Ferill 220. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 263 — 220. mál.
Stjórnarfrumvarp.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um faggildingu o.fl. og lögum um staðla og Staðlaráð Íslands (endurskoðun).
Frá atvinnuvegaráðherra.
I. KAFLI
Breyting á lögum um faggildingu o.fl., nr. 24/2006.
1. gr.
a. Við bætist ný málsgrein, svohljóðandi:
Markmið laga þessara er að skapa traustan grundvöll fyrir faggildingarstarfsemi hér á landi, með aðkomu stjórnvalda og einkaaðila, til samræmis við tilgang faggildingar á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins.
b. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Gildissvið og markmið.
2. gr.
Í lögum þessum er merking eftirfarandi orða og orðasambanda sem hér segir:
1. Faggilding: Staðfesting frá faggildingarstofnun um að samræmismatsaðili uppfylli kröfur sem eru settar fram í staðli og, þar sem við á, allar viðbótarkröfur, þ.m.t. þær sem settar eru fram í viðeigandi atvinnugreinakerfum, til að annast sérstakt samræmismat.
2. Faggildingarstofnun: Eina stofnunin í aðildarríki Evrópska efnahagssvæðisins sem annast faggildingu með leyfi frá ríkinu.
3. Fullgilding: Staðfesting á trúverðugleika með því að leggja fram hlutlægar sannanir um að kröfur vegna tiltekinna fyrirhugaðra nota eða beitingar hafi verið uppfylltar.
4. Góðar starfsvenjur við rannsóknir: Gæðakerfi sem varðar skipulagsferli og skilyrði fyrir áætlun, framkvæmd, eftirliti, skráningu, gagnageymslu og skýrslugjöf að því er varðar rannsóknir á umhverfisöryggi og heilbrigðisrannsóknir sem ekki eru klínískar.
5. Prófun: Greining á einum eða fleiri eiginleikum sýnis sem metnir eru samkvæmt fyrirframgefinni aðferð.
6. Samræmismat: Ferli sem sýnir fram á hvort sérstakar kröfur í tengslum við vöru, vinnslu, þjónustu, kerfi, einstaklinga eða stofnun hafa verið uppfylltar.
7. Samræmismatsaðili: Aðili sem annast samræmismat, þ.m.t. kvörðun, prófun, vottun, skoðun, sannprófun og fullgildingu.
8. Sannprófun: Staðfesting á sannleiksgildi með því að leggja fram hlutlægar sannanir um að tilgreindar kröfur hafi verið uppfylltar.
9. Skoðun: Athugun á vöruhönnun, vöru, ferli eða uppsetningu búnaðar og ákvörðun á samræmi þess við tilgreindar kröfur, eða almennar kröfur, og skal þá byggt á faglegum úrskurði.
10. Tilkynntur aðili: Aðili sem stjórnvöld hafa tilkynnt til Eftirlitsstofnunar EFTA, framkvæmdastjórnar ESB og annarra aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins að uppfylli viðeigandi kröfur til þess að fást við samræmismat samkvæmt tiltekinni tæknilegri reglugerð.
11. Tilnefndur aðili: Aðili sem stjórnvald hefur veitt tilnefningu.
12. Tilnefning: Heimild sem stjórnvald veitir aðila til að stunda tiltekna starfsemi við samræmismat.
13. Vottun: Formleg staðfesting þriðja aðila byggð á athugun á starfsemi eða eiginleikum á því að vara, ferli, kerfi eða aðili uppfylli tilgreindar kröfur.
3. gr.
a. 1. mgr. orðast svo:
Faggildingarsvið Hugverkastofunnar, ISAC, er hin íslenska faggildingarstofnun og eini aðilinn sem hefur heimild til að annast faggildingu fyrir hönd íslenskra stjórnvalda. Faggildingarsvið skal vera faglega og fjárhagslega sjálfstætt og óháð opinberum aðilum og einkaaðilum sem eiga eða kunna að eiga við það viðskipti. Starfsemi þess skal vera fjárhagslega og faglega aðgreind frá annarri starfsemi Hugverkastofunnar. Tryggja skal starfshæfni faggildingarsviðs með framlagi úr ríkissjóði samkvæmt fjárlögum, ásamt því sem sviðið hefur tekjur af starfsemi sinni í samræmi við 12. gr.
b. Á undan orðinu „skoðunarstofur“ í 1. málsl. 2. mgr. kemur: samræmismatsaðila, svo sem.
c. Við bætist ný málsgrein, svohljóðandi:
Faggildingarsvið getur sett á stofn nefndir, svo sem ákvörðunarnefnd um faggildingu og ráðgjafarnefnd, til að annast tiltekna þætti faggildingarstarfseminnar í umboði sviðsins.
