fjárlög 2023.
Virðulegur forseti. Við erum hér enn að ræða fjárlög fyrir 2023. Og hvers vegna erum við hér á laugardegi að ræða svo ítarlega um fjárlögin? Jú, það er vegna þess að við í Flokki fólksins vorum kosin á þing til að berjast fyrir málstað þeirra sem verst hafa það í þjóðfélagi okkar. Við getum að hluta til fagnað því sem gerðist í fyrsta málinu í dag þar sem 6.300 kr. eingreiðsla var samþykkt fyrir öryrkja og endurhæfingarlífeyrisþega. En við viljum meira. Við viljum ekki taka þátt í fjárhagslegu einelti, skilja einhverja út undan og í þessu tilfelli vildi ríkisstjórnin ekki taka með í dæmið 6.000 eldri borgara sem eru ekkert betur staddir en öryrkjar eða endurhæfingarlífeyrisþegar. Í þeim hópi er auðvitað stór hópur fólks sem hefur farið af örorku yfir á ellilífeyri vegna 67 ára aldurs. Það segir sig sjálft að enginn á að lækka í framfærslu vegna aldurs, frekar hækka, vegna þess að ef þú ert með einhverja sjúkdóma eða fötlun þá minnkar það ekki við það að eldast heldur versnar og eykur þar af leiðandi á erfiðleika viðkomandi. Einhvern tíma heyrði ég að það þyrfti nú að hringja viðvörunarbjöllum vegna þess hvernig þetta kerfi væri, en ég held að það þurfi að hringja öllum bjöllum; helst hringja forsetabjöllunni sem oftast og lengst þangað til eitthvað verður gert í málinu.
En því miður virðist það vera lenskan hjá ríkisstjórn eftir ríkisstjórn að leggja einhverja í hálfgert einelti fjárhagslega, skilja fólk eftir, reyna einhvern veginn, eins og maður hefur á tilfinningunni, að etja saman hópum. Það er auðvitað stórfurðulegt, sem kom fram í morgun, að ekki skuli vera búið að fara í það einfalda dæmi að uppreikna rétta framfærslu fyrir löngu; hvað fólk þurfi að hafa til að lifa af á Íslandi og þá auðvitað með húsnæði. Það er algjörlega óforskammað þegar maður sér útreikning á framfærslu að húsnæði sé ekki tekið inn í. Það er bara gert til þess að komast hjá því að borga meira og það eru brellur og leikur eins og þetta sem við eigum ekki að líða. Það er alveg á hreinu.
Síðan var fjármagnstekjuskattur til umræðu eins og oft áður, fjármagnstekjuskattur er 22%. En á sama tíma erum við með, eins og ég hef oft bent á, lífeyrissjóð og almannatryggingar þar sem skattar og skerðingar eru 80%–100% í sumum tilfellum. Í þeim tilfellum sem eru langverst verður samspilið keðjuverkandi. Skerðingar innan almannatryggingakerfisins sem fara síðan inn í félagsbótakerfi sveitarfélaga og bæja. Það er því búið að tengja þetta alveg ótrúlega saman og ég myndi segja að það væri kominn tími til að ríkisstjórnin sæi sóma sinn í því að skilja engan eftir, taka eldri borgarana inn í dæmið og þá sem verst hafa það, hvort sem það eru eldri borgarar eða öryrkjar, og sýna það svart á hvítu að þeir vilja leyfa þessu fólki að fá rétta framfærslu.
(Forseti (AIJ): Tvö hafa beðið um að veita andsvar. — Forseti sér að eitthvað hefur talningin verið vitlaus í borðinu þannig að þingmaðurinn átti fimm mínútur eftir. Forseti býður því þingmanni að koma aftur.)
Takk fyrir. Alltaf græðir maður eitthvað, þótt það sé ekki nema mínútur og sekúndur.
