Um einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

    Lagt er til að ný grein, 10. gr. a, verði tekin upp í erfðalög, sem leggi stafræna og rafræna meðferð á beiðni um leyfi til setu í óskiptu búi að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír. Almennt verði þannig jafngilt að beiðni og önnur gögn sem berist á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli á hvern þann máta sem ákvæðið heimilar. Þá er lagt til að rafræn staðfesting verði lögð að jöfnu við undirritun með eigin hendi. Þar sem gert er ráð fyrir í ákvæðinu að fleiri en ein tæknilausn komi til greina fyrir staðfestingu, miðlun og frágang gagna, til viðbótar hefðbundinni málsmeðferð á pappír, og fyrirséð er að ein tæknilausn henti ekki öllum einstaklingum jafn vel, er lögð áhersla á það að sýslumenn leiðbeini málsaðilum eftir því sem tilefni er til. Þar sem um er að ræða heimildarákvæði þykir rétt að árétta að heimildum verði beitt í samræmi við ákvæði viðeigandi laga og reglna, þar á meðal um miðlun og vistun persónuupplýsinga. Ákvæðið leysir ekki sýslumenn undan þeirri skyldu að meta áhrif á persónuvernd og rafræna vöktun í skilningi laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga þannig að vinnslan fari fram í málefnalegum tilgangi og að uppfylltum skilyrðum þeirra laga.
     Í 1. mgr. nýrrar 10. gr. a yrði kveðið á um að beiðni um leyfi til setu í óskiptu búi eða öðru gagni sem tengist beiðninni og er afhent eða sent á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli sé heimilt að miðla á rafrænu eða stafrænu formi, enda leiki ekki vafi á uppruna þess eða frá hverjum það stafar. Megintilgangur þessarar heimildar er að kveða á um það í lögunum að rafræn og stafræn gögn séu jafngild þeim sem berast milli hlutaðeigandi á pappír, án þess þó að leggja bann við notkun pappírs. Ætlunin er ekki að mæla fyrir um breytingu á málsmeðferð sýslumanns við afgreiðslu beiðninnar heldur að heimila annan afhendingarmáta og form hvers kyns gagna við afgreiðslu beiðninnar en á pappír. Þannig er lagður grunnur að því að unnt verði að nýta þær tæknilausnir sem nú er völ á hjá sýslumanni.
     Með þeim sem aðkomu eiga að máli á grundvelli laganna er til að mynda átt við sýslumenn og starfsfólk þeirra, lögmenn, málsaðila, eftirlifandi maka og hvern þann annan sem kemur að meðferð beiðni um leyfi til setu í óskiptu búi.
     Þá skal einu gilda við beitingu heimildarinnar hvort um sé að ræða skriflegt, áritað, staðfest, vottað eða undirritað gagn, og jafnframt hvort tilkynningu eða gagni sé beint að viðtakanda í frumriti, afriti, eftirriti eða endurriti eða annars konar riti. Í öllum tilvikum sé staf- og rafrænt form jafngilt pappír, enda leiki ekki vafi á uppruna gagns eða frá hverjum það stafar. Eftir sem áður verður þó að gera þá kröfu að sýslumaður geti ákveðið að frumrit gagna verði lögð fram við meðferð máls. Með hliðsjón af markmiðum rafrænnar og stafrænnar málsmeðferðar, sem nánar er lýst í kafla 2, er gert ráð fyrir að sýslumaður krefjist aðeins frumrits gagna í undantekningartilvikum þegar slíkt er metið nauðsynlegt, svo sem vegna sönnunar á þeim réttindum sem málið varðar.
     Í 2. mgr. nýrrar 10. gr. a er kveðið á um að þegar II. kafli laganna eða venja áskilji áritun, undirritun, staðfestingu, eða vottun sé heimilt að fullnægja þeim áskilnaði með rafrænni staðfestingu. Hér er ekki ætlunin að binda tiltekna aðferð við rafræna staðfestingu í lög heldur er miðað að því að draga úr óþarfa undirritunum og áritunum með eigin hendi, hverju nafni sem þær nefnast, þegar unnt er að staðfesta með rafrænni auðkenningu, öruggri innskráningu á vef eða öðrum viðurkenndum tæknilausnum frá hverjum beiðni eða gagn stafar. Til samræmis við fyrirætlan um jafngilda málsmeðferð er vert að árétta að um heimild til rafrænna staðfestinga er að ræða og því verður eftir sem áður unnt að staðfesta ýmis gögn með því að undirrita þau með eigin hendi. Rafræn staðfesting kann til að mynda í sumum tilvikum að vera nægjanleg þannig að mynd af undirritun með eigin hendi sé notuð til staðfestingar á skjali eða að eintak gagns sé sent úr tölvupóstfangi sem þekkt er eða staðfest á öðrum vettvangi að sendandinn notar. Í öðrum tilvikum kann þó að þurfa að gera ríkari kröfur til rafrænna staðfestinga, svo sem eftir mikilvægi og réttaráhrifum sem við þær eru bundnar.
     Um 3. mgr. vísast til umfjöllunar í kafla 3.2. Með ákvæðinu er lagt til að gagni teljist miðlað réttilega til viðtakanda þegar það er aðgengilegt í stafrænu pósthólfi viðkomandi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda, sbr. meginreglu 7. gr. laga um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda, nr. 105/2021.
     Með 4. mgr. er ráðherra gert að mæla nánar fyrir um framkvæmd ákvæðisins um meðferð mála hjá sýslumanni með reglugerð. Með því er ætlunin að ráðherra útfæri nánar hvaða kröfur verði gerðar til rafrænnar staðfestingar. Horft er til þess að unnt verði að gera ólíkar kröfur eftir þörfum og aðstæðum hverju sinni og haft í huga að í sumum tilvikum geti til að mynda fullgild rafræn auðkenning verið óþörf eða jafnvel of kostnaðarsöm, en í öðrum geti slík auðkenning verið talin nauðsynleg. Að því er varðar form, frágang og afhendingarmáta gagna er stefnt að því að samræmi verði milli embætta sýslumanna við meðferð beiðna um leyfi til setu í óskiptu búi og annarra tengdra gagna. Gert er ráð fyrir að ráðherra lýsi nánar þeim hugbúnaðarlausnum sem notast verður við til að tryggja örugga leið fyrir afhendingu gagna til sýslumanns, svo sem í gegnum vefviðmót eða aðra sérstaka hugbúnaðarlausn. Með því er ætlunin að stuðla að einfaldari stjórnsýslu, samræmdu verklagi embættanna og tryggja að innsend gögn berist á skilvirkan hátt á rétta staði, í gegnum þær tæknilausnir sem innleiddar hafa verið fyrir málsmeðferðina. Þar sem þarfir almennings eru mismunandi og ein tæknilausn hentar ekki endilega öllum samfélagshópum, er gert ráð fyrir að með reglugerð verði kveðið á um aðrar tæknilausnir eða leiðir fyrir afhendingu gagna til að tryggja að sem flestir geti nýtt sér stafræna og rafræna málsmeðferð sýslumanna.
    

Um 2. gr.

