stofnun ráðgjafarstofu innflytjenda.

Frú forseti. Við fjöllum um tillögu til þingsályktunar um stofnun ráðgjafarstofu innflytjenda. Það er fagnaðarefni að málefnum innflytjenda sé gefinn gaumur. Þetta er vaxandi hópur og vex talsvert hratt og er íslensku samfélagi dýrmætur liðsauki. Það er brýnt að búa í haginn fyrir þá sem flytja til landsins, eins og fram kom í máli framsögumanns. Við eigum að búa vel að öllum, bæði þeim sem hér hafa búið frá barnæsku og líka þeim sem flytjast til landsins. Við eigum ekki að etja þeim hópum saman. Okkur er allt þetta fólk dýrmætt.

Markmið með þingsályktunartillögunni er, svo að ég vitni, með leyfi forseta, í greinargerðina:

„… að koma á fót miðlægri upplýsingastofu þar sem innflytjendur geta sótt allar þær upplýsingar um þjónustu, réttindi og skyldur sem auðvelda þeim að koma sér fyrir í nýju samfélagi.“

Komið hefur fram að við eigum orðið rótgróna stofnun, að vísu ekki í 101 heldur er hún staðsett á Ísafirði, Fjölmenningarsetur, sem hefur starfað frá aldamótum og gegnt hlutverki sínu eftir atvikum og aðstæðum og eftir megni með miklum sóma en búið við fjársvelti. Ég skynja það af samtölum mínum við aðstandendur þeirrar stofnunar á Ísafirði að þeir eru aldrei tryggir um sinn sess, alltaf er verið að kanna hvort stofnunin plumi sig, sem hún gerir mjög vel.

Það hittir mig þannig fyrir að algjört samræmi sé á milli hlutverka þessara tveggja stofnana. Það sem okkur skortir er, eins fram kom í máli hv. þingmanns og framsögumanns, að samræma göngulagið, samræma verklagið, tryggja betur hag og markvissa þjónustu gagnvart nýjum Íslendingum.

Með finnst verið að hugsa á sama hátt og fyrr, hugsa í sílóum, þ.e. ný stofnun. Það þarf ekki að vera svo. Menn geta auðvitað unnið náið og vel saman.

Í ársbyrjun 2017 voru 36.000 innflytjendur á Íslandi, sem eru 11% af mannfjölda landsins. Innflytjendum hafði þá fjölgað um ríflega 4.000 frá árinu 2016. Um helmingur þeirra býr í Reykjavík. Hinn helmingurinn býr í nágrannabyggðarlögum Reykjavíkur og eru dreifðir út um allt land. Þess vegna er ekki endilega höfuðatriði að slík þjónusta verði fyrst og fremst veitt í Reykjavík heldur einnig úti á landi. Tæknin er okkur hliðholl. Hér hafa verið nefndir fjarfundir o.fl. Sú leiðsla virkar í báðar áttir.

Fjölgun innflytjenda heldur áfram. Þeim hefur fjölgað frá árinu 2012 úr því að vera 8% mannfjöldans í það að vera u.þ.b. 11%, eins og fram hefur komið. Annarrar kynslóðar innflytjendur eru líka fjölmennir og eru nú líklega um 4.500. Við erum því að eignast rótgróna kynslóð. Samanlagt er fyrsta og önnur kynslóð innflytjenda um 12% af mannfjöldanum á Íslandi. Það hlutfall hefur aldrei verið hærra samkvæmt Hagstofu Íslands.

Frú forseti. Reynsla Íslendinga af búferlaflutningum og fólksflutningum á milli landa ætti að vera jákvæð í ljósi eigin sögu Íslendinga og flutninga á milli landa, bæði fyrr á tímum og á allra síðustu árum. Við fórum þúsundum saman til Vesturheims og við fórum líka þúsundum saman á allra síðustu árum út um alla veröld, mikið til Norðurlanda.

Hvernig er reynslan? Reynsla innflytjenda um allan heim er sú að þeir mæta oftar en ekki andstöðu í einhverri mynd í nýju samfélagi. Það hefur verið staðfest í skýrslum, m.a. skýrslu Fjölmenningarseturs og Mannréttindaskrifstofu Íslands frá árinu 2014.