Forseti. Ef við höldum áfram þar sem frá var horfið þá þurfum við að taka okkur á og vera með réttlátt kerfi. Það er ótrúlega ljótt að við erum að hæla okkur af almannatryggingakerfinu og tölum eins og þeir sem fái úr lífeyrissjóði hafi það svo ótrúlega gott en það er bara ekki svoleiðis vegna þess að við vitum að lágmarkslaun á Íslandi eru ekki há og lægstu laun eru ekki nema 360.000–370.000 kr., undir 400.000 kr. Einstaklingur sem þénar um 400.000 á mánuði í dag, rúmlega það kannski, er 66 ára og er að detta yfir á ellilífeyrisaldurinn, 67 ára aldurinn, er ekki að fá nema 56% af því og má þakka fyrir að fá það. Ef hann hefur náð að vinna frá tvítugu er hann kannski að ná inn einhverjum 240.000–250.000 kr. úr lífeyrissjóði og það eru engin ósköp eftir skatta. Einhverra hluta vegna þá hefur ríkisstjórnin ákveðið með almannatryggingalögum að það þurfi að skerða þennan lögþvingaða eignaupptökuvarða sparnað um 45%, fyrst skatta hann og svo skerða hann, frá þeim greiðslum sem viðkomandi fær frá Tryggingastofnun.
Það sem ég hef aldrei getað skilið í því samhengi er það sem ég var að fjalla um hérna í morgun. Af hverju í ósköpunum er þetta látið ganga yfir í orlofsgreiðslur og jólabónusa? Ég get ekki skilið það. Ef við tökum sambærileg dæmi: Þeir sem eru á vinnumarkaði fá jólabónus og þeir fá þá eftir hvað þeir hafa unnið lengi á sama vinnustað, ef það er hluti úr ári, þá fá þeir bara hluta af bótunum en ættu að halda fullum bótum ef þeir koma frá öðrum vinnustað. En það er alveg á hreinu að þessir einstaklingar fá ekki skerðingu fyrir það að fá yfirvinnu. Hún væri ekki notuð til að skerða jólabónusinn þeirra eða orlofið. Þess vegna er óskiljanlegt að það skuli vera hægt í almannatryggingakerfinu að nota lífeyrissjóðinn einnig þar sem hækju fyrir ríkisstjórnina til að spara sér einhverja aura og skerða jólabónusinn. Hann er ekki skertur um eitthvert smáræði eða um helming. Nei, alveg upp í hverja einustu krónu.
Fólk áttar sig stundum ekkert á þessu sem er að koma nýtt inn í kerfið. Það fer inn á heimasíðu Tryggingastofnunar, sér að það á rétt á þessari upphæð í orlofsuppbót og þessari upphæð í jólabónus en botnar ekkert í því af hverju það fær hann ekki. Ég fékk tölvupóst um daginn og var spurður: Af hverju fæ ég bara 24.000 kr.? Það var miklu hærri upphæð sem stóð á heimasíðu Tryggingastofnunar að ég ætti að fá. Ég benti honum á að hann hefði lífeyrissjóð. Það er svona „nastí“ kerfi sem við erum búin að byggja upp. Við erum að margplata fólk og fólk heldur að það sé að fá í hendur hluti til þess að bjarga sér fjárhagslega en kemst svo að öðru jafnvel nokkrum mánuðum eða allt að ári seinna. Ég sagði í morgun að það væri 1. ágúst en þá var alltaf skerðingardaginn eða skelfingardagurinn mikli. Ég held að hann sé 1. júní núna og það kemur oft illa við fólk. Ég geri mér alveg grein fyrir því að það er algjör skelfing fyrir þá einstaklinga sem lenda í því að þurfa að fá þann leiðindapóst um að þeir hafi fengið ofgreitt vegna þess að þetta fólk á enga peninga. Það er löngu búið að eyða þeim krónum í mat eða lyf eða eitthvað sem það hefur haft handa á milli þannig að það hefur ekki efni á að endurgreiða. En það verður að gera það og það verður bara að skera niður.
(Forseti (AIJ): Forseti biður hv. þingmann afsökunar á því að tíminn í borði hafi helmingast, tæknin aðeins að stríða okkur, en þetta ætti að vera komið í lag núna. )
