Ferill 328. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 473 — 328. mál.
Stjórnarfrumvarp.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um sjúkratryggingar og lögum um ófrjósemisaðgerðir (ýmsar breytingar).
Frá heilbrigðisráðherra.
I. KAFLI
Breyting á lögum um sjúkratryggingar, nr. 112/2008.
1. gr.
Gagnreynd þekking við ákvarðanatöku.
2. gr.
a. 2. tölul. orðast svo: Réttindagreiðslur: Greiðslur, endurgreiðslur á útlögðum kostnaði, styrkir og aðrar greiðslur vegna einstaklingsbundinna réttinda. Einnig dagpeningar og bætur sem eru ákvarðaðar á grundvelli laga um slysatryggingar almannatrygginga og laga um sjúklingatryggingu.
b. Við bætist nýr töluliður, svohljóðandi:
7. Réttindi sjúkratryggðra: Réttindi á grundvelli laga þessara sem og aðstoð til sjúkra og slasaðra sem veitt er á annan hátt en með réttindagreiðslum samkvæmt lögunum.
3. gr.
a. 2. málsl. fellur brott.
b. Í stað orðanna „Utan Reykjavíkur getur sjúkratryggingastofnunin“ í 3. málsl. kemur: Sjúkratryggingastofnunin getur.
4. gr.
5. gr.
6. gr.
7. gr.
8. gr.
a. Í stað orðanna „sex mánuðina áður en bóta er óskað“ í 1. málsl. 1. mgr. kemur: þrjá mánuðina áður en sótt er um réttindi eða réttindagreiðslna óskað.
b. 2. málsl. 1. mgr. fellur brott.
c. Við 4. mgr. bætast þrír nýir málsliðir, svohljóðandi: Við þá ákvörðun skal metið hvort einstaklingur sé raunverulega búsettur hér á landi. Skal m.a. miðað við skráningu lögheimilis í þjóðskrá samkvæmt lögum um lögheimili og aðsetur og gögn frá skattyfirvöldum skv. 3. mgr. 34. gr. Sýni þau gögn sem sjúkratryggingastofnunin aflar fram á að einstaklingur, sem er sjúkratryggður, hafi ekki raunverulega búsetu hér á landi er stofnuninni heimilt að fella niður rétt viðkomandi til sjúkratryggingar.
d. Í stað orðanna „sex mánaða búsetuskilyrðinu“ í 2. málsl. 5. mgr. kemur: skilyrði 1. mgr. um búsetu.
9. gr.
10. gr.
a. Á undan orðinu „alþjóðlega“ í 1. málsl. 1. mgr. kemur: gagnreyndri og.
b. Orðin „á sjúkrahúsi“ í 2. mgr. falla brott.
11. gr.
a. Á eftir 1. málsl. 3. mgr. kemur nýr málsliður, svohljóðandi: Sé fylgd nauðsynleg greiðist kostnaður jafnframt að fullu af því sjúkrahúsi sem sendir sjúkling.
b. Við 4. mgr. bætist: svo sem um ábyrgð á kostnaði við flutning á sjúkrahús og til baka vegna rannsóknar án þess að sjúklingur sé lagður inn.
12. gr.
a. Í stað orðanna „sinnt er á“ í 1. málsl. 1. tölul. 1. mgr. kemur: veitt er af.
b. Við 2. málsl. 1. tölul. 1. mgr. bætist: óháð því hvernig þjónustan er veitt, þ.m.t. fjarheilbrigðisþjónustu.
c. Við 1. tölul. 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Heimilt er að ákveða í reglugerð gjald sem innheimt er vegna fjarveru sjúklings í bókaðan tíma án þess að forföll hafi verið boðuð á tilsettum tíma.
d. Við 2. tölul. 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Heimilt er að ákveða í reglugerð gjald sem innheimt er vegna fjarveru sjúklings í bókaðan tíma án þess að forföll hafi verið boðuð á tilsettum tíma.
e. 6. málsl. 6. tölul. 1. mgr. fellur brott.
f. Við 7. tölul. 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þá er heimilt að taka gjald fyrir þjónustu sjúkrabifreiðar án þess að sjúklingur hafi verið fluttur.
g. Við 1. mgr. bætist nýr töluliður, svohljóðandi:
9. Ófrjósemisaðgerðir: Gjald fyrir ófrjósemisaðgerðir fer samkvæmt gjaldtöku fyrir heilbrigðisþjónustu.
h. Við 1. málsl. 2. mgr. bætist: sbr. þó 3. mgr.
i. Á eftir 2. málsl. 3. mgr. kemur nýr málsliður, svohljóðandi: Þá er heimilt að ákveða að kostnaður vegna heilbrigðisþjónustu samkvæmt ákvæðum 21. gr. og 21. gr. a teljist ekki í afsláttarstofn, svo sem gjald sem ákveðið er fyrir hverja komu.
