Lagasafn.  Ķslensk lög 1. september 2014.  Śtgįfa 143b.  Prenta ķ tveimur dįlkum.


Lög um uppbyggingu og rekstur frįveitna

2009 nr. 9 9. mars


Ferill mįlsins į Alžingi.   Frumvarp til laga.

Tóku gildi 13. mars 2009. Breytt meš l. 131/2011 (tóku gildi 1. jan. 2012).

Ef ķ lögum žessum er getiš um rįšherra eša rįšuneyti įn žess aš mįlefnasviš sé tilgreint sérstaklega eša til žess vķsaš, er įtt viš umhverfis- og aušlindarįšherra eša umhverfis- og aušlindarįšuneyti sem fer meš lög žessi. Upplżsingar um mįlefnasviš rįšuneyta skv. forsetaśrskurši er aš finna hér.

I. kafli. Markmiš, gildissviš og skilgreiningar.
1. gr. Markmiš.
Markmiš laga žessara er aš:
   a. afmarka skyldur sveitarfélaga hvaš varšar frįveitumįl og frįveituframkvęmdir,
   b. tryggja uppbyggingu og starfrękslu frįveitna žannig aš frįrennsli valdi sem minnstum óęskilegum įhrifum į umhverfiš,
   c. skżra réttindi og skyldur eigenda og notenda frįveitna og
   d. stušla aš hagkvęmni ķ uppbyggingu og starfrękslu frįveitna.
2. gr. Gildissviš.
Lög žessi gilda um uppbyggingu og starfrękslu frįveitna.
3. gr. Skilgreiningar.
Ķ lögum žessum er merking eftirtalinna orša og oršasambanda sem hér segir:
   1. Frįrennsli: Rennsli frį mannvirkjum, götum, lóšum, gönguleišum eša opnum svęšum, svo sem ofanvatn og/eša skólp og vatn frį upphitunarkerfum mannvirkja sem veitt er ķ frįveitur.
   2. Frįveita: Leišslukerfi og bśnašur til mešhöndlunar og hreinsunar skólps. Til frįveitu telst allt lagnakerfi sem flytur frįrennsli frį heimilum, stofnunum, atvinnufyrirtękjum, götum, gönguleišum, lóšum og opnum svęšum, svo sem tengingar viš einstakar fasteignir, nišurföll, svelgir, brunnar, safnkerfi, tengiręsi, snišręsi, stofnlagnir, yfirföll og śtręsi. Til frįveitu teljast einnig öll mannvirki sem reist eru til mešhöndlunar eša flutnings į frįrennsli, svo sem hreinsivirki, dęlu- og hreinsistöšvar og set- og mišlunartjarnir.
   3. Frķstundabyggš: Afmarkaš svęši innan jaršar eša jarša žar sem eru a.m.k. 10 lóšir undir frķstundahśs, sbr. lög um frķstundabyggš og leigu lóša undir frķstundahśs, nr. 75/2008. Frķstundahśs eru hśs sem ętluš eru til frķstundanotkunar og žar sem heilsįrsbśseta er óheimil.
   4. Heimęš: Frįveitulögn sem flytur frįrennsli aš tengingu frį mannvirkjum og lóšum, ž.m.t. leigulóšum sveitarfélagsins.
   5. Hreinsivirki: Bśnašur til hreinsunar į skólpi og/eša ofanvatni įšur en žvķ er veitt ķ vištaka, ž.m.t. rotžręr meš siturlögnum.
   6. Landnotkunarreitur: Reitur meš eina skilgreinda landnotkun. Landnotkunarreitur nęr aš jafnaši ekki yfir minna svęši en götureit. Innan landnotkunarreits er meiri hluti reits helgašur ašalnotkun samkvęmt skilgreiningu viškomandi landnotkunarflokks, sbr. skipulagsreglugerš.
   7. Ofanvatn: Regnvatn og leysingarvatn sem rennur ķ frįveitur af hśsžökum, götum, gangstéttum og öšru žéttu yfirborši.
   8. Persónueiningar: Magn lķfręnna efna, nęringarsalta og annarra efna sem samsvarar žvķ sem einn einstaklingur er aš jafnaši talinn losa frį sér į sólarhring.
   9. Safnkerfi: Lögn eša lagnir sem lagšar eru innan hverfa eša landnotkunarreits og safna frįrennsli af afmörkušu svęši įšur en žvķ er veitt ķ stofnlögn.
   10. Sameiginlegt hreinsivirki: Hreinsivirki sem reist er til sameiginlegra nota fyrir ķbśa sveitarfélags, hluta sveitarfélags, fyrirtęki, stofnanir eša félög einstaklinga.
   11. Skólp: Mengaš vatn sem greinist ķ hśsaskólp og išnašarskólp eša blöndu af hśsaskólpi eša išnašarskólpi og/eša ofanvatni.
   12. Stjórn frįveitu: Sį ašili sem ber įbyrgš į daglegri stjórn frįveitunnar, hvort sem um er aš ręša sveitarstjórn, sérstaka stjórn frįveitu eša annan žann ašila sem fer meš mįlefni frįveitu.
   13. Stofnlögn: Frįveitulögn sem flytur frįrennsli milli hverfa eša frį hverfi til hreinsistöšva.
   14. Tenging: Tengięš milli heimęšar og frįveitukerfis viš mörk lands sveitarfélagsins, ž.m.t. leigulóšir sveitarfélagsins, götu, gangstétt eša opiš svęši.
   15. Vištaki: Svęši sem tekur viš mengun og žynnir hana eša eyšir.
   16. Žéttbżli: Žyrping hśsa žar sem bśa a.m.k. 50 manns og fjarlęgš milli hśsa fer aš jafnaši ekki yfir 200 metra.