4. gr.
a. 1. mgr. orðast svo:
Ráðherra er heimilt með reglugerð að innleiða reglur um faggildingu og setja tilvísanir til þeirra staðla sem um starfsemina eiga að gilda. Faggildingarsvið skal starfa í samræmi við þær kröfur um faggildingu sem innleiddar hafa verið hér á landi og í samræmi við reglur Evrópusamtaka um faggildingu (EA) og alþjóðlegra samtaka um faggildingarsamvinnu. Faggildingarsviði er heimilt að gefa út eigin reglur um starfsemina, sem og leiðbeiningar og verklagsreglur fyrir samræmismatsaðila í samræmi við alþjóðlega staðla um samræmismat.
b. Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: Reglur um faggildingarstarfsemi.
5. gr.
a. Við 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Faggildingarsvið skal gera samning við umsækjanda þar sem kveðið er á um skilyrði og samstarf vegna faggildingarinnar.
b. 2. málsl. 3. mgr. orðast svo: Ákvörðun faggildingarsviðs er endanleg á stjórnsýslustigi.
6. gr.
a. Í stað orðsins „leyfisbréfi“ í 4. málsl. 1. mgr. kemur: faggildingarskírteini.
b. Í stað orðanna „leyfi til faggildingar er fellt“ í 2. mgr. kemur: faggilding er felld.
7. gr.
8. gr.
a. Í stað orðanna „þar til bæru stjórnvaldi“ kemur: faggildingarstofnun.
b. Í stað orðanna „Alþjóðasamtökum um faggildingarsamvinnu (ILAC)“ kemur: alþjóðlegum samtökum um faggildingarsamvinnu.
9. gr.
10. gr.
a. 1. mgr. orðast svo:
Þjónusta faggildingarsviðs er gjaldskyld. Faggildingarsvið skal setja sér gjaldskrá þar sem kveðið er á um gjald fyrir þá þjónustu sem sviðið veitir, svo sem við meðferð umsókna, mat á faggiltum og tilnefndum aðilum og starfsemi þeirra, mat á góðum starfsvenjum við rannsóknir og umsýslu við eftirlit.
b. Við 3. mgr. bætast tveir málsliðir, svohljóðandi: Gjaldskráin skal einnig birt á vef faggildingarsviðs. Heimilt er að kveða á um árlega verðlagsuppfærslu í gjaldskránni og skal þá gildandi verð á hverjum tíma birtast á vefnum.
11. gr.
a. Í stað orðsins „nýaðferðartilskipanir“ í 1. mgr. kemur: EES-reglur.
b. Við 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Tilkynntir aðilar skulu uppfylla skilyrði faggildingar.
c. Í stað tilvísunarinnar „6. tölul.“ í 2. mgr. kemur: 10. tölul.
II. KAFLI
Breyting á lögum um staðla og Staðlaráð Íslands, nr. 36/2003.
12. gr.
13. gr.
14. gr.
Greinargerð.
Frumvarp þetta er samið í atvinnuvegaráðuneytinu í samvinnu við faggildingarsvið Hugverkastofunnar sem í daglegu tali gengur undir heitinu ISAC (Icelandic Service for Accreditation). Því er ætlað að treysta grunn faggildingarstarfseminnar og færa lög um faggildingu o.fl. til samræmis við gildandi framkvæmd og Evrópulöggjöf á sviðinu. Með frumvarpinu er brugðist við tilmælum og ábendingum Evrópusamtaka um faggildingu (European co-operation for Accreditation, EA) um ágalla á lögunum, sem fram komu við úttekt á faggildingarstarfsemi hér á landi í tengslum við jafningjamat ISAC sem fram fór í júní 2024. Jafnframt eru með frumvarpinu lagðar til tvær breytingar á lögum um staðla og Staðlaráð Íslands, sem eins er ætlað að endurspegla gildandi framkvæmd.
2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.