13. gr.
Miðlægur lyfjagreiðslugrunnur og miðlun gagna.
Vegna umsókna um útgáfu lyfjaskírteinis eru skráðar upplýsingar um lyfjaheiti, sjúkdómsgreiningu, aðrar heilsufarsupplýsingar, dagsetningu afgreiðslu og hver sótti um lyfjaskírteini. Auk þess skráir sjúkratryggingastofnunin í gagnagrunninn aðrar upplýsingar sem eru nauðsynlegar fyrir stofnunina til að starfrækja sérstakt greiðslukerfi fyrir lyfjakaup, upplýsingar skv. 77. gr. lyfjalaga, nr. 100/2020, og upplýsingar sem lyfjabúðir nota til útreiknings á greiðsluþátttöku lyfja samkvæmt lögum þessum.
Aðgangur að gagnagrunninum er veittur fyrir kerfi lyfjabúða, sem starfa á grundvelli lyfjalaga, eða heilbrigðisstofnana. Ábyrgðaraðilum þeirra heilbrigðisstofnana og lyfjabúða sem tengjast gagnagrunninum er skylt að halda skrá yfir þá aðila sem sótt hafa upplýsingar í grunninn.
Lyfjabúðum sem starfa á grundvelli lyfjalaga er skylt að tengjast gagnagrunninum, nýta upplýsingar gagnagrunnsins við útreikninga á greiðsluþátttöku og veita upplýsingar í hann. Heilbrigðisstofnunum er heimilt að tengjast gagnagrunninum, nýta upplýsingar gagnagrunnsins og veita upplýsingar í hann, að uppfylltum skilyrðum laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Tilgangur vinnslunnar skal vera að tryggja gæði og öryggi heilbrigðisþjónustu með það að markmiði að vinna að öruggri og skynsamlegri umsýslu lyfja og uppfylla lögbundnar skyldur samkvæmt lyfjalögum og lögum um heilbrigðisþjónustu.
Ráðherra er heimilt að setja reglugerð um nánari framkvæmd ákvæðisins þar sem m.a. er heimilt að kveða á um hvaða upplýsingar skuli skrá í grunninn, eyðingu skráðra upplýsinga, aðgang lyfjabúða og heilbrigðisstofnana að upplýsingum í gagnagrunninum og skyldu lyfjabúða til að veita upplýsingar í hann.
14. gr.
a. Við 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Í tengslum við þjónustutengda fjármögnun skal skrá nauðsynlegar upplýsingar, svo sem sjúkdómsgreiningar, meðferð og legutímabil sjúklinga.
b. Orðin „vegna heilbrigðisþjónustu sem fellur undir hámarksgreiðslur sjúkratryggðra, sbr. 3. mgr. 29. gr.“ í 2. mgr. falla brott.
c. Á eftir 2. mgr. kemur ný málsgrein, svohljóðandi:
Aðgangur að gagnagrunninum er veittur fyrir kerfi heilbrigðisstofnana, heilbrigðisstarfsmanna og þjónustuveitenda. Ábyrgðaraðilum þeirra kerfa sem tengjast gagnagrunninum er skylt að halda utan um hvaða aðilar hafa sótt upplýsingar í grunninn.
d. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Miðlægur heilbrigðisþjónustugrunnur og miðlun gagna.
15. gr.
a. Í stað orðsins „Bætur“ í 1. málsl. kemur: Réttindagreiðslur.
b. Í stað orðsins „bóta“ í 2. málsl. kemur: réttindagreiðslna.
16. gr.
17. gr.
