157. löggjafarþing — 69. fundur,  10. feb. 2026.

Staða barnafjölskyldna.

[15:06]
Horfa

Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir (Sf):

Virðulegi forseti. Mig langar að þakka hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttur fyrir að kalla eftir þessari sérstöku umræðu um barnafjölskyldur. Ég vil byrja á að minna á að barnafjölskyldur eru ekki allar eins, þær eru alls konar, sumir eru mamma og pabbi, mamma og mamma, einhverjir eru pabbi og pabbi. Sumir eru einstæðir foreldrar án stuðnings og margar fjölskyldur eru blandaðar þar sem börn eiga jafnvel fleiri en tvö heimili. Í sumum tilfellum eru það líka ömmur og afar sem taka að sér meginverkefni uppeldisins eða þá fósturforeldrar þannig að systemið er mjög margvíslegt. Ef við ætlum að styðja við fjölskyldur verðum við að byrja á því að viðurkenna þennan fjölbreytileika og byggja kerfi sem mæta raunveruleikanum, ekki einhverjum gömlum stöðlum.

Varðandi stöðu barnafjölskyldna vil ég beina sjónum að hinni svokölluðu þriðju vakt, hinni stöðugu hugarvinnu sem felst í yfirsýn, skipulagi og ábyrgð á daglegu lífi fjölskyldunnar. Rannsóknir sýna að konur sinna henni í mun meira mæli en karlar. Þegar börn þurfa aukna umönnun vegna veikinda, fötlunar eða sérþarfa vex þetta álag enn frekar. Þá bætist við flókið skipulag, samskipti við mörg kerfi og stöðug barátta fyrir þjónustu. Ég hef hitt fjölmarga foreldra í þessari stöðu sem lýsa vanrækslu kerfisins, endalausum biðlistum, götum milli kerfa, óljósri ábyrgð ríkis og sveitarfélaga og í raun þjónustuleysi. Rannsóknir sýna að við slíkar aðstæður eru stórauknar líkur á kulnun, sérstaklega meðal kvenna, og mun meiri líkur á upplausn í fjölskyldum. Þetta er ekki ásættanlegt. Við verðum að taka betur utan um fjölskyldur, létta undir með raunverulegum stuðningi og tryggja að þessi ábyrgð hvíli ekki á heimilunum einum.

Virðulegi forseti. Hér á þingi hafa heyrst þau sjónarmið að lausnin felist í því að konur minnki atvinnuþátttöku sína og axli þessa ábyrgð. Ég hafna þeirri nálgun, hún er ekki fjölskylduvæn og hún er ekki í samræmi við nútímasamfélag okkar. Lausnin er styttri vinnutími, jöfnun ábyrgðar og samfélag sem viðurkennir raunverulegt framlag, bæði launað og ólaunað. Lausnin er einnig að samfélagið stígi inn þar sem álagið er mest og tryggi að fjölskyldur sem þurfa meiri stuðning fái hann án þess að þurfa að berjast fyrir hverju úrræði. (Forseti hringir.) Kannski er hluti lausnarinnar líka einfaldara samfélag, minni kröfur og meiri tími.