Ferill 237. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

157. löggjafarþing 2025–2026.

Prentað upp.

Þingskjal 701  —  237. mál.

Síðari. umræða.

Nefndarálit með breytingartillögu

um tillögu til þingsályktunar um breytingu á þingsályktun um áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða, nr. 24/152.

Frá 2. minni hluta umhverfis- og samgöngunefndar.

    Líkt og rakið er í áliti meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar var tillaga sú sem hér er til umfjöllunar lögð fram á 156. löggjafarþingi og afgreidd frá umhverfis- og samgöngunefnd með áliti meiri hluta nefndarinnar til síðari umræðu 13. júní 2025 ( þskj. 724, 101. mál). Þá var lögð fram breytingartillaga frá Jens Garðari Helgasyni og Ólafi Adolfssyni þar sem lögð var til sú breyting á tillögunni að allir virkjunarkostir færu í nýtingu ( þskj. 698, 101. mál). Þingsályktunartillagan náði ekki fram að ganga á því löggjafarþingi. Ráðherra ákvað að gera breytingar á tillögu verkefnisstjórnar rammaáætlunar 5. áfanga og hafði málið í samráðsgátt frá því í ágúst fram í október árið 2025. Þar vakti athygli að virkjunarkostir við Kjalöldur og í Héraðsvötnum voru áfram í biðflokki en ekki færðir í verndarflokk þrátt fyrir tillögu verkefnisstjórnar um færslu í verndarflokk og þrátt fyrir þá ákvörðun meiri hluta nefndarinnar á síðasta löggjafarþingi að fallast á tillögu ráðherra um að Héraðsvötn færu í verndarflokk.
    Rökstuðning ráðherra fyrir óbreyttri flokkun er að finna í kafla 3.1 í greinargerð. Er þar vísað til þess að meiri líkur en minni séu á raforkuskorti á næstu árum að mati Landsnets þar sem grípa þurfi til skömmtunar til heimila og fyrirtækja. Miklar tafir hafi orðið á stórum og hagkvæmum verkefnum og óvissa ríki um marga virkjunarkosti vegna jarðhræringa. 2. minni hluti bendir jafnframt á að í umsögn Landsvirkjunar er einnig vísað í spár Umhverfis- og orkustofnunar og Landsnets en þær eru samhljóða um að aukning á framboði nýrrar orku sé nauðsynleg til að uppfylla þarfir samfélagsins. Umhverfis- og orkustofnun og Landsnet vara við því að þessi þróun muni áhrif á afhendingaröryggi, stöðugleika kerfisins og getu þess til að styðja við orkuskipti og efnahagsvöxt. Staða raforkukerfisins er sögð mjög viðkvæm. Í raforkuspá Landsnets er varað við bæði afl- og orkuskorti í lok næsta áratugar (2040). Þó að allir virkjunarkostir í nýtingarflokki rammaáætlunar verði nýttir á tímabilinu muni það ekki duga til. Með vísan til framangreinds leggur 2. minni hluti til þá breytingu að virkjunarkostir í Héraðsvötnum og við Kjalöldur verði færðir úr biðflokki í nýtingarflokk.
    Annar minni hluti tekur undir umsögn Landsvirkjunar hvað varðar afmörkun verndarsvæða þar sem vísað er til yfirstandandi skoðunar stjórnvalda á samspili laga nr. 60/2013, um náttúruvernd, laga nr. 48/2011, um rammaáætlun, og frumvarps um breytingu á lögum nr. 48/2011 ( þskj. 291, 229. mál) og bent á að uppi eru efasemdir um að umfang verndarsvæða byggist á mati á raunverulegri verndarþörf og verndargildi náttúruminja, jarðminja eða menningarminja innan svæða en byggist fremur á því að friðlýsa heil vatnasvið ef virkjunarkosti er skipað í verndarflokk.
    Af þessum sökum telur 2. minni hluti brýnt að farið verði yfir málsmeðferð friðlýsingar og kort af verndarsvæðum fellt brott úr tillögunni og það sent til verkefnisstjórnar ramma 6. áfanga til yfirferðar.
    Að framangreindu virtu leggur 2. minni hluti til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi

BREYTINGU:

     1.      Við 1. tölul. tillögugreinar bætist eftirtaldir liðir:
    c. Suðurland, Þjórsá – vestur, Kjalölduveita, R3156A,
    d. Norðurland, Héraðsvötn, Skatastaðavirkjun C, R3107C,
    e. Norðurland, Héraðsvötn, Skatastaðavirkjun D, R3107D,
    f. Norðurland, Héraðsvötn, Villinganesvirkjun, R3108A,
    g. Norðurland, Héraðsvötn, Blanda, Vestari-Jökulsá, R3143A.
     2.      3. tölul. tillögugreinar falli brott.

Alþingi, 3. febrúar 2026.

Jens Garðar Helgason, frsm.

Ólafur Adolfsson.

Ingibjörg Davíðsdóttir.