Jón Sæmundur Sigurjónsson:
Virðulegi forseti. Ég ætlaði ekki að taka þátt í þessari umræðu á ýkja ítarlegan hátt enda er ræðutími takmarkaður eins og komið hefur fram. Ég vildi þó segja hér nokkur orð til að lýsa andstöðu minni við þessa þáltill., andstöðu vegna þess að ég held að hún leiði okkur á ranga braut.
Vissulega hefur flm. haft fyrir því að tína saman gagnrýni á núverandi kerfi, gagnrýni sem er mjög réttmæt, enda hittir hún þar fyrir kerfi sem ég tel að mörgu leyti meingallað.
Flm. sagði hér áðan: Ávallt þegar eitthvað nýtt kemur upp þá standa upp sömu mennirnir og hafa eitthvað á móti því. Það getur vel verið. En ef flm. hyggur að það sem hann er hér með í farteskinu sé eitthvað nýtt, þá er það mikill misskilningur. Líftryggingarfélög hafa lengi vel boðið upp á nákvæmlega þetta kerfi. Lélegustu og aumustu sjóðirnir í þessu 90 sjóða kerfi sem við búum við í dag eru einmitt svokallaðir séreignasjóðir, þ.e. sjóðir þar sem menn safna á sína eigin reikninga en nota ekki jöfnunarþáttinn, eins og hv. þm. Stefán Valgeirsson benti mjög réttilega á, til að jafna út á meðal sjóðfélaga. Séreignasjóðirnir eru því marki brenndir að menn hafa staðið uppi eignalausir, lífeyrislausir, á sjötugsaldri, sjötíu og fimm ára að aldri, og ég veit ekki hvað. Það fer allt eftir því hvað safnast hefur og eignin er allt í einu uppurin og það sem tekur við er það sem flm. benti á að ætti að taka við, hið góða og trygga almannatryggingakerfi sem hefur reynst okkur vel í gegnum tíðina, gegnumstreymiskerfi þar sem engir peningar eru eftir til að valsa með, eins og hv. þm. Ásgeir Hannes Eiríksson benti hér á að væri mikill galli á söfnunarkerfinu sem við búum annars við í lífeyrismálum.
Það verður að spyrja að öðru. Hversu lengi á að bíða? Hvenær tekur þetta
kerfi við? Nú nefndi flm. dæmi um þá sem byrja að spara um 20 ára aldur, ættu stórfelldar eignir þegar þeir væru orðnir 67 ára eða sjötugir. Ef þessi þáltill. yrði að lögum í dag væri hún komið í fullt gagn árið 2030. Við hvaða kerfi eigum við eiginlega að búa á meðan? Eigum við að búa við þetta meingallaða söfnunarkerfi sem er staðreyndin í dag til ársins 2030 eða getur þetta kerfi strax farið að greiða út? Sennilega ekki vegna þess að menn þurfa að safna í sína sjóði. Eina kerfið sem gæti komið í staðinn fyrir þetta meingallaða söfnunarkerfi, og ég held að flestir þeir sem tekið hafa til máls hér í dag séu sammála um að það sé gallað, sem gæti farið í gang á morgun með fullum krafti væri nýtt gegnumstreymiskerfi.
Áðan var sagt að þessi þáltill. væri borin fram til þess að vekja þingmenn af Þyrnirósarsvefni sem hefði staðið í áratugi. Þetta er ekki alls kostar rétt. Fyrir örfáum árum lögðu hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson og Eyjólfur Konráð Jónsson fram stórkostlega gott frv. um gegnumstreymissjóð fyrir alla landsmenn, einn sjóð fyrir alla landsmenn. Því miður
hlaut það ekki viðunandi móttökur hér á Alþingi. Þetta er, held ég, eitt það skynsamlegasta frv. sem lagt hefur verið fram í þessum málum á Alþingi yfirleitt.
