Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 153. máls.
141. löggjafarþing 2012–2013.
Þingskjal 502 — 153. mál.
3. umræða.
Skortur á upplýsingum.
Eins og fram kemur í nefndaráliti 1. minni hluta við 2. umræðu um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2012 var bókað á fundi fjárlaganefndar 31. október sl. að óskað væri eftir aðgangi að öllum tillögum og beiðnum ráðuneyta, stofnana þeirra og fjárlagaliða um framlög á fjáraukalögum 2012, þ.m.t. öllum beiðnum og gögnum sem ekki voru samþykkt af ríkisstjórn og koma því ekki fram í frumvarpinu. Var vísað til 51. gr. laga nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis. Áður hafði verið óskað eftir þessum upplýsingum á fundi með fjármálaráðherra og starfsmönnum fjármálaráðuneytisins 24. október 2012 en beiðninni hafnað. Þrátt fyrir að upplýsingabeiðnin sé komin í þinglegt ferli hefur henni ekki verið svarað. Því hafnaði minni hlutinn því að frumvarpið yrði afgreitt til þriðju umræðu án þess að umbeðnar upplýsingar hefðu verið lagðar fram og metnar. Að mati minni hlutans er málsmeðferðin óeðlileg þar sem óskað var tímanlega eftir þessum upplýsingum sem eru nauðsynlegur liður í faglegri vinnslu frumvarpsins. Að mati minni hlutans þarf Alþingi að gæta þess að ekki sé unnt með þessum hætti að koma í veg fyrir að minni hlutinn nýti þau úrræði sem honum eru veitt í lögum um þingsköp.
Engar fjárbeiðnir áttu að koma inn fyrir 3. umræðu.
Við umfjöllun fyrir nefndinni hefur komið skýrt fram að ekki væri von á neinum fjárbeiðnum fyrir 3. umræðu. Eigi að síður hefur meiri hlutinn samþykkt fjórar fjárbeiðnir, samtals að fjárhæð 88 m.kr., auk ráðstöfunar á söluhagnaði af gullforða vegna aðildar Íslands að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ekkert þessara mála telst vera svo óvænt ekki hefði mátt afgreiða við aðra umræðu.
Meiri hlutinn er rekinn til baka með neitun sína á framlagi vegna fornleifarannsókna á Alþingisreitnum. Þá er að finna tillögur vegna Fiskistofu, Bjargráðasjóðs og sjúkrahúsa sem benda til þess að ráðherrar komi tillögum sínum inn í frumvarpið eftir að ríkisstjórnin hefur tekið ákvörðun í málinu. Verður ekki litið á þá málsmeðferð öðruvísi en sem enn eitt dæmið um agaleysi í framkvæmd fjárlaga.
Dulinn halli.
Að mati minni hlutans er enn til staðar dulinn halli í fjárlögum auk kerfislægs vanda sem ekki hefur verið tekið á. Meirihlutaræði takmarki eftirlitshlutverk þingsins. Enginn ráðherra hefur verið kallaður fyrir nefndina, enda þótt fram komi í frumvarpinu að ekkert hafi orðið úr aðhaldsáformum sem spara áttu hundruð milljóna króna sem gert hafi verið ráð fyrir í fjárlögum 2012. Ráðuneyti hafi láðst að gera ráð fyrir útgjöldum sem nema hundruðum milljóna króna, gleymst hafi að gera ráð fyrir verkefnum þó að starfshópur hafi undirbúið þau lengst af árið 2011, 212 m.kr. vanti þar sem ekki var gert ráð fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta til fólks í atvinnuleit erlendis, ekki var gert ráð fyrir 75,3 m.kr. fjárheimild vegna tilraunaverkefnis um þjónustu við atvinnuleitendur sem byggðist á yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga vorið 2011. Svo mætti lengi telja. Þá hefur ríkisstjórnin ekki enn lagt fram tillögur um með hvaða hætti tekið verður á vanda Íbúðalánasjóðs. Að mati minni hlutans verður eftirlits- og aðhaldshlutverk Alþingis ekki virkt fyrr en ráðherrar gera grein fyrir jafnalvarlegum frávikum í áætlanagerðinni og hér eru nefnd.
