Ferill 153. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 395  —  153. mál.
2. umræða.

Nefndarálit

um frumvarp til laga um breytingu á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands og lögum um stjórn fiskveiða (veiðistjórn grásleppu).

Frá meiri hluta atvinnuveganefndar.

    Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá Landssambandi smábátaeigenda, Fiskistofu, Hafrannsóknastofnun, Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi, Landssambandi grásleppuútgerða, Icelandic Sustainable Fisheries ehf., Sveitarfélaginu Stykkishólmi, Samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi vestra og Vigni G. Jónssyni ehf., og Fannar Eyfjörð Skjaldarson.
    Nefndinni bárust 28 umsagnir sem eru aðgengilegar undir málinu á vef Alþingis.
    Með frumvarpinu er lagt til að stjórn veiða á grásleppu verði færð í fyrra horf með vísan til þess að sú breyting sem gerð var með lögum nr. 102/2024 þjóni hvorki hagsmunum atvinnugreinarinnar né nytjastofnsins og þar með ekki hagsmunum almennings. Með frumvarpinu eru annars vegar lagðar til breytingar á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands og hins vegar lögum um stjórn fiskveiða þess efnis að áðurnefndar breytingar gangi til baka.

Umfjöllun nefndarinnar.
    Frumvarpið var lagt fram á 156. löggjafarþingi og afgreitt frá atvinnuveganefnd með áliti meiri hlutans til 2. umræðu 26. júní 2025 ( þskj. 793, 298. mál). Líkt og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu er það lagt fram með breyttu gildissviði þannig að 1. gr. frumvarpsins hefur verið breytt á þann hátt að hún taki ekki aðeins til báta sem áttu rétt til leyfis á grásleppuvertíðinni 1997, samkvæmt reglum þar um, heldur einnig þeirra sem leiða rétt sinn af þeim bátum. Jafnframt eru lögð til breytt stærðarviðmið. Er það mat meiri hlutans að þær breytingar sem orðið hafa á frumvarpinu á milli þinga séu af hinu góða og til þess fallnar að skýra löggjöfina frekar. Meiri hlutinn vísar í umfjöllun og áherslur sem fram koma í áðurnefndu áliti frá síðasta löggjafarþingi, en þar er fjallað ítarlega um ýmsa þætti málsins og á sú umfjöllun jafnt við nú við flutning málsins að nýju, m.a. hvað varðar þátt grásleppuveiða í fjölbreyttu atvinnulífi og auknu atvinnufrelsi, þá staðreynd að engin líffræðileg rök standi að baki breytingum þeim sem gerðar voru á fyrirkomulagi veiðanna, aukinn þrýsting á strandveiðar vegna núverandi fyrirkomulags og takmörkun í nýliðun í núverandi kerfi.
    Meiri hlutinn beinir því til ráðherra að við setningu reglugerðar um hrognkelsaveiðar verði hugað að veiðifyrirkomulagi tegundarinnar. Við umfjöllun nefndarinnar hefur verið á það bent að einn helsti löstur dagakerfisins við veiðar á grásleppu hafi verið ósveigjanleiki kerfisins, sem heimilaði ekki svigrúm til að draga upp net vegna slæmra veðurskilyrða og meðafla. Er það mat meiri hlutans að mikilvægt sé að tryggja sveigjanleika þannig að unnt sé að hefja veiðar t.d. þegar verð er hátt, gera hlé á veiðum ef veður eru váleg, vegna heilsufars og annarra þátta. Beinir meiri hlutinn því til ráðherra að við setningu reglugerðar verði skýr heimild til þess að fjarlægja veiðarfæri úr sjó við tilteknar aðstæður, þannig að dagafjöldi við veiðar telji ekki. Er það mat meiri hlutans að slíkt fyrirkomulag sé til þess fallið að bæta öryggi sjómanna og dragi úr óæskilegum meðafla, svo sem sel og teistu.
    Þá beinir meiri hlutinn því einnig til ráðherra að hugað verði að lágmarksupphafsaflamarki og, verði unnt að koma því við, að því að heildarráðgjöf fari að jafnaði ekki undir 4.500 tonn. Í umfjöllun nefndarinnar kom fram að mikil óvissa ríki um stofnmat tegundarinnar. Samkvæmt upplýsingum frá Hafrannsóknastofnun er ekki marktækt tölfræðisamband á milli stofnstærðar og nýliðunar. Þannig er hluti aflamarks ákvarðaður frá mælingu fyrra árs (30%) og hluti frá mælingu sama veiðiárs (70%).
    Í greinargerð með frumvarpinu er fjallað nokkuð ítarlega um samræmi þess við stjórnarskrána. Er það mat frumvarpshöfunda að ákvæði frumvarpsins samræmist stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Tekur meiri hlutinn undir þau sjónarmið sem þar koma fram og telur ljóst að breytingar þær sem lagðar eru til með frumvarpinu byggist á málefnalegum sjónarmiðum og samræmist markmiði 1. gr. um stjórn fiskveiða, þ.e. að þær tryggi trausta atvinnu og byggð í landinu. Efni frumvarpsins falli því vel innan svigrúms löggjafans til að ákveða hvaða skipulag henti best til að nýta sameign þjóðarinnar.
    Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.

Alþingi, 20. nóvember 2025.

Sigurjón Þórðarson, form.	Lilja Rafney Magnúsdóttir, frsm.		Dagbjört Hákonardóttir.
Eiríkur Björn Björgvinsson.		Eydís Ásbjörnsdóttir.