Sú gagnrýni sem flm. hafði á kerfið í dag á fullkomlega rétt á sér. Hann talaði um bókhaldsbrot, flóknar reglur og að ekki væru haldnir aðalfundir. Hann talaði um að 15--20% vinnandi fólks væri utan lífeyrissjóða. Kostnaður við rekstur lífeyrissjóða væri allt frá 4% upp í 41%. Sennilega þyrfti að athuga þessa gagnrýni svolítið betur. Fer þetta kannski saman með stærð sjóðanna? Er kostnaðurinn minni við stóru sjóðina? Er hann meiri við minni sjóðina? Er einhver fylgni þar á milli? Hv. flm. sagði að jafnréttislög væru brotin, ekklar fá ekki sömu bætur og ekkjur o.s.frv. Þessi gagnrýni öllsömul á meira og minna rétt á sér en þetta er allt saman gagnrýni sem á við kerfi 90 sjóða þar sem eru mismunandi reglur, þar sem auðvitað er ekkert ,,glasnost``, enginn ,,transparence``, ekkert gegnumsæi. Mönnum er ekki ljóst hver réttur þeirra er og hvað fer fram í hinum mismunandi sjóðum. 15--20% vinnandi fólks sem lendir á milli þils og veggjar af því það hefur tapað áttum, veit ekki í hvaða sjóði það á að fara, hvar það á að vera þrátt fyrir að lög séu í landinu sem skylda fólk til að vera í lífeyrissjóðum.
Hv. þm. Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir hélt hér ágæta ræðu þar sem hún lagði eindregið til að tekinn væri upp einn sjóður fyrir alla landsmenn sem ynni eftir gegnumstreymisreglunni.
Hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson, sem flutti till. um þetta mál á árum áður, lagði til að menn styddu hann í svipaðri viðleitni. Hann komst að vísu nokkru seinna á aðra skoðun og vildi styrkja söfnunarkerfið en er nú kominn á rétta braut aftur og ég fagna því.
Flm. gagnrýndi gegnumstreymiskerfið með því að vitna í hina og þessa talsmenn núverandi kerfis, söfnunarkerfisins, sem finna gegnumstreymiskerfinu auðvitað allt til foráttu og benda á að það gangi ekki upp vegna aldursskiptingar þjóðarinnar. Aldursskiptingin er ekkert öðruvísi í söfnunarkerfi. Það er alveg ljóst. Hún breytist ekkert eftir því hvaða kerfi við höfum. Aldursskiptingin er nákvæmlega sú hin sama. Hann segir: Menn fá mikið til að byrja með í gegnumstreymiskerfi, en vegna aldursskiptingar munu
menn fá minna þegar fram í sækir. En við vitum að í kerfinu í dag fá menn lítið. Þess vegna safnast upp allur þessi auður í lífeyrissjóðakerfinu sem er notaður síðan til húsbyggjenda í húsnæðiskerfinu. Það má þá segja um söfnunarkerfið: Menn fá lítið nú og menn munu fá lítið í framtíðinni. Menn munu fá lítið í framtíðinni vegna þess að þá kemur aldursskiptingin til, eða hvað? Munu menn fá mikið þá, lítið nú og mikið þá? Og í hinu kerfinu mikið núna og lítið þá --- eða hvað?
Þetta eru hlutir sem menn verða að gera betur upp við sig ef þeir ætla að beita aldursskiptingarrökum til að reyna að hnekkja gegnumstreymiskerfinu. Það held ég að gangi ekki upp. Gegnumstreymiskerfið er eina
kerfið sem getur farið í gang í dag. Sem getur það, alveg eins og hv. þm. Alexander Stefánsson benti á um það sem hér er lagt til. Það sem gildir fyrir gegnumstreymiskerfið er að það fer nýja leið án þess að skerða það sem fyrir er vegna þess að það sem kemur inn í kerfið í dag fer líka strax út úr kerfinu í dag. Það er ekkert sem er eftir. (Forseti hringir.) Það þarf miklu lengri tíma en hæstv. forseti leyfir mér, af réttum ástæðum, til að útskýra þetta mál en það koma betri tímar til þess.