Lög um faggildingu o.fl. tóku gildi árið 2006 og hafa staðið efnislega óbreytt síðan. Reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 765/2008 frá 9. júlí 2008 um kröfur varðandi faggildingu og markaðseftirlit í tengslum við markaðssetningu á vörum og um niðurfellingu reglugerðar (EBE) nr. 339/93 var innleidd hér á landi með reglugerð um markaðseftirlit, faggildingu o.fl., nr. 566/2013, sem sett var með stoð í lögum um vöruöryggi og opinbera markaðsgæslu, nr. 134/1995. Reglugerð (EB) nr. 765/2008 kveður m.a. á um að faggildingarstofnanir aðildarríkja skuli reglulega undirgangast jafningjamat EA svo að tryggja megi samræmi í faggildingarstarfsemi á innri markaði Evrópusambandsins. ISAC undirgekkst slíkt jafningjamat í júní 2024 og hlaut áframhaldandi aðild að samningi EA um gagnkvæma viðurkenningu. Matsmenn EA bentu þó á nokkur atriði í starfsemi og umgjörð faggildingar á Íslandi sem þörfnuðust lagfæringar. Þar á meðal komu fram ábendingar um að lög um faggildingu o.fl. væru að nokkru leyti úrelt og samræmdust ekki fyllilega kröfum Evrópulöggjafar á sviðinu, einkum reglugerðar (EB) nr. 765/2008, svo sem að því er varðaði hugtakanotkun og kröfu um faglegt sjálfstæði faggildingarstofnunar.
Nauðsynlegt er að bregðast við ábendingum EA í jafningjamatinu og uppfæra lög um faggildingu o.fl. þannig að þau endurspegli framkvæmd faggildingar eins og hún hefur þróast frá því að lögin tóku gildi og svo að löggjöfin samræmist því regluverki sem gildir um faggildingarstarfsemi á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins.
3. Meginefni frumvarpsins.
3.1. Almennt um efni frumvarpsins.
Lagðar eru til ýmsar breytingar á lögum um faggildingu o.fl., sem ætlað er að treysta grunn faggildingarstarfseminnar og uppfæra lögin með tilliti til gildandi Evrópulöggjafar á sviðinu, sem tekin hefur verið upp í EES-samninginn og innleidd í íslenskan rétt, og þeirrar framkvæmdar og hugtakanotkunar sem tíðkast í starfseminni.
Í fyrsta lagi er lagt til að við lögin bætist markmiðsákvæði þar sem fram komi að þeim sé ætlað að skapa faggildingarstarfsemi traustan grundvöll með aðkomu stjórnvalda sem og einkaaðila til samræmis við hlutverk faggildingar á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins.
Í öðru lagi eru skilgreiningar hugtaka uppfærðar til samræmis við reglugerð (EB) nr. 765/2008 og hugtakanotkun eins og hún hefur þróast í faggildingarstarfsemi á Íslandi undanfarna áratugi.
Í þriðja lagi er lögð til breyting á 3. gr. laganna sem ætlað er að skýra betur eðli faggildingarsviðs Hugverkastofunnar og hlutverk þess sem faglega og fjárhagslega sjálfstæðrar faggildingarstofnunar í skilningi reglugerðar (EB) nr. 765/2008. Lagt er til að skýrt verði tekið fram að faggildingarsvið Hugverkastofunnar, ISAC, sé hin íslenska faggildingarstofnun og sem slík eini aðilinn sem annast faggildingu hér á landi. Þá er lagt til að skýrt verði kveðið á um faglegt og fjárhagslegt sjálfstæði ISAC og að tryggja skuli starfshæfni með framlagi úr ríkissjóði til viðbótar við sértekjur af gjaldskyldri þjónustu, sbr. 9. mgr. 4. gr. reglugerðar (EB) nr. 765/2008. Þá er lagt til að ISAC verði heimilt að setja á stofn nefndir, svo sem ákvörðunarnefnd um faggildingu og ráðgjafarnefnd, til að annast ákveðna þætti í faggildingarstarfsemi í umboði ISAC. Í framkvæmd hefur ISAC sjálft skipað ákvörðunarnefnd um faggildingu, en ráðherra hefur frá árinu 2018 skipað faggildingarráð sem vettvang til samráðs og ráðgjafar um málefni faggildingar. Með breytingunni verður sú hefð að ráðherra skipi slíkt ráð lögð niður og heimild til að skipa ráðið færð til ISAC. Til að skerpa enn frekar á faglegu sjálfstæði ISAC gagnvart ráðherra málaflokksins eru að auki lagðar til breytingar sem annars vegar fela ISAC að setja almennar reglur um faggildingarstarfsemi í stað ráðherra (4., 7., 8. og 9. gr. frumvarpsins) og hins vegar kveða á um að ákvarðanir ISAC um faggildingu séu endanlegar á stjórnsýslustigi (5. gr.).
