Lagasafn. Íslensk lög 1. september 2026. Útgáfa 157c. Prenta í tveimur dálkum.
Lög um Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna
2015 nr. 112 10. desember
Ferill málsins á Alþingi. Frumvarp til laga.
Tóku gildi 1. júlí 2016. Breytt með: L. 47/2026 (tóku gildi 21. maí 2026).
Ef í lögum þessum er getið um ráðherra eða ráðuneyti án þess að málefnasvið sé tilgreint sérstaklega eða til þess vísað, er átt við atvinnuvegaráðherra eða atvinnuvegaráðuneyti sem fer með lög þessi. Upplýsingar um málefnasvið ráðuneyta skv. forsetaúrskurði.
1. gr.
Rannsókna- og ráðgjafarstofnun.
[Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna, er sjálfstæð stofnun sem heyrir undir ráðherra.]
1)
1)L. 47/2026, 1. gr.
2. gr.
Markmið.
Markmið með lögum þessum er að efla vísindalega þekkingu á umhverfi og lifandi auðlindum í hafi og ferskvatni og stuðla í senn að sjálfbærri og arðbærri nýtingu auðlindanna.
3. gr.
[Forstjóri o.fl.
Ráðherra skipar forstjóra Hafrannsóknastofnunar, rannsókna- og ráðgjafarstofnunar hafs og vatna, til fimm ára í senn. Forstjóri skal hafa háskólamenntun sem nýtist í starfi. Forstjóri ber ábyrgð á starfsemi stofnunarinnar og annast rekstur hennar.
Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna, skal setja sér langtímastefnu, m.a. um rannsóknir, sem ráðherra staðfestir.]
1)
1)L. 47/2026, 2. gr.
4. gr.
Ráðgjafarnefnd.
[Forstjóri hefur sér til ráðuneytis ráðgjafarnefnd. Ráðherra skipar ráðgjafarnefnd til fjögurra ára í senn. Ráðherra skipar nefndarmenn án tilnefningar, skipar formann og setur honum erindisbréf. Við skipan nefndarinnar skal leitast við að tryggja aðkomu helstu hagsmunaaðila og faglega þekkingu á fagsviði stofnunarinnar.
Ráðgjafarnefndin skal að jafnaði funda fjórum sinnum á ári. Formaður ráðgjafarnefndar boðar fundi nefndarinnar.
Verkefni nefndarinnar er að vera forstjóra til ráðuneytis um mótun langtímastefnu, m.a. um rannsóknir skv. 2. mgr. 3. gr., og eftirfylgni hennar og vera tengiliður við hagsmunaaðila um fagleg málefni.]
1)
1)L. 47/2026, 3. gr.
5. gr.
Hlutverk.
[Hlutverk Hafrannsóknastofnunar skal vera að:
1. Rannsaka lífríki og vistkerfi sjávar og ferskvatns ásamt umhverfisþáttum þeirra.
2. Veita stjórnvöldum ráðgjöf varðandi sjálfbæra nýtingu á auðlindum og verndun umhverfis í sjó og ferskvatni í samræmi við nýtingarstefnu stjórnvalda.
3. Veita einstaklingum, lögaðilum og hagsmunaaðilum þjónustu og ráðgjöf á fagsviðum stofnunarinnar eftir atvikum gegn gjaldi.
4. Miðla til stjórnvalda, hagsmunaaðila og almennings upplýsingum, rannsóknaniðurstöðum og gögnum um sjálfbærar nytjar og umhverfi hafs og ferskvatns.
5. Styðja við nýsköpun og tækniþróun á sviði sjávar- og ferskvatnstengdrar starfsemi sem eykur sjálfbærni, fjölbreytni og hagkvæmni í nýtingu auðlinda.
6. Annast milliríkjasamstarf og erlend samskipti á fagsviði stofnunarinnar.] 1)
1)L. 47/2026, 4. gr.
6. gr.
Samstarf við háskóla og rannsóknastofnanir.
[Hafrannsóknastofnun skal í samstarfi við háskóla og rannsóknastofnanir á fagsviði sínu taka þátt í uppbyggingu þekkingar og menntunar, m.a. með þátttöku í kennslu og vísindasamfélagi, með sameiginlegum rannsóknarverkefnum og með þátttöku nemenda í framhaldsnámi í rannsóknarverkefnum stofnunarinnar.]
