Ferill 315. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 441 — 315. mál.
Stjórnarfrumvarp.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979 (afmörkun landgrunns).
Frá utanríkisráðherra.
1. gr.
Landgrunn Íslands á Reykjaneshrygg skal afmarkað af línu sem dregin er milli eftirtalinna hnita:
1. 60°21'32,27"N 35°00'48,07"V
2. 59°52'01,27"N 35°19'30,84"V
3. 59°51'09,34"N 35°20'29,98"V
4. 59°50'16,92"N 35°21'27,34"V
5. 59°49'24,01"N 35°22'22,91"V
6. 59°48'30,65"N 35°23'16,67"V
7. 59°47'36,83"N 35°24'08,61"V
8. 59°46'42,57"N 35°24'58,72"V
9. 59°45'47,90"N 35°25'46,99"V
10. 59°44'52,83"N 35°26'33,40"V
11. 59°43'57,37"N 35°27'17,94"V
12. 59°43'01,54"N 35°28'00,61"V
13. 59°42'05,35"N 35°28'41,38"V
14. 59°41'08,83"N 35°29'20,27"V
15. 59°40'11,97"N 35°29'57,24"V
16. 59°39'14,82"N 35°30'32,31"V
17. 59°38'17,38"N 35°31'05,45"V
18. 59°37'19,65"N 35°31'36,67"V
19. 59°36'21,68"N 35°32'05,96"V
20. 59°35'23,46"N 35°32'33,32"V
21. 59°34'25,02"N 35°32'58,73"V
22. 59°33'26,37"N 35°33'22,19"V
23. 59°32'27,52"N 35°33'43,69"V
24. 59°31'28,51"N 35°34'03,25"V
25. 59°30'29,33"N 35°34'20,85"V
26. 59°29'30,02"N 35°34'36,49"V
27. 59°28'30,58"N 35°34'50,17"V
28. 58°29'34,40"N 35°46'40,79"V
29. 57°37'11,51"N 36°39'22,32"V
30. 57°36'19,63"N 36°40'17,98"V
31. 57°35'27,25"N 36°41'11,97"V
32. 57°34'34,39"N 36°42'04,29"V
33. 57°33'41,06"N 36°42'54,92"V
34. 57°32'47,28"N 36°43'43,85"V
35. 57°31'53,07"N 36°44'31,06"V
36. 57°30'58,44"N 36°45'16,55"V
37. 57°30'03,40"N 36°46'00,30"V
38. 57°29'07,97"N 36°46'42,31"V
39. 57°28'12,17"N 36°47'22,57"V
40. 57°27'16,01"N 36°48'01,06"V
41. 57°26'19,51"N 36°48'37,77"V
42. 57°25'22,68"N 36°49'12,70"V
43. 57°24'25,55"N 36°49'45,85"V
44. 57°23'28,13"N 36°50'17,19"V
45. 57°22'30,42"N 36°50'46,73"V
46. 57°21'32,46"N 36°51'14,46"V
47. 57°20'34,26"N 36°51'40,38"V
48. 57°19'35,83"N 36°52'04,49"V
49. 57°18'37,18"N 36°52'26,76"V
50. 57°17'38,35"N 36°52'47,20"V
51. 57°16'39,33"N 36°53'05,82"V
52. 57°15'40,16"N 36°53'22,61"V
53. 57°14'40,84"N 36°53'37,56"V
54. 57°13'41,40"N 36°53'50,66"V
55. 57°12'41,84"N 36°54'01,93"V
56. 57°11'42,19"N 36°54'11,36"V
57. 57°10'42,47"N 36°54'18,95"V
58. 57°09'42,68"N 36°54'24,70"V
59. 57°08'42,85"N 36°54'28,61"V
60. 57°07'42,99"N 36°54'30,68"V
61. 57°06'43,12"N 36°54'30,92"V
62. 57°05'43,26"N 36°54'29,33"V
63. 57°04'43,41"N 36°54'25,90"V
64. 57°03'43,61"N 36°54'20,64"V
