tillaga til þingsályktunar um vistmorð.

Forseti. Eitt allra brýnasta verkefni stjórnmálanna og samfélagsins alls er að ná viðsnúningi í því hvernig mannfólkið umgengst náttúruna. Loftslagsvandinn er kannski ein birtingarmynd og sú sem hefur verið einna mest rædd síðustu árin, en það er mikilvægt að líta ekki fram hjá hinum stóru hnattrænu vandamálunum; útdauða tegunda, mengunarvandanum. Þetta hefur aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna kallað þrenns konar vá sem steðjar að jörðinni um þessar mundir, samofinn vandi sem hefur gríðarleg áhrif á okkur öll. En á sama tíma og hnattrænn vandi virðist kannski óyfirstíganlegur þá megum við ekki gleyma því að það er hægt að brjóta hann allan niður í smærri ákvarðanir um staðbundin verkefni. Þau verkefni hafa oft samt gríðarlega mikil og neikvæð umhverfisáhrif hvert um sig og vegna þess að safnast þegar saman kemur þá náum við aldrei tökum á hnattræna vandanum með því að snúa bara einu olíuskipi heldur þúsundum þeirra. Oft og tíðum stangast þessi mengandi starfsemi líka á við rétt fólks til heilnæms og öruggs umhverfis.

Hér kemur hugmyndin um vistmorð inn sem eitt af þeim verkfærum sem getur orðið okkur að liði í baráttunni fyrir framtíð jarðarinnar, sem leið til að tengja saman þennan rétt til umhverfis og rétt jarðarinnar sjálfrar til þess að ná árangri. Þetta er ekki ný hugmynd. Sennilega var Olof Palme fyrstur til að ræða mikilvægi þess að gera vistmorð refsivert fyrir hálfri öld eða svo, en á síðustu tíu árum hefur þessi hugmynd fengið byr undir báða vængi. Nærtækast er kannski að benda á Belgíu sem gengið hefur einna lengst af þeim löndum sem okkur standa nærri. Þar er búið að samþykkja þingsályktun og er núna verið að vinna að því að festa í lög skilgreiningu á vistmorði sem glæp.

Hér á Íslandi var ég í hópi 12 þingmanna úr fjórum flokkum sem lögðu fram tillögu um að fela ríkisstjórninni að leggja tillögu fyrir þing aðildarríkja Alþjóðlega sakamáladómstólsins um að vistmorð verði viðurkennt sem brot á alþjóðalögum. Það náðist ekki samhljómur á þingi um að afgreiða þessa tillögu en það var samdóma álit fulltrúa í allsherjar- og menntamálanefnd að um væri að ræða mjög áhugaverðar hugmyndir og vel þess virði að skoða nánar.

Það eru sóknarfæri fram undan fyrir Ísland að beita rödd sinni, bæði í gegnum formennsku í norrænu ráðherranefndinni en kannski ekki síst í Evrópuráðinu þar sem Ísland er með sérstök áform um að koma á framfæri mikilvægi samspils umhverfis- og mannréttinda, eitthvað sem Evrópuráðsþingið beindi til ráðsins að skoða í tengslum við leiðtogafundinn sem haldinn var hér á landi í maí. (Forseti hringir.) Þar var sérstaklega tekið fram að skoða bæri vistmorð sem mögulega leið til að standa vörð um rétt fólks til heilnæms umhverfis og náttúru. (Forseti hringir.)

Mig langar sem sagt að spyrja hæstv. ráðherra um afdrif þeirrar tillögu sem vísað var til ríkisstjórnar fyrir tæpu ári, hvað ráðherra hafi verið falið að vinna úr henni, (Forseti hringir.) hvaða aðgerðir hafi verið ráðist í af hálfu ríkisstjórnar og hvað sé í bígerð.