Ferill 564. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 1280 — 564. mál.
2. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um ráðstöfun viðbótariðgjalds til séreignarsparnaðar inn á höfuðstól húsnæðislána (varanleg heimild).
Frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá Skattinum, Samtökum atvinnulífsins, Alþýðusambandi Íslands, BSRB, Visku stéttarfélagi, ÖBÍ réttindasamtökum, Hagsmunasamtökum heimilanna og Landssamtökum lífeyrissjóða.
Nefndinni bárust tíu umsagnir sem aðgengilegar eru undir málinu á vef Alþingis.
Umfjöllun nefndarinnar.
Almennt.
Með frumvarpi þessu er lagt til að almenn heimild til að ráðstafa skattfrjálst viðbótariðgjaldi til séreignarsparnaðar í tengslum við öflun íbúðarhúsnæðis til eigin nota verði gerð varanleg. Sömuleiðis eru lagðar til afleiddar breytingar á lögum um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, nr. 111/2016, og lögum um tekjuskatt, nr. 90/2003. Þeim er ætlað að samræma betur skilyrði úrræðanna tveggja, einfalda framkvæmd og koma í veg fyrir að ólík skilyrði í úrræðunum tveimur skapi óæskilega hvata.
Frumvarp þetta er í samræmi við fyrsta húsnæðispakka ríkisstjórnarinnar sem kynntur var 29. október 2025. Heimild til að ráðstafa skattfrjálst séreignarsparnaði inn á höfuðstól húsnæðislána var fyrst kynnt í svipaðri mynd árið 2014 og lögfest til þriggja ára. Gildistíminn hefur verið framlengdur fimm sinnum og úrræðið var því samfellt í gildi í 11,5 ár áður en það féll úr gildi 1. janúar 2026. Með frumvarpinu verður lögfest varanleg og fyrirsjáanleg almenn heimild til að ráðstafa skattfrjálst séreignarsparnaði inn á höfuðstól húsnæðislána þannig að allir eigendur íbúða geti nýtt sér hana í tíu ár.
Í umsögnum til nefndarinnar kom fram ánægja með að úrræðinu yrði nú markaður varanlegur tímarammi með skýrum fjárhæðarmörkum. Þá var talið til bóta að ekki verði gerð krafa um að tíu ára tímabil ráðstöfunar sé samfellt heldur geti rétthafi hvenær sem er nýtt sér heimildina eða allt þar til samtals 120 mánaða ráðstöfunartíma er náð.
Jafnframt var bent á í umsögnum til nefndarinnar að fara ætti varlega í inngrip í viðbótarlífeyrissparnað þar sem meginhlutverk hans er að bæta eftirlaun á efri árum. Meiri hlutinn undirstrikar að um valfrjálsa heimild sé að ræða og það sé ákvörðun hvers og eins hvort viðkomandi vilji nýta sér hana og upp að hverju marki. Þessu til stuðnings bendir meiri hlutinn á 3. mgr. 5. gr. þar sem fram kemur að skuldheimtumönnum sé óheimilt að krefjast þess að skuldari ráðstafi séreignarsparnaði samkvæmt lögum þessum.
Að lokum mátti finna í umsögnum nokkrar tillögur til breytinga á ákvæðum frumvarpsins. Bent var á að fjárhæðarmörk hinnar skattfrjálsu heimildar væru óbreytt frá árinu 2014. Einnig kom fram að ívilnun nýtist frekar tekjuhærri hópum sem geta fullnýtt heimildina frekar en meðal- og lágtekjuhópum. Meiri hlutinn bendir á að hækkun á viðmiðunarfjárhæð væri til þess fallin að gagnast aðeins einstaklingum yfir tilteknum tekjum sem nú þegar fullnýta hámark úrræðisins. Telur því meiri hlutinn ekki þörf á breytingum þess efnis.
Breytingartillögur.
Gildistaka.
