Bráðabirgðaútgáfa.

153. löggjafarþing — 82. fundur,  20. mars 2023.

Samráðsleysi dómsmálaráðherra við ríkisstjórn varðandi rafvarnarvopn.

[17:19]
Horfa

Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir (P):

Frú forseti. Líkt og fram hefur komið í þessari umræðu er það ekki eingöngu samráðsleysið við ríkisstjórnina sjálfa sem slegið hefur fólk vegna þessa máls heldur skeytingarleysi hæstv. ráðherra gagnvart Alþingi, gagnvart almenningi, gagnvart lýðræðinu sjálfu. Hæstv. forsætisráðherra segir það hér ítrekað í ræðu sinni að hún líti svo á að það sé á ábyrgð hvers ráðherra fyrir sig að meta hvort mál sé þess eðlis að bera þurfi það upp á fundi ríkisstjórnar. Miðað við framgöngu hæstv. dómsmálaráðherra og viðbrögð hæstv. forsætisráðherra við henni er ekki hægt að skilja hæstv. forsætisráðherra öðruvísi en svo að hún telji það í raun lítið koma sér við hvernig aðrir ráðherrar í ríkisstjórn hennar haga sér gagnvart fólkinu í landinu, gagnvart lögum og gagnvart stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Ég spyr: Eru engin takmörk fyrir því hversu langt ráðherra getur gengið í ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur? Ég spyr hæstv. forsætisráðherra: Hvar liggja mörkin?

Umboðsmaður Alþingis sker ekki úr um embættisstörf ráðherra. Það gerir sérstakur dómstóll, landsdómur, líkt og fram kom í ræðu minni hér áðan. Það að umboðsmaður Alþingis slái því ekki föstu að ráðherra hafi gerst brotlegur við stjórnarskrána, sem er reyndar utan hans verksviðs, verður ekki túlkað sem sýknudómur þar að lútandi, líkt og þingmenn meiri hlutans byggja hér á, ásamt þeim frasa að ríkisstjórnin sé ekki fjölskipað stjórnvald, sem kemur málinu auðvitað ekki á nokkurn hátt við.

Hæstv. forsætisráðherra nefnir að mat á því hvort þörf sé á samráði innan ríkisstjórnarinnar sé bæði pólitískt og lögfræðilegt. Nú eru bæði hæstv. forsætisráðherra og fjölmargir sem hér hafa talað, í stjórn og stjórnarandstöðu, á þeirri skoðun að málið hafi átt erindi við ríkisstjórnina á pólitískum forsendum — og umboðsmaður Alþingis talar um lagalegar forsendur. Raunar virðist sem hæstv. dómsmálaráðherra sé á sömu skoðun og hafi mögulega vísvitandi vanvirt stjórnarskrárbundna skyldu sína. Í viðtali þann 21. nóvember sl. talaði hann um umdeild skref sem taka þyrfti í stríði hans gegn skipulagðri brotastarfsemi, m.a. hvað varðar vopnaburð lögreglu. Fór ráðherra víða mikinn í fjölmiðlum um þær þungu áherslubreytingar sem í vændum væru hjá ráðuneytinu. Það er ekki fyrr en eftir á, eftir að hæstv. dómsmálaráðherra er bent á að lesa stjórnarskrána, sem hann kveðst ekki telja að þetta feli í sér neinar áherslubreytingar.

Forseti. Stjórnarskráin er heilar fjórar blaðsíður, ekki 400 og ekki 40 — fjórar. Í henni er kveðið á um grundvallarreglur stjórnskipunar okkar. Það eru engin smáatriði. Ef bæði pólitískt og lagalegt mat á því sem ræða þarf í ríkisstjórn er hvort tveggja í höndum hvers ráðherra fyrir sig, til hvers telur hæstv. forsætisráðherra að kveðið sé á um mikilvægi þessa samráðs í stjórnarskránni? Forsætisráðherra bendir á að stjórnarflokkarnir hafi ólíkar pólitískar stefnur, þótt það sé mörgum óljóst upp á síðkastið, en ég spyr: Eru þær ólíku áherslur ekki tilefni til meira samráðs í ríkisstjórn fremur en minna, tilefni til þess að hæstv. forsætisráðherra taki verkstjórnar- og samhæfingarhlutverk sitt, sem umboðsmaður vísar til í bréfi sínu, alvarlega? Hv. þm. Sigmar Guðmundsson bendir á viðbrögð hæstv. dómsmálaráðherra við bréfi umboðsmanns Alþingis en ráðherrann gerir lítið úr ábendingum umboðsmanns, kveðst einfaldlega ósammála þeim og virðist ekki sjá neina ástæðu til þess að taka skýr og vel rökstudd tilmælin til sín.

Mig langar því að spyrja að lokum: Hefur hæstv. forsætisráðherra engar áhyggjur af þeim ummælum ráðherra sem gera lítið úr því eftirlitshlutverki sem Alþingi hefur með framkvæmdarvaldinu, m.a. í gegnum embætti umboðsmanns Alþingis?