Ferill 174. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 438 — 174. mál.
2. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um slysatryggingar almannatrygginga, nr. 45/2015 (sjúkrahjálp).
Frá meiri hluta velferðarnefndar.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá heilbrigðisráðuneyti, ÖBÍ réttindasamtökum, Tannlæknafélagi Íslands og Sjúkratryggingum Íslands.
Nefndinni bárust tvær umsagnir auk minnisblaða frá heilbrigðisráðuneyti og Sjúkratryggingum Íslands og eru gögnin aðgengileg undir málinu á vef Alþingis.
Með frumvarpinu er lagt til að fella brott 10. gr. laga um slysatryggingar almannatrygginga, nr. 45/2015. Greiðsluþátttaka sjúkratrygginga vegna þeirrar þjónustu sem ákvæðið tekur til fari þá eftir lögum um sjúkratryggingar og ákvæðum viðeigandi reglugerða settra samkvæmt þeim, svo sem reglugerðar um greiðsluþátttöku sjúkratryggðra í kostnaði vegna heilbrigðisþjónustu, reglugerðar um greiðsluþátttöku sjúkratrygginga í lyfjakostnaði, reglugerðar um þátttöku sjúkratrygginga í kostnaði við tannlækningar og tannréttingar og reglugerðar um styrki vegna hjálpartækja.
Markmið frumvarpsins er að tryggja jafnræði í greiðsluþátttökukerfi hins opinbera á þeim sviðum sem sjúkrahjálp tekur til. Jafnframt er leitast við að draga úr umsýslu í starfsemi Sjúkratrygginga Íslands vegna umsókna um tiltölulega lágar bótafjárhæðir og nýta krafta stofnunarinnar í önnur verkefni.
Umfjöllun nefndarinnar.
Jafnræði í greiðsluþátttöku almannatrygginga.
Í umsögn ÖBÍ réttindasamtaka voru gerðar athugasemdir við að með frumvarpinu sé verið að auka kostnað almennings í heilbrigðiskerfinu í nafni jafnræðis. Bentu samtökin á að hinn aukni kostnaður lenti mikið til á fólki sem hefði lágar eða meðaltekjur. Auk þess komu fram sjónarmið um að sá sparnaður sem hlytist af frumvarpinu yrði meiri en kostnaður við eitt stöðugildi hjá Sjúkratryggingum Íslands.
Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að markmiðið sé að auka jafnræði í greiðsluþátttökukerfi heilbrigðiskerfisins. Útgjöld sjúkratryggingastofnunarinnar vegna sjúkrahjálpar skv. 10. gr. laga um slysatryggingar almannatrygginga hafi verið á bilinu 180–250 millj. kr. á ársgrundvelli síðustu ár en fjöldi umsókna verið um 2.000 á ári. Stærstur hluti útgjalda hafi verið vegna sjúkraþjálfunar, gerviútlima og gervitanna en samtals eru þessir liðir um ¾ af heildarkostnaði vegna sjúkrahjálpar. Verði frumvarpið að lögum sé áætlað að útgjöld Sjúkratrygginga Íslands vegna slysatrygginga dragist saman um 70 millj. kr. á ársgrundvelli.
Í minnisblaði heilbrigðisráðuneytis til nefndarinnar kemur fram að sá hópur einstaklinga sem eigi rétt á sjúkrahjálp á grundvelli laga um slysatryggingar sé aðeins lítið brot af þeim sem þurfi á heilbrigðisþjónustu að halda vegna veikinda og slysa en allir aðrir sjúkratryggðir greiði fyrir þjónustuna samkvæmt almennum reglum um greiðsluþátttöku. Þar segir auk þess að í ljósi jafnræðissjónarmiða sé óeðlilegt að ákveðinn hópur, þ.e. sá sem fellur undir lög um slysatryggingar almannatrygginga, njóti ríkari greiðsluþátttöku hins opinbera en almennt gildi, enda taki greiðsluþátttaka samkvæmt lögunum mið af ástæðum slyss í stað þess að jafnt gildi um alla sem slasast.
Verði frumvarpið að lögum verður heilbrigðiskostnaður þeirra sem lenda í slysum sem nú falla undir 10. gr. laganna bersýnilega hærri enda njóta þeir ekki 100% greiðsluþátttöku hins opinbera. Í núgildandi löggjöf er í reynd ójafnræði með aðilum sem t.d. lenda í slysi við vinnu annars vegar og þeim sem lenda í slysi í umferðinni hins vegar. Afleiðingar slíkra slysa geta verið sambærilegar en sá sem lendir í vinnuslysi fær fulla greiðsluþátttöku hins opinbera á meðan sá sem lendir í umferðarslysi greiðir hámarksgreiðslur sjúkratryggðra. Í ljósi þessa telur meiri hlutinn jafnræðissjónarmið fyllilega eiga við sem rök fyrir þessari lagabreytingu.
Greiðsluþátttaka vegna tannlækninga í kjölfar slysa.
