Ferill 396. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 664 — 396. mál.
Stjórnarfrumvarp.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um Schengen-upplýsingakerfið á Íslandi, nr. 51/2021 (heimildir til skráningar brotamanna).
Frá dómsmálaráðherra.
1. gr.
2. gr.
3. gr.
4. gr.
5. gr.
a. (14. gr. a.)
Skráning um einstaklinga sem grunaðir eru um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum.
Tilkynna skal öðrum Schengen-ríkjum og Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins um skráningu skv. 1. mgr. með miðlun viðbótarupplýsinga. Innan 12 mánaða frá tillögu Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins skal einnig tilkynna um niðurstöður sannprófunar og greiningar á gögnum og hvort gögnin hafi verið skráð í Schengen-upplýsingakerfið.
Heimilt er að skrá og tengja eftirfarandi hluti við skráningu einstaklings sem skráður er skv. 1. mgr. til að finna hann ef skýr vísbending er um að hlutirnir tengist viðkomandi: vélknúin ökutæki, eftirvagna með eigin þunga yfir 750 kg, hjólhýsi, báta, gáma, loftför, skotvopn, óútfyllt skilríki sem hefur verið stolið, hafa verið seld ólöglega, hafa horfið eða eru fölsuð og aðra greiðslumiðla en reiðufé. Um tengingu skráningar fer eftir 40. gr.
Heimilt er að skrá einstakling í upplýsingakerfið samkvæmt öðrum ákvæðum laganna ef skilyrði til skráningar eru uppfyllt og ákveðið hefur verið að skrá ekki skv. 1. mgr.
b. (14. gr. b.)
Aðgerðir á grundvelli skráningar um einstaklinga sem grunaðir eru um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum.
a. um að viðkomandi hafi fundist,
b. um stað, tímasetningu og tilefni eftirlits,
c. um ferðaleið og áfangastað,
d. um samferðamenn viðkomandi sem leiða má líkur að að tengist viðkomandi,
e. um hluti sem viðkomandi hefur meðferðis, þar á meðal ferðaskilríki,
f. um kringumstæður þess að viðkomandi fannst.
Afla ber allra mögulegra gagna skv. a–f-lið 1. mgr. við venjubundin störf lögreglu, landamærayfirvalda og tollsins, þó einungis þannig að upplýsingaöflun og eftirlit haldist með leynd og að viðkomandi verði ekki var við eftirlitið.
Upplýsa skal Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins með viðbótarupplýsingum um:
a. hvern smell sem fæst vegna skráningar skv. 1. mgr. 14. gr. a,
b. þegar einstaklingur finnst á yfirráðasvæði Íslands,
c. hvern smell vegna skráninga er varða hryðjuverk, án þess að vera skráðar skv. 1. mgr. 14. gr. a.
Ákvæði 1. mgr. gildir einnig þegar upplýsa þarf Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins um að einstaklingur sem skráning varðar finnst á yfirráðasvæði Íslands, sbr. b-lið 3. mgr.
Heimilt er í undantekningartilvikum að víkja frá upplýsingaskyldu til Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins um smelli sem fást vegna skráninga sem getið er um í c-lið 3. mgr. ef það myndi hindra eða hafa áhrif á rannsókn máls, öryggi einstaklings eða öryggishagsmuni ríkisins.
6. gr.
7. gr.
8. gr.
9. gr.
Upplýsingum um einstaklinga sem skráðar eru í kerfið skv. 14. gr. a skal eytt ef ákvörðun um að eyða skráningu hefur verið tekin hjá lögbæru yfirvaldi skráningarríkis og eftir því sem við á að tillögu Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins.
10. gr.
Ráðherra er heimilt að setja nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara, þar á meðal um:
a. starfsemi SIRENE-skrifstofu skv. 5. gr.,
b. aðra verðmæta hluti en taldir eru upp í 1. mgr. 36. gr. sem hægt er að bera kennsl á og skal skrá í upplýsingakerfið,
c. skráningu og vinnslu persónuupplýsinga skv. IX. kafla.
11. gr.
Ráðherra skal birta auglýsingu í Stjórnartíðindum með minnst tíu daga fyrirvara um gildistöku laga þessara.
Greinargerð.
