Ferill 107. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 272 — 107. mál.
2. umræða.
Nefndarálit
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um fjöleignarhús, nr. 26/1994 (dýrahald).
Frá meiri hluta velferðarnefndar.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá félags- og húsnæðismálaráðuneyti, Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur, Félagi íslenskra ofnæmis- og ónæmislækna og Húseigendafélaginu.
Nefndinni bárust sautján umsagnir auk minnisblaðs frá félags- og húsnæðismálaráðuneyti og eru gögnin aðgengileg undir málinu á vef Alþingis. Málið var áður lagt fram á 156. löggjafarþingi ( þskj. 244, 220. mál) og hafði nefndin einnig hliðsjón af umsögnum sem bárust þá.
Í núgildandi lögum um fjöleignarhús er hunda- og kattahald í fjöleignarhúsum háð samþykki 2/ 3 hluta eigenda sem hafa sameiginlegan inngang eða stigagang. Í þeim tilvikum þar sem ekki er um sameiginlegan inngang eða stigagang að ræða er ekki þörf á samþykki annarra eigenda fyrir hunda- og kattahaldi í húsinu, þó ber að tilkynna húsfélagi skriflega um dýrahald og afhenda því ljósrit af leyfi frá viðkomandi sveitarfélagi þar sem við á.
Með frumvarpi þessu er lagt til að hunda- og kattahald verði framvegis ekki háð samþykki annarra eigenda í fjöleignarhúsum, hvort sem um sameiginlegan inngang eða stigagang er að ræða, og jafnframt að felld verði brott krafa um að tilkynna þurfi húsfélagi skriflega um dýrahald. Þá er lagt til að húsfélög geti enn sett nánari reglur um hunda- og kattahald.
Umfjöllun nefndarinnar.
Frumvarpið var lagt fram á 156. löggjafarþingi og afgreitt frá velferðarnefnd með áliti meiri hluta nefndarinnar til 2. umræðu hinn 21. maí 2025 ( þskj. 550) en málið hlaut ekki afgreiðslu.
Líkt og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu var tekið tillit til þeirra breytinga sem meiri hluti velferðarnefndar lagði til í nefndaráliti á síðasta löggjafarþingi, að öðru leyti er frumvarpið endurflutt óbreytt.
Meiri hluti velferðarnefndar telur þær breytingar sem gerðar hafa verið á frumvarpinu frá 156. þingi til bóta. Vísar meiri hlutinn í umfjöllun sína og áherslur sem fram koma í áðurnefndu áliti frá síðasta löggjafarþingi.
Samræmi við stjórnarskrá.
Nefndin fjallaði um samræmi frumvarpsins við stjórnarskrá, einkum við 71. gr. um friðhelgi einkalífs og 72. gr. um friðhelgi eignarréttar.
Í 4. kafla greinargerðar frumvarpsins er fjallað um samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar. Þar kemur fram að frumvarpið þyki ekki fela í sér álitaefni sem kalli á sérstaka umfjöllun um samræmi við stjórnarskrá eða alþjóðlegar skuldbindingar. Nefndin óskaði því eftir minnisblaði frá félags- og húsnæðismálaráðuneyti um hvernig frumvarpið samræmdist stjórnarskrá, annars vegar með tilliti til 71. gr., um friðhelgi einkalífs, og hins vegar 72. gr., um friðhelgi eignarréttar.
Í minnisblaði félags- og húsnæðismálaráðuneytis til nefndarinnar frá 21. október 2025 er fjallað um þær breytingar á lögum um fjöleignarhús, nr. 26/1994, sem boðaðar eru með frumvarpinu og samræmi þeirra við 71. og 72. gr. stjórnarskrárinnar.
Um samræmi við 71. gr. stjórnarskrárinnar segir í minnisblaði ráðuneytisins að færa megi góð rök fyrir því að undir friðhelgi einkalífs falli einnig rétturinn til að halda sitt heimili eins og hver og einn kjósi, þ.m.t. að halda gæludýr. Við setningu laganna árið 1994 hafi takmörkunin verið réttlætt með vísan til hagsmuna þeirra sem þjáist af ofnæmi líkt og fram komi í nefndaráliti félagsmálanefndar ( þskj. 770, 143. mál 117. löggjafarþings). Framkvæmdin hafi verið ströng og kærunefnd húsamála hafi til að mynda staðfest að eigandi þurfi ekki að færa fram málefnalegar ástæður fyrir synjun á samþykki, sbr. álit í máli nr. 70/2019. Réttarstaðan veiti þannig íbúum sem ekki vilji dýrahald víðtæka vernd en skerði um leið verulega sjálfsákvörðunarrétt dýraeigenda um heimilishald sitt. Tekur ráðuneytið fram að e-liður 2. gr. frumvarpsins um að húsfélag geti bannað hunda- eða kattahald ef dýrið valdi íbúum „verulegum ama, ónæði eða truflun“ eða ef eigandi dýrs brýtur „verulega eða ítrekað“ gegn skyldum sínum sé til þess fallinn að vernda friðhelgi einkalífs og heimilis annarra íbúa sem eiga rétt á að búa við frið og ró í eigin heimkynnum. Þetta sé í samræmi við meginreglu 71. gr. um að takmarkanir á friðhelgi geti verið nauðsynlegar vegna réttinda annarra. Þá geri d-liður 2. gr. frumvarpsins íbúum kleift að koma til móts við aðstæður á hverjum stað og koma til móts við þarfir, t.d. vegna ofnæmis, án þess að útiloka dýrahald með öllu, með setningu húsfélagsreglna.