65. 57°02'43,86"N 36°54'13,57"V
66. 57°01'44,19"N 36°54'04,67"V
67. 57°00'44,61"N 36°53'53,97"V
68. 56°59'45,13"N 36°53'41,45"V
69. 56°58'45,77"N 36°53'27,13"V
70. 56°57'46,55"N 36°53'11,01"V
71. 56°56'47,48"N 36°52'53,12"V
72. 56°55'48,59"N 36°52'33,43"V
73. 56°54'49,88"N 36°52'11,96"V
74. 56°53'51,37"N 36°51'48,74"V
75. 56°52'53,08"N 36°51'23,75"V
76. 56°51'55,02"N 36°50'57,02"V
77. 56°50'57,22"N 36°50'28,55"V
78. 56°49'59,68"N 36°49'58,35"V
79. 56°49'02,42"N 36°49'26,43"V
80. 56°48'05,46"N 36°48'52,80"V
81. 56°47'08,82"N 36°48'17,48"V
82. 56°46'12,49"N 36°47'40,47"V
83. 56°45'16,52"N 36°47'01,79"V
84. 56°44'20,90"N 36°46'21,45"V
85. 56°43'25,65"N 36°45'39,45"V
86. 56°42'30,80"N 36°44'55,83"V
87. 56°41'36,34"N 36°44'10,59"V
88. 56°40'42,30"N 36°43'23,74"V
89. 56°39'48,69"N 36°42'35,30"V
90. 56°38'55,54"N 36°41'45,28"V
91. 56°38'02,84"N 36°40'53,70"V
92. 56°37'10,61"N 36°40'00,58"V
93. 56°36'18,88"N 36°39'05,91"V
94. 56°35'27,64"N 36°38'09,75"V
95. 56°34'36,92"N 36°37'12,08"V
96. 56°33'46,74"N 36°36'12,93"V
97. 56°32'57,09"N 36°35'12,32"V
98. 56°32'08,01"N 36°34'10,27"V
99. 56°31'19,48"N 36°33'06,79"V
100. 56°30'31,54"N 36°32'01,89"V
101. 56°29'44,20"N 36°30'55,61"V
102. 56°28'57,47"N 36°29'47,96"V
103. 56°28'11,35"N 36°28'38,95"V
104. 56°27'25,86"N 36°27'28,61"V
105. 56°26'41,02"N 36°26'16,97"V
106. 56°25'56,83"N 36°25'04,03"V
107. 56°25'13,32"N 36°23'49,80"V
108. 56°24'30,48"N 36°22'34,34"V
109. 56°23'48,33"N 36°21'17,65"V
110. 56°23'06,88"N 36°19'59,74"V
111. 56°22'26,14"N 36°18'40,65"V
112. 56°21'46,13"N 36°17'20,39"V
113. 56°21'06,84"N 36°15'58,99"V
114. 56°20'28,31"N 36°14'36,46"V
115. 56°19'50,52"N 36°13'12,84"V
116. 56°19'13,50"N 36°11'48,15"V
117. 56°18'37,25"N 36°10'22,39"V
118. 56°18'01,79"N 36°08'55,62"V
119. 56°17'27,11"N 36°07'27,82"V
120. 56°16'53,24"N 36°05'59,05"V
121. 56°16'20,17"N 36°04'29,32"V
122. 56°15'47,93"N 36°02'58,65"V
123. 56°15'16,51"N 36°01'27,07"V
124. 56°14'45,92"N 35°59'54,61"V
125. 56°14'16,18"N 35°58'21,28"V
126. 56°13'47,29"N 35°56'47,12"V
127. 56°13'19,25"N 35°55'12,13"V
128. 56°12'52,08"N 35°53'36,37"V
129. 56°12'25,79"N 35°51'59,84"V
130. 56°12'00,37"N 35°50'22,57"V
131. 56°11'35,84"N 35°48'44,60"V
132. 56°03'44,96"N 35°16'30,10"V
133. 56°03'21,31"N 35°14'51,78"V
134. 56°02'58,57"N 35°13'12,79"V
135. 56°02'36,73"N 35°11'33,18"V
136. 56°02'15,79"N 35°09'52,96"V