1. Inngangur.
Frumvarp þetta er samið í dómsmálaráðuneytinu. Lagt er til að gerðar verði nauðsynlegar breytingar á lögum um Schengen-upplýsingakerfið, nr. 51/2021, til að innleiða reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2022/1190 um breytingu á reglugerð (ESB) 2018/1862 að því er varðar innfærslu upplýsingaskráninga í Schengen-upplýsingakerfið um ríkisborgara þriðju landa í þágu sambandsins. Breytingin felur í sér heimild til að skrá í Schengen-upplýsingakerfið ríkisborgara þriðju ríkja, sem grunaðir eru um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum. Innleiðing reglugerðarinnar er liður í að standa við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands í Schengen-samstarfinu.
2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.
Schengen-upplýsingakerfið er rafrænt gagnasafn upplýsinga frá þátttökuríkjunum til notkunar á öllu Schengen-svæðinu. Skráningar í kerfinu innihalda upplýsingar um tiltekna einstaklinga eða hluti og leiðbeiningar fyrir yfirvöld um hvað skuli gera þegar einstaklingur eða hlutur finnst, t.d. eftirlýstur eða týndur einstaklingur og stolin farartæki. Með Schengen-upplýsingakerfinu miðla notendur upplýsingum á skilvirkan og öruggan hátt milli ríkjanna og eru skráningar gerðar aðgengilegar, beint og í rauntíma, öllum endanlegum notendum lögbærra landsyfirvalda aðildarríkja sem hafa heimild til að leita í kerfinu. Markmið þess er að tryggja öryggi á Schengen-svæðinu, þar á meðal almannaöryggi og allsherjarreglu, en kerfið á að tryggja eftirlit á innri og ytri landamærum Schengen-svæðisins og greiða fyrir samvinnu lögregluyfirvalda ríkjanna til að koma í veg fyrir og uppræta brotastarfsemi. Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins (Europol), Refsivörslusamvinnustofnun Evrópusambandsins (Eurojust) og Landamæra- og strandgæslustofnun Evrópu (Frontex) hafa einnig aðgang að kerfinu og er heimil leit í því.
Starfræksla Schengen-upplýsingakerfisins hefur löngum þótt einn af mikilvægustu þáttum Schengen-samstarfsins. Árið 2021 voru sett ný lög um Schengen-upplýsingakerfið á Íslandi í því skyni að innleiða þrjár gerðir Evrópusambandsins, reglugerð (ESB) 2018/1860, (ESB) 2018/1861 og (ESB) 2018/1862, um Schengen-upplýsingakerfið. Gerðirnar komu í stað þriggja annarra gerða sem áður mynduðu lagagrunn Schengen-upplýsingakerfisins og voru mun ítarlegri um einstaka þætti upplýsingakerfisins, notkun þess og vinnslu ásamt því að í þeim var mælt fyrir um heimild til að skrá frekari upplýsingar í kerfið.
Hinn 6. júlí 2022 samþykkti Evrópuþingið og ráðið reglugerð (ESB) 2022/1190, um breytingu á reglugerð (ESB) 2018/1862 að því er varðar innfærslu upplýsingaskráninga í Schengen-upplýsingakerfið um ríkisborgara þriðju landa í þágu sambandsins, í þeim tilgangi að bæta öryggi á Schengen-svæðinu, styrkja lögregluyfirvöld og efla samvinnu milli aðildarríkja til að bregðast við öryggisógnum. Samkvæmt reglugerðinni er aðildarríkjum heimilt að skrá upplýsingar, að tillögu Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins, um ríkisborgara þriðju ríkja sem grunaðir eru um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum í Schengen-upplýsingakerfið samkvæmt gögnum sem þriðju ríki eða alþjóðastofnanir veita stofnuninni og jafnframt er mælt fyrir um aðgerðir sem heimilt er að grípa til á grundvelli slíkra skráninga. Ísland er skuldbundið til að innleiða reglugerðina sem þátttakandi í Schengen-samstarfinu og er innleiðing hennar mikilvægur liður í baráttunni gegn skipulagðri brotastarfsemi þar sem hún tryggir lögreglu aðgang að verðmætum upplýsingum, þá einkum við eftirlit á landamærum. Með innleiðingu reglugerðarinnar verður hægt að auka greiningargetu og rannsóknarhæfni lögreglu og styðja betur við sameiginlega löggæslusamvinnu Schengen-ríkjanna. Upplýsingamiðlun sem er heimil á grundvelli umræddrar skráningar er einnig mikilvæg til að tryggja skilvirkt samstarf aðildarríkja og Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins, auðvelda tengingu og greiningu upplýsinga milli ríkja, varpa ljósi á mynstur og ferðir einstaklinga sem tengjast alvarlegri brotastarfsemi og samræma aðgerðir löggæsluyfirvalda á Schengen-svæðinu.