18. gr.
a. 1. mgr. orðast svo:
Sækja skal um öll réttindi og réttindagreiðslur samkvæmt lögum þessum til sjúkratryggingastofnunarinnar. Þó getur stofnunin ákveðið að ekki þurfi að sækja um tiltekin réttindi og réttindagreiðslur. Umsóknir og beiðnir um réttindi og réttindagreiðslur skulu vera á því formi sem stofnunin ákveður.
b. Í stað orðanna „bótarétt, fjárhæð og greiðslu bóta“ í 2. mgr. kemur: réttindi og réttindagreiðslur.
c. 3. mgr. orðast svo:
Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að afla nauðsynlegra upplýsinga um skattalega heimilisfesti, heimilistryggingu og tekjur umsækjanda frá skattyfirvöldum. Stofnuninni er heimilt að afla upplýsinga um greiðslur til umsækjanda frá Tryggingastofnun ríkisins, Vinnumálastofnun, vátryggingafélögum og hjá sambærilegum stofnunum erlendis þegar við á. Þá er stofnuninni heimilt að afla upplýsinga um mat á örorku auk gagna sem matið byggist á, m.a. vottorða og gagna um heilsufar frá Tryggingastofnun ríkisins, lífeyrissjóðum og vátryggingafélögum. Enn fremur er stofnuninni heimilt að afla upplýsinga frá Fangelsismálastofnun um tímabil afplánunar. Aðilum samkvæmt þessari málsgrein er skylt að láta sjúkratryggingastofnuninni upplýsingarnar í té að því marki sem þær eru nauðsynlegar til að unnt sé að taka ákvörðun á grundvelli þeirra, óháð sérstakri þagnarskyldu. Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að afla framangreindra gagna rafrænt í samræmi við ákvæði 50. gr. Telji umsækjandi upplýsingar frá framangreindum aðilum ekki réttar skal hann leggja fram gögn því til staðfestingar.
d. 1. málsl. 5. mgr. orðast svo: Ef ekki reynist unnt að taka ákvörðun um réttindi og réttindagreiðslur og endurskoðun þeirra vegna skorts á nauðsynlegum upplýsingum sem rekja má til umsækjanda er sjúkratryggingastofnuninni heimilt að fresta ákvörðun og greiðslu þar til úr því er bætt.
e. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Umsóknir og beiðnir um réttindi og réttindagreiðslur.
19. gr.
a. 1. mgr. orðast svo:
Allar umsóknir og beiðnir skulu afgreiddar svo fljótt sem kostur er og skulu réttindagreiðslur reiknaðar frá þeim degi sem umsækjandinn hefur uppfyllt skilyrðin til þeirra.
b. Í stað orðanna „Bætur“ og „bótarétt og fjárhæð bóta“ í 1. málsl. 2. mgr. kemur: Réttindagreiðslur; og: réttindi og réttindagreiðslur.
c. Í stað orðanna „bótaréttur er að öðru leyti ótvíræður“ í 2. málsl. 2. mgr. kemur: réttindi eru að öðru leyti ótvíræð.
d. 4. mgr. orðast svo:
Ákvarðaðar réttindagreiðslur falla niður ef þær eru ekki sóttar innan tólf mánaða. Ákvarða má réttindagreiðslur á ný ef rökstudd umsókn eða beiðni berst.
e. 5. mgr. orðast svo:
Grundvöll ákvarðana um réttindi og réttindagreiðslur má endurskoða hvenær sem er og samræma réttindagreiðslur þeim breytingum sem orðið hafa.
f. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Ákvarðanir um réttindi og réttindagreiðslur.
20. gr.
21. gr.
a. Í stað orðanna „bætur“ og „ofgreiddar bætur frá bótum“ í 1. málsl. 1. mgr. kemur: réttindagreiðslur; og: ofgreiðslur frá réttindagreiðslum.
b. Í stað orðsins „bætur“ í 2. mgr. kemur: fyrir réttindi samkvæmt lögum þessum.
c. Í stað orðsins „bótum“ og „bóta“ í 3. mgr. kemur: réttindagreiðslum; og: réttindagreiðslna.
d. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Ofgreiðslur og vangreiðslur.
22. gr.
a. Í stað 1. málsl. 1. mgr. koma þrír nýir málsliðir, svohljóðandi: Séu samningar um heilbrigðisþjónustu ekki fyrir hendi skv. IV. kafla er sjúkratryggingastofnuninni í sérstökum tilfellum heimilt að greiða tímabundið, að hámarki í 12 mánuði, kostnað vegna veittrar þjónustu á grundvelli gjaldskrár sem sjúkratryggingastofnunin gefur út. Þegar sérstaklega stendur á er heimilt er greiða kostnað á grundvelli gjaldskrár í lengri tíma en 12 mánuði. Gjaldskrár samkvæmt ákvæði þessu skulu endurskoðaðar eftir þörfum með tilliti til verðlagsþróunar.
b. Við bætast tvær nýjar málsgreinar, svohljóðandi:
Þjónustuveitanda sem þiggur greiðslur á grundvelli 1. mgr. er óheimilt að krefja sjúkratryggðan um frekara gjald en leiðir af gjaldskrá og almennri greiðsluþátttöku sjúkratryggðra í kostnaði vegna heilbrigðisþjónustu.