Mikið er rætt og ritað í samtímanum um hlutverk og aðlögun innflytjenda í heiminum. Rauði þráðurinn í allri þeirri umræðu og í því hvernig til tekst er alltaf sá sami og gjarnan eru nefnd þrjú atriði: Viðhorf heimafólks, það ráði úrslitum, mikilvægt sé að uppbyggileg samfélagsumræða sem leidd er af stjórnvöldum fari fram og að hnitmiðaðir og vel skilgreindir langtímaferlar séu virkir. Þau atriði séu mjög mikilvægur lykill að því að innflytjendur fái greiðan aðgang að öllum þáttum samfélagsins, hvort sem það er menntakerfið, vinnumarkaðurinn, húsnæðiskerfið, heilbrigðisþjónusta eða íþrótta- og æskulýðsstarf, svo að eitthvað sé nefnt.

Þess má geta að velferðarráðherra lagði í árslok 2014 fram þingsályktunartillögu um framkvæmdaáætlun í málefnum innflytjenda fyrir árin 2015–2019 sem samþykkt var haustið 2016. Það er auðvitað knýjandi nauðsyn að þær tillögur sem kynntar voru í þeirri áætlun verði að raunverulegum verkefnum og varanlegum viðfangsefnum, að það verði hluti af langtímastefnu. Hér er ekki boðuð langtímastefna heldur lagt til að við stofnum eina skrifstofuna enn.

Við þurfum að bæta, samræma stofnanaumgjörð innflytjendamála með endurskoðun þeirra stofnana sem við eigum, Útlendingastofnunar, styrkja Fjölmenningarsetur, þá stofnun sem á að vera samkvæmt lögum stjórnvöldum til halds og trausts varðandi aðlögun innflytjenda að samfélaginu. Við þurfum líka að efla verulega þróunarsjóð innflytjendamála svo að hlúa megi að verkefnum í málaflokknum.

Virðulegur forseti. Á Norðurlöndum er að finna samkeppnishæfustu samfélög í heimi með jafnrétti, velferð og samfélagslega ábyrgð í fyrirrúmi. Norðurlöndin hafa einnig verið í fararbroddi í málefnum innflytjenda. Bætt staða innflytjenda á Íslandi og stefnumótun á því sviði er því orðin brýn og er réttlætismál auk þess að vera mikilvægur þáttur í uppbyggingu fjölmenningarlegs samfélags sem eflir mannúð og eykur fjölbreytni. Hvort tveggja stuðlar að meiri sköpun, víðsýni, virkjun hugvits, samfélaginu til góðs. Jöfnuður, velferð og virk þátttaka allra eru aðalsmerki farsællar samfélagsgerðar og forsenda samkeppnishæfs atvinnulífs.

Ísland er nú líklega statt í innflytjendamálum þar sem mörg nálæg lönd voru fyrir mörgum árum eða áratugum. Stjórnvöld ættu að geta dregið lærdóm af reynslu og uppbyggilegri þróun á ýmsum sviðum málaflokksins hjá öðrum þjóðum. Þarna þurfum við að taka okkur á.

Ísland á að vera í forystu þegar kemur að því að takast á við þessa þróun og byggja á sterkum grunngildum réttlætis. Ísland er þegar orðið fjölþjóðlegt samfélag sem á að hafa í heiðri jafnrétti og réttlæti þar sem borin er virðing fyrir frelsi hvers og eins til þess að aðhyllast trúarbrögð, lífsskoðanir og lífsgildi af ólíkum toga án mismununar. Í slíku samfélagi er ekki rými fyrir rasisma og fordóma né aðra mismunun, hvort sem það er vegna trúar, menningar eða annarra þátta. Þess vegna er svo mikið gleðiefni að menn gefi þeim málum gaum, vilji styrkja þjónustu, aðbúnað og aðstöðu fyrir nýja Íslendinga, sem fjölgar stöðugt.

Álitamálið er þetta: Þurfum við að stofna nýja stofnun? Er ekki nær að styrkja þá stofnun sem við eigum þegar? Það geta verið starfsstöðvar á tveimur stöðum. Ég sé í tillögunni að áætlaðar eru 55 millj. kr. til starfseminnar en Fjölmenningarsetur fær 38,7 milljónir á næsta ári til starfsemi sinnar. Hugsanlega þyrfti Fjölmenningarsetur ekki nema hluta af þeirri upphæð til að geta af þrótti sinnt mikilvægu hlutverki sínu.