Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason):
    Hæstv. forseti. Ég þakka undirtektir hv. þm. sem hér hafa þegar tjáð sig um málið og ég skil vel að þingmenn vilji hafa fyrirvara nokkurn á efnisatriðum þessa frv. því að það er skammt síðan það var lagt fram og það hefur mikið flóð þingskjala komið á borð þingmanna þessar síðustu klukkustundir. Það er rétt að ég gat þess í framsöguræðu minni að ég legði áherslu á að frv. þetta næði fram að ganga á þessu þingi þó svo að gildistakan eigi ekki að verða fyrr en um áramót. Við framlengdum gildandi lög um eitt ár í desember sl. þannig að þau gilda til ársloka og þetta nýja frv. ef að lögum verður á að taka gildi 1. jan. 1990.
    Hins vegar er í 31. gr. frv., sem fjallar um gildistökuna, ákvæði sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 1990. Þó skal 1. tölul. 10. gr. öðlast gildi þegar í stað.`` Það er þá um leið svar við fsp. hv. 6. þm. Reykn. um hvernig mætti vera að hugsanlegt væri að skattur til Framkvæmdasjóðs aldraðra, sem er gert ráð fyrir í 10. gr. frv., yrði lagður á í ár. Það er sem sagt þessi ástæða sem m.a. gerir að verkum að ég legg nokkra áherslu á að okkur takist að afgreiða frv. á þessu þingi.
    Það er ljóst að hér er um nokkra viðbótarskattheimtu að ræða, en ég vil þó minna á að það er ekki stór upphæð miðað við heildarútgjöld fjárlaga sem eru 77 milljarðar kr. ef ég man rétt, en þessi litli skattur ætti að gefa framkvæmdasjóðnum áætlaðar 200 millj. kr. í ár, 2500 kr. á hvern skattgreiðanda sem á annað borð yrði skattskyldur samkvæmt ákvæðum frv.
    Aðeins langar mig að gera nánari grein fyrir þessu. Eins og fram kom hjá hv. 6. þm. Reykn. þekkjum við það að markaðir tekjustofnar hafa oft verið skertir á einn eða annan hátt í meðförum stjórnvalda, ríkisstjórnar og Alþingis og það ágæta málefni sem átt hefur að njóta viðkomandi markaðs tekjustofns hefur ekki notið svo sem lög gerðu ráð fyrir. Þó hygg ég að ég megi fullyrða og muni rétt að hvað varðaði þennan nefskatt sem var í gildi og rann til Framkvæmdasjóðs aldraðra, þá hafi hann haldið sínu og runnið óskertur í framkvæmdasjóðinn af því að hann var svo skýrt afmarkaður þessum málaflokki og var beinlínis á lagður sem slíkur, föst ákveðin krónutala sem rann í þennan ákveðna sjóð. Við því var ekki hróflað fyrr en með staðgreiðslukerfinu þegar hætt var að innheimta þennan skatt sérstaklega og þá skipti engum togum að sú upphæð sem rann í framkvæmdasjóðinn festist við krónutölu þess árs og er síðan, eins og ég kom að í framsöguræðu minni áðan, aftur óbreytt krónutala í fjárlögum þessa árs eins og krónutalan var í fjárlögum seinasta árs. Mér er því nokkuð í mun að við náum aftur að festa í sessi þessa upphæð og hafi menn eða sé hægt að segja að menn hafi einhvern tíma greitt skatt með glöðu geði, þá hygg ég að menn hafi þó einna helst eða frekast gert það varðandi þennan nefskatt sem rann beint og óskertur í

Framkvæmdasjóð aldraðra.
    Ég bið menn að hafa þetta í huga, sérstaklega nefndarmenn auðvitað þegar þeir taka málið til umfjöllunar í þingnefnd, og svo að sjálfsögðu alla hv. þingdeildarmenn þegar málið kemur hér aftur til afgreiðslu.
    Þetta er annað atriðið sem hv. 6. þm. Reykn. tók sérstaklega fram að hann vildi hafa fyrirvara um og ég skil vel. Hitt atriðið varðaði 27. gr. og líklega þá þætti frv. sem fjalla um greiðslur einstaklinga almennt fyrir dvöl á stofnunum, bæði dvalarheimilum og hjúkrunarheimilum. Hér er líka um veigamikla breytingu að ræða sem ég skil mjög vel að þingmenn vilji skoða ítarlegar og nánar áður en þeir kveða upp úr um stuðning sinn við það mál.
    Sú krónutala sem hv. þm. nefndi sérstaklega, 11.000 kr., sem er viðmiðunartala fyrir þann einstakling sem dvelur á dvalarheimili eða hjúkrunarheimili og ræður um það hvort vistmenn skuli taka þátt í greiðslu dvalarkostnaðar á stofnun, er auðvitað umdeilanleg upphæð og menn getur greint á um hvort þetta er sú rétt valda, en hún miðar við, eins og ég nefndi áðan, frítekjumark tekjutryggingar og er sem slík viðmiðunartala en auðvitað ekki fastbundin að öðru leyti og getur sjálfsagt verið til umræðu hvort sú viðmiðun er rétt.
    Við þekkjum öll umræðuna um að svokallaðir vasapeningar til fólks sem dvelur á stofnunum séu lág upphæð og vissulega er það rétt. Sjálfsagt má segja að hún sé skammarlega lág í flestum tilfellum. Þó er það svo að hafi fólk þörf fyrir vasapeninga er það miklu fremur meðan það dvelur á dvalarheimilinu en eftir að það kemur inn á sjúkrahús eða hjúkrunarheimili, en samkvæmt gildandi lögum er þetta öfugt. Menn hafa þessa skertu upphæð sem vasapeninga meðan þeir eru á dvalarheimili, en fara síðan að fá lífeyristekjur og aðrar hugsanlegar tekjur greiddar þegar þeir flytja af dvalarheimilinu yfir á hjúkrunarheimilið. Bæði er að þeir flytjast á þyngra þjónustustig og dýrara og auðvitað hafa þá sjálfsagt sem einstaklingar minni þörf fyrir fjármunina og minni getu til að nýta sér þessar eigin tekjur.
    Það má aðeins nefna í viðbót varðandi afgreiðslu málsins --- þó að það sé kannski ekki eins mikilvægt en má þó nefna --- að þetta frv. er að hluta til tengt því frv. sem hv. deild var að fjalla um áðan, þ.e. frv. um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Einstök efnisatriði í þessu frv. eru
liður í samkomulaginu um verkaskiptinguna og þess vegna væri bæði eðlilegt og æskilegt að þessi frv. fengju afgreiðslu á svipuðum tíma.
    Ég vona að ég hafi svarað spurningum hv. þm. sem hér höfðu tekið til máls og ítreka eindregnar óskir um að málið fái afgreiðslu á þessu þingi af þeim ástæðum sem ég hef þegar gert grein fyrir.