Júlíus Sólnes:
    Hæstv. forseti. Það hefur komið að nokkru fram í hverju þær brtt., sem við urðum sammála um í stjórnarandstöðuflokkunum um að flytja sameiginlega, eru fólgnar, og eins hvaða brtt. við munum flytja hvert í sínu lagi og ætla ég hér síðar að gera grein fyrir þessum brtt. En fyrst langar mig til að fjalla dálítið almennt um þetta frv. til laga um efnahagsaðgerðir.
    Í raun má segja að við séum búin að ræða frv. samhliða þeim bráðabirgðalögum sem voru sett í tíð ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar, Þorsteinslögin, því þessi mál eru öll mjög samtvinnuð og vart hægt að ræða þau hvort í sínu lagi heldur verður umræðan og hlýtur að verða mjög samstiga um bæði þessi mál.
    Mig langar aðeins til að víkja hér að greinunum um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins og þeirri ákvörðun ríkisstjórnarinnar að útvega fjárhæð allt að 800 millj. kr. til Verðjöfnunarsjóðs til þess að geta verðbætt sjávarafurðir, þ.e. frystingarinnar, og einnig til verðbóta á hörpudisk.
    Það kom berlega fram í þeim viðræðum sem við áttum við fulltrúa sjávarútvegsins og reyndar einnig í þeim viðræðum sem við áttum við formann stjórnar Verðjöfnunarsjóðs að þessi ráðstöfun hefur mælst mjög illa fyrir hjá aðilum í sjávarútvegi. Þeim þykir sjávarútvegsgreinum vera mismunað með þessum hætti og telja að með þessu séu forsendur fyrir Verðjöfnunarsjóði sjávarútvegsins, á þeim grundvelli sem hann hefur starfað undanfarin ár, brostnar.
    Ég minni á það að í kosningastefnuskrá Borgfl. frá því um vorið 1987 lögðum við það einmitt til að í stað þess að vera með Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins eins og hann hefur verið rekinn yrði tekinn upp sveiflujöfnunarsjóður fyrirtækja og áttum þar við sveiflujöfnunarsjóð í líkingu við Verðjöfnunarsjóðinn, en með þeim hætti að fyrirtækin gætu annaðhvort hvert fyrir sig eða saman myndað slíka sveiflujöfnunarsjóði. Þau gætu lagt í sjóðinn í góðæri og geymt til vondu áranna og fengið skattaundanþágu með þeim hætti. Eins var talið og við bentum enn fremur á að það væri æskilegt að fyrirtæki í ákveðnu byggðarlagi gætu slegið sér saman í að mynda sameiginlega sveiflujöfnunarsjóði sem yrðu þá í vörslu bankastofnana í viðkomandi byggðarlagi. Ég minnist þess --- og ég hef líklega sagt þetta reyndar áður úr þessum ræðustóli --- að þegar ég heimsótti Ísafjörð í kosningabaráttunni, þá kom það fram þar að fyrirtæki í sjávarútvegi á Vestfjörðum greiddu á einu ári 400 millj. kr. í Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins. Það voru allt peningar sem voru sendir suður. Hefði þeim nú ekki verið betur fyrir komið í bankastofnunum á Vestfjörðum þar sem þeir hefðu þá væntanlega verið endurlánaðir til atvinnulífsins? Ég held að við hljótum að standa frammi fyrir þeirri ákvörðun mjög fljótlega að leggja niður Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins í núverandi mynd og í staðinn heimila fyrirtækjum með sérstökum skattaívilnunum að mynda sjálfstæða sveiflujöfnunarsjóði.

    Þá komum við að hinum margumrædda Atvinnutryggingarsjóði útflutningsgreinanna. Við höfum verið mjög mótfallnir því með hvaða hætti þessi sjóður hefur orðið til og hvernig stjórn hans er hugsuð. Hér er búið að búa til eitt báknið enn og eins og kom fram í umræðunum hér áðan munaði nú minnstu að hv. þm. Stefán Valgeirsson yrði sjóðsstjórinn og spurning er enn þá hvort hann er það ekki í reynd þó að hann fjarstýri sjóðnum í gegnum einn sinna stuðningsmanna. Ég skal ekki fjalla frekar um það. En við vorum mjög samhuga um það stjórnarandstöðuflokkarnir í nefndinni að það hefði verið miklu einfaldara og eðlilegra að þessi sjóður hefði starfað sem deild við Byggðastofnun. Í raun og veru þurfti ekkert annað að gera en að veita fjármunum til Byggðastofnunar til að takast á við þann vanda sem er í sjávarútvegi umhverfis allt landið.