    Lagt er til að ný grein, 4. gr. a, verði tekin upp í lög um aðför, sem leggi stafræna og rafræna málsmeðferð samkvæmt lögunum að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír. Almennt verði þannig jafngilt að aðfararbeiðni, tilkynningar og önnur gögn berist á milli þeirra sem aðkomu eiga að málum sem rekin eru samkvæmt lögunum á hvern þann máta sem ákvæðið heimilar. Þá er lagt til að rafræn staðfesting verði lögð að jöfnu við undirritun með eigin hendi. Þar sem ákvæðið gerir ráð fyrir að fleiri en ein tæknilausn komi til greina fyrir staðfestingu, miðlun og frágang gagna, til viðbótar hefðbundinni málsmeðferð á pappír, og fyrirséð er að ein tæknilausn henti ekki öllum einstaklingum jafn vel, er lögð áhersla á það að sýslumenn leiðbeini málsaðilum eftir því sem tilefni er til. Þar sem um er að ræða heimildarákvæði þykir rétt að árétta að heimildum verði beitt í samræmi við ákvæði viðeigandi laga og reglna, þar á meðal um miðlun og vistun persónuupplýsinga. Ákvæðið leysir ekki sýslumenn undan þeirri skyldu að meta áhrif á persónuvernd og rafræna vöktun í skilningi laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga þannig að vinnslan fari fram í málefnalegum tilgangi og að uppfylltum skilyrðum þeirra laga.
     Í 1. mgr. nýrrar 4. gr. a yrði kveðið á um að heimilt sé að miðla á rafrænu eða stafrænu formi aðfararbeiðni, tilkynningu eða öðru gagni sem á grundvelli laganna er afhent eða sent á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli, enda leiki ekki vafi á uppruna þess eða frá hverjum það stafar. Megintilgangur þessarar heimildar er að kveða á um það í lögunum að rafræn og stafræn gögn og tilkynningar séu jafngildar þeim sem berast milli hlutaðeigandi á pappír, án þess þó að leggja bann við notkun pappírs. Ætlunin er ekki að mæla fyrir um breytingu á réttarfari sem slíku heldur að heimila annan afhendingarmáta og form hvers kyns gagna og tilkynninga við málsmeðferð samkvæmt lögunum en á pappír. Þannig er lagður grunnur að því að unnt verði að nýta þær tæknilausnir sem nú er völ á í ríkari mæli við meðferð mála samkvæmt lögunum, hvort heldur er við meðferð mála hjá sýslumanni eða dómstólum.
     Með þeim sem aðkomu eiga að máli á grundvelli laganna er til að mynda átt við sýslumenn og starfsfólk þeirra, lögmenn, dómara og starfsfólk dómstóla, málsaðila, vitni eða hvern þann annan sem málsmeðferð laganna tekur til hverju sinni.
     Þá skal einnig einu gilda við beitingu heimildarinnar hvort um sé að ræða skriflegt, áritað, staðfest, vottað eða undirritað gagn eða tilkynningu, og jafnframt hvort tilkynningu eða gagni sé beint að viðtakanda í frumriti, afriti, eftirriti eða endurriti eða annars konar riti. Í öllum tilvikum sé staf- og rafrænt form jafngilt pappír, enda leiki ekki vafi á uppruna tilkynningar eða gagns eða frá hverjum það stafi. Hér verður þó eftir sem áður að gera þá kröfu að sýslumaður geti ákveðið að frumrit annarra gagna en þeirra sem tilgreind eru í 2. mgr. 10. gr. laganna verði lögð fram við meðferð máls. Með hliðsjón af markmiðum rafrænnar og stafrænnar málsmeðferðar, sem nánar er lýst í kafla 2, er gert ráð fyrir að sýslumaður krefjist aðeins frumrits gagna í undantekningartilvikum þegar slíkt er metið nauðsynlegt, svo sem vegna sönnunar á þeim réttindum sem málið varðar.
     Í 2. mgr. nýrrar 4. gr. a er kveðið á um að þegar lögin eða venja áskilji áritun, undirritun, staðfestingu eða vottun sé heimilt að fullnægja þeim áskilnaði með rafrænni staðfestingu. Hér er ekki ætlunin að binda tiltekna aðferð við rafræna staðfestingu í lög heldur er miðað að því að draga úr óþarfa undirritunum og áritunum með eigin hendi, hverju nafni sem þær nefnast, þegar unnt er að staðfesta með rafrænni auðkenningu, öruggri innskráningu á vef eða öðrum viðurkenndum tæknilausnum frá hverjum tilkynning eða gagn stafar. Til samræmis við fyrirætlan um jafngilda málsmeðferð er vert að árétta að um heimild til rafrænna staðfestinga er að ræða og því verður eftir sem áður unnt að staðfesta ýmis gögn með því að undirrita þau með eigin hendi. Að því er hina rafrænu staðfestingu varðar þá kann til að mynda í sumum tilvikum að vera nægjanlegt að mynd af undirritun með eigin hendi sé notuð til staðfestingar á skjali eða tilkynning eða eintak gagns sé sent úr tölvupóstfangi sem þekkt er eða staðfest á öðrum vettvangi að sendandinn notar. Í öðrum tilvikum kann þó að þurfa að gera ríkari kröfur til rafrænna staðfestinga, svo sem eftir mikilvægi og réttaráhrifum sem við þær eru bundnar.
     Með 3. og 4. mgr. er lagt til að aðfararbeiðni, tilkynning eða annað gagn sem miðlað er með rafrænum eða stafrænum hætti á grundvelli ákvæðisins teljist að meginstefnu komið til viðtakanda þegar það er aðgengilegt þannig að unnt sé að kynna sér efnis þess. Frá þessu eru þó lagðar til þrjár undantekningar. Í fyrsta lagi er lagt til að birtingarháttur greiðsluáskorana skv. 7. gr. laganna verði óbreyttur og er þar m.a. horft til þess að einkaaðilar geta ekki birt gögn í stafrænu pósthólfi. Þá er í öðru lagi lagt til að tilkynning sýslumanns um aðfararbeiðni skv. 21. gr. og í þriðja lagi tilkynning dómara um aðfararbeiðni skv. 80. gr. teljist vegna þeirrar hagsmuna sem um ræðir, réttilega birt í stafrænu pósthólfi þegar gerðarþoli hefur staðfest móttöku hennar þar. Um 3. og 4. mgr. vísast að öðru leyti nánar til umfjöllunar í kafla 3.2 og skýringa við 13. gr. frumvarpsins.
     Með 5. mgr. er ráðherra gert að mæla nánar fyrir um framkvæmd ákvæðisins um meðferð mála hjá sýslumanni með reglugerð. Með því er ætlunin að útfært verði nánar hvaða kröfur verði gerðar til rafrænnar staðfestingar. Horft er til þess að unnt verði að gera ólíkar kröfur eftir þörfum og aðstæðum hverju sinni og haft í huga að í sumum tilvikum geti til að mynda fullgild rafræn auðkenning verið óþörf eða jafnvel of kostnaðarsöm, en í öðrum geti slík auðkenning verið talin nauðsynleg. Að því er varðar form, frágang og afhendingarmáta gagna er miðað að samræmi verði milli embætta sýslumanna við meðferð beiðna um aðför og annarra tengdra gagna. Gert er ráð fyrir að ráðherra lýsi nánar þeim hugbúnaðarlausnum sem notast verður við til að tryggja örugga leið fyrir afhendingu gagna til sýslumanns, svo sem í gegnum vefviðmót eða aðra sérstaka hugbúnaðarlausn. Með því er ætlunin að stuðla að einfaldari stjórnsýslu, samræmdu verklagi embættanna og tryggja að innsend gögn berist á skilvirkan hátt á rétta staði, í gegnum þær tæknilausnir sem innleiddar hafa verið fyrir málsmeðferðina. Þar sem þarfir almennings eru mismunandi og ein tæknilausn hentar ekki endilega öllum samfélagshópum, er gert ráð fyrir að með reglugerð verði kveðið á um aðrar tæknilausnir eða leiðir fyrir afhendingu gagna til að tryggja að sem flestir geti nýtt sér stafrænar og rafrænar málsmeðferð sýslumanna.

Um 3. gr.

    Lagt er til að gerðarbeiðanda verði ekki lengur heimilt að birta gerðarþola greiðsluáskorun skv. 1. mgr. 7. gr. laga um aðför með símskeyti. Notkun símskeyta hefur nú verið hætt en nokkuð var um hana þegar lögin tóku gildi. Aðrir birtingarmátar samkvæmt ákvæðinu, þ.e. með ábyrgðarbréfi eða stefnuvotti, þykja betur þjóna þeim tilgangi að koma áskorun gerðarbeiðanda til vitundar gerðarþola.

Um 4. gr.

    Gerð er tillaga um að heimilað verði að frumrit viðskiptabréfs berist án ástæðulauss dráttar, eigi síðar en viku frá því aðfararbeiðni barst sýslumanni, í stað þess að frumrit verði að fylgja beiðninni. Þessari heimild er einkum ætlað að styðja við þá framkvæmd að heimilt verði að leggja aðfararbeiðni fram á rafrænu eða stafrænu formi á grundvelli nýrrar 4. gr. a laganna, sbr. 2. gr. frumvarpsins, en að frumrit viðskiptabréfs á pappír megi í kjölfarið berast án ástæðulauss dráttar. Við þær aðstæður er gerðarbeiðanda nauðsynlegt að koma frumriti viðskiptabréfs á pappír strax til viðtakandans til sönnunar á kröfu sinni, enda er skilríki af því tagi forsenda frekari aðgerða sýslumanns eða eftir atvikum dómara samkvæmt lögunum, en að öðrum kosti kann að koma til álita að hafna beiðni um aðför, sbr. 1. mgr. 13. gr. og 2. mgr. 17. gr. laganna. Ein vika þykir nægjanlegt svigrúm til að koma heimildarskjali til sýslumanns og verður við mat á nauðsynlegu svigrúmi að hafa hugfast að í dag skulu aðfararbeiðni og heimildarskjal að meginreglu berast samtímis. Ef aðfarar er krafist til fullnustu kröfu skv. 7. eða 8. tölul. 1. mgr. 1. gr., telst aðfararbeiðnin ekki framkomin fyrr en frumrit viðskiptabréfs á pappírsformi berst sýslumanni. Fram að því er aðfararbeiðninnar hvorki getið í þeirri skrá sem sýslumaður heldur, sbr. 18. gr., né er beiðnin tekin til meðferðar á grundvelli laganna. Berist frumrit viðskiptabréfs ekki innan framangreinds frests skal beiðnin endursend þegar í stað ásamt rökstuðningi fyrir ákvörðuninni í samræmi við 2. mgr. 17. gr.

Um 5. gr.

    Breyting skv. b-lið lýtur að því að fallið er frá því að gera kröfu um að aðfararbeiðni og fylgigögn hennar séu send héraðsdómara í tvíriti. Ef frumvarpið verður að lögum yrði eftirleiðis heimilt á grunni fyrirhugaðrar nýrrar 4. gr. a laga um aðför, að senda slík gögn hvort heldur sem er stafrænt, rafrænt eða á pappírsformi og því óþarft að tiltaka eintakafjölda gagna í lögunum, auk þess sem það væri í andstöðu við markmið frumvarpsins, svo sem að draga úr notkun pappírs.
     Breyting skv. a-lið leiðir af fyrrgreindri breytingu sem ráðgerð er með b-lið, en eftir sem áður verður nauðsynlegt að senda fylgigögn með aðfararbeiðni. Breytingin lýtur einvörðungu að því að áskilnaður þess efnis er færður til innan 2. mgr. 11. gr. laganna.

Um 6. gr.

    Líkt og rakið er í kafla 3.1 er orðinu „eintak“ ætlað að hafa víðtæka skírskotun til þess þegar gögnum er miðlað til móttakanda á grundvelli laga um aðför, ýmist stafrænt, rafrænt eða á pappírsformi. Í því samhengi sem orðið er að gildandi rétti notað í 2. mgr. 15. gr. laganna þykir annars vegar ekki þörf á að tala um annað eintak beiðni um aðför heldur er nægilegt að tala um eintak beiðni af því tagi sem héraðsdómari heldur eftir. Hins vegar þykir með sömu röksemdum heppilegra að nota orðið eintak fremur en orðið „samrit“ um það eintak fylgigagna beiðninnar sem héraðsdómari varðveitir samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 15. gr. laganna.