Um samræmi frumvarpsins við 72. gr. stjórnarskrárinnar kemur fram í minnisblaði ráðuneytisins að friðhelgi eignarréttar hafi tvíþætta þýðingu í þessu samhengi. Annars vegar verndi ákvæðið umráðarétt eiganda yfir séreign sinni, t.d. til að halda gæludýr, og hins vegar verndi ákvæðið rétt annarra íbúa til að njóta sinnar eignar án óeðlilegra truflana. Frumvarpið takmarki rétt þeirra íbúa til að koma í veg fyrir dýrahald í nágrenni sínu en slík takmörkun á eignarrétti verði „að þjóna lögmætu markmiði og gæta meðalhófs“. Í greinargerð frumvarpsins sé vísað til almennra velferðarsjónarmiða og aukins jafnræðis, sem teljist lögmæt markmið.
Í minnisblaðinu kemur fram að meðalhófs sé gætt með því að frumvarpið veiti húsfélögum skýr úrræði til að bregðast við „verulegum ama, ónæði eða truflun“ með sama hætti og gildi um aðra hagnýtingu sameigna og ama sem kunni að hljótast af háttsemi sameigenda, svo sem hávaða og/eða slæmri umgengni. Þar með séu eignarréttindi annarra íbúa tryggð. Þá verði að horfa til þess að óþarflega strangar reglur um dýrahald í lögum um fjöleignarhús geti þannig takmarkað nýtingar- og eignarrétt eigenda íbúða í fjöleignarhúsi og þannig komið í veg fyrir að þeir geti nýtt fasteign sína m.a. til að halda þar gæludýr.
Að mati ráðuneytisins samræmist frumvarpið bæði 71. og 72. gr. stjórnarskrárinnar. Telur ráðuneytið að frumvarpið styrki friðhelgi einkalífs og eignarrétt gæludýraeigenda með því að afnema almennt samþykkisskilyrði. Frumvarpið kveði jafnframt á um skýr og málefnaleg skilyrði fyrir takmörkunum á dýrahaldi sem ætlað sé að vernda sambærileg réttindi annarra íbúa fjöleignarhúsa. Með frumvarpinu sé leitast við að ná jafnvægi milli réttinda einstaklinga til að njóta heimilis síns og eignar og réttar annarra til friðsællar sambúðar.
Meiri hlutinn tekur undir þessi sjónarmið ráðuneytisins og telur frumvarpið feta hinn vandrataða milliveg milli réttinda gæludýraeigenda annars vegar og annarra íbúðareigenda hins vegar. Tekur meiri hlutinn undir að núgildandi reglur laganna takmarki verulega nýtingar- og eignarrétt eigenda íbúða í fjöleignarhúsum hvað varðar gæludýrahald. Er það mat meiri hlutans að hingað til hafi hallað verulega á rétt gæludýraeigenda sem íbúðareigenda í fjöleignarhúsum en með frumvarpinu sé komið á góðu jafnvægi og gætt meðalhófs gagnvart öðrum eigendum sem hafi skýr úrræði samkvæmt frumvarpinu til að bregðast við verulegum ama, ónæði eða truflun vegna dýrs.
Meiri hlutinn telur að umfjöllun um samræmi frumvarpsins við stjórnarskrá hafi verið ábótavant í greinargerð en með minnisblaði ráðuneytisins hafi verulega verið úr því bætt. Mikilvægt sé að greining ráðuneytisins á samræmi frumvarpsins við stjórnarskrá sé nú komin fram.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.
Sigríður Á. Andersen og Rósa Guðbjartsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Alþingi, 3. nóvember 2025.
| Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir, form., frsm. |
Grímur Grímsson. | Jónína Björk Óskarsdóttir. | |
| Kristján Þórður Snæbjarnarson. | Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir. | ||