    Við vorum kannski ekki algjörlega sammála um hvernig ætti að breyta þessum greinum sem fjalla um Atvinnutryggingarsjóðinn, en náðum þó saman um sameiginlega brtt. sem við höfum flutt, fulltrúar Sjálfstfl., Borgfl. og Kvennalista, um með hvaða hætti mætti koma þessu fyrir hjá Byggðastofnun.
    Um eitt atriði höfðum við svolítið aðrar hugmyndir en t.d. fulltrúar Kvennalistans, en það var með hvaða hætti mætti tryggja fjármagn til sjóðsins. Bæði ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar og ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar hafa verið með þær hugmyndir að notfæra sér Atvinnuleysistryggingasjóð sem uppsprettu fjármagns með þeim hætti að ríkið ætlast til að hann leggi fram 600 millj. kr. í þetta ævintýri. Það skal einfaldlega gert með því að skerða framlag ríkisins til Atvinnuleysistryggingasjóðs með þeim hætti árin 1988--1990.
    Við fengum í heimsókn til nefndarinnar fulltrúa stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs ásamt framkvæmdastjóra hans til viðræðu. Þeir voru að vonum mjög hissa á þessari ráðstöfun. Hana bar enn fremur að á mjög einkennilegan hátt þannig að framkvæmdastjóri Atvinnuleysistryggingasjóðs var á ferðalagi í útlöndum og las um þetta í blöðunum að nú væri fyrirhugað að
skerða framlag ríkisins til Atvinnuleysistryggingasjóðs með þessum hætti. Hins vegar lét stjórn sjóðsins okkur í té yfirlýsingu sína þar sem það kemur fram að stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs telur það ekki útilokað að hún muni geta lánað ríkinu þessa fjármuni ef samningar þar um takast, en það er skýrt tekið fram að til þess er ætlast að sjálfsögðu að ríkissjóður endurgreiði þetta fé til sjóðsins á ákveðnum kjörum. Á þetta getum við fyrir okkar leyti fulltrúar Borgfl. fallist, að með þessum hætti verði útvegaðar 600 millj. kr. að láni, eins og það er orðað í tillögum okkar, að heimiluð verði innlend lántaka upp á 600 millj. kr. sem endurgreiðist af ríkissjóði og verði hluti af framlagi hans til Atvinnutryggingarsjóðs hvort sem hann er nú sjálfstæður sjóður eða hvort hann er einfaldlega deild við Byggðastofnun. Þarna er stigsmunur á afstöðu okkar og Kvennalistans hvað

þetta atriði varðar. Við getum vel sætt okkur við að Atvinnuleysistryggingasjóður láni þetta fjármagn til sjóðsins eða til deildarinnar en gegn því skilyrði að þetta verði endurgreitt Atvinnuleysistryggingasjóði eftir samkomulagi við fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs.
    Nú er það alveg ljóst að ríkissjóður ber fulla ábyrgð á Atvinnuleysistryggingasjóði með þeim hætti að verði um stórfellt atvinnuleysi að ræða og fjármunir Atvinnuleysistryggingasjóðs duga ekki til að standa undir þeim atvinnuleysisbótum sem þarf að reiða fram, þá verður ríkissjóður að sjálfsögðu að taka á sig það sem á vantar. Þess vegna teljum við það verjandi að útvegað verði fé að láni hjá Atvinnuleysistryggingasjóði með þessum hætti.
    Hvað varðar þá tillögu fulltrúa Sjálfstfl. og Kvennalista að koma á fót opnum hlutabréfamarkaði, þ.e. að settur verði á stofn sérstakur hlutafjársjóður við Byggðastofnun, þá vildum við ekki standa með að þeirri tillögu þar sem við töldum hana fremur óraunhæfa. Að sjálfsögðu höfum við ekkert á móti því að komið verði á fót opnum hlutabréfamarkaði hér á landi og hvetjum reyndar mjög til þess. Við teljum hins vegar að ríkið og ríkisstofnanir eigi ekki að hafa neitt frumkvæði í þeim efnum, heldur eigi einmitt að stuðla að því sem hér segir beinum orðum í áliti minni hlutans: að komið verði á fót opnum hlutabréfamarkaði hér á landi. Þar eigum við að sjálfsögðu við að hlutabréfamarkaður verði í tengslum við verðbréfaþing og hlutabréf gangi hér kaupum og sölum á eðlilegan og frjálsan hátt eins og aðrir pappírar, þ.e. verðbréf og þess háttar. Hins vegar erum við fulltrúar Borgfl. mjög efins um það að hlutafjársjóður við Byggðastofnun muni ná þeim tilgangi sem ætlast er til af honum, þ.e. honum er ætlað að kaupa hlutabréf, a.m.k. eins og ástandið er núna í sjávarútvegi, af mjög illa stöddum fyrirtækjum sem flest ramba á barmi gjaldþrots hringinn í kringum landið. Síðan á að fjármagna þennan hlutafjársjóð með aðildarbréfum, þ.e. Jón Jónsson úti í bæ á að kaupa aðildarbréf í hlutafjársjóðnum vitandi það að þeir fjármunir verða síðan notaðir til þess að kaupa hlutabréf í fyrirtækjum sem óvíst er að lifi af þessa hörmungartíma sem sjávarútvegurinn í landinu er að ganga í gegnum. Ég hef enga trú á því að Jón Jónsson úti í bæ muni flýta sér að kaupa aðildarbréf í slíkum sjóði. Þess vegna teljum við þessa hugmynd fremur óraunhæfa og lítt fallna til að koma að gagni í þessu máli.
