Ferill 69. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

157. löggjafarþing 2025–2026.

Prentað upp.

Þingskjal 206  —  69. mál.

2. umræða.

Nefndarálit með breytingartillögu

um frumvarp til laga um breytingu á lögum um sjúkraskrár, nr. 55/2009 (stafræn sjúkraskrá o.fl.).

Frá meiri hluta velferðarnefndar.

    Nefndin hefur fjallaði um málið og fengið á sinn fund gesti frá heilbrigðisráðuneyti, embætti landlæknis og Fluglæknasetrinu sf.
    Nefndinni bárust fjórar umsagnir auk minnisblaðs frá heilbrigðisráðuneyti og eru gögnin aðgengileg undir málinu á vef Alþingis. Málið var áður lagt fram á 156. löggjafarþingi (þskj. 290, 258. mál), og hafði nefndin einnig hliðsjón af umsögnum sem bárust þá og minnisblaði heilbrigðisráðuneytis.
    Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um sjúkraskrár, nr. 55/2009. Markmið frumvarpsins er m.a. að auka skilvirkni í heilbrigðisþjónustu, styðja við stafræna þróun og bæta öryggi sjúklinga.

Umfjöllun nefndarinnar.
    Frumvarpið var lagt fram á 156. löggjafarþingi og afgreitt frá velferðarnefnd með áliti meiri hluta nefndarinnar til 2. umræðu hinn 11. júní 2025 (þskj. 713) en málið hlaut ekki afgreiðslu. Líkt og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu er það endurflutt lítið breytt með hliðsjón af breytingartillögum velferðarnefndar í fyrrnefndu nefndaráliti.
    Meiri hluti velferðarnefndar telur þær breytingar sem gerðar hafa verið á frumvarpinu frá 156. þingi til bóta. Vísar meiri hlutinn í umfjöllun sína og áherslur sem fram koma í áðurnefndu áliti frá síðasta löggjafarþingi.

Aðgangur fluglækna að sjúkraskrá til útgáfu heilbrigðisvottorða samkvæmt lögum um loftferðir.
    Í umsögn Fluglæknasetursins sf. er á það bent að í ljósi túlkunar Persónuverndar og embættis landlæknis á ákvæðum laga um sjúkraskrár sé kominn upp vafi um efni 13. gr. laganna sem nauðsynlegt er að leysa úr með því að skýra heimildir fluglækna til aðgangs að sjúkraskrám. Leggur Fluglæknasetrið sf. til að bætt verði við nýrri lagagrein um aðgang fluglækna að sjúkraskrám flugliða til útgáfu heilbrigðisvottorðs samkvæmt lögum um loftferðir, nr. 80/2022.
    Í minnisblaði frá heilbrigðisráðuneytinu til nefndarinnar kemur fram að ráðuneytið fellst ekki á þessa tillögu Fluglæknasetursins sf. og telur hana ótímabæra í ljósi þess að Persónuvernd hefur nú til skoðunar þá samninga sem Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins hefur gert um aðgang að sameiginlegri sjúkraskrá. Ráðuneytið telur rétt að bíða eftir niðurstöðu stofnunarinnar áður en ráðist verði í breytingar sem Fluglæknasetrið sf. leggur til.
    Meiri hlutinn tekur undir með ráðuneytinu að rökrétt sé að bíða eftir niðurstöðu Persónuverndar.