Um 7. gr.

    Lögð er til breyting á orðalagi 18. gr. laganna í þá veru að eftirleiðis verði kveðið á um að aðfararbeiðnir skuli skráðar í þeirri röð sem þær berast í stað þess að mælt sé fyrir um að þær skuli skráðar í áframhaldandi númeraröð eftir því sem þær berist, áritaðar um móttökudag og auðkenndar númeri. Með breytingunni er ætlunin að skapa aukið svigrúm fyrir sýslumenn um þá aðferð sem notuð er við að skrá aðfararbeiðnir, en gæta samtímis að nauðsyn þess að halda því til haga hvenær aðfararbeiðnir berast og í hvaða röð vegna þeirra réttaráhrifa sem af þeim upplýsingum kunna að leiða. Með því að kveða einvörðungu á um staðfestingu sýslumanns í stað nánari útfærslu þessa framkvæmdaratriðis í löggjöf er horft til þess að einfaldara verði að uppfæra verklag eftir því sem tilefni verður til, án þess að afsláttur verði gefinn af réttaröryggi eða nauðsynlegri festu og gegnsæi við meðferð aðfararbeiðna, eða samræmi í verklagi á milli sýslumannsembætta. Þannig þykja skapast enn frekari tækifæri til tæknilegra útfærslna við málsmeðferð.

Um 8. gr.

    Með greininni er mælt fyrir um breytingar á 21. gr. laga um aðför. Að gildandi rétti skal gerðarþola tilkynnt með hæfilegum fyrirvara að beiðni sé komin fram um aðför hjá honum og um meginefni hennar. Honum skal um leið tilkynnt hvar aðför muni byrja og sem nánast á hvaða tíma tiltekins dags. Sýslumaður skal senda gerðarþola tilkynninguna með útbornu ábyrgðarbréfi eða símskeyti eða birta hana af einum stefnuvotti.
     Lögð er til sú breyting á 2. mgr. 21. gr. laganna að ekki verði lengur heimilt að birta gerðarþola tilkynningu skv. 1. mgr. með símskeyti. Notkun símskeyta hefur verið hætt en þau voru í notkun þegar lögin tóku gildi. Þá er lagt til að aukið verði við birtingarmáta skv. 2. mgr. 21. gr. laganna heimild sýslumanns til birtingar í stafrænu pósthólfi og telst tilkynningin þá réttilega birt þegar gerðarþoli hefur staðfest móttöku hennar. Birting með ábyrgðarbréfi eða með stefnuvotti er sami birtingarháttur og heimill er að gildandi rétti og þykir ekki þarfnast frekari skýringa. Nánar er fjallað um sjónarmið að baki breyttum birtingarháttum á grunni frumvarpsins í kafla 3.2.

Um 9. gr.

    Með greininni er lagt til að tvær nýjar málsgreinar bætist við 22. gr. laga um aðför sem kveði annars vegar á um að sýslumaður geti heimilað mætingu málsaðila við aðför sem fram fer á starfsstofu sýslumanns samkvæmt lögunum um fjarfundabúnað, með hljóði og mynd ef þess sé kostur, enda geti allir sem viðstaddir eru fylgst með því sem fram fer. Teljist það fullnægjandi mæting af hálfu málsaðila. Hins vegar að ráðherra skuli setja reglugerð sem kveður nánar á um heimild til mætingar við aðför um fjarfundabúnað.
     Samkvæmt gildandi 1. mgr. 22. gr. laganna skal aðför að jafnaði byrja á starfsstofu sýslumanns nema sýslumanni þyki að höfðu samráði við gerðarbeiðanda annað henta og samræmast hagsmunum aðilanna. Þá er í 2. mgr. ákvæðisins mælt fyrir um nánar tilteknar undantekningar frá því. Með hinni nýju málsgrein er ætlunin að veita aukið svigrúm um hvernig málsaðilar mæta við framkvæmd aðfarar án þess að réttindi þeirra verði fyrir borð borin. Áhersla er lögð á að um er að ræða heimild sýslumanns til að liðka fyrir því að málsaðilar geti mætt til fyrirtöku aðfararbeiðni en ekki skilyrðislausan rétt málsaðila til að mæta um fjarfundabúnað. Alla jafna ætti þó sýslumaður að geta orðið við beiðni þessa efnis sem fram kemur tímanlega svo að unnt sé að koma mætingu með þessu móti við, en að öðrum kosti verður málsaðili líkt og til þessa að bera sjálfur ábyrgð á mætingu í eigin persónu eða málsvari sem hæfur er að lögum til að gæta að hagsmunum málsaðilans fyrir hans hönd.
     Þá er ráðherra með tillögu að nýrri 4. mgr. 22. gr. gert að setja reglugerð sem kveður nánar á um heimild til mætingar við aðför um fjarfundabúnað. Með slíkri reglugerð væri einkum ætlunin að útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál. Að öðru leyti eru þau sjónarmið sem hér búa að baki rakin í kafla 3.3.

Um 10. gr.

    Lagt er til að skipta orðinu „undirrita“ út fyrir orðið „staðfesta“ í 1. málsl. 3. mgr. 33. gr. og 1. mgr. og 2. málsl. 2. mgr. 34. gr. laganna til þess að auka svigrúm til framkvæmdar laganna með tilliti til tæknilegra lausna. Í þeim efnum er þó vert að árétta að ekki er lagt bann við undirritun með eigin hendi.

Um 11. og 12. gr.

    Með greinunum er lagt til að orðið „eftirrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 13. gr.

    Með a-lið er lagt til að ekki verði lengur heimilt að kveðja gerðarþola fyrir héraðsdóm vegna aðfararbeiðni samkvæmt fyrirmælum 14. eða 78. gr. laga um aðför með símskeyti. Notkun símskeyta hefur verið hætt en þau voru í notkun þegar lögin tóku gildi. Aðrir birtingarmátar samkvæmt ákvæðinu þykja betur þjóna þeim tilgangi að koma tilkynningu dómara til vitundar gerðarþola.
     Þá er með b-lið lagt til að tveir málsliðir bætist við 2. mgr. 80. gr. laganna, þar sem mælt er fyrir um áskilnað birtingar í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Lagt er til að tilkynning skv. 1. mgr. 80. gr. laganna teljist réttilega birt í hinu stafræna pósthólfi þegar gerðarþoli hefur staðfest móttöku. Þá fari að öðru leyti um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir þeim lögum en að öðrum kosti verði birt með ábyrgðarbréfi eða á jafn tryggan hátt. Með tilliti til friðhelgi eignarréttar gerðarþola þykir mikilvægt að hann hafi trygga vitneskju um fyrirhugað þinghald og staðfesti því móttöku. Þannig geti hann gert þær ráðstafanir sem hann telur nauðsynlegar til að tryggja hagsmuni sína. Nánar er fjallað um sjónarmið að baki breyttum birtingarháttum á grunni frumvarpsins í kafla 3.2. Birting með ábyrgðarbréfi eða á jafn tryggan hátt er sami birtingarháttur og heimill er að gildandi rétti og þykir ekki þarfnast frekari skýringa.

Um 14. gr.

    Lagt er til að orðið „samrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 15. gr.

    Lagt er til að orðin „ljósrit gagna og eftirrit úr gerðabók“ víki fyrir orðunum „eintök gagna og gerðabókar, af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 16. gr.

    Lagt er til að orðið „eftirrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 17. gr.