    Ég var búinn að fjalla mjög ítarlega um ýmsar aðrar greinar í þessu frv. til laga um efnahagsaðgerðir, bæði við 1. umr. og enn fremur þegar við ræddum bráðabirgðalögin frá því í maí sl. þannig að ég sé ekki ástæðu til þess, virðulegur forseti, að vera með langt mál nú við 2. umr. Þess skal getið að annar þingmaður Borgfl. í Ed. hefur lagt fram brtt. við frv. varðandi Atvinnutryggingarsjóðinn sem hann stendur að. Þær eru aðeins frábrugðnar þeim tillögum sem við fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna í hv. fjh.- og viðskn. höfum lagt fram sameiginlega og mun hann gera grein fyrir þeim hér á eftir.

    Að lokum langar mig til þess að eyða nokkrum orðum um þá brtt., sem við fulltrúar Borgfl. höfum lagt fram, sem varðar það atriði að ríkisstjórnin útvegi 250 millj. kr. til að veita fjölskyldum og einstaklingum sem eru í miklum nauðum aðstoð til skuldbreytinga á vegum Húsnæðisstofnunar ríkisins, banka og sparisjóða. Ég vék lítillega að þessu í umræðunum um bráðabirgðalögin frá því í maí, en ég tel rétt að ítreka þessa tillögu og hvernig við hugsum þetta.
    Í stjórnarsáttmálanum er talað um að ríkisstjórnin muni útvega 150 millj. kr. til skuldbreytinga í gegnum Húsnæðisstofnun ríkisins. Ég geri ráð fyrir að þar sé átt við að útvega meiri fjármuni til þess að veita greiðsluerfiðleikalán eins og þau eru nú tíðkuð á vegum Húsnæðisstofnunar ríkisins. Við leggjum hins vegar til að hér verði gengið einu skrefi lengra og einnig komið til móts við fjölskyldur og einstaklinga sem ekki endilega hafa staðið í húsnæðiskaupum eða íbúðakaupum nýlega en eru hins vegar í miklum nauðum vegna þess atvinnuástands sem hefur verið hér síðustu mánuðina og ekki síður vegna þess hve margir einstaklingar hafa farið illa út úr hávaxtastefnunni, sem hér hefur verið við lýði um langan aldur. Almenningur í landinu hefur séð fjárhagslegar áætlanir sínar hrynja saman vegna þess að það hefur ekki verið með nokkru móti hægt að gera sér ljóst hvernig verðlagsþróun yrði í landinu og hvernig lán, sem fjölskyldur og einstaklingar hafa tekið,
mundu breytast. Tekjur þeirra sem tóku verðtryggð lán hafa ekki alltaf getað staðið undir að borga af þessum lánum þegar á reyndi. Þess vegna teljum við alveg nauðsynlegt að komið verði til móts við þetta fólk og því hjálpað og boðið verði upp á skuldbreytingalán í bönkum og sparisjóðum með líkum hætti og var gert hér fyrir allmörgum árum í tíð ríkisstjórnar Gunnars Thoroddsens. Þá var einmitt boðið upp á slíkt skuldbreytingalán sem gerðist með þeim hætti að fólk safnaði saman öllum sínum skuldum, víxlum og öðru slíku, fór í þann banka þar sem skuldin var mest og bankinn tók að sér að skuldbreyta öllum þessum lausaskuldum í langtímalán. Ef ég man rétt var um það að ræða að boðið var upp á átta ára lán sem leystu lausafjárskuldir einstaklinga af hólmi með þessum hætti. Ég tel að mjög nauðsynlegt sé að gera átak í þessum efnum og vil skora á hæstv. ríkisstjórn að grípa nú þegar til þessara ráðstafana, a.m.k. að láta verða úr því sem lofað er í stjórnarsáttmálanum að þessar 150 millj. kr. verði útvegaðar til skuldbreytinga hjá illa stöddum fjölskyldum og einstaklingum.
    Virðulegi forseti. Ég held að ég hafi þetta mál ekki lengra að sinni og hef lokið máli mínu.