Skilgreining á sjúkraskrárgögnum.
    Með a-lið 2. gr. frumvarpsins eru lagðar til breytingar á hugtakinu „sjúkraskrárupplýsingar“ í 4. tölul. 3. gr. laganna. Lagt er til að útvíkka hugtakið þannig að það taki einnig til gagna sem verða til við veitingu stafrænnar heilbrigðisþjónustu.
    Í umsögn embættis landlæknis er á það bent að draga megi þá ályktun af hugtakinu að það vísi einkum til gagna sem verða til við meðferð sjúklings og unnt er að varðveita á rafrænu formi en ekki annarra gagna sem ekki er unnt að varðveita rafrænt. Áréttar embættið að í framkvæmd hafi ríkt óvissa um hvort ákveðin sjúkragögn, svo sem gifsmódel tannlækna, falli undir skilgreininguna og þar af leiðandi sé óljóst hvort þjónustuveitendum sé skylt að varðveita slík gögn eða hvort þeim sé heimilt að farga þeim. Embættið telur hina fyrirhuguðu lagabreytingu fela í sér tækifæri til að koma í veg fyrir óvissu um gildissvið skilgreiningar á sjúkraskrárupplýsingum. Leggur embættið jafnframt til leiðir til þess að skýra hugtakið hvað þetta atriði varðar.
    Í minnisblaði heilbrigðisráðuneytisins til nefndarinnar er áréttað að frumvarpinu sé ekki ætlað að skilgreina með tæmandi hætti hvernig varðveislu ýmissa gagna sem verða til við veitingu heilbrigðisþjónustu verði háttað til frambúðar. Markmiðið með ákvæðinu sé að uppfæra skilgreiningu laganna á sjúkraskrárgögnum þannig að hún taki einnig til gagna sem verða til við veitingu stafrænnar heilbrigðisþjónustu. Tekur ráðuneytið fram að hvaða gögn beri að telja til sjúkraskrárgagna og hvernig varðveislu þeirra verði háttað sé álitaefni sem líta þarf til við heildarendurskoðun laganna og kallar það á víðtækt samráð, t.d. við Þjóðskjalasafn og ýmsa aðra haghafa.
    Meiri hlutinn tekur undir með heilbrigðisráðuneytinu að það álitaefni sem embætti landlæknis bendir á um það hvað teljist til sjúkraskrárgagna og um varðveislu þeirra þurfi að leysa úr við heildarendurskoðun laganna. Meiri hlutinn telur brýnt að eyða óvissu um varðveislu gagna sem ekki eru á stafrænu formi líkt og þau sem embætti landlæknis nefnir í umsögn sinni en telur ekki rétt að gera þær breytingar að svo stöddu en til þess að slíkar breytingar verði gerðar sé mikilvægt líkt og ráðuneytið bendir á að fara í víðtækt samráð.

Kynning og fræðsla á efni frumvarpsins.
    Um b-lið 6. gr. frumvarpsins leggur meiri hlutinn áherslu á að sú breyting sem gerð er með ákvæðinu verði kynnt vel fyrir heilbrigðisstarfsfólki og þeim sem skrá upplýsingar í sjúkraskrá og einnig þeim þriðju aðilum sem veita upplýsingar sem skráðar eru í sjúkraskrá um rétt sjúklinga til afrits af þeim. Hvetur meiri hlutinn heilbrigðisráðuneytið til þess að fylgja þessum lagabreytingum vel eftir hvað fræðslu og kynningu varðar.

Breytingartillögur.
Tilkynning brota til embættis landlæknis.
    Í umsögn embættis landlæknis er ítrekað mikilvægi þess að ábyrgðar- og umsjónaraðilum sjúkraskráa verði skylt að tilkynna til embættis landlæknis brot á lögum um sjúkraskrár, sérstaklega þegar um er að ræða ólögmætan aðgang að sjúkraskrám. Bendir embættið á að í ljós hafi komið í framkvæmd að í einhverjum tilvikum líti ábyrgðar- og umsjónaraðilar svo á að þeim sé ekki skylt að tilkynna brot starfsmanna sinna á aðgangi að sjúkraskrám til embættis landlæknis heldur eingöngu til Persónuverndar, sbr. 27. gr. laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, nr. 90/2018. Embættið telur mikilvægt að fyrirhugaðar lagabreytingar skýri með ótvíræðum hætti að tilkynningarskylda til embættis landlæknis gildi í þessum tilvikum samhliða tilkynningarskyldu til Persónuverndar, enda snerta slík brot beint eftirlitsskyldu embættisins með framkvæmd laga um sjúkraskrár.
    Í minnisblaði frá heilbrigðisráðuneytinu til nefndarinnar kemur fram að ráðuneytið fellst á þá breytingartillögu embættis landlæknis að umsjónar- og ábyrgðaraðilum sjúkraskráa verði skylt að tilkynna til embættis landlæknis leiki grunur á brotum gegn lögum um sjúkraskrár.
    Meiri hlutinn tekur undir þessi sjónarmið embættis landlæknis og ráðuneytisins um mikilvægi þess að skýrt sé kveðið á um skyldu til að tilkynna brot gegn lögunum til embættis landlæknis. Meiri hlutinn leggur til að við 22. gr. laganna bætist nýjar málsgreinar sem fjalli um skyldu ábyrgðar- og umsjónaraðila til að tilkynna brot gegn lögunum til landlæknis.

