74/158 stjórnarfrumvarp: staðfesting ríkisreiknings 2025

Hlusta

Ferill 74. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.

158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 74 — 74. mál.
Stjórnarfrumvarp.

Frumvarp til laga

um staðfestingu ríkisreiknings 2025.

Frá fjármála- og efnahagsráðherra.

1. gr.
Staðfesting ríkisreiknings.

Með lögum þessum staðfestist ríkisreikningur fyrir árið 2025, sbr. 58. gr. laga um opinber fjármál, nr. 123/2015.

2. gr.
Gildistaka.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

1. Inngangur.
    Með frumvarpi þessu er ríkisreikningur fyrir árið 2025 lagður fyrir Alþingi til staðfestingar í samræmi við ákvæði 58. gr. laga um opinber fjármál, nr. 123/2015. Reikningurinn er settur fram í samræmi við 56. gr.
    Ríkisreikningur 2025 er í þriðja sinn birtur sem heildarsamstæða ríkissjóðs fyrir A-, B- og C-hluta. Einnig er birtur ársreikningur fyrir A-hluta. Í séryfirlitum er svo birt yfirlit um afkomu og efnahag fyrir A1-hluta ásamt yfirliti um afkomu ársins sem er samanburðarhæft við 1. gr. fjárlaga. A1-hluti ríkissjóðs er sá hluti ríkisrekstrarins sem tekur til starfsemi sem einkanlega er fjármögnuð með skatttekjum, lögbundnum þjónustutekjum og framlögum og á sér samsvörun í fjárlögum.
    Áritun ríkisendurskoðanda er án fyrirvara og niðurstaða endurskoðunarinnar er að ríkis-reikningurinn gefi glögga mynd af fjárhagsstöðu ríkissjóðs 31. desember 2025, afkomu ríkissjóðs árið 2025 og breytingu á handbæru fé á árinu. Í áritun ríkisendurskoðanda vegna ársins 2025 eru, ólíkt fyrra ári, ekki settar fram sérstakar ábendingar um innleiðingu alþjóðlegra reikningsskilastaðla eða forsendur útreiknings lífeyrisskuldbindinga.
    Í lögum um opinber fjármál, nr. 123/2015, segir að reikningsskil fyrir A-hluta ríkissjóðs í heild skuli gerð á grundvelli alþjóðlegra reikningsskilastaðla fyrir opinbera aðila sem miða við rekstrargrunn (IPSAS) og tóku þau ákvæði gildi 1. janúar 2017. Reikningsskilaráð hefur heimild til að fresta innleiðingu staðla eins og kemur fram í 1. mgr. 52. gr. laga um opinber fjármál en þar segir að reikningsskilaráð geti frestað tímabundið að taka upp hluta af stöðlunum, enda liggi til þess málefnalegar ástæður. Í ríkisreikningi skal gera grein fyrir hvaða atriðum staðalsins er ekki fylgt, ástæðum þess og áhrifum á afkomu og fjárhag.
    Í ríkisreikningi 2024 hafði innleiðingu fjögurra staðla verið frestað, þ.e. IPSAS 36 um fjárfestingar í hlutdeildarfélögum og sameiginlegum verkefnum (frestað að hluta), IPSAS 37 um samrekstur, IPSAS 38 um upplýsingagjöf um hagsmuni í öðrum rekstrareiningum og IPSAS 42 um velferðarþjónustu og félagslega aðstoð. Á árinu 2025 reyndist ekki þörf á að nýta heimild til frekari frestunar og eru nú allir staðlar sem tekið höfðu gildi að fullu innleiddir í reikningsskilum ríkissjóðs. Í sumum tilvikum er ekki að fullu leyti búið að ná utan um þá þætti sem staðlarnir fjalla um en þeir þættir eru þá að hluta enn þá utan ríkisreiknings. Undir þetta falla til dæmis IPSAS 19 um reiknaðar skuldbindingar, óvissar skuldir og óvissar eignir, IPSAS 30 um skýringar um fjármálagerninga og IPSAS 32 um sérleyfiseignir, en þar má til dæmis nefna flugsamgöngumannvirki. Vinna er í gangi við rýni á þessum þáttum og gert ráð fyrir að sú vinna taki nokkurn tíma. Ef sú vinna leiðir í ljós að fleira eigi að koma inn í reikningsskilin en nú kemur fram í ríkisreikningi 2025 mun það vera fært inn í samræmi við staðla þegar það liggur fyrir.
    Auk þess voru á árinu innleiddir staðlarnir IPSAS 44 (fastafjármunir til sölu og aflögð starfsemi), IPSAS 45 (varanlegir rekstrarfjármunir, sem leysir af hólmi IPSAS 17) og IPSAS 46 (mat og mælikvarðar).
    Reikningsskilaráð hefur ákveðið að fresta tímabundið innleiðingu tveggja nýrra staðla sem gefnir hafa verið út en taka ekki gildi fyrr en 1. janúar 2026, þ.e. IPSAS 47 um tekjur (sem leysir af hólmi IPSAS 9, 11 og 23) og IPSAS 48 um tilfærsluútgjöld, vegna óvissu um áhrif þeirra á reikningsskil ríkissjóðs.