Í umsögn Tannlæknafélags Íslands komu fram athugasemdir um breytingu á greiðsluþátttöku sjúkratrygginga vegna brots eða löskunar á tönnum sem fellur undir sjúkrahjálp. Telur félagið þannig að brottfall 10. gr. laganna um sjúkrahjálp skerði verulega réttindi sjúkratryggðra til greiðslna frá almannatryggingum vegna áverka á tönnum.
Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að greiðsluþátttaka vegna tannlækninga fari nú eftir ákvæðum reglugerðar nr. 766/2024. Sjúkratryggingar greiði almennt 80% af kostnaði samkvæmt gjaldskrá við tannlækningar vegna alvarlegra afleiðinga slysa en 95% kostnaðar við nauðsynlegar tannlækningar og tannréttingar vegna alvarlegra afleiðinga slysa þar sem fjórar eða fleiri fullorðinstennur, framan við 12 ára jaxla, tapast eða sjúkratryggður verður fyrir öðrum sambærilegum alvarlegum skaða, sbr. 13. gr. reglugerðarinnar. Verði frumvarpið að lögum munu einstaklingar, sem áður áttu rétt á sjúkrahjálp samkvæmt lögum um slysatryggingar almannatrygginga, greiða fyrir heilbrigðisþjónustu, lyf og hjálpartæki á grundvelli þeirra reglugerða sem um það gilda.
Í minnisblaði ráðuneytisins kemur fram að lendi einstaklingur í slysi sem fellur ekki undir lög um slysatryggingar almannatrygginga og hefur í för með sér skemmdir á tönnum greiði viðkomandi hluta kostnaðarins við þjónustu tannlæknis í samræmi við reglugerð nr. 766/2024, ýmist 15% eða 5%. Einstaklingur sem lendir hins vegar í slysi sem fellur undir lög um slysatryggingar almannatrygginga, svo sem vinnuslysi, eigi rétt á 100% greiðsluþátttöku sjúkratrygginga vegna viðgerða á tönnum. Þannig ríki ójafnræði milli hins sjúkratryggða um þátttöku hins opinbera eftir því hvers eðlis slysið er. Tekur ráðuneytið fram að þótt kostnaður við tannlækningar í kjölfar slysa geti orðið nokkur taki Sjúkratryggingar Íslands þátt í a.m.k. 80% kostnaðarins og 95% ef slys valda mjög alvarlegum áverkum á tönnum. Telur ráðuneytið að það tryggi aðgengi að þjónustunni óháð efnahag.
Við umfjöllun um málið barst minnisblað frá Sjúkratryggingum Íslands þar sem m.a. kemur fram að það sé mat stofnunarinnar að afar fá tannslys sem teljast bótaskyld samkvæmt lögum um slysatryggingar almannatrygginga teljist ekki nægilega alvarleg til þess að greiðsluþátttaka fáist samkvæmt ákvæðinu. Túlkun á ákvæði 13. gr. reglugerðarinnar hafi verið með þeim hætti að jafnvel tap eða skemmd á einni tönn teljist uppfylla skilyrði ákvæðisins um alvarleika. Þannig myndu þau slys sem ekki teljast nægilega alvarleg helst vera slys þar sem tjón er óverulegt og ekki er kostnaðarsamt að fá viðgerð á tönninni. Þá kemur fram í minnisblaðinu að verði frumvarpið að lögum yrði breyting á réttindum því fyrst og síðast lækkun á greiðsluþátttöku, þ.e. í stað 100% greiðsluþátttöku yrði greiðsluþátttaka 80% eða 95%.
Meiri hlutinn telur með vísan til framangreinds að við lagabreytinguna verði ekki miklar breytingar á greiðsluþátttöku vegna tannlækninga í kjölfar þeirra slysa sem falla nú undir sjúkrahjálp aðrar en þær að til jafns við aðra sem lenda í slysum og þurfa á tannviðgerðum að halda greiði sjúkratryggðir nú 5–15% af kostnaði við tannviðgerðir.
Við umfjöllun málsins bárust ábendingar um að fólk sem lenti í slysum kunni að eiga í erfiðleikum með að átta sig á réttindum sínum, til að mynda hvort og hvar það kunni að eiga rétt til endurgreiðslu kostnaðar. Hvetur meiri hlutinn ráðuneytið til þess að stuðla að því að fyrir liggi skýrar upplýsingar um hvert einstaklingar sem lenda í slysum geti sótt rétt sinn innan kerfisins.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi
BREYTINGU:
Grímur Grímsson, Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir og Kristján Þórður Snæbjarnarson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en rita undir álitið samkvæmt heimild í 2. mgr. 29. gr. þingskapa.
Ingibjörg Isaksen, Sigurður Örn Hilmarsson og Sigríður Á. Andersen voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Alþingi, 28. nóvember 2025.
| Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir, form. |
Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir, frsm. |
Grímur Grímsson. | |
| Jónína Björk Óskarsdóttir. | Kristján Þórður Snæbjarnarson. | ||