Löggæslusamvinnustofnunin hefur það meginverkefni að miðla og greina upplýsingar ásamt því að vera samstarfsvettvangur aðildarríkja um aðgerðir á sviði skipulagðrar brotastarfsemi og hryðjuverka. Í ljósi þess að hryðjuverk og önnur alvarleg afbrot eru framin þvert á landamæri skipta upplýsingar, sem þriðju ríki og alþjóðastofnanir afla um þá sem fremja eða eru grunaðir um hryðjuverk eða önnur alvarleg afbrot, sífellt meira máli fyrir innra öryggi alls Schengen-svæðisins. Sumum þessara upplýsinga, einkum um ríkisborgara þriðju ríkja, deila ríkin aðeins með Löggæslusamvinnustofnuninni sem vinnur upplýsingarnar og deilir niðurstöðum greininga sinna með aðildarríkjunum. Miklu máli skiptir að þeir sem vinna í framlínunni, eins og lögreglumenn og landamæraverðir, hafi aðgang að áreiðanlegum upplýsingum frá ríkjum utan Evrópu. Staðan er hins vegar sú að þessir notendur upplýsingakerfisins hafa ekki alltaf aðgang að þessum mikilvægu gögnum. Til þess að bregðast við því og þar sem afar mikilvægt er að geta deilt upplýsingum, einkum um erlenda hryðjuverkamenn og fylgjast með ferðum þeirra, var talið nauðsynlegt að gera breytingar á reglum um Schengen-upplýsingakerfið og tryggja að aðildarríkin geti, að tillögu Löggæslusamvinnustofnunarinnar, skráð ríkisborgara þriðju ríkja í upplýsingakerfið ef grunur er um að þeir eigi aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum. Þannig verða slíkar upplýsingar aðgengilegar, beint og í rauntíma, fyrir löggæslu- og landamærayfirvöld aðildarríkjanna. Jafnframt er mikilvægt eins og fram hefur komið að geta aflað og miðlað upplýsingum til annarra Schengen-ríkja og Löggæslu-samvinnustofnunarinnar á grundvelli slíkrar skráningar. Það stuðlar að betri viðbragðsgetu yfirvalda og eykur líkur á að mögulegt sé að fyrirbyggja frekari afbrot.
3. Meginefni frumvarpsins.
Með frumvarpinu er lagt til að reglugerð (ESB) 2022/1190 verði innleidd og að tveimur nýjum greinum verði bætt við lög um Schengen-upplýsingakerfið, nr. 51/2021. Fyrri greinin veitir heimild til að skrá ríkisborgara þriðju ríkja í kerfið þegar grunsemdir eru um aðild þeirra að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum samkvæmt gögnum sem þriðju ríki eða alþjóðastofnanir veita Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins. Skráning er heimil að tillögu stofnunarinnar. Um er að ræða nýja heimild til skráningar sem kallast upplýsingaskráning (e. information alerts) í reglugerðinni. Seinni greinin kveður á um heimild til að framkvæma aðgerðir á grunni skráðra upplýsinga í kerfinu á grundvelli fyrri greinarinnar, sbr. 5. gr. frumvarpsins. Nýjar greinar verði 14. gr. a og 14. gr. b.
