Ferill 155. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 862 — 155. mál.
3. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007 (launavísitala).
Frá meiri hluta velferðarnefndar.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti, Axel Hall, lektor við viðskipta- og hagfræðideild Háskólans í Reykjavík, og Gylfa Zoega, prófessor við hagfræðideild Háskóla Íslands.
Þá barst nefndinni ein umsögn til viðbótar auk minnisblaðs frá fjármála- og efnahagsráðuneyti og minnisblaðs frá Seðlabanka Íslands og eru gögnin aðgengileg undir málinu á vef Alþingis.
Breytingartillögur.
Með vísan til umfjöllunar um málið við 2. umræðu telur meiri hlutinn rétt að fjalla um þær breytingar sem frumvarpið kveður á um og hvaða áhrif þær hafa á greiðslur almannatrygginga. Meiri hlutinn telur rétt að árétta virkni núgildandi laga en skv. 62. gr. laganna, sem fjallar um árlega breytingu fjárhæða, er kveðið á um að greiðslur almannatrygginga taki mið af launaþróun, þó þannig að þær hækki aldrei minna en verðlag samkvæmt vísitölu neysluverðs. Bendir meiri hlutinn á að greiðslur almannatrygginga, svo og greiðslur skv. 42. gr. og frítekjumörk skv. 22. og 30. gr. laganna, skulu breytast árlega í samræmi við fjárlög. Ákvörðunarvald er og verði áfram í höndum Alþingis hverju sinni og breytingar komi fram í fjárlögum hverju sinni.
Að mati meiri hlutans er sú breyting sem lögð er til í frumvarpinu til þess fallin að auka skýrleika um það hvaða viðmið er notað til þess að meta launaþróun á íslenskum vinnumarkaði. Að öðru leyti sé ekki verið að breyta útreikningi eða útfærslum á framkvæmd ákvæða laganna. Meiri hlutinn tekur undir þá útfærslu sem fram kemur í frumvarpinu um að launavísitala Hagstofu Íslands sé best til þess fallin að endurspegla launaþróun á íslenskum vinnumarkaði hverju sinni. Hækki launavísitala Hagstofu Íslands minna en vísitala neysluverðs muni hækkun greiðslna almannatrygginga taka mið af vísitölu neysluverðs. Verði þannig horft til þeirrar vísitölu sem kveður á um hærri hækkun hverju sinni. Þessi breyting muni því ekki leiða til hækkunar vegna breytinga sem verða á bæði launavísitölu og vísitölu neysluverðs samtímis, aðeins annarri hvorri vísitölunni ár hvert.
Í því skyni að skýra betur við hvaða tímamark skuli miða þegar litið er til þróunar launavísitölu leggur meiri hlutinn til að í 1. gr. frumvarpsins verði kveðið á um að við árlega ákvörðun um breytingu fjárhæða almannatrygginga í fjárlögum hverju sinni skuli líta til þróunar launavísitölu frá 1. júní 2025. Í frumvarpinu eins og það var lagt fram er eingöngu fjallað um þetta atriði í skýringum við frumvarpið og telur nefndin rétt að kveða skýrt á um það við hvaða viðmiðunarpunkt eigi að miða í ákvæðinu sjálfu.
Samkvæmt 2. gr. frumvarpsins var áætluð gildistaka laganna 1. janúar 2026. Í ljósi þess að það tímamark er liðið er nauðsynlegt að breyta gildistökuákvæðinu. Leggur meiri hlutinn til að lögin öðlist þegar gildi.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi
BREYTINGU:
1. Á eftir orðinu „þróun“ í 1. gr. komi: frá 1. júní 2025 á.
2. 2. gr. orðist svo:
Lög þessi öðlast þegar gildi.
Kristján Þórður Snæbjarnarson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir álitið samkvæmt heimild í 2. mgr. 29. gr. þingskapa. Sigríður Á. Andersen var fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Alþingi, 4. mars 2026.
| Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir, form., frsm. |
Grímur Grímsson. | Kristján Þórður Snæbjarnarson. | |
| Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir. | Þóra Gunnlaug Briem. | ||