II. kafli. Frįveitur sveitarfélaga o.fl.
4. gr. Hlutverk sveitarfélaga.
Sveitarfélag ber įbyrgš į uppbyggingu frįveitna ķ sveitarfélaginu.
Ķ žéttbżli skal sveitarfélag koma į fót og starfrękja sameiginlega frįveitu.
Utan žéttbżlis žar sem fjöldi hśsa er u.ž.b. 20 į hverja 10 ha og/eša atvinnustarfsemi felur ķ sér losun sem nemur u.ž.b. 50 persónueiningum eša meira į hverja 10 ha skal sveitarfélagiš sjį til žess aš skólpi sé safnaš į kerfisbundinn hįtt meš safnkerfi, stofnlögnum og sameiginlegu hreinsivirki.
Sveitarstjórn setur ķ deiliskipulag įkvęši um safnkerfi og sameiginlegt hreinsivirki žar sem žess er žörf, sbr. 3. mgr., og sendir įętlun um nżjar og endurbęttar frįveitur til heilbrigšisnefndar ķ samręmi viš lög um hollustuhętti og mengunarvarnir, nr. 7/1998.
Žrįtt fyrir įkvęši 2. og 3. mgr. getur heilbrigšisnefnd heimilaš aš beitt sé öšrum lausnum en safnkerfi og sameiginlegu hreinsivirki žar sem losun er minni en 2.000 persónueiningar og ef rķkar įstęšur męla meš, svo sem ef kostnašur er óvenjumikill mišaš viš umhverfislegan įvinning. Viš mat į slķkum lausnum skal heilbrigšisnefnd taka tillit til gęša, getu og skilgreiningar vištaka, jaršvegsgeršar, legu lands og umhverfisašstęšna aš öšru leyti.
Ķ dreifbżli er sveitarfélagi heimilt aš koma į fót og starfrękja frįveitu.
Žar sem sveitarfélagi er heimilt aš koma į fót og starfrękja frįveitu skal žaš hafa forgangsrétt til žess.
Frįveitur sem sveitarfélag setur į fót samkvęmt žessari grein skulu vera ķ eigu sveitarfélaga, sbr. žó 6. gr.
Žar sem sveitarfélagi er skylt samkvęmt žessari grein aš koma į fót og reka frįveitu skal žaš hafa einkarétt til žess. Sama gildir žar sem sveitarfélag nżtir forgangsrétt sinn skv. 7. mgr.
Sveitarstjórn getur kvešiš nįnar į um fyrirkomulag frįveitumįla ķ sveitarfélaginu og kröfur um hreinsun ķ samžykkt sem hśn setur į grundvelli laga um hollustuhętti og mengunarvarnir, nr. 7/1998.
5. gr. Rekstur frįveitu.
Sveitarstjórn fer meš rekstur og stjórn frįveitu į vegum sveitarfélagsins nema annaš rekstrarform hafi sérstaklega veriš įkvešiš, sbr. 6. gr.
Sveitarfélagi eša félagi ķ eigu sveitarfélaga sem fer meš rekstur frįveitu er heimilt aš gera žjónustusamninga viš einkaašila um rekstur einstakra žįtta frįveitunnar.
6. gr. Heimild til rįšstöfunar į einkarétti sveitarfélags.
Sveitarstjórn er heimilt aš fela stofnun eša félagi sem aš meiri hluta er ķ eigu sveitarfélaga skyldur sķnar og réttindi hvaš varšar uppbyggingu, rekstur og eignarhald frįveitna samkvęmt lögum žessum.
Viš rįšstöfun skv. 1. mgr. skal ķ samningi, eftir žvķ sem viš į, kvešiš į um eignarrétt į frįveitu, eftirlit sveitarstjórnar meš rekstri frįveitunnar og innlausnarrétt sveitarfélagsins į frįveitu og fastafjįrmunum frįveitunnar auk annarra atriša sem sveitarstjórn telur naušsynleg.
Ef ekki er kvešiš į um annaš ķ samningi ašila skal innlausnarverš frįveitu og fastafjįrmuna skv. 1. mgr. mišast viš afskrifaš endurstofnverš žessara eigna. Ef įgreiningur veršur um verš skera dómkvaddir matsmenn śr nema samningsašilar verši įsįttir um aš leysa įgreininginn į annan hįtt.
7. gr. Samvinna sveitarfélaga.
Sveitarstjórnum er heimilt aš koma į fót og reka sameiginlega frįveitu. Sveitarstjórnir skulu gera meš sér samkomulag um meš hvaša hętti frįveitunni skuli komiš į fót og hśn rekin. Įkvęši sveitarstjórnarlaga, nr. 45/1998, gilda um samvinnu sveitarfélaga į žessu sviši nema annaš sé sérstaklega tekiš fram.