Þessi dæmi sýna að aginn og festan ráða ekki ríkjum. Þá telur minni hlutinn að herða þurfi á reglum um ráðherraábyrgð til að ráðherrar veigri sér framvegis við að leyfa framkvæmd fjárlaga að fara jafnalvarlega úr böndunum og hér hefur verið rakið. Að öðrum kosti nær Alþingi ekki að sinna eftirlitshlutverki sínu með framkvæmd fjárlaga.
Niðurstaða.
Minni hlutinn mótmælti því að fjáraukalagafrumvarpið yrði tekið út úr nefndinni á þessu stigi málsins. Ástæðan er sú að eftirlitshlutverki fjárlaganefndar er ekki nógu vel sinnt og nefndin hefur ekki nógu góðar upplýsingar til að taka upplýsta ákvörðun um fjáraukalög fyrir árið 2012. Af þeim ástæðum sem raktar hafa verið í nefndarálitum um frumvarpið er ljóst að stefnumörkun um jöfnuð í ríkisfjármálum er marklítið plagg. Í fjármálastjórn ríkisins vantar nauðsynlegan aga og festu og tilraunir til að taka á þeim vandamálum sem við er að glíma eru ekki nógu markvissar. Nógu slæmt er að ráðherrar virði ekki fyrirmæli fjárlaga og reglugerð um framkvæmd fjárlaga eins og frumvarpið ber með sér. Allra verst er þó að Alþingi virðist ekki geta tekið á né sinnt eftirlitshlutverki sínu.
141. löggjafarþing 2012–2013.
Þingskjal 502 — 153. mál.
3. umræða.
Nefndarálit
um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2012.
Frá minni hluta fjárlaganefndar.
Skortur á upplýsingum.
Eins og fram kemur í nefndaráliti 1. minni hluta við 2. umræðu um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2012 var bókað á fundi fjárlaganefndar 31. október sl. að óskað væri eftir aðgangi að öllum tillögum og beiðnum ráðuneyta, stofnana þeirra og fjárlagaliða um framlög á fjáraukalögum 2012, þ.m.t. öllum beiðnum og gögnum sem ekki voru samþykkt af ríkisstjórn og koma því ekki fram í frumvarpinu. Var vísað til 51. gr. laga nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis. Áður hafði verið óskað eftir þessum upplýsingum á fundi með fjármálaráðherra og starfsmönnum fjármálaráðuneytisins 24. október 2012 en beiðninni hafnað. Þrátt fyrir að upplýsingabeiðnin sé komin í þinglegt ferli hefur henni ekki verið svarað. Því hafnaði minni hlutinn því að frumvarpið yrði afgreitt til þriðju umræðu án þess að umbeðnar upplýsingar hefðu verið lagðar fram og metnar. Að mati minni hlutans er málsmeðferðin óeðlileg þar sem óskað var tímanlega eftir þessum upplýsingum sem eru nauðsynlegur liður í faglegri vinnslu frumvarpsins. Að mati minni hlutans þarf Alþingi að gæta þess að ekki sé unnt með þessum hætti að koma í veg fyrir að minni hlutinn nýti þau úrræði sem honum eru veitt í lögum um þingsköp.
Engar fjárbeiðnir áttu að koma inn fyrir 3. umræðu.
Við umfjöllun fyrir nefndinni hefur komið skýrt fram að ekki væri von á neinum fjárbeiðnum fyrir 3. umræðu. Eigi að síður hefur meiri hlutinn samþykkt fjórar fjárbeiðnir, samtals að fjárhæð 88 m.kr., auk ráðstöfunar á söluhagnaði af gullforða vegna aðildar Íslands að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ekkert þessara mála telst vera svo óvænt ekki hefði mátt afgreiða við aðra umræðu.
