félagsleg aðstoð.

Frú forseti. Hér mæli ég fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um félagslega aðstoð, nr. 99/2007, bifreiðastyrkir. Með mér á frumvarpinu er sem fyrr gjörvallur þingflokkur Flokks fólksins; Guðmundur Ingi Kristinsson, Ásthildur Lóa Þórsdóttir, Eyjólfur Ármannsson, Jakob Frímann Magnússon og Tómas A. Tómasson.

1. gr. frumvarpsins hljóðar svo:

„10. gr. laganna orðast svo:

Heimilt er að greiða elli- og örorkulífeyrisþega og örorkustyrkþega uppbót vegna kaupa á bifreið sem bótaþega er nauðsyn að hafa vegna hreyfihömlunar. Þá er heimilt að veita uppbót til framfærenda hreyfihamlaðra barna sem njóta umönnunargreiðslna. Með líkamlegri hreyfihömlun er átt við sjúkdóm eða fötlun sem skerðir færni til að komast ferða sinna þannig að göngugeta án hjálpartækja er að jafnaði minni en 400 metrar á jafnsléttu.

Uppbót er eingöngu heimilt að veita þegar eftirfarandi skilyrði eru uppfyllt:

1. Hinn hreyfihamlaði hefur sjálfur ökuréttindi eða annar heimilismaður eða persónulegur aðstoðarmaður sem starfar samkvæmt samningi um notendastýrða persónulega aðstoð, sbr. lög um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir.

2. Mat á hreyfihömlun liggur fyrir.

Fjárhæðir uppbóta eru eftirfarandi:

1. 500.000 kr. til þeirra sem uppfylla framangreind skilyrði.

2. 1.000.000 kr. til þeirra sem uppfylla framangreind skilyrði og eru að kaupa bifreið í fyrsta sinn.

Kaupverð bifreiðar skal ekki vera lægra en fjárhæð uppbótar að teknu tilliti til niðurfellds vörugjalds þegar það á við. Uppbót er heimilt að veita á fimm ára fresti vegna sama einstaklings. Heimilt er að greiða styrk áður en gengið er frá kaupum bifreiðar ef upplýsingar um kaupverð liggja fyrir

Heimilt er að greiða elli- og örorkulífeyrisþega og örorkustyrkþega uppbót til að mæta kostnaði við rekstur bifreiðar ef bótaþega er nauðsyn að hafa bifreið vegna hreyfihömlunar. Mánaðarleg fjárhæð uppbótarinnar skal nema 22.000 kr.

Uppbót til að mæta kostnaði við rekstur bifreiðar er eingöngu heimilt að veita þegar eftirfarandi skilyrði eru uppfyllt:

1. Hinn hreyfihamlaði hefur sjálfur ökuréttindi eða annar heimilismaður eða persónulegur aðstoðarmaður sem starfar samkvæmt samningi um notendastýrða persónulega aðstoð, sbr. lög um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir.

2. Mat á hreyfihömlun liggur fyrir.

Áður en uppbót til að mæta kostnaði vegna reksturs bifreiðar er greidd skulu lagðar fram upplýsingar um eignarhald bifreiðar. Skilyrði er að hinn hreyfihamlaði eða maki hans sé skráður eigandi bifreiðarinnar eða hafi bifreiðina í rekstrarleigu til langs tíma.“

Frú forseti. Ég ætla bara að gera langa sögu stutta og ætla alls ekki að fara að lesa þetta allt saman, hér er allt of mikið af lagagreinum sem er ástæðulaust að vísa í. En staðreyndin er sú að ég legg fram þetta frumvarp vegna þess að styrkir til bifreiðakaupa, svo ég tali íslensku, hafa engan veginn fylgt vísitölu neysluverðs, bara engan veginn. Það er búin að vera sama gamla sagan, sama gamla upphæðin árum saman og ekki nóg með það, það er einfaldlega þannig — og ég ætla aðeins, frú forseti, að vísa pínulítið í greinargerðina með frumvarpinu. Ég lagði þetta frumvarp fram á 151. og 152. löggjafarþingi, 61. mál, en það náði ekki fram að ganga, mér til mikillar furðu. Frumvarpið er nú endurflutt efnislega óbreytt en fjárhæðir hafa verið uppfærðar til samræmis við verðlagsþróun, svo það sé sagt. Hér segir í greinargerðinni:

„Skömmu eftir að frumvarp þetta var lagt fram í fyrsta sinn gerði ráðherra loksins langþráðar breytingar á reglum um uppbætur og styrki til hreyfihamlaðra einstaklinga vegna bifreiða. Þær reglur eru að mörgu leyti til bóta en ganga ekki jafn langt og frumvarp þetta í ákveðnum tilvikum, t.d. varðandi fjárhæðir. Auk þess er mikilvægt að tryggja réttindin í lögum, enda hefur reynslan sýnt fram á að ráðherrar geta með litlum fyrirvara skert réttindi með því að breyta reglugerðum.