III. kafli. Ašrar frįveitur.
8. gr. Frįveitur einkaašila.
Žar sem sveitarstjórn nżtir ekki heimild sķna skv. 6. mgr. 4. gr. skal landeigandi sjį til žess aš skólp sé hreinsaš og koma į safnkerfi, stofnlögnum og sameiginlegu hreinsivirki eftir žvķ sem nįnar er kvešiš į um ķ deiliskipulagi. Žar sem ekki er til stašar sameiginleg frįveita skal frįrennsli einstakra hśsa veitt ķ hreinsivirki.
9. gr. Frķstundabyggš.
Žegar land er skipulagt sem frķstundabyggš skal landeigandi eša félag ķ frķstundabyggš žar sem žaš į viš koma į fót frįveitu eša gera samning viš starfandi frįveitu aš höfšu samrįši viš sveitarstjórn. Žegar sveitarfélag skipuleggur frķstundabyggš į eigin landi skal sveitarfélagiš koma į fót frįveitu.
10. gr. Land ķ sameign.
Nś er landareign ķ sameign og hluti eigenda óskar eftir žvķ aš koma į fót frįveitu til aš veita skólpi og öšru frįrennsli frį landareigninni, og getur žį sį eša žeir sem meiri hluta landareignar eiga tekiš įkvöršun um framkvęmdina. Er hinum žį skylt aš taka hlutfallslega žįtt ķ kostnaši sem af žvķ hlżst.