Til að tryggja fulla innleiðingu reglugerðarinnar er jafnframt lagt til að gerðar verði fleiri breytingar á lögunum. Í fyrsta lagi verði heimilt að skrá samkvæmt nýjum greinum í upplýsingakerfið þótt íslensk stjórnvöld séu ekki með mál til meðferðar hér á landi, sbr. 2. gr. frumvarpsins, en það er krafa samkvæmt gildandi lögum. Í öðru lagi verði heimilt fyrir SIRENE-skrifstofuna að óska eftir að sett verði svokallað „flagg“ gagnvart skráningu í þeim tilgangi að koma í veg fyrir að aðgerðir sem byggjast á skráningunni fari fram á yfirráðasvæði Íslands, líkt og nú gildir um aðrar tegundir skráninga, t.d. handtökuskipanir eða eftirlit með leynd. Í 1. og 3. gr. frumvarpsins er lagt til að þessari heimild verði bætt við lögin með vísun í nýtt ákvæði. Í þriðja lagi eru gerðar breytingar á 4. mgr. 14. laganna svo að orðalag hennar samræmist nýrri 14. gr. b sem lögð er til með frumvarpi þessu, sbr. 5. gr. frumvarpsins. Með breytingunni verður toll- og landamærayfirvöldum einnig heimilt ásamt lögreglu að afla með leynd upplýsinga um einstakling, að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Ekki er um að ræða eiginlegt eftirlit með einstaklingi heldur upplýsingaöflun við venjubundin störf umræddra yfirvalda. Í fjórða lagi verði heimilt að leita í fingrafaragögnum sem tengjast alvarlegum brotum, þar á meðal hryðjuverkum, þegar sterk rök eru fyrir því að gögnin tengist þeim sem framið hefur brotið. Bætt er við vísun í nýtt ákvæði og mun heimildin þá einnig gilda um nýja skráningu sem frumvarpið kveður á um, sbr. 6. gr. frumvarpsins, líkt og hún gerir um vissar tegundir skráninga samkvæmt gildandi lögum. Þá er þess gætt að tilteknar reglur gildi um endurskoðun og eyðingu upplýsinga sem skráðar eru í kerfið á grundvelli vísana sem bætt hefur verið við lögin, sbr. 7. og 8. gr. frumvarpsins, og nýs ákvæðis sem lagt er til að verði 7. mgr. 47. gr. laganna, sbr. 9. gr. frumvarpsins, og þar með er gætt að persónuvernd þess sem skráður er í upplýsingakerfið. Í gildandi lögum eru jafnframt skýrar reglur um skráningu og meðferð persónuupplýsinga og kveðið á um rétt einstaklings til aðgangs að eigin persónuupplýsingum. Um takmarkanir á þeim rétti gilda ákvæði laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga og laga um vinnslu persónuupplýsinga í löggæslutilgangi.
Í 10. gr. er kveðið á um heimild ráðherra til að setja reglugerð til að kveða nánar á um starfsemi SIRENE-skrifstofunnar. Lagt er til að áfram verði heimild í lögunum til að kveða nánar á um aðra verðmæta hluti en þá sem taldir eru upp í 1. mgr. 36. gr. Þá er lögð til heimild fyrir ráðherra til að kveða nánar á um skráningu og vinnslu persónuupplýsinga þar sem slík reglugerðarheimild er ekki í gildandi lögum.
Að lokum er í 11. gr. frumvarpsins kveðið á um gildistöku. Nái frumvarpið fram að ganga er miðað við að lögin taki gildi á sama tíma og reglugerð (ESB) 2022/1190 kemur til framkvæmda samkvæmt gildistöku- og beitingarákvæði hennar. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins stefnir á að það verði á öðrum ársfjórðungi 2026 og þar með verði heimilt að skrá upplýsingar samkvæmt henni í Schengen-upplýsingakerfið en ekki er enn vitað um nákvæma dagsetningu.
4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.
Frumvarpið þykir ekki fela í sér álitaefni sem kalla á sérstaka umfjöllun um samræmi við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944. Hvað snýr að alþjóðlegum skuldbindingum er forsenda frumvarpsins að standa við þjóðarréttarskuldbindingar Íslands en með þeim breytingum sem eru lagðar til mun Ísland uppfylla skuldbindingar sínar á grundvelli Schengen-samstarfsins nái frumvarpið fram að ganga.
Gætt var að því að skýrar reglur myndu gilda um skráningar sem frumvarp þetta mælir fyrir um og um endurskoðun og eyðingu skráninga en friðhelgi einkalífs er stjórnarskrárvarinn réttur sem felur m.a. í sér að binda þarf í löggjöf skýrar reglur um meðferð og skráningu persónuupplýsinga. Jafnframt má finna skýrar reglur um persónuvernd og aðgang skráðra einstaklinga í Schengen-upplýsingakerfinu að persónuupplýsingum um sig í gildandi lögum um Schengen-upplýsingakerfið, nr. 51/2021, sem taka til þessara skráninga og þannig er gætt að samræmi við stjórnarskrá.