Meiri hlutinn er rekinn til baka með neitun sína á framlagi vegna fornleifarannsókna á Alþingisreitnum. Þá er að finna tillögur vegna Fiskistofu, Bjargráðasjóðs og sjúkrahúsa sem benda til þess að ráðherrar komi tillögum sínum inn í frumvarpið eftir að ríkisstjórnin hefur tekið ákvörðun í málinu. Verður ekki litið á þá málsmeðferð öðruvísi en sem enn eitt dæmið um agaleysi í framkvæmd fjárlaga.
Dulinn halli.
Að mati minni hlutans er enn til staðar dulinn halli í fjárlögum auk kerfislægs vanda sem ekki hefur verið tekið á. Meirihlutaræði takmarki eftirlitshlutverk þingsins. Enginn ráðherra hefur verið kallaður fyrir nefndina, enda þótt fram komi í frumvarpinu að ekkert hafi orðið úr aðhaldsáformum sem spara áttu hundruð milljóna króna sem gert hafi verið ráð fyrir í fjárlögum 2012. Ráðuneyti hafi láðst að gera ráð fyrir útgjöldum sem nema hundruðum milljóna króna, gleymst hafi að gera ráð fyrir verkefnum þó að starfshópur hafi undirbúið þau lengst af árið 2011, 212 m.kr. vanti þar sem ekki var gert ráð fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta til fólks í atvinnuleit erlendis, ekki var gert ráð fyrir 75,3 m.kr. fjárheimild vegna tilraunaverkefnis um þjónustu við atvinnuleitendur sem byggðist á yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga vorið 2011. Svo mætti lengi telja. Þá hefur ríkisstjórnin ekki enn lagt fram tillögur um með hvaða hætti tekið verður á vanda Íbúðalánasjóðs. Að mati minni hlutans verður eftirlits- og aðhaldshlutverk Alþingis ekki virkt fyrr en ráðherrar gera grein fyrir jafnalvarlegum frávikum í áætlanagerðinni og hér eru nefnd.
Þessi dæmi sýna að aginn og festan ráða ekki ríkjum. Þá telur minni hlutinn að herða þurfi á reglum um ráðherraábyrgð til að ráðherrar veigri sér framvegis við að leyfa framkvæmd fjárlaga að fara jafnalvarlega úr böndunum og hér hefur verið rakið. Að öðrum kosti nær Alþingi ekki að sinna eftirlitshlutverki sínu með framkvæmd fjárlaga.
Niðurstaða.
Minni hlutinn mótmælti því að fjáraukalagafrumvarpið yrði tekið út úr nefndinni á þessu stigi málsins. Ástæðan er sú að eftirlitshlutverki fjárlaganefndar er ekki nógu vel sinnt og nefndin hefur ekki nógu góðar upplýsingar til að taka upplýsta ákvörðun um fjáraukalög fyrir árið 2012. Af þeim ástæðum sem raktar hafa verið í nefndarálitum um frumvarpið er ljóst að stefnumörkun um jöfnuð í ríkisfjármálum er marklítið plagg. Í fjármálastjórn ríkisins vantar nauðsynlegan aga og festu og tilraunir til að taka á þeim vandamálum sem við er að glíma eru ekki nógu markvissar. Nógu slæmt er að ráðherrar virði ekki fyrirmæli fjárlaga og reglugerð um framkvæmd fjárlaga eins og frumvarpið ber með sér. Allra verst er þó að Alþingi virðist ekki geta tekið á né sinnt eftirlitshlutverki sínu.
Alþingi, 14. nóvember 2012.
Kristján Þór Júlíusson,
frsm.
Birna Lárusdóttir.
Ragnheiður Ríkharðsdóttir.
Höskuldur Þórhallsson.
