Fjárlög 1989
Fimmtudaginn 10. nóvember 1988

     Ólafur G. Einarsson:
    Hæstv. forseti. Það var nú ekki sagan af kosningafundinum við Ísafjarðardjúp, sem hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði hér fyrr í dag, sem réði því að ég kvaddi mér hljóðs. Það var annað atriði í ræðu þingmannsins sem vakti athygli mína. Það var hversu ríka áherslu hann lagði á það að nú mundi reyna á íslenskt þingræði, held ég að hann hafi orðað svo, þegar kæmi að afgreiðslu frumvarpa ríkisstjórnarinnar, frumvarpa sem fylgja munu í kjölfar fjárlagafrv. og varða tekjuhliðina.
    Hv. þm. lagði líka ríka áherslu á að nú mundi reyna alveg sérstaklega á ábyrgð þingmanna til þess að samþykkt yrðu þau tekjuöflunarfrumvörp sem stjórninni er nauðsynlegt að fá samþykkt ef þessi spilaborg, sem fjárlagafrv. er, á ekki að hrynja til grunna. Í þessu samhengi höfðaði hv. þm. alveg sérstaklega til þingmanna stjórnarandstöðunnar. Það væri nefnilega þannig ástatt fyrir stjórninni að hún hefði ekki alveg öruggan meiri hluta fyrir sínum málum hér í þinginu. Þingmenn ríkisstjórnarflokkanna virðast smátt og smátt vera að átta sig á því að þetta er ekki meirihlutastjórn. Sumir þeirra treysta að vísu enn á huldufólk, en huldumaður er ekki huldumaður nema hann sé huldumaður eins og sjálfur álfakóngurinn orðaði það.
    Þessum hvatningarorðum hv. þm. fylgdi svo frásögn af því að það væri ekki vandaverk að ná samstöðu innan stjórnarflokkanna. Þeir hefðu þegar komið sér saman um niðurstöðuna. Mér skildist þó að það kynni að þurfa að hnika einhverju til í þessum skattlagningaráformum, en það væri auðvitað auðvelt. Heildarútkoman í skattlagningaráformunum væri þegar fengin og samstaðan auðvitað fyrir hendi um hana.
    Ég hef ákveðnar efasemdir um að trú þingmannsins um eindrægnina í stjórnarliðinu endist lengi. Þessar efasemdir mínar byggi ég auðvitað á ákveðnum forsendum. Mér sýnist nefnilega að í ýmsum efnum skorti á þessa eindrægni. Og eins og við sjálfstæðismenn þekkjum mætavel þá eiga þessar brotalamir í samstarfinu upphaf sitt að rekja ýmist til Alþfl. eða Framsfl. Má ég nefna nokkur dæmi:
    Framsóknarmenn hafa lýst andstöðu við þá ákvörðun, sem virðist vera samkvæmt fjárlagafrv., að leggja sérstakan skatt á sölu happdrættismiða. Þar átti að ná inn tæpum hálfum milljarði kr. ef ég man rétt. Þetta er þessi svokallaði öryrkja-, íþrótta- og menningarskattur. Um þetta hafa ungir framsóknarmenn ályktað, ef ég man rétt, hv. þm. Guðmundur G. Þórarinsson hefur eitthvað látið hafa eftir sér í viðtölum, og svo náttúrlega hæstv. forsrh. sem hefur sagt að þetta hafi nú bara verið svona bollaleggingar sem engar ákvarðanir hafi í raun og veru verið teknar um. En hæstv. fjmrh. segir að þarna sé náttúrlega ,,allt í gadda slegið`` eins og þeir segja fyrir vestan, auðvitað verði Framsfl. að standa við gefin loforð. Þetta er eitt dæmi.
    Mig minnir líka endilega, það hefur kannski ekki komið fram í þessum umræðum, að Alþfl. hafi lýst andstöðu sinni við fyrirhugaðar hækkanir á tekjuskatti