    Lagt er til að ný grein, 4. gr. a, verði tekin upp í lög um skipti á dánarbúum o.fl., sem leggi stafræna og rafræna málsmeðferð samkvæmt lögunum að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír. Almennt verði þannig jafngilt að beiðni og önnur gögn sem berist á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli á hvern þann máta sem ákvæðið heimilar. Þá er lagt til að rafræn staðfesting verði lögð að jöfnu við undirritun með eigin hendi. Þar sem gert er ráð fyrir í ákvæðinu að fleiri en ein tæknilausn komi til greina fyrir staðfestingu, miðlun og frágang gagna, til viðbótar hefðbundinni málsmeðferð á pappír, og fyrirséð er að ein tæknilausn henti ekki öllum einstaklingum jafn vel, er lögð áhersla á það að sýslumenn leiðbeini málsaðilum eftir því sem tilefni er til. Þar sem um er að ræða heimildarákvæði þykir rétt að árétta að heimildum verði beitt í samræmi við ákvæði viðeigandi laga og reglna, þar á meðal um miðlun og vistun persónuupplýsinga. Ákvæðið leysir ekki sýslumenn undan þeirri skyldu að meta áhrif á persónuvernd og rafræna vöktun í skilningi laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga þannig að vinnslan fari fram í málefnalegum tilgangi og að uppfylltum skilyrðum þeirra laga.
     Í 1. mgr. nýrrar 4. gr. a yrði kveðið á um að heimilt sé að miðla á rafrænu eða stafrænu formi tilkynningu eða öðru gagni sem á grundvelli laganna er afhent eða sent á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli, enda leiki ekki vafi á uppruna þess eða frá hverjum það stafar. Megintilgangur þessarar heimildar er að kveða á um það í lögunum að rafræn og stafræn gögn og tilkynningar séu jafngildar þeim sem berast milli hlutaðeigandi á pappír, án þess þó að leggja bann við notkun pappírs. Ætlunin er ekki að mæla fyrir um breytingu á réttarfari sem slíku heldur að heimila annan afhendingarmáta og form hvers kyns gagna og tilkynninga við málsmeðferð samkvæmt lögunum en á pappír. Þannig er lagður grunnur að því að unnt verði að nýta þær tæknilausnir sem nú er völ á í ríkari mæli við meðferð mála samkvæmt lögunum hjá skiptastjóra, sýslumanni eða dómstólum.
     Með þeim sem aðkomu eiga að máli á grundvelli laganna er til að mynda átt við sýslumenn og starfsfólk þeirra, skiptastjóra, lögmenn, dómara og starfsfólk þeirra, erfingja og hvern þann annan sem kemur að skiptum á dánarbúum.
     Þá skal einnig einu gilda við beitingu heimildarinnar hvort um sé að ræða skriflegt, áritað, staðfest, vottað eða undirritað gagn, og jafnframt hvort tilkynningu eða gagni sé beint að viðtakanda í frumriti, afriti, eftirriti eða endurriti eða annars konar riti. Í öllum tilvikum sé staf- og rafrænt form jafngilt pappír, enda leiki ekki vafi á uppruna gagns eða frá hverjum það stafar. Hér verður þó eftir sem áður að gera þá kröfu að sýslumaður geti ákveðið að frumrit gagna verði lögð fram við meðferð máls. Með hliðsjón af markmiðum rafrænnar og stafrænnar málsmeðferðar, sem nánar er lýst í kafla 2, er gert ráð fyrir að sýslumaður krefjist aðeins frumrits gagna í undantekningartilvikum þegar slíkt er metið nauðsynlegt, svo sem vegna sönnunar á þeim réttindum sem málið varðar.
     Í 2. mgr. nýrrar 4. gr. a er kveðið á um að þegar lögin eða venja áskilji áritun, umsókn, undirritun, staðfestingu, samþykki, yfirlýsingu eða vottun sé heimilt að fullnægja þeim áskilnaði með rafrænni staðfestingu. Hér er ekki ætlunin að binda tiltekna aðferð við rafræna staðfestingu í lög heldur er miðað að því að draga úr óþarfa undirritunum og áritunum með eigin hendi, hverju nafni sem þær nefnast, þegar unnt er að staðfesta með rafrænni auðkenningu, öruggri innskráningu á vef eða öðrum viðurkenndum tæknilausnum frá hverjum tilkynning eða gagn stafar. Til samræmis við fyrirætlan um jafngilda málsmeðferð er vert að árétta að um heimild til rafrænna staðfestinga er að ræða og því verður eftir sem áður unnt að staðfesta ýmis gögn með því að undirrita þau með eigin hendi. Að því er hina rafrænu staðfestingu varðar þá kann til að mynda í sumum tilvikum að vera nægjanlegt að mynd af undirritun með eigin hendi sé notuð til staðfestingar á skjali eða að eintak gagns sé sent úr tölvupóstfangi sem þekkt er eða staðfest á öðrum vettvangi að sendandinn notar. Í öðrum tilvikum kann þó að þurfa að gera ríkari kröfur til rafrænna staðfestinga, svo sem eftir mikilvægi og réttaráhrifum sem við þær eru bundnar.
     Með 3. og 4. mgr. er lagt til að tilkynning eða annað gagn sem miðlað er rafrænt eða stafrænt á grundvelli ákvæðisins teljist að meginstefnu komið til viðtakanda þegar það er aðgengilegt þannig að unnt sé að kynna sér efnis þess. Frá þessu eru þó lagðar til tvær undantekningar. Annars vegar hvað varðar tilkynningu dómara um þinghald á grundvelli 43. gr. laganna og hins vegar tilkynningu dómara skv. 128. gr. Í ljósi þeirra hagsmuna sem um teflir er lagt til að slík birting í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar viðtakandi hefur staðfest móttöku. Um 3. og 4. mgr. vísast að öðru leyti nánar til umfjöllunar í kafla 3.2 og skýringa við 23. og 28. gr. frumvarpsins.
     Með 5. mgr. er ráðherra gert að mæla nánar fyrir um framkvæmd ákvæðisins að því er varðar meðferð mála hjá sýslumanni með reglugerð. Með ákvæðinu er lagt til að útfært verði nánar hvaða kröfur verði gerðar til rafrænnar staðfestingar. Horft er til þess að unnt verði að gera ólíkar kröfur eftir þörfum og aðstæðum hverju sinni og haft í huga að í sumum tilvikum geti til að mynda fullgild rafræn auðkenning verið óþörf eða jafnvel of kostnaðarsöm, en í öðrum geti slík auðkenning verið talin nauðsynleg. Að því er varðar form, frágang og afhendingarmáta gagna er miðað að því að samræmi verði milli embætta sýslumanna við meðferð tilkynninga og annarra gagna. Gert er ráð fyrir að ráðherra lýsi nánar þeim hugbúnaðarlausnum sem notast verður við til að tryggja örugga leið fyrir afhendingu gagna til sýslumanns, svo sem í gegnum vefviðmót eða aðra sérstaka hugbúnaðarlausn. Með því er ætlunin að stuðla að einfaldari stjórnsýslu, samræmdu verklagi embættanna og tryggja að innsend gögn berist með skilvirkum hætti á rétta staði, í gegnum þær tæknilausnir sem innleiddar hafa verið fyrir málsmeðferðina. Þar sem þarfir almennings eru mismunandi og ein tæknilausn hentar ekki endilega öllum samfélagshópum, er gert ráð fyrir að með reglugerð verði kveðið á um aðrar tæknilausnir eða leiðir fyrir afhendingu gagna til að tryggja að sem flestir geti nýtt sér stafræna og rafræna málsmeðferð sýslumanna.

Um 18. gr.

    Samkvæmt 4. mgr. 7. gr. laganna getur sýslumaður gefið út vottorð um móttöku andlátstilkynningar þótt tilkynnandi hafi ekki getað veitt honum allar þær upplýsingar sem getið er í 1. mgr. sömu greinar. Við þær aðstæður yrði vottorðið gefið út með þeim skilyrðum að tilkynnandi mæti á ný á fund sýslumanns eða sendi annan í sinn stað til að gefa upplýsingar um þau atriði sem lágu ekki fyrir við andlátstilkynninguna.
     Með greininni er lögð til sú breyting að til viðbótar mætingu á fund sýslumanns mun tilkynnanda andláts standa til boð að bæta úr upplýsingagjöf skv. 1. mgr. með skriflegri tilkynningu til sýslumanns. Þar sem 18. gr. frumvarpsins miðar að því að stafræn og rafræn málsmeðferð verði lögð að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír samkvæmt lögum um skipti á dánarbúum o.fl., er miðað við tilkynnandi geti veitt upplýsingarnar á því formi sem honum hentar til viðbótar því að mæta á fund sýslumanns og gefa upplýsingarnar munnlega.

Um 19. gr.

    Í a-lið er mælt fyrir um breytingu á 2. mgr. 10. gr. laganna sem miðar að því að stafræn og rafræn málsmeðferð skuli lögð að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír samkvæmt lögum um skipti á dánarbúum o.fl. Samkvæmt ákvæðinu getur sýslumaður leitað vitneskju um eignir þess látna eða erfðaréttindi með því að kveða tilkynnanda andláts eða annan á sinn fund. Verði frumvarpið óbreytt að lögum, mun sýslumanni að auki standa til boða að afla umræddra upplýsinga með skriflegri tilkynningu frá þeim sem tilkynnti andlátið eða öðrum.
    Í b-lið er lagt til að tvær nýjar málsgreinar bætist við 10. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl. sem kveði annars vegar á um að sýslumaður geti heimilað mætingu á skrifstofu sína í tengslum við tilkynningu andláts samkvæmt lögunum um fjarfundabúnað, með hljóði og mynd ef þess sé kostur. Teljist það fullnægjandi mæting af hálfu tilkynnanda. Hins vegar að ráðherra verði gert með reglugerð að kveða nánar á um heimild til að mæta á fund skv. 2. mgr. 10. gr. um fjarfundabúnað. Með slíkri reglugerð gæti eftir atvikum verið fjallað um þær aðstæður sem einkum komi til skoðunar til að heimila hlutaðeigandi að mæta á fund sýslumanns skv. 2. mgr. 10. gr. um fjarfundabúnað, um tæknibúnað og öryggismál.
    Áhersla er lögð á að um er að ræða heimild sýslumanns til að liðka fyrir því að tilkynnandi andláts veiti sýslumanni þær upplýsingar sem nauðsynlegar eru fyrir skipti á dánarbúi, sbr. 1. mgr. 7. gr. laganna. Ekki er því um skilyrðislausan rétt að ræða að mæta á fund sýslumanns um fjarfundabúnað. Alla jafna ætti þó sýslumaður að geta orðið við beiðni þessa efnis sem fram kemur tímanlega svo að unnt sé að koma mætingu með þessu móti við, en að öðrum kosti yrði tilkynnandi að bera sjálfur ábyrgð á mætingu í eigin persónu eða annars fyrir hans hönd eða standa skil á skriflegri tilkynningu til sýslumanns, sbr. skýringar við 18. gr. frumvarpsins. Að öðru leyti eru þau sjónarmið sem hér búa að baki jafnframt rakin í kafla 3.3.

Um 20. gr.

    Með greininni er lögð til breyting á 2. mgr. 21. gr. laganna sem er af sama meiði og önnur ákvæði frumvarpsins og snýr einvörðungu að breyttu orðalagi. Þannig er lagt til að orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af þeim ástæðum sem fjallað hefur verið um í kafla 3.1. Að auki er lagt til að heimilt verði að birta eignaskrá í stafrænu pósthólfi erfingja í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda og eignaskráin teljist þá réttilega birt þegar hún er aðgengileg þeim, sbr. meginreglu 1. mgr. 7. gr. laga nr. 105/2021. Að öðru leyti vísast m.a. til umfjöllunar í kafla 3.2.