Í fjórða lagi er lögð til breyting á gjaldskrárákvæði laganna, sbr. 10. gr. frumvarpsins. Breytingin er til einföldunar, en gjaldskráruppfærslur hafa reynst torveldar í tíð gildandi ákvæðis. Lagt er til að kveðið verði á um að gjaldskrá skuli birt á vef ISAC, auk þess að birtast í B-deild Stjórnartíðinda, og að gjaldskrá verði eftir sem áður háð samþykki ráðherra.
Í fimmta lagi er lagt til að tekið verði fram að tilkynntir aðilar skuli uppfylla skilyrði faggildingar, sbr. nánari umfjöllun um 11. gr. frumvarpsins. Aðrar breytingar á lögum um faggildingu o.fl. eru orðalagsbreytingar til samræmis við breytta hugtakanotkun frá gildistöku laganna.
Auk breytinga á lögum um faggildingu o.fl. eru í frumvarpinu lagðar til tvær breytingar á lögum um staðla og Staðlaráð Íslands, nr. 36/2003. Annars vegar er um að ræða breytingu á 2. málsl. 1. mgr. 4. gr. laganna þar sem tekið er fram í gildandi lögum að aðild að Staðlaráði sé öllum heimil. Orðalagið þykir villandi og er lagt til að fram verði tekið að aðild að ráðinu sé heimil íslenskum lögaðilum. Hins vegar er lögð til breyting á 1. málsl. 7. gr. laganna um fjármögnun Staðlaráðs. Í gildandi lögum kemur fram að hluti af gjaldstofni tryggingagjalds renni til Staðlaráðs. Það fyrirkomulag var lagt af með lögum um ráðstafanir í ríkisfjármálum, nr. 164/2011. Þau lög breyttu m.a. lögum um tryggingagjald en láðst hefur að gera sambærilega breytingu á lögum um staðla og Staðlaráð Íslands. Er breytingin í 13. gr. frumvarpsins því lögð til nú til leiðréttingar.
3.2. Faglegt sjálfstæði ISAC innan Hugverkastofunnar.
Þrátt fyrir að með frumvarpinu sé skerpt á faglegu sjálfstæði ISAC er ekki hróflað við því fyrirkomulagi sem komið var á með lögum um faggildingu o.fl. árið 2006 að faggildingarsvið starfi sem faglega sjálfstæð eining innan Hugverkastofunnar (áður Einkaleyfastofunnar). Í frumvarpinu sem varð að lögum um faggildingu o.fl. kom m.a. fram um fyrirkomulagið að því væri ætlað að stuðla að hagkvæmni í stjórnsýslu og koma í veg fyrir að stofna þyrfti sérstaka ríkisstofnun fyrir faggildingu sem hefði fáa starfsmenn. Heppilegt væri talið að skipa málefnum faggildingar hér á landi með þessum hætti, a.m.k. til næstu ára „eða jafnvel til frambúðar“. Yrðu verulegar breytingar á aðstæðum gæti komið til greina að skipanin yrði endurskoðuð, svo sem með stofnun sjálfseignarstofnunar um faggildingarstarfsemina.
Um faglegt sjálfstæði faggildingarsviðs og samspil við forstjóra Einkaleyfastofunnar sagði m.a. í frumvarpinu að samskipti við fagráðuneyti við gerð fjárlagatillagna o.fl. væri á verksviði forstjórans. Forstjóri stofnunarinnar væri jafnframt yfirmaður faggildingarsviðs í skilningi starfsmannalaga og annaðist ráðningu starfsmanna sviðsins og hefði aðra almenna umsjón með störfum þeirra.