2. Niðurstöðutölur ríkisreiknings 2025 og aðlögun að grunni fjárlaga.
    Í ársreikningi A1-hluta, eins og var gert árin 2017–2021, áður en byrjað var að innleiða samstæðustaðalinn og breytta flokkun ríkisaðila, var afkoma ríkisaðila í B- og C-hluta tekin inn í heildaruppgjörið sem hlutdeild í afkomu viðkomandi aðila til hækkunar eða lækkunar á afkomu ríkissjóðs. Á sama hátt voru efnahagsáhrifin tekin inn í efnahagsreikning með hlutdeild í eigin fé þessara aðila á eignahlið. Breytingin við að færa þessa aðila inn í heildarsamstæðu A-, B- og C-hluta hefur ekki áhrif á afkomu ríkissjóðs heldur á umfang tekna og gjalda. Markmiðið með staðlinum um að ríkið geri samstæðuuppgjör fyrir A-, B- og C-hluta er m.a. að ná utan um heildarumfangið í starfsemi ríkisins. Í því felst að ekki skiptir öllu máli í hvaða félagaformi starfsemin fer fram heldur er fyrst og fremst horft á stjórnunarleg áhrif eða ábyrgð stjórnvalda á starfseminni. Á bls. 10–13 í ríkisreikningi 2025 er að finna yfirlit um afkomu, efnahagsreikning og sjóðstreymi heildarsamstæðu A-, B- og C-hluta. Þessi sömu yfirlit fyrir A-hluta eru að finna á bls. 87–90.
    Rekstrarafkoma samstæðu ríkisins fyrir árið 2025 var neikvæð um 182 milljarða kr. Tekjur námu samtals 1.507 milljörðum kr., þar af voru skatttekjur 1.135 milljarðar kr. Gjöld samtals án fjármagnsgjalda og sölutaps námu 1.646 milljörðum kr., þar af voru tilfærslur og styrkir 637 milljarðar kr. og laun og launatengd gjöld 421 milljarður kr. Annar rekstrarkostnaður nam 380 milljörðum kr., breytingar á lífeyrisskuldbindingum námu 140 milljörðum kr. og afskriftir og niðurfærslur 69 milljörðum kr.
    Fjármagnsgjöld umfram fjármunatekjur námu 71 milljarði kr., fjármagnsgjöld voru 306 milljarðar kr. og fjármunatekjur 234 milljarðar kr.
    Áhrif af rekstri hlutdeildarfélaga voru jákvæð um 2 milljarða kr.
    Ársreikningur A-hluta er birtur á bls. 87 og þar má sjá samanburðarhæfar fjárhæðir miðaðar við fyrra ár.

Tafla 1.