Um 21. gr.

    Með greininni er lögð til sú breyting á orðalagi að bréfleg áskorun til erfingja, annars vegar sýslumanns skv. 1. málsl. 32. gr. laganna og hins vegar skiptastjóra skv. 2. mgr. 53. gr. laganna, skuli vera skrifleg. Líkt og fjallað er um í kafla 3.1 þykir orðið „bréflega“ vísa til málsmeðferðar á pappír en orðið „skriflega“ þykir aftur á móti hafa víðtækari merkingu og því megi nota það um tilkynningar og gögn við málsmeðferð sem ekki eru munnleg, hvort heldur sem er á pappír eða fyrir tilstilli rafrænna og stafrænna lausna.

Um 22. gr.

    Í a-lið er lagt til að orðin „eftirrit úr dánarskrá og gerðabók“ í 2. mgr. 42. gr. laganna víki fyrir „eintök dánarskrár og gerðabókar“. Þá er í b-lið lagt til að orðið „samrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ í 3. mgr. Breytingarnar eru lagðar til af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í skýringum við aðrar greinar frumvarpsins, sbr. umfjöllun í kafla 3.1.

Um 23. gr.

    Í a-lið er lagt til að héraðsdómara verði ekki lengur heimilt að birta tilkynningu um stað og stund til þinghalds til að taka fyrir kröfu um opinber skv. 1. mgr. 43. gr. laganna með símskeyti. Notkun símskeyta hefur verið hætt en þau voru í notkun þegar lögin tóku gildi. Til viðbótar öðrum birtingarmátum samkvæmt ákvæðinu, þ.e. með ábyrgðarbréfi eða á annan jafntryggan hátt, er lagt til að dómara standi til boða að birta tilkynninguna fyrir málsaðilum í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Þykja framangreindar leiðir betur þjóna þeim tilgangi að koma tilkynningunni til vitundar málsaðila.
     Í b-lið er lagt til að nýjum tryggum og hagnýtum birtingarmáta verði aukið við 2. mgr. 43. gr. laganna vegna tilkynningar héraðsdómara til málsaðila um stað og stund þinghalds vegna kröfu um opinber skipti. Lagt er til að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Lagt er til að birting tilkynningar í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar málsaðili hefur staðfest móttöku hennar, en að öðru leyti fari um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir lögum um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Þannig eru áþekkar kröfur gerðar til birtingar þessara tilkynninga og að gildandi rétti. Frekari sjónarmið um þennan birtingarhátt eru rakin í kafla 3.2.

Um 24. gr.

    Lagt er til að tvær nýjar málsgreinar bætist við 50. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl. sem kveði annars vegar á um að skiptastjóri geti heimilað mætingu á skiptafund um fjarfundabúnað, með hljóði og mynd ef þess sé kostur, enda geti allir sem viðstaddir eru fylgst með því sem fram fer. Teljist það fullnægjandi mæting af hálfu aðila á skiptafund sem boðað hefur verið til skv. 50. gr., 78. gr. og 105. gr. laganna.
     Með nýrri 6. mgr. 50. gr. laganna er ætlunin að veita skiptastjóra aukið svigrúm til að ákveða hvernig aðilar geta mætt á skiptafund. Áhersla er lögð á að um er að ræða heimild skiptastjóra til að liðka fyrir því að aðilar geti mætt á boðaðan skiptafund en ekki skilyrðislausan rétt aðila til að mæta á skiptafund um fjarfundabúnað. Ekki þykir nauðsynlegt að setja sérstakar reglur um notkun fjarfundabúnaðar við skiptafundi. Í staðinn er lagt til að skiptastjóri fylgi reglum dómstólasýslunnar um fjarþinghöld, eftir því sem við getur átt.

Um 25. gr.

    Lagt er til að orðið „eftirrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 26. gr.

    Í kafla 3.1 er rakið að orðinu „eintak“ sé ætlað að hafa víðtæka skírskotun til þess þegar gögnum er miðlað til móttakanda á grundvelli laga um skipti á dánarbúum o.fl., ýmist stafrænt, rafrænt eða á pappírsformi. Í því samhengi sem orðið „samrit“ er að gildandi rétti notað í 1. mgr. 73. gr. og 3. mgr. 119. gr. laganna þykir af sömu ástæðum og fjallað er um í skýringum við aðrar greinar frumvarpsins, fara betur á því að skipta orðinu út fyrir orðið „eintökum“.

Um 27. gr.

    Í kafla 3.1 er rakið að orðinu „eintak“ sé ætlað að hafa víðtæka skírskotun til þess þegar gögnum er miðlað til móttakanda á grundvelli laga um skipti á dánarbúum o.fl., ýmist stafrænt, rafrænt eða á pappírsformi. Í því samhengi sem orðið „samrit“ er að gildandi rétti notað í 2. mgr. 127. gr. laganna þykir af sömu ástæðum og fjallað er um í skýringum við aðrar greinar frumvarpsins, fara betur á því að skipta orðinu út fyrir orðið „eintak“.

Um 28. gr.

    Með ákvæðinu er lagt til að nýjum tryggum og hagnýtum birtingarmáta verði aukið við 2. mgr. 128. gr. vegna tilkynningar héraðsdómara skv. 1. mgr. 127. gr. til málsaðila um stað og stund til þinghalds vegna ágreiningsmáls sem borist hefur héraðsdómara til úrlausnar eins og kveðið er á um í XVI. kafla. Lagt er til að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Lagt er til að birting tilkynningar í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar málsaðili hefur staðfest móttöku hennar, en að öðru leyti fari um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir lögum um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Þannig eru áþekkar kröfur gerðar til birtingar þessara tilkynninga og að gildandi rétti. Frekari sjónarmið um þennan birtingarhátt eru rakin í kafla 3.2.

Um 29. gr.

    Lagt er til að orðið „endurrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 30. gr.

    Lagt er til að bætt verði við 8. gr. laganna nýrri málsgrein þess efnis að um rafræna staðfestingu og afhendingarmáta, form og frágang ganga vegna meðferðar mála fyrir dómi samkvæmt lögunum fari að öðru leyti eftir því sem mælt er fyrir um í lögum um meðferð einkamála og reglum settum með stoð í þeim.

Um 31. gr.

    Lagt er til að ný grein, 9. gr. b, verði tekin upp í lög um gjaldþrotaskipti sem leggi stafræna og rafræna málsmeðferð samkvæmt lögunum að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír. Almennt verði þannig jafngilt að beiðni um heimild til greiðslustöðvunar, beiðni um að leita nauðasamnings, krafa um gjaldþrotaskipti, tilkynningar og önnur gögn berist á milli þeirra sem aðkomu eiga að málum sem rekin eru samkvæmt lögunum á hvern þann máta sem ákvæðið heimilar, auk þess sem rafræn staðfesting verði lögð að jöfnu við undirritun með eigin hendi.
    Í 1. mgr. nýrrar 9. gr. b yrði kveðið á um að beiðni um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings, kröfu um gjaldþrotaskipti, tilkynningu eða öðru gagni sem á grundvelli laganna er afhent eða sent á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli sé heimilt að miðla á rafrænu eða stafrænu formi, enda leiki ekki vafi á uppruna þess eða frá hverjum það stafar. Megintilgangur þessarar heimildar er að kveða á um það í lögunum að rafræn og stafræn gögn og tilkynningar séu jafngildar þeim sem berast milli hlutaðeigandi á pappír, án þess þó að leggja bann við notkun pappírs. Ætlunin er ekki að mæla fyrir um breytingu á réttarfari sem slíku heldur að heimila annan afhendingarmáta og form hvers kyns gagna og tilkynninga við málsmeðferð samkvæmt lögunum en á pappír. Þannig er lagður grunnur að því að unnt verði að nýta þær tæknilausnir sem nú er völ á í ríkari mæli við meðferð mála samkvæmt lögunum, hvort heldur er við meðferð mála hjá sýslumanni eða dómstólum.
     Með þeim sem aðkomu eiga að máli á grundvelli laganna er til að mynda átt við skiptastjóra, lögmenn, dómara og starfsfólk dómstóla, málsaðila, vitni eða hvern þann annan sem málsmeðferð laganna tekur til hverju sinni.
     Þá skal einnig einu gilda við beitingu heimildarinnar hvort um sé að ræða skriflegt, áritað, staðfest, vottað eða undirritað gagn eða tilkynningu, og jafnframt hvort tilkynningu eða gagni sé beint að viðtakanda í frumriti, afriti, eftirriti eða endurriti eða annars konar riti. Í öllum tilvikum sé staf- og rafrænt form jafngilt pappír, enda leiki ekki vafi á uppruna tilkynningar eða gagns eða frá hverjum það stafar.
     Í 2. mgr. nýrrar 9. gr. b er kveðið á um að þegar lögin eða venja áskilji áritun, undirritun, staðfestingu eða vottun sé heimilt að fullnægja þeim áskilnaði með rafrænni staðfestingu. Hér er ekki ætlunin að binda tiltekna aðferð við rafræna staðfestingu í lög heldur er miðað að því að draga úr óþarfa undirritunum og áritunum með eigin hendi, hverju nafni sem þær nefnast, þegar unnt er að staðfesta með rafrænni auðkenningu, öruggri innskráningu á vef eða öðrum viðurkenndum tæknilausnum frá hverjum tilkynning eða gagn stafar. Til samræmis við fyrirætlan um jafngilda málsmeðferð er vert að árétta að um heimild til rafrænna staðfestinga er að ræða og því verður eftir sem áður unnt að staðfesta ýmis gögn með því að undirrita þau með eigin hendi. Að því er hina rafrænu staðfestingu varðar þá kann til að mynda í sumum tilvikum að vera nægjanlegt að mynd af undirritun með eigin hendi sé notuð til staðfestingar á skjali eða tilkynning eða eintak gagns sé sent úr tölvupóstfangi sem þekkt er eða staðfest á öðrum vettvangi að sendandinn notar. Í öðrum tilvikum kann þó að þurfa að gera ríkari kröfur til rafrænna staðfestinga, svo sem eftir mikilvægi og réttaráhrifa sem við þær eru bundnar.
     Með 3. og 4. mgr. er lagt til að beiðnir, kröfur, tilkynningar og önnur gögn sem miðlað er rafrænt eða stafrænt á grundvelli ákvæðisins teljist að meginstefnu komið til viðtakanda þegar gögnin eru aðgengileg þannig að unnt sé að kynna sér efnis þeirra. Frá þessu eru þó lagðar til tvær undantekningar. Annars vegar um fyrirkall dómara þegar fram hefur komið krafa um gjaldþrotaskipti, sbr. 69. gr. laganna og hins vegar tilkynningu dómara um þinghald, sbr. 175. gr. laganna. Vegna þeirra hagsmuna sem um ræðir er í báðum tilvikum lagt til að birting í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar viðtakandi hefur staðfest móttöku. Um 3. og 4. mgr. vísast að öðru leyti nánar til umfjöllunar í kafla 3.2 og skýringa við 35. og 40. gr. frumvarpsins.