137. 56°01'55,78"N 35°08'12,16"V
138. 56°01'36,67"N 35°06'30,80"V
139. 56°01'18,51"N 35°04'48,92"V
140. 56°01'01,26"N 35°03'06,53"V
141. 56°00'44,95"N 35°01'23,68"V
142. 56°00'29,58"N 34°59'40,37"V
143. 56°00'15,15"N 34°57'56,64"V
144. 56°00'01,67"N 34°56'12,52"V
145. 55°59'49,14"N 34°54'28,03"V
146. 55°59'37,56"N 34°52'43,20"V
147. 55°59'26,94"N 34°50'58,06"V
148. 55°59'17,27"N 34°49'12,63"V
149. 55°59'08,57"N 34°47'26,95"V
150. 55°59'00,83"N 34°45'41,03"V
151. 55°52'21,00"N 33°11'39,70"V
152. 55°52'14,25"N 33°09'54,08"V
153. 55°52'07,48"N 33°08'08,27"V
154. 55°52'01,67"N 33°06'22,28"V
155. 55°51'56,83"N 33°04'36,13"V
156. 55°51'52,96"N 33°02'49,86"V
157. 55°51'50,06"N 33°01'03,51"V
158. 55°51'48,12"N 32°59'17,08"V
159. 55°51'47,17"N 32°57'30,61"V
160. 55°51'47,19"N 32°55'44,13"V
161. 55°51'48,18"N 32°53'57,66"V
162. 55°51'50,14"N 32°52'11,23"V
163. 55°51'53,07"N 32°50'24,87"V
164. 55°51'56,97"N 32°48'38,61"V
165. 55°52'01,84"N 32°46'52,47"V
166. 55°52'07,68"N 32°45'06,48"V
167. 55°52'14,49"N 32°43'20,68"V
168. 55°52'22,26"N 32°41'35,07"V
169. 55°52'30,00"N 32°39'49,69"V
170. 55°52'40,70"N 32°38'04,58"V
171. 55°52'51,36"N 32°36'19,75"V
172. 55°53'02,97"N 32°34'35,24"V
173. 55°53'15,53"N 32°32'51,07"V
174. 55°53'29,04"N 32°31'07,27"V
175. 55°53'43,50"N 32°29'23,86"V
176. 55°53'58,91"N 32°27'40,86"V
177. 56°03'18,75"N 31°24'16,96"V
178. 56°03'34,15"N 31°22'33,55"V
179. 56°03'50,48"N 31°20'50,58"V
180. 56°04'07,76"N 31°19'08,09"V
181. 56°04'25,96"N 31°17'26,10"V
182. 56°04'45,08"N 31°15'44,63"V
183. 56°05'05,13"N 31°14'03,73"V
184. 56°05'26,09"N 31°12'23,40"V
185. 56°05'47,96"N 31°10'43,68"V
186. 56°06'10,74"N 31°09'04,60"V
187. 56°06'34,41"N 31°07'26,18"V
188. 56°06'58,97"N 31°05'48,44"V
189. 56°07'24,42"N 31°04'11,42"V
190. 56°07'50,75"N 31°02'35,12"V
191. 56°08'17,95"N 31°00'59,59"V
192. 56°08'46,01"N 30°59'24,85"V
193. 56°09'14,94"N 30°57'50,92"V
194. 56°09'44,71"N 30°56'17,82"V
195. 56°10'15,32"N 30°54'45,59"V
196. 56°10'46,77"N 30°53'14,24"V
197. 56°11'19,05"N 30°51'43,80"V
198. 56°11'52,14"N 30°50'14,30"V
199. 56°12'26,04"N 30°48'45,76"V
200. 56°13'00,75"N 30°47'18,20"V
201. 56°13'36,24"N 30°45'51,64"V
202. 56°14'12,52"N 30°44'26,11"V
203. 56°14'49,57"N 30°43'01,64"V
204. 56°15'27,38"N 30°41'38,23"V
205. 56°16'05,94"N 30°40'15,93"V
206. 56°16'45,25"N 30°38'54,75"V