Með þessu frumvarpi er ekki ætlunin að breyta framangreindri skipan sem komið var á með lögunum. Forstjóri Hugverkastofunnar mun því eftir sem áður bera ábyrgð á starfsmannamálum ISAC í samræmi við ákvæði laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, og bera ábyrgð á að rekstur stofnunarinnar í heild sé innan marka fjárheimilda. Eðlilegt er að náið samráð sé með forstjóra Hugverkastofunnar og sviðsstjóra ISAC um þætti sem kalla á aðkomu beggja, svo sem um starfsauglýsingar og ráðningu starfsfólks í faggildingu. Í samræmi við faglegt sjálfstæði ISAC er jafnframt mikilvægt að sviðsstjóri ISAC beri ábyrgð á faglegum störfum sviðsins og hafi svigrúm til að ákveða hvernig tíma starfsfólks sviðsins er varið. Í því felst m.a. að taka ákvarðanir sem snúa að alþjóðlegu samstarfi ISAC og fundasókn erlendis, að því marki sem rúmast innan fjárheimilda.
Athygli er vakin á að þegar fyrirkomulaginu um staðsetningu faggildingar innan Einkaleyfastofunnar var komið á heyrði faggilding undir sama ráðuneyti og Einkaleyfastofan. Í frumvarpinu sem varð að lögum um faggildingu o.fl. var þetta talið meðal sjónarmiða um þá skipan sem komið var á. Með breytingum á skiptingu málefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands hefur þetta breyst og nú fellur faggilding undir atvinnuvegaráðuneyti en Hugverkastofan undir menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti. Þótt ekki séu lagðar til breytingar þar á með þessu frumvarpi, líkt og fram er komið, er vert að hugað verði að því í framhaldinu hvort tilefni sé til að endurskoða stjórnsýslulega umgjörð faggildingar.
4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.
Í frumvarpinu eru uppfærð lög um faggildingu o.fl. til samræmis við gildandi framkvæmd, hugtakanotkun og samsvarandi regluverk í Evrópu. Það gefur ekki tilefni til sérstaks mats á samræmi við stjórnarskrá. Frumvarpið samræmist alþjóðlegum skuldbindingum að því leyti að það færir íslenska löggjöf um faggildingu nær reglugerð (EB) nr. 765/2008 um sama efni, en sú gerð hefur þegar verið tekin upp í EES-samninginn og innleidd í íslenskan rétt, sbr. umfjöllun í 2. kafla.
5. Samráð.
Frumvarpið var unnið að viðhöfðu samráði við ISAC. Þá var haft samráð við Hugverkastofuna. Áform um lagasetninguna sættu opnu samráði í samráðsgátt stjórnvalda (mál nr. S-55/2025). Ein umsögn barst frá Samtökum verslunar og þjónustu þar sem lýst var stuðningi við áformin. Mikilvægt væri að ákvæði laga um faggildingu o.fl. væru í sem bestu samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar og þá þróun sem á sér stað á vettvangi faggildingar. Jafnframt var bent á að starfshópur um hagræðingu í ríkisrekstri hefði nýverið hvatt til þess að faglegt eftirlit með ýmsum þáttum atvinnulífsins yrði færður í auknum mæli til faggiltra aðila á einkamarkaði. Í því ljósi væri enn brýnna en ella að endurskoðun laganna færi fram.
Drög að frumvarpinu voru birt í samráðsgátt stjórnvalda á tímabilinu 15.–29. september 2025 (mál nr. S-168/2025) og barst ein umsögn frá Samtökum verslunar og þjónustu. Í umsögninni lýstu samtökin ánægju með framlagningu draga að frumvarpi, en gerðu athugasemdir við tvö atriði. Í fyrsta lagi var gerð athugasemd við 3. gr. frumvarpsins og tekið fram að skýrara ákvæði þyrfti sem kvæði á um ábyrgð ráðherra á að fjármagna starfsemi faggildingar. Umrætt ákvæði er til komið vegna ábendingar um að kostur væri að lögin endurspegluðu skýrar meginreglu 9. mgr. 4. gr. reglugerðar (EB) nr. 765/2008 þar sem fram kemur að hvert aðildarríki skuli tryggja að faggildingarstofnun þess hafi nægilegt fjármagn og starfsfólk til að sinna starfseminni á fullnægjandi hátt.
