Samráðsleysi dómsmálaráðherra við ríkisstjórn varðandi rafvarnarvopn.

Forseti. Mig langar til að ræða aðeins forsendur þessarar ákvörðunar dómsmálaráðherra að rafbyssuvæða lögregluna. Dómsmálaráðherra hefur hér í þessum ræðustól fullyrt að slysum á lögreglumönnum hafi fjölgað og hefur hann notað þá orðræðu til þess að réttlæta rafbyssuvæðingu lögreglunnar. En svo kemur í ljós samkvæmt upplýsingum frá Vinnueftirlitinu að slysum á lögreglu hefur ekki fjölgað síðastliðinn áratug heldur þvert á móti staðið í stað, þrátt fyrir aukna fólksfjölgun sem nemur um 55.000 manns á sama tímabili. Vinnueftirlitið hefur svo komið því á framfæri að dómsmálaráðuneytið hafi ekki einu sinni óskað eftir þessum gögnum frá þeim þannig að það er alfarið á huldu á hvaða gögnum ákvörðun dómsmálaráðherra var byggð.

Vopnavæðing lögreglunnar er uggvænleg þróun. Helgi Gunnlaugsson afbrotafræðingur segir að eins og lögreglan sé mönnuð í dag á Íslandi, margir ómenntaðir og ekki með mjög mikla þjálfun að baki, sé varasamt að heimila notkun rafbyssa. Miðað við fyrrnefnd gögn frá Vinnueftirlitinu er ekki að sjá þörfina á þeim með tilliti til öryggis lögreglu. Hins vegar hef ég miklar áhyggjur af þeim hópi sem liggur veikastur fyrir höggi þegar hver lögreglumaður mun koma til með að bera rafbyssu. Þetta er fólk sem er hvað jaðarsettast í okkar samfélagi og höfum í huga að fólk hefur látist í meðförum lögreglu, ekki aðeins erlendis heldur einnig á Íslandi. Jafnvel þó að lögreglan fái þjálfun í beitingu rafbyssa þýðir það ekki að hún hafi þekkingu á að meta aðstæður með réttum hætti. Fólk ber það ekki utan á sér ef það er hjartveikt eða veikt á geði eða t.d. komið skammt á leið í meðgöngu og eins er erfitt að meta líkamlegt ástand og þol fólks sem er undir áhrifum vímuefna. Við getum gefið okkur að rafbyssum verði beitt gegn jaðarsettu fólki, gegn einstaklingum sem eiga við geðrænan vanda eða vímuefnavanda að stríða eða jafnvel bæði. En þetta eru einmitt þeir einstaklingar sem eru oft og tíðum í líkamlegu ástandi sem setur þá í sérstaka hættu á að verða fyrir alvarlegum skaða og jafnvel dauða vegna rafbyssa.

Miðað við þær takmörkuðu upplýsingar sem þingið hefur fengið um aðdraganda þessarar ákvörðunar er ljóst að hvorki fór fram ítarlegt né vandað mat áður en hún var tekin. Það er ekki hægt að byrgja brunninn eftir að barnið er fallið ofan í hann. Það er óhugnanlegt að það sé farið af stað í slíka vegferð án þess að nokkuð sé vitað um afleiðingarnar, án nokkurs konar mats á áhrifum á almenning, mats á áhrifum á jaðarsett fólk og sérstaklega bara mats á áhrifum á samfélagið í heild. Þetta mat hefur ekki átt sér stað. Það ætti líka að vera skýlaus krafa að slíkum auknum valdheimildum fylgi sjálfstætt eftirlit með störfum lögreglu, sem er ekki til staðar. Slíkur varnagli hefur ekki verið sleginn.

Forseti. Störf lögreglunnar eru gríðarlega mikilvæg og traust íslensks almennings á störfum lögreglunnar er mikið. Það er lofsverð staða. Það er ákaflega góð staða en ég hef miklar áhyggjur af því að svo afdrifarík breyting eins og rafbyssuvæðing lögreglunnar, án nokkurrar þinglegrar meðferðar, án umræðu í nefndum eða einu sinni meðal almennings og án haldbærs rökstuðnings, muni grafa undan því trausti sem ríkir til þessa mikilvæga embættis. Það er stórkostlegt virðingarleysi af hálfu dómsmálaráðherra að skeyta svo lítið um sannleikann að hann leyfir sér að ljúga að þingi og þjóð í þessum ræðustól til að ná sínum málum fram og fer með algjöru virðingarleysi fram gagnvart lýðræðislegu samtali og með lágmarkssamráði við sitt eigið samstarfsfólk í ríkisstjórn. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem ráðherra veður áfram með tuddaskap og virðir gögn og staðreyndir algerlega að vettugi en alltaf verð ég jafn hissa yfir því hversu langt hæstv. forsætisráðherra er tilbúin til að teygja sig til að verja afglöp þessa ráðherra, dómsmálaráðherra.