207. 56°17'25,30"N 30°37'34,71"V
208. 56°18'06,06"N 30°36'15,83"V
209. 56°18'47,53"N 30°34'58,14"V
210. 56°19'29,71"N 30°33'41,66"V
211. 56°20'12,57"N 30°32'26,40"V
212. 56°20'56,12"N 30°31'12,39"V
213. 56°21'40,33"N 30°29'59,66"V
214. 56°22'25,19"N 30°28'48,22"V
215. 56°53'36,37"N 29°39'01,77"V
216. 57°28'40,58"N 28°38'45,21"V
217. 57°29'24,08"N 28°37'28,84"V
218. 57°30'08,25"N 28°36'13,78"V
219. 57°30'53,06"N 28°35'00,05"V
220. 57°31'38,53"N 28°33'47,66"V
221. 57°32'24,63"N 28°32'36,64"V
222. 57°33'11,34"N 28°31'27,01"V
223. 57°33'58,67"N 28°30'18,79"V
224. 57°34'46,59"N 28°29'12,00"V
225. 57°35'35,08"N 28°28'06,65"V
226. 57°36'24,15"N 28°27'02,77"V
227. 57°37'13,78"N 28°26'00,37"V
228. 57°38'03,94"N 28°24'59,48"V
229. 57°38'54,64"N 28°24'00,11"V
230. 57°39'45,85"N 28°23'02,27"V
231. 57°40'37,56"N 28°22'05,00"V
232. 57°41'29,77"N 28°21'11,29"V
233. 57°42'22,45"N 28°20'18,18"V
234. 57°43'15,58"N 28°19'26,66"V
235. 57°44'09,17"N 28°18'36,77"V
236. 57°45'03,19"N 28°17'48,52"V
237. 57°45'57,62"N 28°17'01,91"V
238. 57°46'52,46"N 28°16'16,97"V
239. 57°47'47,68"N 28°15'33,71"V
240. 57°48'43,28"N 28°14'52,14"V
241. 57°49'39,24"N 28°14'12,28"V
242. 57°50'35,54"N 28°13'34,14"V
243. 57°51'32,17"N 28°12'57,74"V
244. 57°52'29,11"N 28°12'23,07"V
245. 57°53'26,35"N 28°11'50,16"V
246. 57°54'23,87"N 28°11'19,02"V
247. 57°55'21,65"N 28°10'49,67"V
Landgrunn Íslands í Ægisdjúpinu skal afmarkað af línu sem dregin er milli eftirtalinna hnita:
1. 67°36'40,54"N 6°38'18,95"V
2. 67°43'06,51"N 2°30'45,12"V
3. 66°49'15,75"N 1°41'43,56"V
4. 65°41'22,63"N 5°34'42,22"V
2. gr.
Greinargerð.
Frumvarp þetta er samið í utanríkisráðuneytinu. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979. Með frumvarpinu er landgrunn Íslands á Reykjanesshrygg og í Ægisdjúpinu afmarkað.
Samkvæmt 76. gr. hafréttarsamnings Sameinuðu þjóðanna eiga strandríki sjálfkrafa landgrunn að 200 sjómílum, frá grunnlínum, sem eru jafnframt ytri mörk efnahagslögsögunnar. Mörg ríki, eins og Ísland, eiga hins vegar sökum náttúrulegra aðstæðna víðáttumeiri hafsbotnsréttindi samkvæmt ákvæðum samningsins. Viðkomandi ríki skulu senda landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna ítarlega greinargerð um ytri mörk landgrunnsins utan tvö hundruð sjómílna og nefndin fer yfir greinargerðina, leggur tæknilegt mat á hana og gerir tillögur um landgrunnsmörkin.