Um 32. gr.

    Lögð er til sú breyting á 1. málsl. 2. mgr. 13. gr. og 5. mgr. 17. gr. að ekki verði lengur heimilt að boða til fundar eða tilkynna um úrskurð héraðsdóms með símskeyti. Notkun símskeyta hefur verið hætt en þau voru í notkun þegar lögin tóku gildi.

Um 33. gr.

    Lagt er til að orðið „samrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ af sömu ástæðum og fjallað er um í kafla 3.1.

Um 34. gr.

    Breyting skv. b-lið lýtur að því að fallið sé frá því að krafa um gjaldþrotaskipti og fylgigögn hennar séu send héraðsdómara í tvíriti. Ef frumvarpið verður að lögum yrði eftirleiðis heimilt á grunni 31. gr. frumvarpsins, sbr. fyrirhugaða nýja 9. gr. b laga um gjaldþrotaskipti o.fl., að senda gögn af því tagi hvort heldur sem er á stafrænan, rafrænan eða bréflegan máta og því óþarft að tiltaka eintakafjölda gagna í lögunum, auk þess sem það væri í andstöðu við markmið frumvarpsins, svo sem að draga úr notkun pappírs.
    Breyting skv. a-lið leiðir af fyrrgreindri breytingu sem ráðgerð er með b-lið, en eftir sem áður verður nauðsynlegt að senda fylgigögn með kröfu um gjaldþrotaskipti. Breytingin lýtur einvörðungu að því að áskilnaður þess efnis er færður til innan 1. mgr. 66. gr. laganna.

Um 35. gr.

    Með a-lið er lagt til að orðið „samrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ í 1. mgr. 69. gr. laganna af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.
    Með b-lið er nýjum tryggum og hagnýtum birtingarmáta bætt við 2. mgr. 69. gr. laganna vegna tilkynningar héraðsdómara um þinghald til að taka fyrir kröfu lánardrottins um gjaldþrotaskipti á búi skuldarans ásamt fyrirkalli til hans. Lagt er til, auk tilkynningar sem verður birt eftir þeim reglum sem gilda um birtingu stefnu í einkamáli, að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Lagt er til að birting tilkynningar í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar málsaðili hefur staðfest móttöku hennar, en að öðru leyti fari um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir lögum um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Þannig eru áþekkar kröfur gerðar til birtingar þessara tilkynninga og að gildandi rétti. Frekari sjónarmið um þennan birtingarhátt eru rakin í kafla 3.2.

Um 36. gr.

    Með greininni er lagt til að tvær nýjar málsgreinar bætist við 79. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem kveðið er annars vegar á um að skiptastjóri geti heimilað mætingu á skiptafund um fjarfundabúnað, með hljóði og mynd ef þess sé kostur, enda geti allir sem viðstaddir eru fylgst með því sem fram fer. Teljist það fullnægjandi mæting af hálfu aðila á skiptafund sem boðað hefur verið til.
    Hins vegar er með nýrri 6. mgr. 79. gr. laganna ætlunin að veita skiptastjóra aukið svigrúm til að ákveða hvernig fundarmenn geta mætt á skiptafund. Áhersla er lögð á að um er að ræða heimild skiptastjóra til að liðka fyrir því að aðilar geti mætt á boðaðan skiptafund en ekki skilyrðislausan rétt að aðila til að mæta á skiptafund um fjarfundabúnað. Ekki þykir nauðsynlegt að setja sérstakar reglur um notkun fjarfundabúnaðar við skiptafundi. Í staðinn er lagt til að skiptastjóri fylgi reglum dómstólasýslunnar um fjarþinghöld, eftir því sem við getur átt.

Um 37. gr.

    Lagt er til að orðið „eftirrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 38. gr.

    Lagt er til að orðið „endurrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 39. gr.

    Lagt er til að orðið „samrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 40. gr.

    Með greininni er nýjum tryggum og hagnýtum birtingarmáta aukið við 2. mgr. 175. gr. laganna vegna birtingar tilkynningar til málsaðila um úrlausn ágreiningsmáls skv. 174. gr. laganna. Lagt er til, auk tilkynningar sem verður birt eftir þeim reglum sem gilda um birtingu stefnu í einkamáli, að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Birting tilkynningar í stafrænu pósthólfi teljist þannig réttilega hafa farið fram þegar málsaðili hefur staðfest móttöku hennar, en að öðru leyti fari um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir lögum um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Þannig eru áþekkar kröfur gerðar til birtingar þessara tilkynninga og að gildandi rétti. Frekari sjónarmið um þennan birtingarhátt eru rakin í kafla 3.2.

Um 41. og 42. gr.

    Með greinunum er lögð til breyting annars vegar á 3. tölul. 1. mgr. 184. gr. laganna, sem miðar að því orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintök“ í fleirtölu, og hins vegar á 1. málsl. 2. mgr. 185. gr. og 1. mgr. 189. gr. laganna sem miðar að því að orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ í eintölu. Breytingarnar eru af sama meiði og í öðrum ákvæðum frumvarpsins og snúa einvörðungu að breyttu orðalagi. Til nánari skýringa vísast til umfjöllunar í kafla 3.1.

Um 43. gr.