5. Samráð.
Drög að frumvarpi þessu voru send til óformlegs samráðs frá 25. júní til 16. júlí 2025 til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, lögreglunnar á Suðurnesjum, ríkislögreglustjóra, Útlendingastofnunar, Persónuverndar, Samgöngustofu, Landhelgisgæslu Íslands og tollsins. Athugasemdir við frumvarpið bárust frá ríkislögreglustjóra og Persónuvernd og var tekið tillit þeirra, að því leyti sem hægt var, við gerð frumvarpsins. Þá voru frumvarpsdrögin kynnt í samráðsgátt stjórnvalda á vefnum Ísland.is 13.–27. október 2025 (mál nr. S-201/2025) og var almenningi gefinn kostur á að senda inn athugasemdir og ábendingar. Engar athugasemdir eða ábendingar bárust í samráðsgáttina.
6. Mat á áhrifum.
Frumvarpið er liður í því að heimila frekari skráningu upplýsinga í Schengen-upplýsingakerfið og gera notkun þess skilvirkari, sem er til þess fallið að auka öryggi á Schengen-svæðinu. Breytingar þær sem lagðar eru til í frumvarpinu eru taldar hafa óveruleg áhrif á ríkissjóð. Stærsti kostnaðarliðurinn er vegna tæknilegrar þróunar upplýsingakerfisins sem greiðist úr sjóði Evrópusambandsins um landamæri og áritanir 2021-2027. Ekki er gert ráð fyrir að frumvarpið hafi áhrif á fjárhag sveitarfélaganna. Ekki er gert ráð fyrir að frumvarpið hafi áhrif á jafnrétti kynjanna en þó er talið að það muni hafa meiri áhrif á stöðu karla en kvenna þar sem karlar brjóta oftar af sér en konur og því líklegri til að vera skráðir í Schengen-upplýsingakerfið vegna gruns um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum.
Um einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Um 2. gr.
Um 3. gr.
Lagt er til að SIRENE-skrifstofan megi einnig óska eftir því að flagg verði sett gagnvart upplýsingaskráningu samkvæmt nýrri 14. gr. a í þeim tilgangi að aðgerð sem gripið verður til á grundvelli slíkrar skráningar fari ekki fram á yfirráðasvæði Íslands. Með flagginu er skráning í raun gerð óvirk hér á landi og þannig komið í veg fyrir að aðgerð sem grípa á til á grundvelli hennar fari fram á íslensku yfirráðasvæði.
Um 4. gr.
Um 5. gr.
Um 14. gr. a.
SIRENE-skrifstofunni verður heimilt að skrá einstaklinga í kerfið samkvæmt ákvæði þessu. Skráningar samkvæmt ákvæðinu munu þjóna þeim tilgangi að upplýsa notendur sem leita í Schengen-upplýsingakerfinu ef þá grunar að ríkisborgari þriðja ríkis eigi aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum sem talin eru upp í I. viðauka við reglugerð (ESB) 2016/794. Notendur kerfisins geta þá aflað upplýsinganna sem talin eru upp í 1. mgr. 14. gr. b og miðlað þeim til skráningarríkisins og Löggæslusamvinnustofnunarinnar. Með „öðrum alvarlegum afbrotum“ er átt við brot sem varðað getur að lögum fangelsi eða annarri frjálsræðissviptingu í a.m.k. þrjú ár. Sem dæmi getur alvarlegt afbrot verið gróft ofbeldisbrot, mansal eða stórfellt fíkniefnalagabrot. Ýmis fleiri brot geta komið til greina án þess að þau verði nánar talin en meta verður í hverju tilviki fyrir sig hvort brot sé svo alvarlegt að skráning fari fram. Tillaga Löggæslusamvinnustofnunarinnar skal sæta sannprófun og greiningu áður en skráning fer fram, sbr. 2. málsl. 1. mgr. Þannig skal rýna öll gögn og upplýsingar sem berast með tillögu Löggæslusamvinnustofnunarinnar og meta þau heildstætt, m.a. með tilliti til áreiðanleika og nauðsynjar skráningar. Skilyrði þetta er hliðstætt áreiðanleikareglu laga um vinnslu persónuupplýsinga í löggæslutilgangi, nr. 75/2019, sbr. d-lið 1. mgr. 4. gr. þeirra laga, þ.e. að yfirvöld sannreyni áreiðanleika þeirra gagna er tillögur Löggæslusamvinnustofnunarinnar byggjast á. Er það gert til að tryggja að skráning sé rétt og lögmæt. Það er því ávallt endanlega ákvörðun þar til bærra stjórnvalda, þ.e. SIRENE-skrifstofunnar, hvort skráning á þessum grundvelli fari fram.