Embætti landlæknis og Persónuvernd deili með sér gögnum.
    Í umsögn embættis landlæknis er bent á mikilvægi þess að lögin kveði á um að embætti landlæknis og Persónuvernd megi deila með sér gögnum í málum sem varða sama atvik og eru til rannsóknar hjá báðum stofnunum.
    Í minnisblaði frá heilbrigðisráðuneytinu kemur fram að ráðuneytið fellst á þá tillögu embættisins að breytingar verði gerðar á frumvarpinu þess efnis að embættinu og Persónuvernd verði heimilt að deila með sér gögnum í málum sem varða sömu atvik og eru til rannsóknar samhliða hjá báðum stofnunum.
    Meiri hlutinn tekur undir með embættinu og heilbrigðisráðuneytinu um mikilvægi þess að þessum tveimur stjórnvöldum verði gert kleift að deila með sér upplýsingum meðan mál eru til rannsóknar hjá þeim enda fólgið í því hagræði fyrir báða aðila.

Tilvísun til laga um meðferð sakamála.
    Með 12. gr. frumvarpsins eru lagðar til breytingar sem fela í sér nánari tilgreiningu refsiheimilda. Í umsögn embættis landlæknis er á það bent að ekki sé sérstaklega tilgreint hvernig málsmeðferð skuli háttað, þ.e. eftir hvaða lögum skuli farið. Bendir embættið á að í lögum um heilbrigðisstarfsmenn, nr. 34/2012, sé sérstaklega kveðið á um að refsingar vegna brota gegn ákvæðum þeirra laga skuli fara samkvæmt lögum um meðferð sakamála.
    Í minnisblaði heilbrigðisráðuneytisins til nefndarinnar fellst ráðuneytið á þá tillögu embættisins að vísa eigi sérstaklega til laga um meðferð sakamála. Meiri hlutinn tekur undir með ráðuneytinu og embætti landlæknis og leggur til að bæta við ákvæðið tilvísun til laga um meðferð sakamála.

    Að höfðu samráði við heilbrigðisráðuneyti leggur meiri hlutinn að auki til minni háttar lagfæringar til samræmis við þær breytingar sem frumvarpið boðar, þar sem orðinu „aðgangur“ er breytt í „afrit“ á nokkrum stöðum. Með frumvarpinu hefur inntaki 23. gr. laganna verið breytt þannig að ákvæðið tekur bæði til kæra til lögreglu og viðurlaga en fyrirsögn ákvæðisins ekki breytt til samræmis og er lagt til að svo verði gert. Að lokum er lögð til ein málfarsbreyting.
    Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

     1.      Við 6. gr. bætist nýr stafliður, svohljóðandi: Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Afrit sjúklings af eigin sjúkraskrá.
     2.      Við 7. gr.
                  a.      Á eftir a-lið komi tveir nýir stafliðir, svohljóðandi:
                      1.      Í stað orðanna „aðgang að“ í 2. málsl. kemur: afrit af.
                      2.      Í stað orðanna „slíkum aðgangi“ í 2. málsl. kemur: slíku afriti.
                  b.      Á eftir b-lið komi nýr stafliður, svohljóðandi: Í stað orðanna „synjun um aðgang“ í 3. málsl. kemur: synjun um afrit.
     3.      Við 10. gr. bætist þrjár nýjar málsgreinar, svohljóðandi:
                  Ábyrgðar- og umsjónaraðilum sjúkraskráa er skylt að tilkynna brot gegn lögum þessum til landlæknis.
                  Landlækni er heimilt að láta Persónuvernd í té upplýsingar og gögn sem embættið hefur aflað og tengjast brotum sem landlæknir hefur eftirlit með skv. 3. mgr.
                  Persónuvernd er heimilt að láta landlækni í té upplýsingar og gögn sem stjórnvaldið hefur aflað og tengjast brotum sem Persónuvernd hefur eftirlit með skv. 2. mgr.
     4.      Við 11. gr.
                  a.      Við 1. málsl. 4. efnismgr. bætist: við.
                  b.      Fyrirsögn efnisgreinar orðist svo: Viðurlög. Kæra til lögreglu.
     5.      Við 12. gr.
                  a.      Í stað orðanna „aðgang sjúklings að“ í l-lið komi: afrit sjúklings af.
                  b.      Við bætist ný efnismálsgrein, svohljóðandi:
                     Með brot gegn lögum þessum skal farið samkvæmt lögum um meðferð sakamála.

    Sigríður Á. Andersen skrifar undir álit þetta með fyrirvara um flugáhafnaþáttinn.

Alþingi, 15. október 2025.

Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir, form.	Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir, frsm.	Ingibjörg Isaksen.
Jónína Björk Óskarsdóttir.	Pawel Bartoszek.	Kristján Þórður Snæbjarnarson.
	Sigríður Á. Andersen, með fyrirvara.