Ákvæði IV. kafla um eftirlit, skyldur aðila til að afhenda gögn, vanefndir og aðgerðir vegna vanefnda í tengslum við samninga um heilbrigðisþjónustu gilda einnig um greiðslur samkvæmt ákvæði þessu.
23. gr.
Greiðslur á grundvelli fjármögnunarlíkana.
24. gr.
Eftirlit með kostnaði sjúkratryggingastofnunarinnar vegna aðila sem eru ekki í samningssambandi við stofnunina.
Sjúkratryggingastofnuninni er við slíkt eftirlit og eftirfylgni þess heimilt, eftir því sem við á, að beita úrræðum 45., 46. og 48. gr. Leiði eftirlit í ljós að athafnir heilbrigðisstarfsmanns samræmast ekki eðlilegum og viðurkenndum starfsháttum er sjúkratryggingastofnuninni m.a. heimilt að beina fyrirmælum um breytta framkvæmd til viðkomandi heilbrigðisstarfsmanns. Starfi viðkomandi hjá stofnun á vegum hins opinbera skal sjúkratryggingastofnunin jafnframt upplýsa viðeigandi forstöðumann.
Leiði brot gegn reglum eða fyrirmælum um þjónustu eða afhendingu lyfja eða annarra vara til ofgreiðslna sjúkratryggingastofnunarinnar er stofnuninni heimilt að krefjast endurgreiðslu úr hendi viðkomandi heilbrigðisstarfsmanns eða þjónustuveitanda. Sé ekki orðið við kröfu um endurgreiðslu eða viðkomandi brýtur ítrekað gegn reglum og öðrum fyrirmælum er sjúkratryggingastofnuninni heimilt að stöðva greiðslur til hans.
Ákvarðanir sjúkratryggingastofnunarinnar á grundvelli 3. mgr. eru kæranlegar til ráðuneytisins.
25. gr.
26. gr.
a. Á eftir 2. mgr. kemur ný málsgrein, svohljóðandi:
Í samningi skal kveða á um rekstrarform, sem skal að jafnaði vera í formi hlutafélags eða einkahlutafélags. Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að víkja frá þessu ef starfsemi er lítil að umsvifum eða ekki rekin í ágóðaskyni. Samningsaðila er óheimilt að gera samning um undirverktöku starfsmanna eða starfshópa í þeim tilvikum þar sem um ráðningarsamband er að ræða.
b. Við bætast tvær nýjar málsgreinar, svohljóðandi:
Ákvæði upplýsingalaga um málshraða gildir ekki um beiðnir um upplýsingar sem tengjast yfirstandandi viðræðum sjúkratryggingastofnunarinnar við veitendur heilbrigðisþjónustu eða aðra rekstraraðila, ef stofnunin telur að afhending upplýsinganna geti haft neikvæð áhrif á framgang samningaviðræðna. Berist sjúkratryggingastofnuninni beiðni um upplýsingar t.d. um rekstur, verð, sértækar tæknilausnir, fjárhagsmálefni og viðskipti aðila eða gögn er varða undirbúning samningsgerðar er stofnuninni heimilt að fresta afgreiðslu beiðninnar þar til viðræðum er lokið eða virkir hagsmunir ekki lengur fyrir hendi. Fer þá um afgreiðslu beiðninnar eftir ákvæðum upplýsingalaga, þ.m.t. ákvæði um málshraða. Ákvæði þessarar málsgreinar hafa að öðru leyti ekki áhrif á skyldu sjúkratryggingastofnunarinnar til að leggja fram gögn á grundvelli upplýsingalaga.
Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að krefjast þess að viðsemjendur stofnunarinnar gæti trúnaðar um tilteknar upplýsingar sem veittar eru meðan á samningaviðræðum stendur.
c. Við 6. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þá er heimilt að ákveða í reglugerð viðmið um hvenær víkja má frá kröfu 3. mgr. um rekstrarform.
27. gr.
28. gr.
29. gr.
Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að gera kröfu um faggildingu á starfsemi þeirra sem veita þjónustu sem stofnunin greiðir fyrir, þar á meðal rannsóknarstofa.