IV. kafli. Frįveitulagnir.
11. gr. Tenging viš frįveitu.
Eigandi eša rétthafi lóšar viš götu, gönguleiš eša opiš svęši žar sem frįveitulögn liggur į rétt į aš fį tengingu viš frįveitukerfi. Óski hann žess aš fį fleiri tengingar af hagkvęmnisįstęšum skulu slķkar tengingar teljast einkaeign hans nema sérstakt samkomulag hafi veriš gert um annaš. Beišni um tengileyfi skal senda til frįveitu.
Engum er heimilt aš tengjast ķ frįveitu nema samžykki stjórnar frįveitu liggi fyrir. Skylt er aš lśta ķ einu og öllu fyrirmęlum stjórnar frįveitu um gerš og legu heimęša.
Žurfi aš gera breytingar į tengingum viš frįveitu vegna framkvęmda į vegum lóšarhafa skal hann sękja um leyfi til stjórnar frįveitu. Lóšarhafi ber sjįlfur kostnaš af breytingunum.
12. gr. Frįveitulagnir.
Eigandi frįveitu sér um lagningu og višhald allra frįveitulagna, ž.e. stofnlagna, safnkerfa og frįveitutenginga.
Eigendum hśseigna žar sem frįveita liggur er skylt į sinn kostnaš aš annast lagningu og višhald heimęša fyrir frįrennsli aš tengingu viš frįveitukerfi. Lagnirnar skulu tengjast lögnum frįveitu į žeim staš og meš žeirri hęšarsetningu sem frįveita tilgreinir.
Ķ frįveitulögnum skal ofanvatn og skólp ašgreint nema annaš sé heimilaš.
Endurnżi eigandi frįveitu frįveitukerfi sitt žannig aš ķ hinu nżja kerfi sé ofanvatn og skólp ašgreint skulu eigendur fasteigna samhliša endurnżjun heimęša eša meiri hįttar endurbótum į žeim ašskilja ofanvatn og skólp.
Žar sem tvęr eša fleiri fasteignir nżta sameiginlega heimęš skulu eigendur žeirra ķ sameiningu annast og kosta lagningu, rekstur og višhald heimęšar nema um annaš hafi veriš samiš.
Hśseigendum er skylt aš halda vel viš frįveitulögnum hśseigna sinna og gęta žess aš žęr stķflist ekki.

