Ferill 237. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 700 — 237. mál.
Síðari umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um tillögu til þingsályktunar um breytingu á þingsályktun um áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða, nr. 24/152.
Frá 1. minni hluta umhverfis- og samgöngunefndar.
Í nefndaráliti meiri hlutans og rökstuðningi ráðherra í greinargerð með tillögunni er m.a. vísað í orkuskort og byggðamál sem rökstuðning fyrir aukinni nýtingu. Hvort tveggja eru mikilvæg markmið sem hafa verið leiðarljós í orkustefnu okkar. Hins vegar er horft fram hjá því að ekkert er í núverandi löggjöf sem tryggir það að slík markmið stjórnvalda náist með frekari nýtingu. Þar gætir greinilegra áhrifa löggjafar ESB á sviði orkumála.
Ljóst er að til að tryggja að slík markmið náist þarf fyrst að útfæra íslenska löggjöf og stefnur er snúa að:
a. skýrum forgangi almennings, heimila og fyrirtækja (minni orkunotenda) til orku,
b. umgjörð vindorku sem mætti hugsa í samhengi við lón þessara virkjunarkosta,
c. heildarsýn á nýtingu hálendisins; varfærni þarf að gæta og samspil við aðrar stefnur og lög, svo sem um vindorku, þarf að vera ljóst svo að nýting svæðisins sé hugsuð til enda,
d. hvötum á nýjum orkumarkaði til að styðja markmið stjórnvalda, svo sem byggðastefnu, nýsköpun, matvælaframleiðslu og orkuskipti, eigi nýting að skila sér í ákveðinni framtíðarsýn,
e. samspili rammaáætlunar og mati á orkuþörf.
Án slíkrar vinnu skilar meiri orkunýting verðmætasköpun og sterkari innviðum en ekki endilega þeirri framtíðarsýn orkuöryggis almennings og atvinnuuppbyggingu sem talað er fyrir í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar og með þingsályktunartillögu þessari, eða vandaðri umgengni um náttúru landsins.
Með framangreint að leiðarljósi er lagt til að virkjunarkosturinn Skrokkalda verði ekki fluttur í nýtingarflokk heldur áfram flokkaður í biðflokk þar til tillögur a–e-liðar hér að framan hafa verið útfærðar í stefnum og löggjöf. Þá tekur 1. minni hluti undir þá tillögu meiri hluta nefndarinnar að virkjunarkosturinn Urriðafoss verði áfram flokkaður í biðflokk. Til viðbótar við þann skýrleika sem sú vinna sem tilgreind er í a–e-lið hér að framan myndi færa þá gæfi slík ráðstöfun tækifæri til að fá fullnægjandi upplýsingar um möguleg áhrif nýtingar á laxastofna í Þjórsá út frá reynslunni af Hvammsvirkjun áður en nýting er samþykkt. Í ljósi þess að núverandi framkvæmdir Landsvirkjunar eru umfangsmiklar má gera ráð fyrir að fyrirtækið bíði hvort eð er með Urriðafossvirkjun þar til framkvæmdum við Hvammsvirkjun er lokið. Því þýddi þessi nálgun eingöngu minni háttar seinkun á nýtingu ef vel tækist til með laxastiga og mótvægisaðgerðir í Hvammsvirkjun. Jafnframt má lýsa yfir vonbrigðum með að Kjalölduveita sé ekki flokkuð í verndarflokk í takt við tillögu verkefnisstjórnar. Skiljanlegt er að Héraðsvötn séu í bið í ljósi þess að virkjunarkosturinn er utan eldvirknisvæða.
Að framangreindu virtu leggur 1. minni hluti til að tillagan verði samþykkt með þeirri breytingu sem fram kemur í nefndaráliti meiri hlutans, sbr. þskj. 663, og eftirfarandi
BREYTINGU:
A-liður 1. tölul. tillögugreinar falli brott.
Alþingi, 3. febrúar 2026.
Halla Hrund Logadóttir.