Að mati ráðuneytisins eru skyldur ríkisins til að fjármagna starfsemina skýrar og eins ábyrgð ráðherra málaflokksins. Er því ekki talin þörf á að útlista þessa skyldu á annan eða nákvæmari hátt í lagatextanum.
Í öðru lagi var lagt til í umsögninni að kveðið yrði á um skyldu stjórnvalda til að setja stefnu fyrir faggildingu á Íslandi, sem fæli í sér sýn stjórnvalda á umfang nýtingar faggildingar, sem væri lykilverkfæri til að tryggja traust á gæðum, öryggi og fagmennsku í starfsemi fyrirtækja, stofnana og prófunaraðila. Skýr stefna stjórnvalda væri til þess fallin að hámarka ávinning af faggildingu og styðja þannig við samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs.
Unnt er að taka undir sjónarmið um mikilvægi opinberrar stefnumótunar, sem og um mikilvægi faggildingar og tækifæri henni tengd. Um það má m.a. vísa til tillögu starfshóps forsætisráðherra um hagræðingu í ríkisrekstri frá 4. mars 2025 um útvistun eftirlits. Þá eru góð rök fyrir því að stjórnvöld setji sér skýra stefnu um faggildingu og kortleggi nýtingarmöguleika hennar. Þótt tekið sé undir sjónarmið umsagnaraðilans að þessu leyti er í þessu frumvarpi ekki lagt til að sérstaklega verði fjallað um stefnu um faggildingu í lögunum og bent á að setning slíkrar stefnu krefst ekki sérstakrar lagaheimildar.
6. Mat á áhrifum.
Með frumvarpinu eru lög um faggildingu o.fl. endurskoðuð og uppfærð til samræmis við gildandi framkvæmd og alþjóðlegar skuldbindingar Íslands samkvæmt gildandi regluverki Evrópusambandsins, sem tekið hefur verið upp í EES-samninginn og innleitt í íslenskan rétt. Breytingarnar lúta m.a. að markmiðsákvæði, hugtakanotkun í lögunum og þáttum sem varða faglegt sjálfstæði faggildingarsviðs Hugverkastofunnar (ISAC). Þá eru með frumvarpinu lagðar til breytingar á lögum um staðla og Staðlaráð Íslands sem eru til leiðréttingar og eru til þess fallnar að lögin endurspegli gildandi framkvæmd um að rekstur Staðlaráðs grundvallist á þjónustusamningi við ríkið, sbr. skýringar við 13. gr. frumvarpsins. Ekki er gert ráð fyrir beinum fjárhagsáhrifum af frumvarpinu, hvorki á ríkissjóð né á ISAC.
Helstu áhrif breytinganna eru þau að auðveldara verður að fá samþykkt jafningjamat hjá Evrópusamtökum um faggildingu líkt og ISAC ber að undirgangast reglulega samkvæmt reglugerð (EB) nr. 765/2008. Þá er grundvöllur faggildingar gerður skýrari með frumvarpinu, m.a. með markmiðsákvæði og uppfærðum skilgreiningum og hugtakanotkun, aukinni áherslu á faglegt sjálfstæði ISAC og einfaldara gjaldskrárákvæði. Með skýrara regluverki aukast notkunarmöguleikar faggildingar, auk þess sem betra samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar er til einföldunar fyrir starfsemina. Með skýrari umgjörð aukast einnig möguleikar á nýtingu faggildingar í hagræðingarskyni fyrir opinbert eftirlit, líkt og m.a. var gerð tillaga um í niðurstöðum starfshóps ríkisstjórnarinnar um hagræðingu í ríkisrekstri, sbr. umfjöllun í 5. kafla.
Um einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Um 2. gr.
Um 3. gr.
Í 2. mgr. 3. gr. laganna kemur fram að ISAC veiti faggildingu fyrir skoðunarstofur, prófunarstofur, kvörðunarstofur og vottunarstofur. Ekki er heppilegt að upptalning á samræmismatsaðilum sé tæmandi í lögunum og er því lögð til viðeigandi breyting á orðalagi ákvæðisins, sbr. b-lið ákvæðisins.
