útlendingar.
Forseti. Það hefur verið talað um tafir á ábyrgð umsækjenda, sem ég ætla að geyma fyrir viðameiri umfjöllun seinna og halda áfram með listann þannig að ég nái yfir grunnatriðin í þessu frumvarpi og reyni þá kannski aðeins að fara í smáatriðin. Þá væri náttúrlega líka rosalega heppilegt að hafa stjórnarliða hér til að útskýra fyrir okkur hvernig þau sjá fyrir sér hvernig allar þessar breytingar koma til með að virka í framkvæmd.
Það er rosalega mikilvægt að átta sig á því að þetta er löggjafarsamkoma. Hérna setjum við lög en framkvæmum þau ekki. Við setjum rammann sem framkvæmdarvaldið á að starfa eftir. Ef framkvæmdarvaldið starfar ekki samkvæmt því sem löggjafarsamkoman býst við að það eigi að gera miðað við lögin sem voru sett, þá hlýtur löggjafinn að segja: Bíddu, fyrirgefið, það var ekki ætlunin að gera þetta svona. Við verðum greinilega að laga það ef eitthvað á að snúa út úr, eða þá að dómskerfið lagar það hinum megin frá, því við erum að passa upp á að þau sem hafa í raun valdið til að skattleggja fólk og beita líkamlegu valdi, lögreglan, fari vel með það vald. Við setjum þeim mörk, pössum upp á réttindi fólks og hljótum að geta gert þá einföldu kröfu. Allt í lagi, þú vilt gera breytingu á lögum. Hvað þýðir það í praxís? Hvernig virkar kerfið núna, skref fyrir skref, og hvernig mun það virka þegar búið er að gera þessa breytingu? Í flestum lagafrumvörpum er venjulega frekar einfalt að útskýra það, en í málefnum útlendinga erum við með svo gríðarlega fjölbreyttan hóp frá svo mörgum löndum og úr ýmsum aðstæðum, marga mismunandi einstaklinga sem tilheyra mismunandi hópum hvað varðar kyn, trúarskoðanir og allt það sem talið er upp og tengist vernd minnihlutahópa, mannréttindalega séð, að ein einföld breyting getur haft gríðarlega víðtæk áhrif.
Nefna má kafla 3.8 í greinargerð, um málsmeðferðartíma umsókna barna um alþjóðlega vernd. Mér finnst hann áhugaverður. Með reglugerðarbreytingu í febrúar 2020 ákvað ráðherra að efnismeðferð umsókna barna skyldi vera svarað innan 16 mánaða. Í frumvarpi þessu er sem sagt lagt til að þessi reglugerðarbreyting verði lögfest á þá leið að heimilt verði að veita barni dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða hafi það ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 16 mánaða. Eins og er eru þetta 18 mánuðir, en búið er að setja reglugerðarbreytingu um 16 mánuði. Þarna er í raun verið að veita meiri réttindi til barna en víxlverkunin hér, sem er pínulítið óljós — þetta virðist halda, en ekki endilega — tengist því hvað gerist þegar brotið er gagnvart hinum ákvæðunum sem leiða til skerðingar og niðurfellingar réttinda, hvað gerist þá hvað þetta ákvæði varðar. Skipta undanþáguákvæði varðandi skerðingu og niðurfellingu réttinda engu máli hvað þetta varðar? Því ætti að vera auðvelt að svara en hér eru þó ekki mjög augljós svör. Á það við í öllum tilfellum? Á það sérstaklega við í þeim tilfellum þegar barn sækir um vernd? Af því að þetta tekur 16 mánuði, þá gerist það tiltölulega oft að viðkomandi er ekki lengur barn þegar niðurstaða er komin. Er það þá á ábyrgð barnsins að hafa tafið málið? Þarf að taka afstöðu um það hvort fullorðinn einstaklingur, sem er jafnvel fylgdarlaus, eigi að fá vernd eða ekki þegar viðkomandi hefði fengið vernd nokkrum mánuðum fyrr sem barn? Það er bara mjög óljóst og því bið ég forseta að setja mig aftur á mælendaskrá.