V. kafli. Gjaldtaka.
13. gr. Tengigjald.
Eiganda eša rétthafa fasteignar sem tengst getur frįveitu ber aš greiša gjald fyrir tengingu viš frįveitukerfi sveitarfélagsins. Gjaldiš skal mišaš viš gerš, stęrš og lengd tenginga. Heimilt er sveitarfélaginu aš innheimta meš tengigjaldi hlutdeild ķ stofnkostnaši viš ašliggjandi frįveitukerfi, žó ekki kostnaši vegna stofnlagna nema žęr gegni jafnframt hlutverki safnkerfa.
Gjaldiš og gjalddagi žess skal įkvešiš ķ gjaldskrį skv. 15. gr. Tengigjald er fyrst gjaldkręft viš śthlutun lóšar sem er ķ eigu sveitarfélags eša žaš hefur rįšstöfunarrétt į og viš śtgįfu byggingarleyfis į öšrum lóšum.
14. gr. Frįveitugjald.
Heimilt er aš innheimta frįveitugjald af öllum fasteignum sem tengdar eru eša munu tengjast frįveitu sveitarfélags.
Žar sem frįrennsli er veitt frį atvinnustarfsemi eša vegna annars en venjulegra heimilisnota ķ frįveitukerfi sveitarfélags er heimilt aš innheimta gjald vegna losunar mišaš viš innrennsli vatns samkvęmt męli. Sé vatn notaš til framleišslu žannig aš žvķ sé ekki veitt ķ frįveitukerfi skal notandi męla notkun žess. Sś notkun skal dregin frį innmęldu magni viš śtreikning į gjaldi. Verši męlingu ekki viš komiš skulu ašilar meta vatnsnotkun til frįdrįttar į innmęldu vatnsmagni.
Heimilt er aš innheimta sérstakt aukagjald ef frįrennsli tiltekins gjaldskylds ašila samkvęmt lögum žessum er svo mengaš aš žaš leiši til sérstakra ašgerša viš frįveitukerfiš, svo sem ef losun fer yfir skilgreind losunarmörk. Sérstakar ašgeršir samkvęmt žessari mįlsgrein geta einkum fališ ķ sér sértęka hreinsun eša breytingu. Viš įkvöršun gjaldsins skal miša viš įętlašan kostnaš viš ašgerširnar.
Gjöld og gjalddagar žeirra samkvęmt žessari grein skulu įkvešin ķ gjaldskrį skv. 15. gr.
15. gr. Gjaldskrį frįveitu.
Stjórn frįveitu skal semja gjaldskrį žar sem kvešiš er nįnar į um greišslu og innheimtu gjalda skv. 13. og 14. gr.
Miša skal viš aš frįveitugjald įsamt öšrum tekjum frįveitu standi undir rekstri hennar, ž.m.t. fjįrmagnskostnaši, vištakarannsóknum og vöktun og fyrirhugušum stofnkostnaši samkvęmt langtķmaįętlun veitunnar. Heimilt er aš įkveša hįmark og lįgmark frįveitugjalds mišaš viš rśmmįl hśseigna. Enn fremur er heimilt aš miša frįveitugjaldiš viš fast gjald auk įlags vegna stęršar eša notkunar fasteignar.
Heimilt er aš skipta starfssvęši frįveitu ķ frįveitusvęši og setja sérstaka gjaldskrį fyrir hvert veitusvęši. Slķka skiptingu skal auglżsa meš gjaldskrįnni.
Heimilt er aš lękka eša fella nišur gjöld samkvęmt žessum lögum hjį tekjulįgum elli- og örorkulķfeyrisžegum samkvęmt reglum sem sveitarstjórn setur.
Sveitarfélag skal lįta birta gjaldskrį ķ B-deild Stjórnartķšinda.
16. gr. Innheimta o.fl.
Žinglżstur eigandi fasteignar ber įbyrgš į greišslu gjalda samkvęmt lögum žessum.
Heimilt er aš innheimta frįveitugjald meš fasteignaskatti. Frįveitugjald leggst į nż mannvirki ķ hlutfalli viš įrsįlagningu frį nęstu mįnašamótum eftir aš žau eru skrįš og metin ķ Landskrį fasteigna en fellur nišur frį nęstu mįnašamótum eftir aš mannvirki er afskrįš śr landskrįnni.
Frįveitugjaldi og tengigjaldi įsamt innheimtukostnaši og vöxtum fylgir lögvešsréttur ķ fasteigninni ķ tvö įr frį gjalddaga. Lögveš žetta gengur fyrir eldri sem yngri samnings- og ašfararvešum og yngri lögvešum. Ef hśs brennur eftir aš frįveitugjald eša heimęšargjald gjaldfellur er sami forgangsréttur ķ brunabótafjįrhęš fasteignarinnar.