Skilyrði fyrir því að Löggæslusamvinnustofnunin geti lagt til að skráning fari fram má finna í 4. tölul. 1. gr. reglugerðar (ESB) 2022/1190. Þar er m.a. gert að skilyrði að áþreifanleg vísbending sé fyrir hendi um að einstaklingur hafi í hyggju að fremja eða fremji þau afbrot sem um getur í reglugerð (ESB) 2016/794 eða þegar heildarmat á einstaklingi, einkum á grundvelli fyrri refsiverðra brota, gefur ástæðu til að ætla að hann kunni að fremja afbrot. Gengið hafi verið úr skugga um að skráningin sé nauðsynleg og réttlætanleg og að staðfestur hafi verið áreiðanleiki heimildarinnar og að upplýsingarnar um viðkomandi einstakling séu réttar. Þá er skilyrði að við leit í Schengen-upplýsingakerfinu finnist engin fyrirliggjandi skráning um viðkomandi einstakling. Ætla má að svipuð sannprófun á upplýsingum þurfi að fara fram hér á landi. Tilgangur skráninga skv. 14. gr. a er að auka öryggi og samstarf innan Schengen-svæðisins með því að miðla traustum upplýsingum um einstaklinga sem tengjast hryðjuverkum eða alvarlegum brotum. Sannprófun upplýsinganna bæði hjá Löggæslusamvinnustofnuninni og SIRENE-skrifstofunni tryggir að aðeins áreiðanleg gögn séu skráð í kerfið, sem stuðlar að auknu almannaöryggi og verndar réttindi einstaklinga.
Stefnt er á að í framkvæmd muni Löggæslusamvinnustofnun Evrópusambandsins senda svokallaðan gagnapakka með upplýsingum um ríkisborgara þriðju ríkja til allra Schengen-ríkjanna samtímis. Aðildarríkin fari yfir gögnin og meti hvort ástæða sé til að skrá viðkomandi í Schengen-upplýsingakerfið vegna gruns um aðild að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum. Niðurstaðan verði tilkynnt til stofnunarinnar. Stofnunin meti í kjölfarið þær upplýsingar sem hafa borist frá aðildarríkjunum og ef enn er tilefni til skráningar einstaklings í kerfið sendir hún formlega tillögu um skráningu í kerfið til þess ríkis sem óskaði eftir henni. Aðeins eitt ríki skráir einstakling í kerfið. Með framkvæmdarreglugerð ESB, sem gert er ráð fyrir að muni útfæra nánar reglugerð (ESB) 2022/1190 verður kveðið á um hvað verður gert ef fleiri en eitt ríki vilja skrá sama einstaklinginn.
Samkvæmt ákvæði 2. mgr. skal tilkynna Schengen-ríkjum og Löggæslusamvinnustofnuninni um skráningu með miðlun viðbótarupplýsinga. Viðbótarupplýsingar teljast ekki hluti af skráningargögnum en tengjast skráningum í upplýsingakerfinu, sbr. 19. tölul. 2. gr. laganna. Jafnframt skal upplýsa um niðurstöður sannprófunar og greiningar á gögnum skv. 1. mgr. innan þeirra tímamarka sem tilgreind eru í 2. málsl. 2. mgr. Í reglugerð (ESB) 2022/1190 er gert ráð fyrir að komið verði á fyrirkomulagi með öðrum Schengen-ríkjum um reglulega skýrslugjöf.
Í 3. mgr. er lagt til að heimilt verði að skrá og tengja hluti sem taldir eru upp í ákvæðinu við skráningu um einstakling í kerfinu skv. 1. mgr. ef skýr vísbending er um að hlutirnir tengist viðkomandi. Þessi heimild er mikilvæg til að hægt sé að rekja betur tengsl milli einstaklinga, hluta og brota.
Í 4. mgr. er áréttað að ef ákveðið verður eftir greiningu og sannprófun á gögnum að skrá einstakling ekki í upplýsingakerfið skv. 1. mgr. sé engu að síður heimilt að skrá viðkomandi samkvæmt öðrum ákvæðum laganna ef skilyrði til skráningar samkvæmt þeim eru uppfyllt.