1)
1)L. 47/2026, 5. gr.
7. gr.
[Fjármögnun og gjaldtaka.
Kostnaður við starfrækslu Hafrannsóknastofnunar greiðist af fjárveitingum úr ríkissjóði samkvæmt fjárlögum.
Hafrannsóknastofnun er heimilt að afla sér tekna með sölu á þjónustu á verksviði stofnunarinnar, af rannsóknastarfsemi sem samrýmist hlutverki stofnunarinnar, svo og af leigu tækja og búnaðar og úrvinnslu og afgreiðslu gagna.
Gjaldtaka skv. 2. mgr. skal ákveðin í gjaldskrá sem ráðherra staðfestir og skal hún birt í B-deild Stjórnartíðinda.
Stofnuninni er heimilt að afla tekna með sölu afla sem fellur til vegna rannsókna og sölu hlutdeildar í félögum, sbr. 8. gr.
Stofnuninni er heimilt að veita viðtöku fjárframlögum og afla rannsókna- og þróunarstyrkja, jafnt innan lands sem utan, sem samrýmast hlutverki stofnunarinnar.
Þann hluta starfsemi Hafrannsóknastofnunar sem rekinn er á viðskiptagrundvelli á samkeppnismarkaði skal skilja fjárhagslega frá öðrum þáttum rekstrarins og skal endurgjald taka mið af markaðsverði. Sala á þjónustu samkvæmt þessari málsgrein skal byggjast á samningum.]
1)
1)L. 47/2026, 6. gr.
8. gr.
Aðild að rannsókna- og þróunarfyrirtækjum.
Hafrannsóknastofnun er heimilt, að fengnu samþykki ráðherra, að eiga aðild að rannsókna- og þróunarfyrirtækjum, hvort heldur hlutafélögum eða öðrum félögum með takmarkaðri ábyrgð, er þrói hugmyndir og hagnýti niðurstöður rannsókna- og þróunarverkefna sem stofnunin vinnur að hverju sinni.
9. gr.
Reglugerðarheimild.
Ráðherra getur með reglugerð mælt nánar fyrir um starfsemi Hafrannsóknastofnunar og um aðra framkvæmd þessara laga, [t.d. með því að fela stofnuninni rannsóknir og önnur tengd verkefni].
1)
1)L. 47/2026, 7. gr.
10. gr.
Gildistaka.
Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 2016. Frá sama tíma tekur til starfa ný stofnun, Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna. Við gildistöku þessara laga er Hafrannsóknastofnun lögð niður, en hún er starfrækt samkvæmt núgildandi
lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, nr. 64/1965, en þau lög falla einnig úr gildi frá sama tíma. Enn fremur falla úr gildi
lög um Veiðimálastofnun, nr. 59/2006, og er stofnunin lögð niður um leið. Hin nýja stofnun tekur við réttindum og skyldum þeirra stofnana sem lagðar eru niður.
Ákvæði til bráðabirgða.
Öll störf hjá Hafrannsóknastofnun og Veiðimálastofnun eru lögð niður við gildistöku laga þessara. Öllum starfsmönnum Hafrannsóknastofnunar og Veiðimálastofnunar skal boðið starf hjá hinni nýju stofnun. Embætti forstjóra Hafrannsóknastofnunar og Veiðimálastofnunar eru lögð niður við gildistöku laga þessara. Bjóða skal forstjórunum starf hjá hinni nýju stofnun.
Starfsmenn Hafrannsóknastofnunar og Veiðimálastofnunar sem ráðnir verða til starfa hjá hinni nýju stofnun halda réttindum sem þeir hafa áunnið sér til námsleyfis og um lengdan uppsagnarfrest samkvæmt kjarasamningi Félags íslenskra náttúrufræðinga og fjármálaráðherra sem miðast við samfellt starf hjá sömu stofnun.
Um réttarstöðu starfsmanna og forstjóra fer eftir ákvæðum
laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum. Ákvæði
7. gr. laga nr. 70/1996 gilda ekki um störf sem ráðið er í samkvæmt þessu ákvæði.
Er lög þessi hafa verið samþykkt er ráðherra heimilt, að undangenginni auglýsingu, að skipa forstjóra Hafrannsóknastofnunar og skal forstjórinn hafa heimild til að undirbúa starfsemi stofnunarinnar fyrir gildistöku laganna í samráði við ráðherra.