VI. kafli. Żmis įkvęši.
17. gr. Ašgangur aš frįveitu.
Žeim sem ekki hefur tekiš žįtt ķ uppbyggingu frįveitu er heimilt aš veita frįrennsli frį sér ķ frįveitu sem fyrir er. Skal hann greiša fyrir žaš tiltekiš hlutfall stofnkostnašar, aš teknu tilliti til afskrifta. Jafnframt skal hann greiša tiltekiš hlutfall rekstrarkostnašar og višhalds.
Ef breyta žarf frįveitu vegna ķveitu ķ hana, sbr. 1. mgr., skal sį er ķveitunnar óskar greiša allan kostnaš af breytingunni.
Landeigandi eša lóšarhafi getur krafist žess aš frįveita sé svo śr garši gerš ķ upphafi aš hśn taki viš skólpi frį eign hans, enda greiši hann allan kostnašarauka er af žvķ stafar.
Sį sem neytir réttar sķns skv. 1. og 3. mgr. žessarar greinar skal setja nęgilega tryggingu fyrir žvķ er honum ber aš greiša ef žess er krafist.
Įkvęši žessarar greinar gilda ekki um ašgang aš hreinsivirki fyrir stök hśs.
18. gr. Ašgangur aš landi.
Skylt er landeigendum og lóšarhöfum aš lįta af hendi land, mannvirki og landsafnot og žola naušsynlegar eignarkvašir vegna frįveituframkvęmda og lagna.
Leiši frįveituframkvęmdir til žess aš veršmęti fasteignar lękki eša aš nżtingarmöguleikar hennar skeršist frį žvķ sem įšur var į sį sem sżnt getur fram į aš hann verši fyrir tjóni af žessum sökum rétt į greišslu bóta frį eiganda frįveitu, eftir mati dómkvaddra matsmanna ef įgreiningur veršur.
19. gr. Eignarnįm.
Rįšherra getur heimilaš aš land og/eša lóšarréttindi verši tekin eignarnįmi įsamt naušsynlegum mannvirkjum, ašstöšu og öšrum réttindum fasteignareiganda vegna lagningar frįveitu sveitarfélags ķ samręmi viš įkvęši laga žessara. Įvallt skal žess žó freistaš aš nį samkomulagi viš fasteignareiganda įšur en til eignarnįms kemur.
Framkvęmd eignarnįms į grundvelli žessara laga fer eftir almennum reglum.
20. gr. Bótaįbyrgš vegna tjóns į frįveitukerfi.
Ašili sem veldur tjóni į frįveitukerfi, svo sem meš losun efna eša hluta ķ frįveitu, ber bótaįbyrgš į slķku tjóni žótt tjóniš verši ekki rakiš til saknęmrar hįttsemi hans eša starfsmanns hans.
21. gr. Reglugerš.
Rįšherra er heimilt, aš höfšu samrįši viš Samband ķslenskra sveitarfélaga og ašra hagsmunaašila, aš setja reglugerš1) um frįveitur sveitarfélaga žar sem nįnar er kvešiš į um framkvęmd frįveitumįla, m.a. um stjórn og fjįrmįl frįveitu, gjaldtöku og frįveituęšar.
   1)Rg. 982/2010.
22. gr. Mįlskot.
[Stjórnvaldsįkvaršanir samkvęmt lögum žessum sęta kęru til śrskuršarnefndar umhverfis- og aušlindamįla. Um ašild, kęrufrest, mįlsmešferš og annaš er varšar kęruna fer samkvęmt lögum um śrskuršarnefnd umhverfis- og aušlindamįla.]1)
   1)L. 131/2011, 28. gr.
23. gr. Gildistaka.
Lög žessi öšlast žegar gildi.

Įkvęši til brįšabirgša. Tengingar ķ einkaeign sem lagšar hafa veriš fyrir gildistöku laganna verša eign frįveitu ķ framhaldi af endurnżjun tenginganna.
Stjórn frįveitu er skylt aš yfirtaka tengingu viš frįveitu frį safnkerfi aš lóšamörkum sveitarfélagsins aš skriflegri beišni eiganda.
Įkvęši 3. mgr. 4. gr. laga žessara taka ekki til byggšar sem fyrir er viš gildistöku laganna. Įkvęši 8. mgr. 4. gr. gildir ekki um frįveitur sem komiš hefur veriš į fót fyrir gildistöku laga žessara.