aðgerðaáætlun í geðheilbrigðismálum fyrir árin 2023-2027.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir framsögu um tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun í geðheilbrigðismálum og þakkir til þeirra þingmanna sem hafa blandað sér í umræðuna því það skiptir auðvitað miklu máli fyrir umfjöllunina sem á eftir að eiga sér stað í velferðarnefnd að hafa heyrt hér sjónarmið og áherslur við þessa fyrri umræðu tillögunnar hér í þingsal.

Tillagan byggir á þingsályktun um stefnu í geðheilbrigðismálum til ársins 2030 sem samþykkt var hér fyrir um níu eða tíu mánuðum síðan og ég lít á það sem mjög mikilvægt að henni hafi verið fylgt eftir með þessari aðgerðaáætlun. Það eru nokkur atriði sem hefur verið komið inn á hér, sem mig langar að nefna frekar eða koma inn á. Eitt er samspil þessara aðgerða við önnur verkefni, önnur ráðuneyti, aðrar áherslur sem er verið að leggja í umbótavinnu, t.d. í starfi með börnum og ungmennum og í þátttöku á vinnumarkaði. Þetta eru þau tvö verkefni sem ég hjó sérstaklega eftir hérna. Eins og hæstv. ráðherra kom inn á eru 27 aðgerðir, held ég að hann hafi sagt, sem eru tíndar til í áætluninni og mér sýnist til að mynda að fyrstu sex aðgerðirnar, sem eru undir 1.A, eigi í rauninni allar samlegð og skörun með aðgerðum tengdum innleiðingu farsældarlaganna, um farsæld barna. Ég held að það sé mjög mikilvægt að horfa til þess sem við tölum stundum um sem þvert á kerfi, bæði til að samnýta fjármagn en ekki síst til að samnýta krafta og byggja upp samstarfsferla sem auðvelda það að koma verkefnunum í framkvæmd því að mörg eru þetta verkefni sem þarf að vinna í samstarfi skólakerfis, heilbrigðiskerfis og félagsþjónustu. Ég sé líka hérna að á meðal þessara aðgerða er t.d. sérhæfð þjónusta í barneignarferlinu við verðandi foreldra og foreldra með ung börn til að draga úr vanlíðan og auka foreldrahæfni. Hér er líka aðgerð sem hefur verið nefnd nokkrum sinnum hérna, að þróa skólaheilsugæslu í framhaldsskólum með sérstakri áherslu á geðrækt og forvarnir. Þetta snýr auðvitað að því að tryggja farsæld barna. Svo eru aðgerðir sem snúa að vinnumarkaðnum og tengjast þeirri vinnu sem nú á sér stað við umbætur á almannatryggingakerfinu og endurhæfingunni, nýlegar lagabreytingar þar sem er verið að fjölga þeim mánuðum sem fólk á rétt á því að láta reyna á endurhæfingu, þ.e. að gagnreynd starfsendurhæfingarúrræði verði efld. Þarna held ég aftur að sé mjög mikilvægt að það sé unnið saman og það séu samþættar áætlanir og aðgerðir á ólíkum sviðum.

Það er eitt sem ég sakna svolítið frá umræðunni um stefnuna frá síðasta ári og það er tölfræðin, skráning og tölfræði, einhvers konar mælaborð. En auðvitað tengist það samt sem áður síðustu aðgerðinni í áætluninni þar sem segir að skilgreindir og innleiddir verði gæðavísar og árangursviðmið innan geðheilbrigðisþjónustu. Auðvitað munum við í velferðarnefndinni ganga eftir því að skilningurinn sé sá að þarna sé verið að leggja upp með að bæta tölfræði og skráningu.

Þessu tengt langar mig að nefna hérna eitt atriði sem kom fram við umfjöllun um stefnuna fyrir ári síðan og hefur svo komið fram, hef ég séð, í ábendingum frá sálfræðingum við vinnu að geðheilbrigðismálum, þ.e. skilvirkt skráningarkerfi um þá þjónustu sem sálfræðingar veita því að eins og hér hefur komið fram erum við að upplifa tíma þar sem miklar breytingar eru í geðheilbrigðisþjónustunni. Samhliða því að innleiða nýja þjónustu þurfum við oft að innleiða nýjar aðferðir við að halda utan um þjónustuna, skrá niður hvað er gert, mæla og meta hvað skilar árangri þannig að mig langaði að nefna þennan þátt hérna. Ég geri auðvitað ráð fyrir að við fáum ýmislegt áhugavert efni inn í umfjöllunina í velferðarnefnd. Mér finnst, eins og ég sagði í upphafi, mjög mikilvægt að það komi þessi aðgerðaáætlun í kjölfar stefnunnar og held að það sé til góðs. Við þekkjum það sem höfum komið að umfjöllun um aðgerðaáætlun í nefndum þingsins að það er oft sú vinna sem á sér stað í aðdragandanum, þar sem fólkið sem vinnur að framkvæmd verkefnanna stillir saman strengi, setur ákveðnar aðgerðir í forgang, sem hefur úrslitaáhrif um það hvernig til tekst og svo auðvitað að fá rýni þingsins á þær áherslur sem lagt er upp með.

Hæstv. forseti. Þá læt ég þessu lokið hér við fyrri umræðu um málið.