Í c-lið er lagt til að nýrri málsgrein verði bætt við 3. gr. laganna. Í samræmi við kröfuna um faglegt sjálfstæði faggildingarstofnunar er lagt til að ISAC verði veitt skýr heimild í lögum til að setja á fót nefndir sem annist tiltekna þætti faggildingarstarfseminnar í umboði ISAC. Ákvörðunarnefnd um faggildingu og ráðgjafarnefnd eru nefndar í þessu samhengi, en þetta eru þær nefndir sem nú eru starfandi, þ.e. ákvörðunarnefnd skipuð af ISAC og ráðgjafarnefnd (faggildingarráð) skipað af ráðherra. Upptalningin er eingöngu sett fram í dæmaskyni og ekki útilokað að ISAC setji með tíð og tíma á laggirnar fleiri slíkar nefndir sem hafi afmörkuð hlutverk í faggildingarstarfsemi.
Um 4. gr.
Í gildandi lögum er vísað til alþjóðlegu samtakanna ILAC (International Laboratory Ac-creditation Cooperation). Unnið er að sameiningu þeirra samtaka og annarra samtaka, IAF (International Accreditation Forum), undir heitinu GLOBAC (Global Accreditation Cooperation). Vegna þessa er með þeim breytingum sem felast í þessu frumvarpi lagt til að vísa einvörðungu til alþjóðlegra samtaka um faggildingarsamvinnu almennt.
Um 5. gr.
Í 2. málsl. 3. mgr. 5. gr. laganna er tekið fram að synjun umsóknar um faggildingu megi skjóta til ráðherra. Ráðuneytinu er ekki kunnugt um að reynt hafi á þetta ákvæði í framkvæmd. Í samræmi við sjónarmið um faglegt sjálfstæði faggildingarstofnunar gagnvart ráðherra málaflokksins er lagt til í b-lið að ákvæðið falli brott og þess í stað verði fram tekið að ákvörðun faggildingarsviðs sé endanleg á stjórnsýslustigi. Þess skal þó getið að af 2. mgr. 5. gr. laganna leiðir að veita ber umsækjanda um faggildingu tækifæri til að gera úrbætur á umsókn teljist hún ekki fullnægjandi. Synjun umsóknar verður því að teljast síðasta úrræði þegar fullreynt er að afla tilhlýðilegra upplýsinga og gera umsókn þannig úr garði að unnt sé að verða við henni. Þar sem ákvörðun faggildingarsviðs er endanleg á stjórnsýslustigi getur umsækjandi, hafi umsókn hans verið synjað, leitað með mál sitt beint til dómstóla telji hann ástæðu til að láta reyna á synjunina.
Um 6. gr.
Um 7. gr.
Um 8. gr.
Lagt er til í b-lið að almennt sé vísað til alþjóðlegra samtaka um faggildingarsamvinnu í ljósi þeirra vendinga sem eiga sér stað með sameiningum slíkra stofnana, sbr. skýringar við 4. gr.
Um 9. gr.
Um 10. gr.
Um 11. gr.
Hugtakið nýaðferðartilskipun hefur úrelst frá setningu laga um faggildingu o.fl., jafnt vegna framangreinds sem og þess að á undanförnum árum hefur löggjöf Evrópusambandsins á sviðum sem varða frjálst flæði vöru í auknum mæli verið í formi reglugerða fremur en tilskipana. Lagt er til að vísað verði til EES-reglna í stað nýaðferðartilskipana og er þar átt við bindandi ESB-gerðir, þ.e. reglugerðir, tilskipanir og ákvarðanir, sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar.
Lagt er til í b-lið að við 1. mgr. 13. gr. laganna bætist nýr málsliður þess efnis að tilkynntir aðilar skuli uppfylla skilyrði faggildingar. Ákvæðið leiðir af ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 768/2008/EB um sameiginlegan ramma um markaðssetningu á vörum. Í ákvörðuninni er þó ekki gerð skýlaus krafa um að tilkynntir aðilar skuli uppfylla skilyrði faggildingar heldur er gert ráð fyrir þeim möguleika að tilkynningaryfirvaldið láti framkvæmdastjórn ESB og öðrum aðildarríkjum í té skrifleg sönnunargögn sem staðfesta hæfi samræmismatsaðilans í tilviki þar sem tilkynning byggist ekki á faggildingarvottorði. Til einföldunar er talið rétt að kveða á um að tilkynntir aðilar skuli uppfylla skilyrði faggildingar.
Í c-lið er lögð til breyting á tilvísun vegna breytingar á 2. gr. laganna.
Um 12. gr.
Um 13. gr.
Um 14. gr.
