breyting á ýmsum lögum vegna fjárlaga 2023.
Forseti. „Lækkun tolla er ein skilvirkasta leiðin til að bæta hag launþega. Að mati samningsaðila væri góð byrjun að afnema tolla sem vernda enga hefðbundna innlenda landbúnaðarframleiðslu.“
Þetta segir í bókun sem VR, Landssamband íslenskra verslunarmanna og Félag atvinnurekenda undirrituðu í gær samhliða kjarasamningi sem þá var gerður. Það voru einmitt þessi sjónarmið sem lágu að baki þegar ég lagði fram breytingartillögu við fjárlagabandorm ríkisstjórnarinnar þann 19. september síðastliðinn um að tollur á franskar kartöflur yrði afnuminn, hæsti prósentutollur á matvöru í íslensku tollskránni sem þó verndar enga innlenda framleiðslu lengur.
Já, virðulegur forseti, ég er eindreginn stuðningsmaður þess að fella niður tolla, jafnvel fella niður tolla algerlega einhliða í þágu neytenda og ég er stoltur af arfleifð jafnaðarmanna á Íslandi þegar kemur að niðurfellingu tolla og viðskiptahindrana. Háir tollar leiða af sér allra tap. Þeir vinna gegn þeim mikla ábata sem þjóðir hafa af alþjóðaviðskiptum. Þeir veita skjól fyrir óeðlilega hátt verð á samkeppnis- og staðkvæmdarvörum og tollar eru líka afleit tekjuöflun. Alla jafna eru tekjur hins opinbera af tollum miklu minni en sá ábati sem neytendur og framleiðendur verða af vegna þessara viðskiptahindrana.
Virðulegi forseti. Ég ætla bara að segja það fullum fetum hér að þegar vægi tolla í tekjum ríkisins er mikið þá er það til marks um vanþróað og óskilvirkt tekjuöflunarkerfi hjá viðkomandi ríki. Franskar kartöflur bera í dag 76% toll. Þetta er hæsti prósentutollur á matvöru í íslensku tollskránni en samkvæmt fríverslunarsamningum við Kanada og Evrópusambandið eru franskar kartöflur hins vegar fluttar inn á lægri tolli, 46% tolli.
Þann 24. ágúst síðastliðinn birtist frétt um að Þykkvabæjar ehf. hefði hætt framleiðslu þannig að nú er þetta verndartollur sem verndar ekkert lengur, ekkert nema tja, hærra matvöruverð og kostar neytendur hundruð milljóna á hverju ári. Þess vegna lagði ég til að tollurinn yrði afnuminn að fullu, neytendum og fyrirtækjum til heilla. Það varð hins vegar ljóst, m.a. vegna athugasemda sem bárust af vettvangi framkvæmdarvaldsins, að það er ekki meiri hluti fyrir slíkri breytingu hér á Alþingi þannig að tillagan um afnám tollsins, fullt afnám tollsins, hefði að óbreyttu verið felld. En ég og hv. þingmaður Sjálfstæðisflokksins, Guðrún Hafsteinsdóttir, ákváðum hins vegar að sameinast um breytingartillögu sem gengur skemur og felur í sér að almenni tollurinn á frönskum kartöflum lækki niður í 46% til jafns við þann toll sem franskar kartöflur bera samkvæmt fríverslunarsamningunum sem ég nefndi hérna áðan.
Ég vil taka það mjög skýrt fram hér að þessi breyting mun líklega hafa hverfandi áhrif á verðlagningu enda er langstærstur hluti franskra kartaflna fluttur inn á 46% tollinum. Hins vegar getur þessi breyting liðkað fyrir auknu vöruúrvali. Það skiptir máli. Kannski er þessi breyting fyrst og fremst táknræn, því verði tillaga okkar hv. þm. Guðrúnar Hafsteinsdóttur samþykkt, þá felur það í sér að þetta 76% Íslandsmet í tollheimtu muni heyra sögunni til. Þetta er hænuskref en ég held engu að síður að með þessu séum við að senda mikilvæg skilaboð um að 76% ofurtollheimta eigi ekki rétt á sér og ég heiti því, frú forseti, að við í Samfylkingunni munum ekki láta staðar numið hér heldur beita okkur áfram af fullum þunga fyrir afnámi tolla í þágu neytenda á Íslandi.