    Lagt er til að ný grein, 5. gr. a, verði tekin upp í lög um nauðungarsölu sem leggi stafræna og rafræna málsmeðferð samkvæmt lögunum að jöfnu við málsmeðferð sem miðast við pappír. Almennt verði þannig jafngilt að beiðni um nauðungarsölu, tilkynningar og önnur gögn berist á milli þeirra sem aðkomu eiga að málum sem rekin eru samkvæmt lögunum á hvern þann máta sem ákvæðið heimilar, auk þess sem rafræn staðfesting verði lögð að jöfnu við undirritun með eigin hendi. Þar sem ákvæðið gerir ráð fyrir að fleiri en ein tæknilausn komi til greina fyrir staðfestingu, miðlun og frágang gagna, til viðbótar hefðbundinni málsmeðferð á pappír, og fyrirséð er að ein tæknilausn henti ekki öllum einstaklingum jafn vel, er lögð áhersla á það að sýslumenn leiðbeini málsaðilum eftir því sem tilefni er til. Þar sem um er að ræða heimildarákvæði þykir rétt að árétta að heimildum verði beitt í samræmi við ákvæði viðeigandi laga og reglna, þar á meðal um miðlun og vistun persónuupplýsinga. Ákvæðið leysir ekki sýslumenn undan þeirri skyldu að meta áhrif á persónuvernd og rafræna vöktun í skilningi laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga þannig að vinnslan fari fram í málefnalegum tilgangi og að uppfylltum skilyrðum þeirra laga.
    Í 1. mgr. nýrrar 5. gr. a yrði kveðið á um að beiðni um nauðungarsölu, tilkynningu eða öðru gagni sem á grundvelli laganna er afhent eða sent á milli þeirra sem aðkomu eiga að máli sé heimilt að miðla á rafrænu eða stafrænu formi, enda leiki ekki vafi á uppruna þess eða frá hverjum það stafar. Megintilgangur þessarar heimildar er að kveða á um það í lögunum að rafræn og stafræn gögn og tilkynningar séu jafngildar þeim sem berast milli hlutaðeigandi á pappír, án þess þó að leggja bann við notkun pappírs. Ætlunin er ekki að mæla fyrir um breytingu á réttarfari sem slíku heldur að heimila annan afhendingarmáta og form hvers kyns gagna og tilkynninga við málsmeðferð samkvæmt lögunum en á pappír. Þannig er lagður grunnur að því að unnt verði að nýta þær tæknilausnir sem nú er völ á í ríkari mæli við meðferð mála samkvæmt lögunum, hvort heldur er við meðferð mála hjá sýslumanni eða dómstólum.
     Með þeim sem aðkomu eiga að máli á grundvelli laganna er til að mynda átt við lögmenn, dómara, sýslumenn, starfsfólk dómstóla og sýslumanna, málsaðila skv. 1.–4. tölul. 2. gr. laga um nauðungarsölu, vitni eða hvern þann annan sem málsmeðferð laganna tekur til hverju sinni.
     Þá skal einnig einu gilda við beitingu heimildarinnar hvort um sé að ræða skriflegt, áritað, staðfest, vottað eða undirritað gagn eða tilkynningu, og jafnframt hvort tilkynningu eða gagni sé beint að viðtakanda í frumriti, afriti, eftirriti eða endurriti eða annars konar riti. Í öllum tilvikum sé staf- og rafrænt form jafngilt pappír, enda leiki ekki vafi á uppruna tilkynningar eða gagns eða frá hverjum það stafi. Hér verður þó eftir sem áður að gera þá kröfu að sýslumaður geti ákveðið að frumrit annarra gagna en þeirra sem tilgreind eru í 2. málsl. 3. mgr. 11. gr. laganna verði lögð fram við meðferð máls. Með hliðsjón af markmiðum rafrænnar og stafrænnar málsmeðferðar, sem nánar er lýst í kafla 2, er gert ráð fyrir að sýslumaður krefjist aðeins frumrits gagna í undantekningartilvikum þegar slíkt er metið nauðsynlegt, svo sem vegna sönnunar á þeim réttindum sem málið varðar.
     Í 2. mgr. nýrrar 5. gr. a er kveðið á um að þegar lögin eða venja áskilji áritun, undirritun, staðfestingu eða vottun sé heimilt að fullnægja þeim áskilnaði með rafrænni staðfestingu. Hér er ekki ætlunin að binda tiltekna aðferð við rafræna staðfestingu í lög heldur er miðað að því að draga úr óþarfa undirritunum og áritunum með eigin hendi, hverju nafni sem þær nefnast, þegar unnt er að staðfesta með rafrænni auðkenningu, öruggri innskráningu á vef eða öðrum viðurkenndum tæknilausnum frá hverjum tilkynning eða gagn stafar. Til samræmis við fyrirætlan um jafngilda málsmeðferð er vert að árétta að um heimild til rafrænna staðfestinga er að ræða og því verður eftir sem áður unnt að staðfesta ýmis gögn með því að undirrita þau með eigin hendi. Að því er hina rafrænu staðfestingu varðar þá kann til að mynda í sumum tilvikum að vera nægjanlegt að mynd af undirritun með eigin hendi sé notuð til staðfestingar á skjali eða tilkynningu eða eintak gagns sé sent úr tölvupóstfangi sem þekkt er eða staðfest á öðrum vettvangi að sendandinn notar. Í öðrum tilvikum kann þó að þurfa að gera ríkari kröfur til rafrænna staðfestinga, svo sem eftir mikilvægi og réttaráhrifum sem við þær eru bundnar.
     Með 3. og 4. mgr. er lagt til að beiðnir, tilkynningar og önnur gögn sem miðlað er rafrænt eða stafrænt á grundvelli ákvæðisins teljist að meginstefnu komið til viðtakanda þegar það er aðgengilegt þannig að unnt sé að kynna sér efnis þess. Frá þessu eru þó lagðar til þrjár undantekningar. Í fyrsta lagi að birtingarháttur greiðsluáskorana skv. 9. gr. laganna verði óbreyttur og er þar m.a. horft til þess að einkaaðilar geta ekki birt gögn í stafrænu pósthólfi. Í öðru lagi varðandi tilkynningu sýslumanns skv. 16. gr. laganna um fyrirtöku beiðni um nauðungarsölu og í þriðja lagi tilkynningu dómara skv. 82. gr. laganna um fyrirhugað þinghald til úrlausnar um gildi nauðungarsölu. Vegna þeirra hagsmuna sem um ræðir er í báðum tilvikum lagt til að birting í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar viðtakandi hefur staðfest móttöku. Um 3. og 4. mgr. vísast að öðru leyti nánar til umfjöllunar í kafla 3.2 og skýringa við 46. og 61. gr. frumvarpsins.
     Með 5. mgr. er ráðherra gert með reglugerð að mæla nánar fyrir um framkvæmd ákvæðisins um meðferð mála hjá sýslumanni. Með því er ætlunin að útfært verði nánar hvaða kröfur verði gerðar til rafrænnar staðfestingar. Horft er til þess að unnt verði að gera ólíkar kröfur eftir þörfum og aðstæðum hverju sinni og haft í huga að í sumum tilvikum geti til að mynda fullgild rafræn auðkenning verið óþörf eða jafnvel of kostnaðarsöm, en í öðrum geti slík auðkenning verið talin nauðsynleg. Að því er varðar form, frágang og afhendingarmáta gagna er miðað að því að samræmi verði milli embætta sýslumanna við meðferð beiðna um nauðungarsölu, tilkynningu eða önnur gögn. Gert er ráð fyrir að ráðherra lýsi nánar þeim hugbúnaðarlausnum sem notast verður við til að tryggja örugga leið fyrir afhendingu gagna til sýslumanns, svo sem í gegnum vefviðmót eða aðra sérstaka hugbúnaðarlausn. Með því sé ætlunina að stuðla að einfaldari stjórnsýslu, samræmdu verklagi embættanna og tryggja að innsend gögn berist með skilvirkum hætti á rétta staði, í gegnum þær tæknilausnir sem innleiddar hafa verið fyrir málsmeðferðina. Þar sem þarfir almennings eru mismunandi og ein tæknilausn hentar ekki endilega öllum samfélagshópum, er gert ráð fyrir að með reglugerð verði kveðið á um aðrar tæknilausnir eða leiðir fyrir afhendingu gagna til að tryggja að sem flestir geti nýtt sér stafrænar og rafrænar málsmeðferð sýslumanna.

Um 44. gr.

    Lagt er til að gerðarbeiðanda verði ekki lengur heimilt að birta gerðarþola greiðsluáskorun skv. 2. mgr. 9. gr. laga um nauðungarsölu með símskeyti.

Um 45. gr.

    Í a-lið er lagt til að orðið „myndrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað er um í kafla 3.1.
    Í b-lið er lagt til að fallið verði frá áskilnaði um að leggja skuli fram afrit beiðni um nauðungarsölu og fjölda slíkra beiðna þar sem þörfin fyrir aukaeintök verður takmarkaðri þegar heimilt verður að miðla gögnum til sýslumanna og dómstóla rafrænt og stafrænt á grunni nýrrar 5. gr. a í lögunum, sbr. 43. gr. frumvarpsins. Að auki eru fyrirmæli um fjölda aukaeintaka í andstöðu við það markmið frumvarpsins að skapa forsendur til að draga úr pappírsnotkun. Þar sem áfram verður þó heimilt að leggja beiðni um nauðungarsölu fram á pappír er lagt til að 5. mgr. taki til þeirrar aðstöðu. Í þessu sambandi verður einnig að hafa hugfast að með 5. mgr. nýrrar 5. gr. a er ráðherra gert að setja reglugerð sem kveður nánar á um m.a. form, frágang og afhendingarmáta gagna við meðferð mála hjá sýslumanni og því verður frekari útfærslu á gagnaframlagningu að finna þar.

Um 46. gr.

    Mælt er fyrir um breytingar á 16. gr. laga um nauðungarsölu. Að gildandi rétti skal sýslumaður ákveða svo fljótt sem auðið verður fyrirtöku beiðni um nauðungarsölu og senda gerðarþola afrit hennar í ábyrgðarbréfi eða með öðrum tryggum hætti, ásamt tilkynningu um hvar og hvenær sýslumaður taki hana fyrir.
     Í a-lið er lagt til að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi en í b-lið er um leið lagt til að tilkynningin teljist réttilega birt þar þegar gerðarþoli hefur staðfest móttöku hennar þar. Þá fari jafnframt að öðru leyti um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir þeim lögum en að öðrum kosti verði birt með ábyrgðarbréfi eða jafn tryggum hætti. Í ljósi þess hversu íþyngjandi nauðungarsala er fyrir gerðarþola, m.a. með tilliti til friðhelgi eignarréttar og einkalífs, er mikilvægt að gerðarþoli hafi trygga vitneskju um að beiðni þar að lútandi hafi komið fram og staðfesti því móttöku, þannig að hann geti í kjölfarið gert þær ráðstafanir sem hann telur nauðsynlegar til að tryggja hagsmuni sína. Þá er jafnframt haft í huga að ekki verður leyst úr ágreiningi um gildi nauðungarsölu með endurupptöku heldur einungis úrskurði héraðsdómara, sem aftur verði einungis endurskoðaður með kæru til æðri dóms þar sem kærufrestur er tiltölulega stuttur. Nánar er fjallað um sjónarmið að baki breyttum birtingarháttum á grunni frumvarpsins í kafla 3.2. Birting með ábyrgðarbréfi eða jafn tryggum hætti er sami birtingarháttur og heimill er að gildandi rétti og þykir ekki þarfnast frekari skýringa.
     Í c-lið er lagt til að orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ af sömu ástæðum og fjallað er um í kafla 3.1.

Um 47. gr.

    Breytingar skv. a-lið helgast af því að með 46. gr. frumvarpsins er lagt til að núgildandi 2. mgr. 16. gr. verði að 3. mgr. sömu greinar, vegna nýrrar málsgreinar sem fjallar um birtingu tilkynningar fyrir gerðarþola í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt. Því er nauðsynlegt að breyta tilvísun gildandi 2. mgr. 20. gr. laganna í 16. gr.
     Breytingin skv. b-lið er af sama meiði og í nokkrum fyrri ákvæðum frumvarpsins og snýr einvörðungu að breyttu orðalagi. Þannig er lagt til að orðið „afrit“ víki á tveimur stöðum fyrir orðinu „eintak“ af þeim ástæðum sem fjallað hefur verið um í kafla 3.1.

Um 48. gr.