Í 7. gr. frumvarpsins er gildistökuákvæði. Þar segir í 1. mgr. að lögin öðlist þegar gildi. Þá er kveðið á um það í 2. mgr. að frumvarpið gildi afturvirkt frá 1. janúar 2026. Þannig verði rétthöfum, sem hafa ekki náð samanlögðu tíu ára tímabili við að ráðstafa viðbótariðgjöldum skattfrjálst fyrir gildistökuna, heimilað að nýta sér uppsöfnuð iðgjöld frá 1. janúar 2026 til að ráðstafa inn á höfuðstól húsnæðislána. Rétthafar sem þetta á við um þurfa að sækja um heimildina að nýju og skal það gert fyrir 1. desember 2026. Að lokum segir í 3. mgr. að ráðherra birti breytingar á hámarksfjárhæðum skv. 3. gr. í lok hvers árs og er kveðið á um að það verði gert í fyrsta sinn í árslok 2026 vegna ráðstafana á árinu 2027.
Í umsögn Skattsins til nefndarinnar kom fram að frumvarpið muni kalla á umtalsverða uppstokkun á þeim kerfum sem hafa verið nýtt vegna ráðstöfunar séreignarsparnaðar inn á húsnæðislán samkvæmt lögum nr. 40/2014 og stuðnings til kaupa á fyrstu íbúð samkvæmt lögum nr. 111/2016. Skatturinn minnti á að lögum nr. 40/2014 var í fyrstu ætlað að gilda í þrjú ár. Ekki gafst í upphafi tími til að smíða umfangsmikið tölvukerfi heldur var reynt að flýta allri framkvæmd eins og kostur var. Frumvarp þetta kveður á um varanlega heimild og því nauðsynlegt að hanna kerfi til frambúðar og gera alla framkvæmd eins einfalda og liðlega fyrir notendur eins og kostur er. Skatturinn tók fram að framangreint muni taka tíma.
Með hliðsjón af þessu telur meiri hlutinn rétt að leggja til breytingu á gildistöku frumvarpsins. Heppilegra þykir að fresta henni um nokkra mánuði til að tryggja að nauðsynleg kerfi verði tilbúin þegar lögin taka gildi, svo unnt sé að taka á móti umsóknum strax frá upphafi. Leggur meiri hlutinn til að 1. mgr. 7. gr. kveði á um að lögin öðlist gildi 1. október 2026. Frumvarpið mun áfram gilda afturvirkt frá 1. janúar 2026 fyrir umsóknir sem berast fyrir 1. desember 2026, sbr. 2. mgr. 7. gr., og varðar breyting meiri hlutans því fyrst og fremst framkvæmd Skattsins.
Fyrirsögn frumvarpsins.
Heiti frumvarpsins er frumvarp til laga um ráðstöfun viðbótariðgjalds til séreignarsparnaðar inn á höfuðstól húsnæðislána (varanleg heimild). Um er að ræða frumvarp til nýrra heildarlaga þar sem jafnframt eru lagðar til afleiddar breytingar á tveimur öðrum lagabálkum. Það hefur ekki tíðkast að setja efnisgreiningu frumvarpa aftan við heiti nýrra heildarlaga í sviga heldur eigi það eingöngu við um breytingarlagafrumvarp. Leggur meiri hlutinn því til að orðin varanleg heimild falli brott úr heiti frumvarpsins. Þessu til stuðnings má benda á a-lið 2. tölul. 8. gr. frumvarpsins þar sem vísað er til heitisins án efnisgreiningarinnar í sviga.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi
BREYTINGU:
1. 1. mgr. 7. gr. orðist svo:
Lög þessi öðlast gildi 1. október 2026.
2. Fyrirsögn frumvarpsins orðist svo: Frumvarp til laga um ráðstöfun viðbótariðgjalds til séreignarsparnaðar inn á höfuðstól húsnæðislána.
Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir, Hildur Sverrisdóttir og Vilhjálmur Árnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Alþingi, 2. júní 2026.
| Arna Lára Jónsdóttir, form. |
Sigmundur Ernir Rúnarsson, frsm. | Ásthildur Lóa Þórsdóttir. | |
| Ragna Sigurðardóttir. | Pawel Bartoszek. | ||