einstaklinga. Mig minnir að það hafi komið fram í umræðunum um stefnuræðu forsrh. Og heyrði ég ekki rétt hérna áðan að hv. þm. Alexander Stefánsson teldi að ýmsir útgjaldaliðir hefðu gleymst í frv.? Hvað segir hæstv. fjmrh. um það?
    Nú, það mætti auðvitað taka miklu fleiri dæmi sem ekki kannski snerta beint fjárlagafrv. Mér dettur í hug hvort stjórnarliðar séu allir á einu máli í hvalveiðimálinu svonefnda, hvort tillöguflutningur hv. þm. Árna Gunnarssonar bendi til þess. Framsóknarmenn hafa líka flutt tillögu hér í þinginu um endurskoðun á grundvelli lánskjaravísitölunnar. Ég er að velta því fyrir mér hvort alþýðuflokksmenn séu sammála þeim tillöguflutningi, séu sammála því að með því skuli þessi málaflokkur tekinn úr höndum viðskrh. Alþfl. Og hvað með eindrægnina í utanríkismálum? Er hún algjör? Ekki sýndist mér það nú við að horfa á sjónvarpsfréttir í kvöld eftir ákvörðun hæstv. utanrrh. um hvernig fulltrúar Íslands skyldu greiða atkvæði á þingi Sameinuðu þjóðanna í morgun. Annað dæmi sem snertir utanríkismálin er varaflugvallarmálið svonefnda og hvort blanda eigi mannvirkjasjóði Atlantshafsbandalagsins þar inn í. Mér heyrist á öllu að þar sé ekki alveg fullkomin eindrægni.
    En þessi dæmi eru nú bara tekin af handahófi og mætti sjálfsagt tína fleira til. Og þetta er auðvitað smáræði milli vina og verður auðvitað leyst allt saman í einingu andans og bandi friðarins eins og þar stendur. ( Gripið fram í: Það er rétt hjá þér.) Já.
    En það sem skiptir máli að mati hv. þm. Sighvats Björgvinssonar er að stjórnarandstaðan sé sér meðvituð um ábyrgð sína og skyldur. Það reynir á íslenskt þingræði, það reynir á ábyrgð þingmanna, sagði hv. þm., og þá sérstaklega stjórnarandstöðuþingmanna. Það verður ekkert vandaverk að ná samkomulagi við stjórnarflokkana, sagði hann. Við bíðum nú og sjáum hvað setur.
    En hvað er það sem þingmaðurinn og aðrir stjórnarliðar væntanlega eru að biðja stjórnarandstöðuna að styðja? Það er í fyrsta lagi meiri skattahækkanir en lengi hafa sést tillögur um hér í þinginu. Það er verið að biðja okkur um að styðja hækkun ýmissa óbeinna skatta, svo sem vörugjalds, bensíngjalds og
innflutningsgjalds á bíla, hækka almenna eignarskatta, auk þess sem sett yrði sérstakt skattþrep á þá sem eiga eign yfir tilteknu marki. Það er svona nokkurs konar refsiskattur fyrir ráðdeild. Það eru breytingar á tekjusköttum einstaklinga og að því er manni skilst á að taka upp sérstakt þrep á háar tekjur og eyðileggja þar með staðgreiðslukerfið. Við eigum að styðja sérstaka skattlagningu á orkufyrirtæki án þess að hafa hugmynd um hvernig ríkisstjórnin hugsar sér þá skattlagningu, ekkert hefur verið lagt fram í þeim efnum, og svo væntanlega þennan happdrættisskatt. Ég tala nú ekki um ef Framsfl. heltist þar úr lestinni, þá á víst stjórnarandstaðan að koma þar til hjálpar.
    Það er verið að biðja okkur um að styðja þennan makalausa Atvinnutryggingarsjóð, svipta með því

Atvinnuleysistryggingasjóð framlagi sínu í tvö ár, 600 millj. kr., 400 millj. kr. úr ríkissjóði og að heimila svo þessum sjóði og þessari sjóðsstjórn að valsa með allt að 5000 millj. kr. í skuldbreytingum. Þetta erum við beðnir um að styðja. Og hverjir stjórna svo þessum sjóði? Stjórnarandstaðan á auðvitað hvergi þar að koma nærri. Nei, nei. Hún á bara að rétta upp höndina með þessu sulli. Við erum í raun og veru beðnir um að styðja þá efnahagsstefnu sem kemur fram í frv. þar sem unnið er gegn atvinnulífinu í landinu.
    Hæstv. forseti. Það er til of mikils mælst að biðja um stuðning okkar við þessar fyrirætlanir.