Samráðsleysi dómsmálaráðherra við ríkisstjórn varðandi rafvarnarvopn.
Virðulegur forseti. Við ræðum hér um þá ákvörðun hæstv. dómsmálaráðherra að heimila lögreglu að bera svokölluð rafvarnarvopn, eða á mannamáli rafbyssur, ákvörðun sem ráðherra tók upp á sitt einsdæmi án þess að bera hana fyrst upp til kynningar fyrir ríkisstjórn, og tilkynnti opinberlega um hana með grein í Morgunblaðinu. Þetta vekur óhjákvæmilega upp þá spurningu hvort með því hafi ráðherra gerst brotlegur við 17. gr. stjórnarskrárinnar þar sem segir að ráðherrafundi skuli halda um nýmæli í lögum og um mikilvæg stjórnarmálefni.
Í því eina máli landsdóms þar sem fyrrverandi ráðherra í ríkisstjórn landsins hefur verið dæmdur brotlegur við lög var einmitt um að ræða brot gegn þessu stjórnarskrárákvæði. Umboðsmaður Alþingis hefur fjallað um málið og látið í ljós það álit að þessi framganga hæstv. dómsmálaráðherra hafi verið ósamrýmanleg kröfum um vandaða stjórnsýsluhætti. Hann vísar í því sambandi til umrædds stjórnarskrárákvæðis og 6. gr. laga um Stjórnarráð Íslands þar sem segir að til mikilvægra stjórnarmálefna teljist m.a. yfirlýsingar sem eru taldar fela í sér mikilvæga stefnumörkun eða áherslubreytingar.
Álitaefnið sem blasir við er því hvort um sé að ræða mikilvæga stefnumörkun eða áherslubreytingu. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að svo sé og tek undir þá skoðun sem hæstv. forsætisráðherra hefur látið í ljós, að setning nýrra reglna um vopnaburð lögreglu og sú ákvörðun að heimila notkun á rafbyssum hafi falið í sér áherslubreytingu. Við Íslendingar eigum því ekki að venjast að lögreglan sé almennt vopnuð og ég tel það því vera mikilvæga og stefnumarkandi áherslubreytingu að taka upp aukinn vopnaburð lögreglu. Það er ekki þar með sagt að ég ætli að hvetja til þess að hæstv. ráðherra verði dreginn fyrir landsdóm út af þessu tiltekna máli, enda eru sennilega allar líkur á því að slík tillaga yrði hvort sem er felld af núverandi stjórnarmeirihluta.
Það sem mér finnst aftur á móti dapurlegt við þetta er ekki aðeins sú framganga hæstv. ráðherra sem um ræðir heldur einnig þær eftiráskýringar sem hafa komið fram af hálfu ráðherra eftir að málið komst í hámæli. Þær bera að mínu mati vott um ákveðið skeytingarleysi gagnvart þeim reglum sem handhöfum framkvæmdarvalds ber að fylgja. Það er því miður ekki einsdæmi hjá þessari ríkisstjórn, en í valdatíð hennar hefur hvert málið á fætur öðru komið upp þar sem vafi leikur á um að rétt hafi verið að verki staðið. Hæstv. dómsmálaráðherra hefur haldið því fram að ekki sé um neina áherslubreytingu að ræða þar sem heimild til vopnaburðar hafi verið í eldri reglum þar að lútandi. Ég gef lítið fyrir þá skýringu því að hvort sem slík heimild var formlega fyrir hendi áður eða ekki er það engu að síður ný og stefnumarkandi ákvörðun að virkja þá heimild.
Þá má líka spyrja sig hvers vegna hæstv. ráðherra taldi yfir höfuð þörf á að setja nýjar reglur í stað hinna fyrri ef ekki var um stefnumarkandi áherslubreytingu að ræða. Hæstv. ráðherra hefur einnig vísað til þess að hann hafi þrátt fyrir allt ætlað að taka upp málið á vettvangi ríkisstjórnar og kynna hinar nýju reglur eftir að hann var búinn að setja þær. Þetta er að mínu mati út í hött, svona eins og að reyna að afsaka það að hafa ekið bifreið án ökuréttinda með því að hafa ætlað að afla sér þeirra réttinda eftir á. Augljóslega stenst það enga skoðun. Jafnframt hefur hæstv. ráðherra reynt að halda því fram að umboðsmaður Alþingis hafi ekki talið að nein lög hafi verið brotin. Þetta minnir helst á framgöngu hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra í tengslum við sölu á eignarhlutum ríkisins í Íslandsbanka sem hélt því fram að Ríkisendurskoðun hefði ekki talið að nein lög hafi verið brotin, jafnvel þó að í skýrslu hennar komi fram að stofnunin hafi ekki talið það í sínum verkahring að taka afstöðu til þess og fjallaði því ekkert um það.
Nú er það svo að umboðsmaður Alþingis fer ekki með dómsvald og það er ekki á hans könnu að úrskurða hvort ráðherra hafi gerst brotlegur við stjórnarskrá eða önnur lög í þessu tilviki. Aftur á móti kemur fram í niðurstöðum hans að framganga hæstv. ráðherra hafi ekki verið í samræmi við kröfur um vandaða stjórnsýsluhætti.
