Ferill 283. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 388 — 283. mál.
Beiðni um skýrslu
frá umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra um málaferli gegn orkufyrirtækjum og styrki til málsaðila.
Frá Guðlaugi Þór Þórðarsyni, Bryndísi Haraldsdóttur, Diljá Mist Einarsdóttur, Jens Garðari Helgasyni, Jóni Gunnarssyni, Jóni Pétri Zimsen, Njáli Trausta Friðbertssyni, Ólafi Adolfssyni og Rósu Guðbjartsdóttur.
Með vísan til 54. gr. stjórnarskrárinnar og 54. gr. laga um þingsköp Alþingis er þess óskað að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra flytji Alþingi skýrslu um málaferli gegn orkufyrirtækjum og styrki til málsaðila. Í skýrslunni verði m.a. fjallað um:
1. Hvort félagasamtök hafi undanfarin tíu ár staðið að eða átt aðild að málarekstri vegna mála sem tengjast orkuöflun, þ.m.t. á stjórnsýslustigi, gagnvart opinberum eða einkareknum orkufyrirtækjum, sveitarfélögum eða öðrum lögaðilum.
2. Hvort umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti hafi á sama tíma styrkt félagasamtök eða systursamtök þeirra með beinum eða óbeinum hætti.
3. Ef svo er, hvaða fjárhæðir hafi verið um að ræða og til hvaða verkefna eða í hvaða tilgangi styrkir hafi verið veittir samkvæmt fyrirliggjandi gögnum.
4. Hvort hluta fjármuna eða öllum fjármunum sem veittir voru í formi styrkja hafi verið varið til reksturs eða stuðnings við framangreind málaferli með beinum eða óbeinum hætti.
5. Hvort þeir sem styrki hafa hlotið frá ráðuneytinu hafi veitt lögaðilum eða samtökum fjárhagslegan stuðning á sama tíma og þau samtök stóðu í málaferlum gagnvart orkufyrirtækjum.
Greinargerð.
Svofelld greinargerð fylgdi skýrslubeiðninni á 156. löggjafarþingi:
„Tilefni beiðninnar er skortur á gagnsæi um fjármögnun málareksturs sem beinist gegn fyrirtækjum í orkugeiranum, einkum þegar um er að ræða aðila sem njóta opinberra styrkja. Ekki er óeðlilegt að samtök eða einstaklingar leiti réttar síns þegar um deilur um umhverfismál eða orkunýtingu er að ræða. Hins vegar hefur umfang slíks málareksturs haft mikil áhrif á framkvæmdir sem ætlað er að stuðla að uppbyggingu mikilvægra innviða á sviði sjálfbærrar orkunýtingar. Orðið er að venju að mál séu höfðuð við hvert skref í framkvæmdum óháð umfangi, eðli eða nauðsyn þeirra fyrir orkukerfið í heild.
Ljóst er að í sumum tilvikum hafa félög sem hlotið hafa styrki verið systursamtök eða tengdir aðilar þeirra sem standa að slíkum málarekstri. Upplýsa verður hvort og að hvaða leyti opinberir styrkir kunni að hafa verið nýttir, beint eða óbeint, til að kosta málarekstur sem beinst hefur gegn uppbyggingu nauðsynlegra innviða á borð við virkjanaframkvæmdir og dreifikerfi raforku sem ætlað er að efla sjálfbæra orkunýtingu, styrkja samkeppnishæfni þjóðarbúsins og stuðla að aukinni velsæld landsmanna til framtíðar.
Beiðnin felur í sér að aflað verði upplýsinga um það hvaða samtök hafi undanfarin tíu ár átt aðild að málarekstri gagnvart orkufyrirtækjum. Þá er óskað eftir upplýsingum um það hvort umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti hafi styrkt þessa aðila eða tengd félög þeirra, hvaða fjárhæðir um hafi verið að ræða og til hvaða verkefna styrkir hafi verið veittir. Einnig er óskað eftir upplýsingum um það hvort hluta fjármuna eða öllum fjármunum hafi verið varið til reksturs málaferla og hvort styrkþegar hafi veitt öðrum aðilum fjárhagslegan eða annan stuðning í tengslum við slíkan málarekstur.
Tilgangur skýrslubeiðni þessarar er að Alþingi og almenningur öðlist yfirsýn yfir meðferð opinberra fjármuna og að tryggt verði að fjárstuðningur sem ríkið veitir samrýmist markmiðum um uppbyggingu sjálfbærrar orkunýtingar og velferð þjóðarinnar.“
