Málmfríður Sigurðardóttir:
    Virðulegi forseti. Það mál sem er til umræðu nú, staðan á ríkissjóði, virðist með nokkrum hætti eiga að vera andsvar hæstv. fjmrh. við þeim spurningum sem hv. 1. þm. Suðurl., fyrrv. forsrh., lagði fyrir hann í utandagskrárumræðum hér í sal fyrir skömmu og hann þá vék sér undan að svara.
    Það hlýtur að vera nokkuð undarleg aðstaða fyrir hæstv. fjmrh. að finna sig knúinn til að hafa uppi opinberlega svo alvarlegar aðfinnslur um verk eins af samstarfsmönnum sínum í ríkisstjórn og það hlýtur að hvarfla að fólki að eitthvað kunni að koma til með að hrikta í stjórnarsamstarfinu á stundum þegar gera þarf upp sakir frá fyrri stjórnartíð þó að það sé ekki gert fyrir opnum tjöldum.
    Hæstv. fjmrh. hefur nú látið svo ummælt að greiðsluafkoma ríkissjóðs sé neikvæð um 6,9 milljarða, 3,4 milljörðum lakari en áætlað var að sögn ráðherra, slíkur sé viðskilnaður ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar. Óhjákvæmilega vakna spurningar við slíkar yfirlýsingar. Hvað veldur því að svo illa er komið? Hvað veldur því að þær áætlanir sem gerðar voru um tekjur og útgjöld standast ekki? Getur þjóðin ekki treyst því að þeir sem valdir eru til að stjórna fjármálum hennar sýni þá ábyrgð að fara af skynsemi með sameiginlegt fé okkar allra?
    Fyrir tæpu ári talaði hæstv. þáv. fjmrh. fyrir frv. til fjárlaga sem hann þá lagði fram og boðaði þar nýja stefnu í ríkisfjármálum. Eitt veigamesta atriði þeirrar stefnu taldi hann vera endurskoðun á tekjuöflunarkerfi ríkissjóðs í þeim tilgangi að gera það kerfi einfaldara, réttlátara og skilvirkara. Einn af helstu þáttum þeirrar endurskoðunar var fækkun söluskattsundanþága og þar með tekinn upp hinn illræmdi matarskattur. Helstu rökin fyrir þeirri aðgerð voru þau að söluskattur yrði auðveldari í innheimtu og skilaði sér betur ef ekki væri um undanþágur að ræða. Auk þess skyldi stórlega hert á eftirliti og innheimtu söluskattsins. Hverjar eru svo niðurstöðurnar varðandi þessa aðgerð? Í stuttu máli er það mat þeirra sem eftirlit hafa með ríkisfjármálum að ekkert bendi til þess að fækkun undanþága í söluskatti hafi leitt til betri skila.
    Í umræðum í fyrra um þessi mál létu ýmsir hv. þm. í ljós efasemdir einmitt um þennan punkt. Nú er sannarlega komið í ljós að þær efasemdir höfðu við rök að styðjast. Ég man ekki betur en áætlað væri að með hertum innheimtuaðgerðum á söluskatti ættu að fást um 400 millj. kr. og víst er að þær hafa ekki sést enn í ríkiskassanum vegna þess að framkvæmdin brást. Átakið, réttlætingin fyrir þessum aðgerðum í söluskattsmálunum hefur ekki náðst fram í bættum skilum. Vanskil á söluskatti munu vera að nálgast milljarðinn nú og þó að innheimta kunni að batna eitthvað síðustu mánuði ársins er ljóst að veruleg upphæð hlýtur að standa eftir sem skilast ekki í ríkissjóð.
    Sannarlega er fleira sem farið hefur úrskeiðis við tekjuöflun yfirstandandi árs. Vörugjald hefur ekki skilað sér svo sem til var ætlast. Þar vantar um 500 millj. kr. inn í dæmið og sagt er að það stafi af því

að vörugjaldsstofninn hafi verið rangt reiknaður. Þá hvarflar óneitanlega að manni hvort ekki kunni að hafa verið svo á fleiri sviðum.
