almannatryggingar.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka flutningsmanni, Birni Leví Gunnarssyni, hv. þingmanni Pírata, fyrir að leggja þetta frumvarp fram og ég tek undir með hv. þm. Jóhanni Páli Jóhannssyni að ég er stoltur af því að vera flutningsmaður á þessu og ég held að við séum það öll í Flokki fólksins. Þetta er mál sem ætti ekki að þurfa að vera að bera upp eða eyða miklum tíma í. Þetta er einn af sjálfsögðustu samfélagssáttmálum velferðarsamfélagsins Íslands eða ætti að vera það.
Ég var að koma frá Írak. Írakar dæla úr jörðinni 115 milljarða dollara virði af olíu á ári hverju. Þeir nota 55 milljarða til að reka samfélagið. Hvað verður um hitt er afar óljóst. Við heimsóttum meðal annars tjaldbúðir fólks sem varð fyrir því að heilu bæirnir, þorpin og borgirnar voru jafnaðar við jörðu af ISIS-mönnum og níu árum síðar býr það fólk enn í tjöldum við afar primitívar aðstæður, þar með talið hreinlætisaðstöðu. Maður gæti svo sem skilgreint hina fornu Mesópótamíu, vöggu menningar og hvað það nú er, ritmáls, aldingarðinn Eden þar í öndvegi, sem einhvers konar þriðja heims afgangsstærð. En þjóð sem býr að slíkum auðæfum ætti ekki að bjóða þegnum sínum upp á slíkar aðstæður frekar en við sem dælum hér úr fallvötnunum og jarðvarmanum öllum ótrúlegum auðæfum, að ekki sé minnst á fiskimiðin í kringum landið og allt sem við höfum með okkur. Þá er það einhvers konar tímabundin hyskni að láta þetta standa eins og það stendur í dag, láta þetta dragast aftur úr, þennan hóp sem ætti í rauninni að vera búið að skipa í fordyri himnaríkis eins og kallað er, gullni tíminn. Þegar aldur færist yfir og svigrúm til tómstunda og þess að njóta lífsins og afraksturs brauðstrits síns í einu hæsta skattalandi heimsins þá ætti það að vera alveg skýrt að það þurfi enginn að hokra hér við fátæktarmörk. Til þessa var Flokkur fólksins stofnaður, til að reyna að koma þessari skekkju í einhvern heilbrigðan fókus. Þetta er eiginlega á stefnuskrá allra flokka með einum eða öðrum hætti. En ár eftir ár erum við að þjarka um þetta, kvarta undan þessu og bera okkur að aumlega yfir því að ekki sé búið að laga þetta.
Sumt af þessu sem við erum að glíma við í dag eru neyðarlög frá neyðartímum í kjölfar hrunsins þegar allt lék hér á reiðiskjálfi og við vorum á barmi gjaldþrots eða einhvers miklu verra. Hér geisuðu stríð, eldar brunnu og kastað var eggjum og tómötum að þinghúsinu og hvað það nú var. Það eru engir neyðartímar á Íslandi. Við höfum tekist á við áskoranir sem heita Covid og einhver Úkraínumál sem eru langt, langt í burtu en við tökum fullan þátt í að axla ábyrgð á með því að bjóða fólk velkomið sem vill vera hér og kosta það, og senda gáma með varningi til Úkraínu og heilmikla fjármuni. En okkar eigið fólk sem hefur unnið hér alla sína ævi, það má kalla það starfsmenn ríkisins, það má kalla það börn ríkisins sem eiga réttmæta kröfu á sitt hlutabréf í sameiginlegu gæðunum og sameiginlega blómaskeiðinu sem sannarlega mætti kalla Ísland í víðasta samhengi, sjöttu ríkustu þjóð heims miðað við tölur OECD.
Það að við séum að biðja um það eitt að þetta fái að halda í við aðra launaþróun í landinu er afar hógvær beiðni. Við eigum og erum að ganga miklu lengra í okkar kröfum, t.d. í Flokki fólksins, þegar við segjum 350.000 kr. skatta- og skerðingarlaust. Það var fyrir tveimur árum síðan. Miðað við þá hröðu þróun í vöxtum og verðbólgu og öllum kostnaði sem hér fylgir þá eru þetta um 400.000 kr. í rauninni sem hægt er að bjóða fólki upp á að komast af með. Húsaleiga er í dag bara 250.000–260.000 kr. fyrir einhverja litla íbúð, litla kjallaraholu. Og þá er eftir dýrasta matarkarfa heims, dýrasta bensínið, bjórinn og allt hitt og lítið afgangs til að gleðja börnin sín eða barnabörnin. Ég lét reikna það út hvað 350.000 kr. skatta- og skerðingarlaust munu kosta samfélagið eða ríkissjóð. Það er sem sagt með öllu 53 milljarðar. Af því koma síðan 9 milljarðar til baka í virðisaukaskatti og 8 milljarðar aðrir í öðrum efnahagslegum áhrifum þannig að þetta eru 35 milljarðar sem þyrfti til að allir gætu unað þokkalega sáttir við sitt miðað við tölur síðasta árs.
Hvar tökum við þessa peninga? Það var nú verið að tala um hér fyrir nokkrum misserum að stofna þjóðarsjóð utan um allt gróðabraskið hjá Landsvirkjun. Þar eru 40–50 milljarðar eftir árferði að detta inn þannig að bara það eitt og sér, það eina fyrirtæki, hvers hlutabréf er vistað upp á Arnarhváli, er í eigu ríkisins, gæti nú skorið okkur út úr þessum leiðindum og við farið að einbeita okkur að lífsgæðum fyrir alla og að göfga og bæta samfélagið í víðasta mögulega samhengi.
Þetta frumvarp styð ég heils hugar. Þetta er fyrsta skrefið í því alla vega að tengja laun þeirra sem eru komnir á eftirlaunaaldur og öryrkja og annarra hinna fátækustu í samfélaginu við eðlilega launaþróun. Sómakennd okkar hér í þessum sal er að sjálfsögðu undir. Hvers vegna eigum við að vera á einhverjum öðrum og betri díl í stóra samhenginu en aðrir sem starfa og hafa starfað hér alla sína tíð? Þess vegna segi ég: Ég óska þess innilega að það verði tekið ærlega til í fyrsta lagi í almannatryggingakerfinu. Það er búið að boða það árum saman og alltaf er vísað í að þetta sé í skoðun, að þetta sé í endurskoðun og allt þetta. Vonandi er sú endurskoðun raunverulega í gangi. En þegar ég spurði félags- og vinnumarkaðsráðherra nánar út í það í fyrra þá var svarið að það væru náttúrlega bara svona innbyrðis breytingar, upphæðirnar breytist ekkert. Það er náttúrlega algjörlega fráleitt að ætla að komast af með óbreytt framlög til þessa málaflokks sem er augljóslega algjörlega allt of þröngur. Gerum þetta bara þannig að það verði í lagi. Þá getum við hætt að rífast um þennan málaflokk og einbeitt okkur að einhverju skemmtilegra og uppbyggilegra.