Náttúruauðlindir sem tilheyra landgrunninu eru jarðefnaauðlindir á borð við olíu, gas og málma, aðrar ólífrænar auðlindir hafsbotnsins og botnlaganna, t.d. jarðhiti og lífverur í flokki botnsetutegunda og erfðaefni þeirra. Réttindi strandríkis yfir landgrunninu utan efnahagslögsögunnar hafa ekki áhrif á réttarstöðu yfirlæga hafsins þar fyrir ofan, sem telst úthaf, og ná ekki til fiskstofna né annarra auðlinda þess.
Landgrunn Íslands utan 200 sjómílna samanstendur af Ægisdjúpi, í suðvesturhluta Síldarsmugunnar, Reykjaneshrygg og Hatton Rockall-svæðinu sem Bretland, Írland og Danmörk/Færeyjar gera einnig tilkall til.
Í mars 2025 afgreiddi landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna (e. Commission on the Limits of the Continental Shelf) endurskoðaða greinargerð Íslands um landgrunn á Reykjaneshrygg (vestur-, suður- og suðausturhluti Reykjaneshryggjar) og hefur landgrunnsnefndin þar með afgreitt og samþykkt mörk landgrunns Íslands á því svæði. Landgrunnssvæðið sem samþykkt var af nefndinni er töluvert víðfeðmt og nær rúmar 570 sjómílur frá grunnlínum. Um er að ræða afar farsæla niðurstöðu í mikilvægu ferli sem stóð yfir í tvo og hálfan áratug. Einnig hefur samþykki landgrunnsnefndarinnar fyrir landgrunni Íslands í Ægisdjúpi legið fyrir frá árinu 2016.
Greinargerð um Hatton Rockall-svæðið er í undirbúningi, en landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna tekur ekki fyrir greinargerðir vegna landgrunnssvæða þar sem kröfur ríkja skarast. Landgrunnsnefndin mun því ekki taka fyrir greinargerð Íslands eða annarra ríkja sem gera tilkall til svæðisins nema ríkin komist að samkomulagi um skiptingu þess eða veiti samþykki sitt fyrir því að nefndin taki greinargerðirnar til skoðunar.
Núverandi afmörkun landgrunns Íslands er sett fram í reglugerð nr. 196/1985 um afmörkun landgrunnsins til vesturs, í suður og til austurs. Sú afmörkun var birt á grundvelli 2. mgr. 6. gr. laga um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979. Í ljósi þess að landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna hefur nú samþykkt ytri mörk landgrunns Íslands á Reykjaneshrygg og í Ægisdjúpi þykir rétt að afmarka þann hluta landgrunnsins í lögum, líkt og gert er með önnur hafsvæði.
Samþykkt landgrunnskrafa Íslands á Reykjaneshrygg skarast á litlu svæði á vestanverðum Reykjaneshrygg við landgrunnskröfu Grænlands sem nú er til afgreiðslu hjá landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna. Landgrunnskrafa Grænlands skarast við samþykkt landgrunnssvæði Íslands á vestanverðum Reykjaneshrygg, en það svæði er ekki hluti af þeirri afmörkun sem fyrirhugað er að lögfesta með frumvarpi þessu. Það svæði verður afmarkað í íslenskum lögum í kjölfar þess að niðurstaða landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna um landgrunnskröfu Grænlands liggur fyrir, í samræmi við samkomulag Íslands, Danmerkur og Grænlands frá 16. janúar 2013 um afmörkun landgrunns vestan Reykjaneshryggjar milli Íslands og Grænlands.
2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.