Fatlað fólk á að njóta sömu mannréttinda og aðrir. Lög og reglur eiga að tryggja þau mannréttindi. Hreyfihamlað fólk á að njóta ferðafrelsis til jafns við aðra. Lög um félagslega aðstoð hafa að geyma ákvæði sem fjalla um styrki til bifreiðakaupa fyrir hreyfihamlaða. Þau ákvæði fela ráðherra nánari útfærslu á nánast öllum skilyrðum fyrir veitingu slíkra styrkja. Á grundvelli 10. gr. laga um félagslega aðstoð er í gildi reglugerð, nr. 905/2021, sem fjallar nánar um bifreiðastyrki og skilyrði fyrir veitingu þeirra.

Á grundvelli reglugerðarinnar er hægt að sækja um uppbót til bifreiðakaupa vegna hreyfihömlunar, að fjárhæð 360.000 kr.“ o.s.frv.

Frú forseti. Mig langar til að benda á mótsagnirnar í öllu þessu. Hærri bifreiðastyrkurinn er nú 1.440.000 kr. fyrir þá sem eru verulega hreyfihamlaðir. Einstaklingur sem er með göngugrind, hann er það veill að hann getur ekki gengið með hækjur en hann er með göngugrind, hann telst ekki eins fatlaður og sá sem er með hækjurnar. Þannig að þrátt fyrir að lögin kveði á um það raunverulega að allir þeir sem eigi við svona mikla hreyfihömlun að stríða að þeir þurfi ýmist að styðjast við göngugrind vegna veikinda sinna eða lasleika eða eru á hækjum eða jafnvel í hjólastól eigi rétt á því að fá hærri styrk til bifreiðakaupa hefur þetta einhvern veginn verið teygt þannig út að flestir af þeim, sérstaklega ef læknirinn skyldi voga sér að setja það í vottorðið að þú sért bara með göngugrind, detta inn í það að fá lægri upphæðina. Þetta er ósanngjarnt, þetta er óréttlátt og þetta á ekki að eiga sér stað.

Sem dæmi um hve ströng skilyrðin eru fyrir veitingunni má nefna það að á grundvelli eldri reglugerðar, eins og ég var að nefna áðan, greiddi Tryggingastofnun ekki út styrki til þeirra sem nota göngugrind, ég er einmitt að tala um göngugrind og allt það, þannig að skilyrðin eru teygð, Tryggingastofnun leyfir sér að teygja þetta miklu lengra en lögin í rauninni gefa tilefni til. Það er enginn sem segir Tryggingastofnun það að hún eigi að greiða lægri upphæð til bifreiðastyrkja til þess einstaklings sem þarf að nota göngugrind til að koma sér á milli staða. Það liggur í hlutarins eðli og það hlýtur hver heilvita maður að sjá að einstaklingur sem er bundinn við göngugrind er verulega hreyfihamlaður og hann á mjög erfitt með að koma sér á milli staða og alveg sannarlega mun þessi einstaklingur ekki skokka 400 metra á jafnsléttu átakalaust. Það liggur algjörlega á borðinu.

Ég segi bara, frú forseti: Það er orðið tímabært að fara að samræma þessar reglur þannig að það sé ekki verið að mismuna fólki sem má í rauninni segja að glími við nákvæmlega sömu aðstöðu, hreyfihömlun, það eru bara mismunandi hjálpartæki sem þau þurfa að nýta sér til að komast frá A til B.

Þessi klásúla í frumvarpinu segir að það eigi skilyrðislaust að greiða styrkinn um leið og viðkomandi einstaklingur er búinn að finna sér bifreið og það er búið að samþykkja kauptilboðið vegna þess að eins og staðan er núna þá verður þú hreinlega að kaupa bifreiðina fyrst og svo færðu styrkinn. Ég spyr: Hvers vegna í ósköpunum þarftu styrk til bifreiðakaupa ef þú ert með fulla vasa af peningum þannig að þú getur bara snarað út því sem bíllinn kostar? Hvaða rugl er það? Þetta er algerlega öfugsnúið, frú forseti, algerlega öfugsnúið. Ég hef gengið í gegnum þetta, ég hef gengið í gegnum þetta með fleiri en einum og tveimur og þremur einstaklingum sem bara fara að gráta: Ég á ekki þessa peninga, ég er búinn að finna bílinn og ég ætla að kaupa þennan bíl en ég fæ ekki styrkinn nema ég borgi bílinn. Þá þarf að ganga í samninga, við skulum segja við bílasalann eða þann sem ætlar að selja þér bílinn í stað þess að þetta sé bara skýrt, það á að vera hægt að leggja inn samninginn til Tryggingastofnunar. Það er búið að skrifa undir hann, hann er bindandi. Ég ætla að kaupa þennan bíl og gjörðu svo vel, nú þarf ég á styrknum mínum að halda.

Þetta er einfaldasti hlutur í heimi. Þetta er einn af þessum annmörkum í kerfinu, þessu ömurlega kerfi á margan hátt, sem er í rauninni enginn vandi að laga og leiðrétta, ekki nokkur vandi. Það einfaldar og auðveldar viðkomandi sem á rétt á þessum bifreiðastyrk lífið til muna. Margir hverfa frá og hætta við að sækja um styrkinn af því að þeir gefast upp á þessu. Þeir geta þetta ekki. Standa frammi fyrir þessu og það er enginn til að hjálpa þeim.

Virðulegi forseti: Hér er einföldun. Þetta er réttlátt og sanngjarnt frumvarp. Það er eingöngu verið að auðvelda lífið fyrir þá sem sannarlega burðast með nóga erfiðleika fyrir.