    Fyrrv. ríkisstjórn hafði það á sinni stefnuskrá að draga úr þenslu í þjóðfélaginu. Hafi sú stjórn einhvern tímann í alvöru hugsað sér að vinna að því mátti hún sjá fram á að við minnkandi þenslu drægi úr veltu. Fyrrv. fjmrh. segir í Alþýðublaðinu í fyrradag, með leyfi hæstv. forseta, að minni tekjuöflun sé vegna mikils veltusamdráttar sem þýði minni tekjur, sérstaklega í söluskatti og vörugjöldum. Var ekki gert ráð fyrir að slíkt gæti gerst? Vafalaust má rekja hann til ýmissa orsaka. Og af hverju stafar þessi veltusamdráttur? Breytingin á skattalögunum í fyrra yfir í staðgreiðslu var ævinlega túlkuð þannig af stjórnvöldum að skattbyrðin ykist ekki. Sú hefur ekki orðið raunin. Skattbyrðin hefur þyngst, ráðstöfunartekjur fólks orðið minni og launafrystingin hefur auðvitað verkað á sama hátt. Ég held að ekki sé neitt vafamál að þarna sé einnig að leita orsaka fyrir minnkandi veltu sem virðist hafa komið fyrrv. ríkisstjórn í opna skjöldu og ekki verið reiknað með þó að draga ætti úr þenslu. Skattlausa árið í fyrra varð einnig til þess að fólk fór út í fjárfestingar sem það hefur verið að greiða enn á þessu ári og hafa því margir enn minna fé til ráðstöfunar í ár af þeim orsökum.
    Ég vitnaði áðan til orða fyrrv. fjmrh. í Alþýðublaðinu, en þar sagði hann einnig, með leyfi hæstv. forseta, að útgjaldastjórnun hefði ekki brugðist þó að útgjöld hefðu að vísu hækkað. Ég leyfi mér að hafa efasemdir um það því að þegar flett er skýrslu Ríkisendurskoðunar um framkvæmd fjárlaga á fyrri hluta þessa árs sést að greiðsluheimildir til ráðuneyta umfram fjárlög hafa farið upp úr öllu valdi og mannahald á vegum ríkisins farið langt fram úr þeim stöðugildum sem fjárlög heimiluðu. Einhverju hlýtur að vera ábótavant við stjórnun þegar útkoman er slík, hvaða orðaflækjur sem hafðar eru uppi í réttlætingarskyni.
    Menn reyna að skýra slæma afkomu ríkissjóðs með því að erfitt sé að spá um næstu tíma við svo miklar breytingar sem orðið hafa á þessu ári. En eitthvað
hefur glöggskyggnin brugðist og þau fallegu nýju keisaralegu föt sem þjóðinni voru gerð á sl. ári, skattabreytingarnar sem áttu að leiða til einföldunar, réttlætis og skilvirkni, hafa ekki reynst neitt af þessu. Þau eru nákvæmlega eins og nýju fötin keisarans forðum: haldlaus og gegnsæ. En ég vil benda á seinni málsgreinina á aftasta blaði af þeim sem útbýtt var hér um þingsal í upphafi fundar. Þar er sagt berum orðum hverjar geta orðið afleiðingar þeirrar stjórnarstefnu sem við höfum búið við síðan um síðustu kosningar. Við kvennalistakonur vöruðum í upphafi við þeirri stefnu og nú sýnir sig að þær viðvaranir höfðu við rök að styðjast. Fjármálum ríkisins er þó líklega verr komið en nokkrum kom til hugar.
    Spurningin er þó enn hvort þessari stjórn sé treystandi til að bæta um. Vissulega er slíkt ekki

auðvelt þegar tekið er við svo slæmu búi, en ég held að enginn gleymi því að meiri hluti þessarar hæstv. ríkisstjórnar, sem nú situr, sat einnig í þeirri sem áður var við völd og ber sína ábyrgð.