Ferill 210. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

157. löggjafarþing 2025–2026.

Prentað upp.

Þingskjal 433  —  210. mál.

2. umræða.

Nefndarálit með breytingartillögu

um frumvarp til laga um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni hafsins utan lögsögu ríkja.

Frá utanríkismálanefnd.

    Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá utanríkisráðuneyti.
    Nefndinni bárust tvær umsagnir sem aðgengilegar eru undir málinu á vef Alþingis.
    Með frumvarpinu er ætlunin að innleiða í íslenskan rétt skuldbindingar samnings Sameinuðu þjóðanna um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni hafsins utan lögsögu ríkja. Samningnum er ætlað að útfæra skyldur ríkja til að vernda og varðveita umhverfi hafsins með regluverki og heildstæðu stjórnkerfi undir hafréttarsamningnum sem gildir utan lögsögu ríkja. Samningurinn skiptist í fjóra efniskafla sem fjalla um nýtingu erfðaauðlinda sjávar, svæðisbundin stjórnunarúrræði, mat á umhverfisáhrifum og uppbyggingu á getu og miðlun á sjávartengdri tækni til þróunarríkja.

Umfjöllun nefndarinnar.
    Í greinargerð með frumvarpinu er tekið fram að miðin umhverfis Ísland hafi um langa hríð verið undirstaða velsældar, uppspretta atvinnuvega og tenging landsins við umheiminn. Þannig er hagur og heilbrigði hafsins um leið hagur Íslands og Íslendinga. Nefndin tekur heils hugar undir þessi orð og telur af þeim sökum að samningur Sameinuðu þjóðanna um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni hafsins utan lögsögu ríkja sé samofinn íslenskum hagsmunum. Að mati nefndarinnar er það mikið hagsmunamál að Ísland hafi áfram áhrif á ákvarðanir um málefni hafsins. Nefndin leggur jafnframt sérstaka áherslu á að hafrétti sé haldið áfram innan þess ramma sem hann hefur verið undanfarin ár.
    Í umsögn Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi um frumvarpið er lögð áhersla á að áhrifaríkasta leiðin til verndunar og sjálfbærrar nýtingar lifandi auðlinda hafsins sé öflug og virk fiskveiðistjórn. Við framkvæmd samningsins verði að gæta þess að ekki sé grafið undan lögsögu og hlutverki svæðisbundinna fiskveiðistjórnarstofnana sem samkvæmt þjóðarétti beri meginábyrgð á stjórn fiskveiða á úthafinu. Mikilvægt sé að ákvæði samningsins um svæðisbundin stjórntæki gildi ekki um fiskveiðar nema það sé í fullu samræmi við ákvarðanir slíkra stofnana. Samtökin árétta einnig mikilvægi þess að fiskveiðar og tengdar athafnir falli ekki undir gildissvið samningsins hvað varðar erfðaauðlindir sjávar.
    Fyrir nefndinni og í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að frumvarpinu sé ekki ætlað að taka til fiskveiða, starfsemi tengdrar fiskveiðum, fisks eða annarra lifandi sjávarauðlinda sem aflað er við slíkar veiðar. Einnig kemur fram að samningurinn sé byggður upp á þann hátt að stofnanir hans hafa einungis valdheimildir þar sem fyrirliggjandi valdheimildum annarra stofnana sleppir.
    Nefndin lítur svo á að með frumvarpinu séu ekki lagðar íþyngjandi byrðar um tilkynningarskyldu á sjávarútveginn. Þá verði ekki gripið til ákvarðana á vettvangi laganna né samningsins á sviðum fiskveiðistjórnar þar sem nú þegar eru starfandi stofnanir hér á landi sem fara með valdheimildir á því málefnasviði.
    Eins og fram kemur í greinargerð frumvarpsins tekur samningurinn gildi 120 dögum eftir að 60 ríki hafa fullgilt hann. Hinn 19. september 2025 var sextugasta fullgildingarskjal ríkis afhent aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna og mun samningurinn því taka gildi 17. janúar 2026. Fram kemur að við gildistöku verður boðað til fyrsta þingfundar ráðstefnu samningsaðila sem fer með ákvarðanatöku á þeim sviðum sem valdheimildir samningsins ná til. Á þeim fundi verður skipað í undirnefndir samningsins sem fara með daglega framkvæmd hans og regluverk utan um starfsemi þeirra. Auk þess verður fyrirkomulag ákvarðanatökuferla samþykkt en það getur haft bein áhrif á efnisatriði samningsins. Nefndin telur afar brýnt að frumvarpið verði samþykkt. Samþykkt frumvarpsins er forsenda fullgildingar samningsins af hálfu Íslands og forsenda þess að Ísland geti haft bein áhrif á skyldur ríkja til að vernda og varðveita umhverfi hafsins samkvæmt samningnum. Nefndin áréttar mikilvægi þess að á alþjóðavettvangi verði brugðist með ábyrgum hætti við hnignun líffræðilegrar fjölbreytni hafsins og sjávarvistkerfa sem stafar einkum af loftslagsbreytingum, súrnun sjávar, mengun í hafi og ósjálfbærri nýtingu.
    Nefndin leggur til fáeinar lagfæringar á frumvarpinu sem er ekki ætlað að hafa efnisleg áhrif.
    Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

     1.      Við 7. gr.
                  a.      Í stað orðanna „að hámarki einu ári“ í 3. málsl. 1. mgr. komi: eigi síðar en einu ári.
                  b.      Í stað orðanna „skal send“ í 3. mgr. komi: skal sent.
     2.      Í stað orðanna „sjávarútvegs, umhverfis- og orkumála“ í 3. mgr. 11. gr., 7. mgr. 26. gr. og 5. mgr. 27. gr. komi: sjávarútvegs og umhverfis- og orkumál.
     3.      Á eftir orðinu „ráðherra“ í 3. mgr. 23. gr. og 4. mgr. 26. gr. komi: viðkomandi málaflokks.

    Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 27. nóvember 2025.

Pawel Bartoszek, form.	Dagbjört Hákonardóttir, frsm.		Sigurður Helgi Pálmason.
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.	Sigmar Guðmundsson.		Sigurður Ingi Jóhannsson.
Víðir Reynisson.		Ólafur Adolfsson.