30. gr.
a. Í stað 2. málsl. 3. mgr. koma tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Sjúkratryggingastofnuninni er jafnframt heimilt, með reglubundnum og sjálfvirkum hætti þegar það á við, að kalla eftir nauðsynlegum upplýsingum um þá sem eru á biðlista frá samningsaðilum, embætti landlæknis og heilbrigðisstofnunum, svo sem um hverjir eru á biðlista, heilbrigðisþjónustu sem beðið er eftir, biðtíma og heilsufar þannig að hægt sé að tryggja þeim þjónustu sem beðið hafa lengst eftir henni. Vegna framkvæmdar samninga og eftirlits, þar á meðal vegna þjónustutengdrar fjármögnunar, er stofnuninni heimill aðgangur að nauðsynlegum upplýsingum úr heilbrigðisskrám sem landlæknir heldur samkvæmt lögum um landlækni og lýðheilsu um notendur heilbrigðisþjónustu, veitta meðferð, heilsufar og hvenær meðferð fór fram, auk annarra upplýsinga sem embættið hefur unnið í tengslum við samninga sjúkratryggingastofnunarinnar og eru nauðsynlegar til að stofnunin geti sinnt lögbundnu hlutverki sínu í tengslum við framkvæmd og greiðslur samninga.
b. Við bætast tvær nýjar málsgreinar, svohljóðandi:
Samningsaðilar skulu afhenda sjúkratryggingarstofnuninni ársreikninga sem uppfylla skilyrði laga um ársreikninga.
Sjúkratryggingarstofnunin getur krafið samningsaðila um frekari upplýsingar en fram koma í ársreikningi í þeim tilgangi að kostnaðargreina þjónustuna. Er þá m.a. átt við um launakostnað samningsaðila, skiptingu starfsmanna eftir starfsstéttum, fjölda starfsmanna í hverri starfsstétt og gögn sem sýna fram á raunverulegt þjónustumagn. Einnig upplýsingar um viðskipti við tengda aðila, eignarhald og fjárfestingar.
31. gr.
a. Á eftir 1. málsl. 1. mgr. kemur nýr málsliður, svohljóðandi: Sjúkratryggingastofnuninni er jafnframt heimil vinnsla persónuupplýsinga um notendur þjónustu sjúkrahúsa, heilsugæslustöðva og annarra veitenda heilbrigðisþjónustu sem sóttar eru frá umræddum aðilum, eða eftir atvikum frá embætti landlæknis, í tengslum við gerð og framkvæmd samninga um greiðsluþátttöku sjúkratryggingastofnunarinnar, samninga um þjónustutengda fjármögnun og greiðslur á grundvelli fjármögnunarlíkana.
b. 2. og 3. málsl. 1. mgr. fellur brott.
c. Á eftir 1. mgr. kemur ný málsgrein, svohljóðandi:
Við vinnslu skv. 1. mgr. skal gætt að ákvæðum laga um réttindi sjúklinga eftir því sem við á. Miðlun slíkra gagna til annarra en einstaklinga fer í gegnum örugga vefgátt sjúkratryggingastofnunarinnar sem er með aðgangsstýringum, rekjanleika og dulkóðun.
d. Við bætist ný málsgrein, svohljóðandi:
Öll samskipti við einstaklinga og birting gagna, þar á meðal ákvarðana, fer fram rafrænt í samræmi við lög um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda.
e. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Meðferð, miðlun og önnur vinnsla persónuupplýsinga.
32. gr.
Ráðherra setur reglugerð um nánari framkvæmd greinarinnar, m.a. um heimild til að draga frá réttindagreiðslum samkvæmt lögum þessum réttindagreiðslur samkvæmt erlendri löggjöf fyrir sama tímabil og greiðslur eru inntar af hendi hér á landi.
33. gr.
Sjúkratryggingastofnuninni er heimilt að taka gjald fyrir úrvinnslu og afhendingu upplýsinga úr gagnagrunnum stofnunarinnar samkvæmt reglugerð sem ráðherra setur.
34. gr.
II. KAFLI
Breyting á lögum um ófrjósemisaðgerðir, nr. 35/2019.
35. gr.
Um gjaldtöku fyrir ófrjósemisaðgerðir fer samkvæmt lögum um sjúkratryggingar.
36. gr.
Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. öðlast 4. og 5. gr. gildi 1. apríl 2026.
Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. gildir ákvæði 26. gr. um rekstrarform aðeins um þá samninga sem gerðir eru eftir gildistöku laga þessara.
Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. tekur ákvæði 30. gr. um skil á ársreikningi gildi 1. janúar 2027 og gildir um gerð og skil ársreikninga frá og með því ári. Þá tekur ákvæði 30. gr. um upplýsingaöflun gildi 1. janúar 2027 og gildir um samninga sem gerðir eru eftir gildistöku ákvæðisins.
Greinargerð.
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
