar ef žaš sżnist vęnlegt til įrangurs.
Fylgiskjal.
Fjįrmįlarįšuneyti,
fjįrlagaskrifstofa:
Umsögn um frumvarp til laga um breyting į lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt,
meš sķšari breytingum (ķvilnun vegna endurbóta og višhalds).
Meš frumvarpi žessu er lagt til aš bętt verši viš tekjuskattslögin įkvęši til brįšabirgša
sem heimilar mönnum, aš uppfylltum įkvešnum skilyršum, aš draga fjįrhęš sem variš er
til vinnu viš endurbętur eša višhald į ķbśšarhśsnęši til eigin nota og frķstundahśsnęši frį
tekjuskattsstofni aš įkvešnu hįmarki. Heimild žessi er veitt vegna tekjuįranna 2010 og
2011. Frįdrįttur žessi getur žó ekki oršiš hęrri en 50% af greiddri vinnu og aš hįmarki
200.000 kr. hjį einstaklingi og 300.000 kr. hjį hjónum.
Heildarįhrif af žeirri lagabreytingu sem hér er gerš tillaga um eru aš į móti lękkun į
tekjuskatti vegi aš verklegar framkvęmdir einstaklinga muni aukast og tekjur rķkissjóšs af
viršisaukaskatti aukist sem og af öšrum óbeinum sköttum vegna vörukaupa sem notuš eru
ķ višhaldsverkefnum. Tekjur af atvinnutryggingargjaldi aukast vegna fjölgunar starfa og
śtgjöld rķkissjóšs vegna atvinnuleysisbóta minnka. Tekjur sveitarfélaga minnka vegna frįdrįttar frį tekju- og śtsvarsstofni en aukast vegna aukinna atvinnutekna. Į móti kemur hins
vegar aš ef umsvif aukast į byggingamarkaši viš tilkomu laganna skilar žaš sér ķ auknum
veltusköttum. Reiknaš er meš aš beint tekjutap rķkissjóšs og sveitarfélaga gęti numiš allt
aš 1 milljarši kr., žar af yrši hlutur rķkissjóšs um 2/3 eša 670 m.kr. Gert er hins vegar rįš
fyrir aš lagabreytingin leiši til 10% aukningar į višhaldsverkefnum į vegum einstaklinga.
Auknar tekjur rķkissjóšs af viršisaukaskatti af efniskaupum žeirrar aukningar gęti oršiš um
500 m.kr. auk žess sem skatttekjur af vinnuliš aukningarinnar gętu numiš um 150 m.kr. og
minnkuš śtgjöld vegna minna atvinnuleysis um 230 m.kr. Lękkun į tekju- og śtsvarsstofni
einstaklinga telst vera skattstyrkur sem fęrist til lękkunar į tekjum, en ekki sem śtgjöld.
Verši frumvarpiš óbreytt aš lögum er ekki gert rįš fyrir aš žaš hafi teljandi įhrif į
śtgjöld skattkerfisins.