Mikilvægt er að Íslendingar öðlist yfirráð yfir sem víðáttumestum landgrunnssvæðum enda má gera ráð fyrir að réttindi yfir landgrunninu muni fá aukna þýðingu í framtíðinni. Markmið frumvarpsins er að íslensk lög endurspegli afmörkun þess landgrunns sem Ísland hefur yfirráð yfir í Ægisdjúpinu og á Reykjaneshrygg samkvæmt niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna. Ef ríki afmarkar landgrunn sitt í samræmi við niðurstöðu landgrunnsnefndarinnar verða þau endanleg og bindandi gagnvart öðrum ríkjum. Er því nauðsynlegt að afmarka landgrunnssvæðið skýrlega í íslenskum lögum og tilkynna þau mörk að því loknu til skrifstofu Sameinuðu þjóðanna.
3. Meginefni frumvarpsins.
Með frumvarpinu er tveimur málsgreinum bætt við 5. gr. laganna sem fjallar um landgrunn Íslands. Með málsgreinunum verður landgrunn Íslands utan 200 sjómílna afmarkað í samræmi við niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna, annars vegar á Reykjaneshrygg og hins vegar í Ægisdjúpinu.
4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.
Frumvarpið þykir ekki fela í sér álitaefni sem kalla á sérstaka umfjöllun um samræmi við stjórnarskrá.
Verði frumvarpið samþykkt verður landgrunn Íslands í Ægisdjúpinu og á Reykjaneshrygg afmarkað í lögum í samræmi við ákvæði hafréttarsamnings Sameinuðu þjóðanna og á grundvelli niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna, þ.e. í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands.
5. Samráð.
Áform um frumvarpið voru kynnt innan Stjórnarráðsins í samræmi við 1. gr. samþykktar ríkisstjórnarinnar um undirbúning og frágang stjórnarfrumvarpa og þingsályktunartillagna, sbr. 10. gr. reglna um starfshætti ríkisstjórnar, nr. 791/2018. Þá voru áformaskjöl jafnframt birt í samráðsgátt stjórnvalda á vefnum Ísland.is dagana 29. júlí – 12. ágúst 2025 (mál nr. S-140/2025). Engar athugasemdir bárust við áformaskjölin. Frumvarpsdrögin voru unnin að viðhöfðu samráði við umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið, atvinnuvegaráðuneytið, Landhelgisgæslu Íslands og ÍSOR. Drög að frumvarpinu voru birt í samráðsgátt stjórnvalda 18.–25. nóvember 2025 (mál nr. S-230/2025). Engar athugasemdir bárust um frumvarpsdrögin.
6. Mat á áhrifum.
Nái frumvarpið fram að ganga hefur Ísland formlega afmarkað landgrunn sitt í samræmi við niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna. Með því að afmarka landgrunnið í samræmi við niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna og tilkynna það til skrifstofu Sameinuðu þjóðanna verður afmörkun þess endanleg og bindandi gagnvart öðrum ríkjum.
Með formlegri afmörkun landgrunnsins í samræmi við niðurstöðu landgrunnsnefndarinnar verða yfirráð Íslands yfir náttúruauðlindum sem tilheyra landgrunninu á borð við olíu, gas, málma, aðrar ólífrænar auðlindir hafsbotnsins og botnlaganna, t.d. jarðhita og lífverur í flokki botnsetutegunda og erfðaefni þeirra, bindandi gagnvart öðrum ríkjum.
Um einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Hnit þau sem afmarka landgrunnið í frumvarpi þessu eru unnin af jarðvísindafólki frá ÍSOR, sem hefur tekið þátt í vinnu sendinefndar Íslands vegna greinargerða til landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna, á grundvelli fyrrgreindrar niðurstöðu landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna.
Með breytingunni, nái frumvarpið fram að ganga, verður landgrunn Íslands endanlega afmarkað í lögum líkt og landhelgi Íslands skv. 1. gr. laganna.
Um 2. gr.