    Samkvæmt 1. mgr. 21. gr. laga um nauðungarsölu tekur sýslumaður fyrir beiðni um nauðungarsölu á áður auglýstum tíma ef hún hefur ekki þegar fallið niður samkvæmt því sem nánar er mælt fyrir um í 1. og 2. mgr. ákvæðisins. Lagt er til að tvær nýjar málsgreinar bætist við greinina sem verða 3. og 4. mgr., þar sem í fyrsta lagi er lagt til að sýslumaður geti heimilað mætingu málsaðila skv. 1. og 2. tölul. 2. gr. laga um nauðungarsölu við fyrirtöku um fjarfundabúnað, með hljóði og mynd ef þess er kostur, enda geti allir sem viðstaddir eru fylgst með því sem fram fer. Teljist það fullnægjandi mæting af hálfu málsaðila. Með hinni nýju málsgrein er ætlunin að veita aukið svigrúm um hvernig málsaðilar mæta við framkvæmd aðfarar án þess að réttindi þeirra verði fyrir borð borin. Áhersla er lögð á að um er að ræða heimild sýslumanns til að liðka fyrir því að málsaðilar geti mætt til fyrirtöku aðfararbeiðni en ekki skilyrðislausan rétt málsaðila til að mæta til fyrirtöku um fjarfundabúnað. Alla jafna ætti þó sýslumaður að geta orðið við beiðni þessa efnis sem fram kemur tímanlega svo að unnt sé að koma mætingu með þessu móti við, en að öðrum kosti verður málsaðili líkt og til þessa að bera sjálfur ábyrgð á mætingu í eigin persónu eða málsvari sem hæfur er að lögum til að gæta að hagsmunum málsaðilans fyrir hans hönd. Í öðru lagi er mælt fyrir um að ráðherra skuli setja reglugerð sem kveður nánar á um heimild til mætingar um fjarfundabúnað. Með slíkri reglugerð væri einkum ætlunin að útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál.

Um 49. gr.

    Með greininni er lögð til sú breyting á orðalagi að hin bréflega tilkynning til gerðarþola skv. 1. málsl. 1. mgr. 26. gr. laganna skuli vera skrifleg. Líkt og fjallað er um í kafla 3.1 þykir orðið „bréflega“ vísa til málsmeðferðar á pappír en orðið „skriflega“ þykir aftur á móti hafa víðtækari merkingu og því megi nota það um tilkynningar og gögn við málsmeðferð sem ekki eru munnleg, hvort heldur sem er á pappír eða fyrir tilstilli rafrænna og stafrænna lausna. Nái breytingin fram að ganga yrði því hvort tveggja heimilt að birta gerðarþola tilkynningu um uppboð í stafrænu pósthólfi eða með bréfi til viðtakanda. Birting í stafrænu pósthólfi teldist við þessar aðstæður hafa farið fram samkvæmt meginreglu 1. mgr. 7. gr. laga um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda, nr. 15/2021. Þannig eru áþekkar kröfur gerðar til birtingar tilkynningar af þessu tagi og að gildandi rétti, en frekari sjónarmið að baki birtingum samkvæmt frumvarpinu í stafræna pósthólfinu eru rakin í kafla 3.2.

Um 50. gr.

    Hér er um að tefla heimild til mætingar um fjarfundabúnað við byrjun uppboðs á starfsstofu sýslumanns. Vísast nánar til skýringa við kafla 3.3 eftir því sem við á. Þá er lagt til að ráðherra skuli setja reglugerð sem kveður nánar á um heimild til mætingar um fjarfundabúnað. Með slíkri reglugerð væri einkum ætlunin að útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál.

Um 51. gr.

    Með greininni er nýjum tryggum birtingarmáta aukið við 3. mgr. 35. gr. laganna vegna tilkynningar sýslumanns til aðila nauðungarsölu um framhald uppboðs. Lagt er til, auk tilkynningar með ábyrgðarbréfi, að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Að sama skapi er lagt til að felld verði brott úr lagaákvæðinu heimild til að birta slíkar tilkynningar með símskeyti. Nánar er fjallað um sjónarmið að baki breyttum birtingarháttum á grunni frumvarpsins í kafla 3.2.

Um 52. gr.

    Mælt er fyrir um viðbót við 1. mgr. 36. gr. laganna þannig að sérstaklega verði tekið fram að ekki sé heimilt að mæta til framhalds uppboðs um fjarfundabúnað, en ástæða þess er m.a. þau vandkvæði sem af því gætu hlotist, svo sem tæknileg í tengslum við netsamband, auðkenningu o.fl., að heimila mætingu með þeim hætti þegar uppboð fer fram á þeirri eign sem til stendur að selja. Að auki þykir til að mynda varlegra að framhald uppboðs fari fram í eigin persónu til að síður komi til vandkvæða við að framfylgja þeim reglum sem gæta ber að svo að ekki skapist hætta á að réttindi málsaðila skv. 2. gr. laganna verði fyrir borð borin.

Um 53. gr.

    Í greininni er mælt fyrir um breytingar sem lúta annars vegar að boðunarmáta við fyrirtöku um nauðungarsölu á almennum markaði skv. 41. gr. laga um nauðungarsölu og hins vegar um heimild málsaðila skv. 2. gr. laganna til að mæta til slíkrar fyrirtöku á skrifstofu sýslumanns fyrir tilstilli fjarfundabúnaðar.
     Með greininni er nýjum tryggum birtingarmáta aukið við 1. mgr. 41. gr. laganna vegna boðunar sýslumanns til aðila vegna nauðungarsölu á almennum markaði. Lagt er til, að auk birtingar með ábyrgðarbréfi, verði heimilt að birta slíka boðun í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Að sama skapi er lagt til að felld verði brott úr lagaákvæðinu heimild til að birta slíkar tilkynningar með símskeyti. Nánar er fjallað um sjónarmið að baki breyttum birtingarháttum á grunni frumvarpsins í kafla 3.2.
     Hér er um að tefla heimild til mætingar um fjarfundabúnað við fyrirtöku nauðungarsölu á almennum markaði á starfsstöð starfsstofu sýslumanns. Vísað er nánar til skýringa í kafla 3.3 eftir því sem við á. Þá er lagt til að ráðherra skuli setja reglugerð sem kveður nánar á um heimild til mætingar um fjarfundabúnað. Með slíkri reglugerð væri einkum ætlunin að útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál.

Um 54. gr.

    Með greininni er lagt til að orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ í eintölu í 2. mgr. 44. gr. laganna, og vísast til umfjöllunar í kafla 3.1.

Um 55. gr.

    Með ákvæðinu er lagt til að sýslumaður geti heimilað hlutaðeigandi að mæta til fyrirtöku skv. 2. mgr. 48. gr. laganna um fjarfundabúnað sem og að ráðherra skuli setja reglugerð sem væri einkum ætlað útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál.

Um 56. gr.

    Með ákvæðinu er lagt til að sýslumaður geti heimilað hlutaðeigandi að mæta til fundar skv. 1. mgr. 58. gr. laganna um fjarfundabúnað sem og að ráðherra skuli setja reglugerð þar sem einkum væri ætlunin að útfæra ýmis atriði og viðmið um mætingu málsaðila um fjarfundabúnað, tæknibúnað og öryggismál.

Um 57. gr.

    Með greininni er lagt til að orðið „afrit“ víki fyrir orðinu „eintak“ í fleirtölu í 2. mgr. 59. gr. laganna, og vísast til umfjöllunar í kafla 3.1.

Um 58. gr.

    Lagt er til að orðið „skriflega“ komi í stað orðsins „bréflega“ í 2. mgr. 66. gr. laga um nauðungarsölu. Orðið „bréflega“ þykir vísa til málsmeðferðar á pappír en orðið „skriflega“ þykir aftur á móti hafa víðtækari merkingu og því megi nota það um málsmeðferð sem ekki er munnleg, hvort heldur sem er á pappír eða fyrir tilstilli rafrænna og stafrænna lausna.

Um 59. gr.

    Sú breyting sem lögð er til með ákvæðinu lýtur einvörðungu að því að breyta orðunum „eftirrit“ og „endurrit“ í „eintök“ og vísast til umfjöllunar í kafla 3.1.

Um 60. gr.

    Með greininni er ýmist lagt til að orðin „eftirrit“, „endurrit“ og „afrit“ í 81. gr. laganna víki fyrir orðinu „eintak“ og vísast til umfjöllunar í kafla 3.1.

Um 61. gr.

    Með greininni er nýjum tryggum og hagnýtum birtingarmáta bætt við 4. mgr. 82. gr. laganna vegna tilkynningar héraðsdómara til málsaðila. Lagt er til, auk tilkynningar sem verður birt eins og stefna í einkamáli, að heimilt verði að birta slíka tilkynningu í stafrænu pósthólfi í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Lagt er til að birting tilkynningar í stafrænu pósthólfi teljist réttilega hafa farið fram þegar málsaðili hefur staðfest móttöku hennar, en að öðru leyti fari um birtingu í stafrænu pósthólfi eftir lögum um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt stjórnvalda. Með tilliti til friðhelgi eignarréttar gerðarþola þykir mikilvægt að hann hafi trygga vitneskju um að fyrirhugað þinghald og staðfesti því móttöku. Þannig geti hann gert þær ráðstafanir sem hann telur nauðsynlegar til að tryggja hagsmuni sína. Með því eru gerðar áþekkar kröfur til birtingar þessara tilkynninga og að gildandi rétti. Frekari sjónarmið um þennan birtingarhátt eru rakin í kafla 3.2.

Um 62. gr.

    Lagt er til að lögin öðlist gildi 1. janúar 2026 eða á sama tíma og ákvæði til bráðabirgða í erfðalögum, nr. 8/1962, og 158. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991, falla úr gildi. Að öðru leyti þarfnast ákvæðið ekki skýringa.