Um 14. gr. b.
Í 1. mgr. er kveðið á um hvaða upplýsingum skuli safna og miðla með viðbótarupplýsingum, eftir því sem unnt er, í þeim tilgangi að bregðast við skráningu einstaklings vegna gruns um aðild hans að hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum. Slík upplýsingamiðlun er mikilvæg til að tryggja skilvirkt samstarf aðildarríkja og Löggæslusamvinnustofnunar Evrópusambandsins, auðvelda tengingu og greiningu upplýsinga milli ríkja, varpa ljósi á mynstur og ferðir einstaklinga sem tengjast alvarlegri brotastarfsemi og samræma aðgerðir löggæsluyfirvalda á Schengen-svæðinu.
Í 2. mgr. er tekið fram að afla beri upplýsinga á grundvelli 1. mgr. með leynd þannig að viðkomandi verði ekki var við eftirlitið. Ekki er um eiginlegt eftirlit lögbærra yfirvalda að ræða með þeim sem um ræðir heldur upplýsingaöflun við venjubundin störf. Þeim verður því ekki óheimilt með öllu að hafa afskipti af einstaklingnum, en þó einungis þannig að hann verði ekki var við raunverulegan tilgang afskiptanna.
Í 3. mgr. er kveðið á um hvaða upplýsingum skuli miðla með viðbótarupplýsingum til Löggæslusamvinnustofnunarinnar.
Í 4. mgr. er kveðið á um að þegar Löggæslusamvinnustofnuninni verði tilkynnt skv. b-lið 3. mgr. að einstaklingur hafi fundist á yfirráðasvæði Íslands skuli jafnframt, eftir því sem unnt er, safna og miðla þeim upplýsingum sem greinir í 1. mgr. til stofnunarinnar.
Að lokum er í 5. mgr. kveðið á um undantekningu frá skyldunni í 3. mgr. til að miðla upplýsingum til Löggæslusamvinnustofnunarinnar við vissar kringumstæður. Undanþágan beinist sérstaklega að c-lið 3. mgr. þar sem um ræðir smelli vegna skráninga sem varða hryðjuverk sérstaklega en eru ekki skráningar skv. 1. mgr. 14. gr. a. Þessar upplýsingar kunna að vera á viðkvæmara stigi en sannreyndar upplýsingar á grundvelli 14. gr. a og því gæti miðlun þeirra í sumum tilvikum ógnað rannsókn, öryggi einstaklings eða ríkisins.
Um 6. gr.
Í 3. mgr. 39. gr. laganna kemur fram að heimilt sé að leita í fingrafaragögnum sem bætt er við skráningar skv. 9., 10., 13., 15., 19. og 28. gr. laganna með heilum fingraförum eða lófaförum eða hluta fingrafara eða lófafara óþekktra einstaklinga, sem fundist hafa á vettvangi hryðjuverka eða þar sem önnur alvarleg afbrot hafa verið framin, sem eru til rannsóknar, og sterkar líkur eru á því að fingrafaragögnin tilheyri þeim sem framdi brotið. Samtímis fari fram leit í fingrafaragrunni lögreglunnar hér á landi. Lagt er til að leit í fingrafarargögnum verði einnig heimil þegar um er að ræða skráningu skv. nýrri 14. gr. a enda um að ræða skráningu einstaklings sem tengist hryðjuverkum eða öðrum alvarlegum afbrotum.
Um 7. gr.
Um 8. gr.
Um 9. gr.
Um 10. gr.
Um 11. gr.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins mun tilkynna hvaða dag upplýsingaskráningar um ríkisborgara þriðju ríkja verða aðgengilegar, þ.e. þegar reglugerðin kemur til framkvæmda, og því er gert ráð fyrir í ákvæði þessu að ráðherra skuli birta auglýsingu í Stjórnartíðindum um gildistöku laganna með minnst tíu daga fyrirvara. Gildistaka sem miðast við birtingu auglýsingar ráðherra í Stjórnartíðindum er til samræmis við 1. mgr. 1. gr. laga um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað, nr. 15/2005, og þekkist í lagasetningu. Má sem dæmi nefna gildistökuákvæði laga um landamæri, nr. 136/2022, en einnig gildistökuákvæði laga um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar, nr. 51/2016.
